Xu
ấ
t

x
ứ,
ch
ủ

đề1.
Tên

truyệ
n b
ằ
ng

ti
ếng

Pháp:

“
Incognito
”
,
in

ạ
m

Huy

Thông

d
ị
ch

là

“
Vi

hành
”

in

trong

t
ậ
p
“
Truy
ện


ng

tre
”
,
truy
ệ
n

“
Lời

than

vãn

c
ủ
a

Bà

Tr
ư
ng

Tr
ắc
”
,

tên

vua

bù

nhìn

K

h
ả
i

Định

khi

h
ắ
n

sang

Pháp

n
ăm

1922.


tên

vua

bù

nhìn,
đồ
ng

th
ờ
i

châm

bi
ế
m

ch
ế

gi
ễ
u

ch
ế

nhầ
m

l
ẫ
n

hi
ếm

có.

Trong

toa
đ
i
ệ
n

ng
ầ
m

Paris,
đ
ôi

nam


tôi
”

là

hoàng

đế

An

Nam.

Ă
n

m
ặc,

trang

s
ứ
c

kệ
ch

cỡ
m:


ch
ụ
p
đ
èn

ch
ụ
p

lên

đầ
u

qu
ấ
n

kh
ă
n.

N

gón

tay
đ


th
ứ
quý

giá
đ
ã

g
ử
i

tu
ố
t

ở

kho

hành

lí

nhà

ga,

hay

u

vua

Cao

Miên,

xem

t
ụ
i

làm

trò

leo

trèo

nhào

l
ộ
n

c
ủ

ng

xem

vua

An

N

am

ng
ồ
i

c
ạ
nh

ch
ẳ
ng

m
ấ
t

m
ộ

t

tên

h
ề

m
ạ
t

h
ạ
ng,

mà

ông

b
ầ
u

N

hà

hát

múa

i

cô

em

h
ọ
r
ấ
t

hóm

h
ỉ
nh
để
bàn

v
ề
vi hành
c
ủ
a các b
ậ
c

vua

x
ứ.
Vua

Pie

c
ả
i

trang

làm

th
ợ

đế
n

làm

vi
ệc
ở
công

tr
ườ
ng


tên

vua

bù

nhìn

An

N

am
đ
i
vi hành
là

để

xem

dân

Pháp

có

đượ

b
ằ
ng

dân

Nam.

Hay

vì

chán

c
ả
nh

làm

m
ộ
t

ông

vua

to


bé

để

ă
n

chơi

trác

táng.

Tác

gi
ả

đ
ã

châm

bi
ếm

sâu

cay


i

t
ẹ
t

đề
u

tr
ở
thành

hoàng

đế

ở

Pháp,

tất

cả
nh
ữ
ng

ai


h
ễ
th
ấ
y

m
ột đồ
ng

bào

ta

thì

lầ
m

t
ưở
ng

là hoàng

đế

An

N


h
ắ
n

kìa!
”
.
N

hân

v
ậ
t

“
tôi
”
đ
i
đ
âu

m
ộ
t

bướ
c

…
nh
ư
hình

v
ới

bóng
”

để

theo

dõi.

Ngh
ệ
thu
ậ
t1.
Vi
ết

dướ
i

ả

định

và

bàn

lu
ậ
n.

2. Nhữ
ng

gi
ả

định,

so

sánh

đầ
y ý vị để
châm

bi
ếm

chân

tướng

kẻ
đ
ang
vi hành
trên

đất

Pháp.

3.
Gi
ọ
ng

v
ă
n

châm

bi
ế
m

khinh


tr
ầ
n

chân

t
ướ
ng:

x
ấ
u

xa,
đ
ê

m
ạ
t

và

ghê

tở
m:


sao

che

giấ
u

n
ổ
i

ni
ề
m

t
ự
hào

được

là

m
ộ
t

ng
ười


ạ
i,

hóm

h
ỉ
nh

và

gi
ễu

c
ợt,

nh
ầ
m

l
ẫ
n

và

giả

đị

n

xuôi

hi
ệ
n

đạ
i

ph
ươ
ng

Tây,
đ
ã

t
ạ
o

nên

tính

chi
ế
n

sâu

s
ắ
c tư
t
ưở
ng

ch
ố
ng

ch
ế độ
th
ự
c

dân

Pháp

và

b
ọ
n

bù

gi
ả
n

d
ị

mà

sắ
c

bén,

tính

hi
ệ
n

đạ
i

và

ch
ấ
t

trí


bằ
ng

ti
ế
ng

Pháp.

NH
Ậ
T

KÝTRONG

TÙ

(Ngục trung
nhật ký)
H
ồ
Chí

Minh

(1890

c
ủ
a

H
ồ
C

hí

M

inh

g
ồ
m

có

133

bài

thơ
,
ph
ầ
n


nh

đặc

biệ
t

t
ừ
tháng

8/1942

đế
n

tháng

9/1943,

khi

Ng
ười

b
ị

chính



trong

nhi
ề
u

nhà

ngụ
c

t
ỉ
nh

Q

u
ả
ng

Tây

(Trung

Q

u
ố

một tâm hồ
n

l
ớn, một dũng khí lớn, một
trí tuệ
l
ớn
c
ủ
a
ng
ườ
i

chi
ế
n

s
ĩ

v
ĩ

đại

trong

c

th
ụ
Cô

vân

m
ạ
n

m
ạ
n
độ
thiên

không;
S
ơ
n

thôn

thi
ế
u

n
ữ
ma

ộ
”

(
C

hi
ều

t
ố
i)

bài

th
ơ
th
ấ
t

ngôn

t
ứ
tuy
ệ
t số
31.


ả
i

t
ới

nhà

lao

Thiên

B
ảo.

Sau

m
ộ
t

ngày

dài

b
ị

gi
ả


trờ
i

lúc

chi
ề
u

t
ố
i.

C

ánh

chim

m
ỏ
i

(quy
ệ
n

đ
i

đơ
n

(cô

vân)

trôi

l
ữ
ng

l
ờ

trên

t
ầ
ng

không.

C
ả
nh

v
ậ


cái

nh
ỏ
bé,

cái
độ
ng

để

làm

n
ổ
i

b
ật

bầ
u

trời

bao

la,


m
ỏ
i

và

áng

mây

cô

đơ
n

là

hai

hình

ả
nh

v
ừ
a

mang

ừ
a

là

hình

ả
nh

ẩ
n

d
ụ
v
ề

ng
ườ
i

tù

b
ị

l
ư
u

m:

“
C

him

m
ỏ
i

v
ề

r
ừ
ng

tìm

ch
ố
n

ngủ

C

hòm



b
ị

gi
ả
i
đ
i

qua

m
ộ
t

xóm

núi.

Có

bóng

ng
ườ
i

(thi
ế

ã

r
ự
c

h
ồ
ng

(lô

d
ĩ

h
ồ
ng).

Các

chi

tiế
t

ngh
ệ
thu
ậ

đời

dân

dã,

bình

d
ị
,
“
ấm

áp
”
.
N
ế
u

chim

trời,

áng

mây

chi


c
ủ
a

thi
ế
u

n
ữ
và

lò

than

r
ự
c

h
ồ
ng

kia

nh
ư đ
ang

i
đ
ày

khi

qua

nơ
i

mi
ền

s
ơ
n

cướ
c

xa

l
ạ
.
T
ươ
ng


đ
ã

r
ự
c

h
ồ
ng
”
.
T
ứ
th
ơ
v
ậ
n
độ
ng

t
ừ
bóng

t
ố
i


n
ặ
ng

n
ề
, b
ị

t
ướ
c

m
ấ
t

t
ự do, b
ị

ng
ượ
c đ
ãi,

ng
ườ
i


n

g
ắn

bó,

chan

hòa,

gầ
n

gũ
i

v
ớ
i

nh
ị
p
đờ
i

th
ườ
ng

em
”

h
ơ
i

l
ạc
đ
i
ệ
u.

Thêm

vào

m
ộ
t

ch
ữ
“
t
ố
i
”
đ

đẹ
p

hàm

súc

c
ủ
a

th
ơ

ch
ữ
Hán

c
ổ đ
i
ể
n:

“
C

ô

em

ng
”

Bài

th
ơ
có c
ả
nh

b
ầu

tr
ời

và

xóm

núi,

có

áng

mây,

cánh

u

n
ữ
xay

ngô

và

lò

than

h
ồ
ng.

Đằ
ng

sau

b
ứ
c

tranh

c


đơ
n,

là

m
ộ
t

t
ấ
m

lòng

h
ướ
ng

v
ề

nhân

dânlao
độ

t

m
ượn

cả
nh
để
t
ả
tình.

Đ
i
ệ
u

th
ơ
nhè

nh
ẹ
,
man

mác

bâng


à

trong

bi
ểu

cả
m

là

v
ẻ

đẹ
p trữ
tình

c
ủ
a

bài

th
ơ
“
Chiề
u tố

i
đ
i

s
ớ
m)I

Nhấ
t

th
ứ
kê

đề
d
ạ

v
ị

lan,

Quầ
n


ượ
ng,

N

ghênh

di
ệ
n

thu

phong

tr
ậ
n

tr
ậ
n

hàn.

II

Đông

ph

nh
ấ
t

không;

N

oãn

khí

bao

la

toàn

vũ

tr
ụ
,
Hành

nhân

thi

h

đ
i

s
ớm)

là

chùm

th
ơ

2

bài

42,

43

trong

“
Ng
ụ
c

trung



An

đế
n

Đồ
ng

C

hính,

H
ồ
C

hí

M

inh

vi
ế
t

chùm

th

ế
nh
ư
ng

đằ
ng

sau

c
ả
nh

sắ
c

thiên

nhiên

hé

l
ộ
m
ộ
t

h

i
đ
i
ể
m chuy
ển

lao
:

“
Gà

gáy

m
ộ
t

l
ầ
n, đ
êm

ch
ử
a

tan
”

ầ
ng

tr
ă
ng

lên

đỉnh

núi

thu.

Tr
ăng

sao

đượ
c

nhân

hóa

nh
ư
cùng

trong

c
ả
nh

kh
ổ

ả
i

th
ể
hi
ệ
n

m
ộ
t

tâm

th
ế đẹ
p.

Hai


ng

xa

(chinh

đồ).
Gió

thu

táp

vào

mặ
t từ
ng

cơ
n

t
ừ
ng

cơn

l
ạ

c
đ
i
ệp

lạ
i

hai

l
ầ
n

(
chinh nhân, chinh đồ
;
trận trận hàn
),

làm

cho

ý

th
ơ
r
ắ


tâm

th
ế
r
ấ
t

đẹ
p. M
ặc

dù

áo

quần

tả

t
ơi,

thân

th
ể

ti

v
ữ
ng

tr
ướ
c

m
ọ
i

th
ử
thách

n
ặ
ng

n
ề
:
đêm
tối, đường xa,
gió

rét
…
Bài II, nói v


rơi

rớ
t

l
ạ
i

ch
ố
c
đã b
ị

quét

hế
t

s
ạch.

Phươ
ng
đ
ông

t


v
ũ

tr
ụ
.
Tr
ướ
c

m
ộ
t

không

gian

bao

la

có

màu

h
ồ
ng,


xa)
đ
ã

hóa

thành

“
hành

nhân
”

(
ng
ườ
i
đ
i).

Hình

nh
ư
m
ọ
i



con

ng
ườ
i

“
t
ự do
”
,
thi

h
ứ
ng

dâng

lên

dào

d
ạt

n
ồ
ng

áp.

M
ột đ
êm

l
ạ
nh

l
ẽ
o đ
ã

trôi

qua.

T
ứ
th
ơ
v
ậ
n
độ
ng

t

h
ơi

ấ
m.

N

g
ườ
i
đọc có c
ả
m giác

nhà

th
ơ

đ
i
đ
ón

bình

minh,
đ
ón


gi
ả
i
”

cho

thấ
y

tinh

th
ầ
n

ch
ị
u đự
ng

gian

kh
ổ
làm

chủ



th
ơ

H
ồ
C

hí

Minh

trong

c
ả
nh
đọ
a

đầ
y.

“
T
ả
o

gi
ả


“
thép
”

thâmtr
ầ
m,

sâu

s
ắc

mà

“
không

h
ề

nói

đến

thép,


h
ự
u

t
ạ
,
Hoa

khai

hoa

t
ạ

l
ưỡ
ng

vô

tình;

Hoa

hươ
ng



H
ồ
Chí

Minh

Bài

“
Thanh

minh
”

là

bài

th
ơ
s
ố
113;

B

“
Vãn


ế
t Hồ
C

hí

M

inh

vi
ế
t

bài

th
ơ

này

vào

mùa

xuân

1943,

khi


hính

tr
ị
”

ở

Li
ễ
u

C

hâu,

Trung

Q

u
ố
c.

Bài

th
ơ
nói


H
ồ đ
ang

s
ố
ng

trong

tâm

tr
ạ
ng:

“
Th
ơ
tù

ta

vi
ế
t h
ơ
n


c,
ngóng

trờ
i

t
ự do
”
.
Hai

câu

đầ
u

bài

“
C
ả
nh

chi
ề
u

hôm
”

vô

cùng,

th
ế

mà

hoa

n
ở
c
ũ
ng

ch
ẳ
ng

ai

hay,

hoa

tàn

c


lãng.

Ai

là

k
ẻ đ
ã

“
vô

tình
”

v
ớ
i

hoa?

Câu

th
ơ d
ị
ch


trong

b
ả
n

ch
ữ
Hán:

“
Hoa

h
ồ
ng

n
ở

hoa

h
ồ
ng

l
ạ
i


ư
ng
ầ
m

nh
ắ
c

nh
ở
mình

(và

m
ọ
i

ng
ườ
i)

không

th
ể
vô

tình

th
ơ

c
ổ,
hoa

nói

chung

c
ũng

nh
ư
hoa

h
ồ
ng

là

hình

ả
nh

c

ẻ

đẹ
p
phô

bày.

Hoa

tàn,

sắc

đẹp

mấ
t đ
i.

M
ột
đờ
i

hoa

sớm

n

đờ
i

l
ậ
n

đậ
n, b
ậ
n

b
ị
u

mà

“
Hoa

hoa

nguy
ệ
t

nguy
ệ
t

thi

t
ập).

Có

lúc,

tài

sắ
c
b
ị
d
ậ
p

vùi,

bị

lãng
quên

thì

hoa


vô

h
ạ
n.

M
ộ
t

cánh

hoa

bay
đ
i

vì

gió

xuân
đ
ã

mấ
t
đ
i

th
ấ
m

vào

lòng

ng
ườ
i

và

trời

đấ
t:

“
l
ạc

hoa

tương

d
ữ
h

Tớ
i

đấ
t

không

ti
ế
ng

kêu)
–
Vi

Th
ừ
a

Khanh,

đờ
i

Đườ
ng.

Hoa hồ
ng

hoa

vẫ
n bay đ
i.

H
ương

hoa

đ
ã

tìm

được
ng
ườ
i

yêu

hoa

mà

th
ổ
l

ng

hoa

bay

th
ấ
u

vào

trong

ng
ụ
c,
K
ể

t
ớ
i

tù

nhân

n
ỗ

ạ
i

càng

c
ầ
n

được

san

sẻ
,
cả
m

thông

h
ơn

bao

gi
ờ
h
ế
t.


để

“
t
ố b
ấ
t

bình
”
.
Hoa

v
ớ
i

ng
ườ
i
đ
ã

có

s
ự
cả
m

ướ
c đo
ạ
t

m
ấ
t tự
do,

nên

lúc

hoa

nở
,
khi

hoa

tàn

đề
u

không

bi

cách
đ
ôi

b
ạ
n

tri

âm.

Hương

hoa

được

nhân

hóa.

Cu
ộc đố
i

tho
ạ
i,



yêu

thiên

nhiên

vớ
i
khát

v
ọ
ng

t
ự
do,

là

thái
độ
lên

án

c
ả
nh

ồ
n

ng
ườ
i.

“
Vãn

c
ả
nh
”

là

m
ộ
t

bài

th
ơ

thâm

tr
ầ

ừ
a

c
ổ đ
i
ể
n,

v
ừ
amớ
i

m
ẻ
:
Con ngườ
i

c
ần đượ
c

s
ống trong tự do
để

(M
ới

ra

tù,

t
ậ
p

leo

núi)Vân

ủng

trùng

s
ơn,

sơn

ủng

vân Giang

Phong

L
ĩ
nh
Dao

v
ọ
ng

N

am

thiên
ứ
c

c
ố
nhân

H
ồ
Chí

Minh

“

là

th
ơ

t
ứ
tuy
ệ
t.

Bài

th
ơ
“
M
ới ra tù, tậ
p

leo

núi
”
không

n
ằ
m


bi
ết,

ngày

10/9/1943,

tạ
i

nhà

giam

Li
ễ
u

Châu,

H
ồ
C

hí

M

inh
đ

i
đ
ã

kiên

trì

t
ậ
p

luy
ệ
n

để

ph
ụ
c

h
ồ
i

s
ứ
c


ng

vi
ế
t

bài

th
ơ

này.

Bài

t
ứ
tuy
ệ
t

“
M
ới

ra

tù,

t


Trung

Q

u
ố
c,

kèm

theo

dòng ch
ữ
:

“
Chúc

ch
ư
huynh

ở

nhà

m
ạ


m
ụ
c
đ
ích

bí

m
ậ
t

nh
ắ
n

tin

v
ề

n
ước,

bài

th
ơ


Hai

câu

đầ
u

là

hai

câu

th
ơ

tuy
ệ
t

bút

t
ả

cả
nh

sơ
n

lòng

sông

nh
ư
t
ấ
m

g
ươ
ng
trong,

không

gợ
n

m
ộ
t

chút

b
ụ
i



núi,

Lòng

sông

g
ươ
ng

sáng

b
ụi

không

m
ờ
”

Ba

nét

v
ẽ

ch


N

gh
ệ

thu
ậ
t

s
ử d
ụng
đ
i
ệ
p

ng
ữ,
nhân

hóa

và

so

sánh
đ

u

tình.

B
ứ
c

tranh

sơ
n

thủ
y

đượ
c

miêu

t
ả

ở

t
ầ
m


nh

l
ị
ch

s
ử
bài

th
ơ

ra

đờ
i,

hình

ả
nh

mây,

núi,

lòng

sông


c
ủ
a

con

ng
ườ
i
.
Hai

câu

3,

4

th
ể

hi
ệ
n

m
ộ
t


cách

m
ạ
ng
đ
ang

ở

n
ơ
i

đấ
t

khách

quê

ng
ườ
i.

T
ừ
Tây

Phong

cách.

V
ừ
a

leo

núi,

d
ạ
o b
ướ
c

mà

lòng

b
ồ
i

h
ồ
i,

b
ồ

ngóng

nhìn

xa

(dao

v
ọ
ng)

trời

N

am,

quê

h
ươ
ng

đấ
t

n
ướ
c

ồ
i

h
ồ
i

d
ạ
o b
ướ
c

Tây

Phong

L
ĩ
nh

Trông

l
ạ
i

tr
ời


giàu

bi
ể
u

c
ả
m,

m
ỗ
i

ch
ữ
là

m
ộ
t

nét,

m
ộ
t

m
ả

B
ồ
i

h
ồ
i
”
,
“
dao
v
ọ
ng
”
,
“
N

am

thiên
”
,
“
ứ
c

c
ố


tình

non

n
ước

“
Đêm

m
ơ

n
ướ
c,

ngày

th
ấ
y

hình

c
ủ
a



Lan

Viên).

Ứ
c

h
ữ
u,
ứ
c

c
ố
nhân,
…
là

c
ả
m

xúc

đằ
m

th

trong

tù
”
.
Lúc

thì
“Nội
thương
đấ
t

Vi
ệt

cả
nh

l
ầ
m

than
”

(
ố
m


ng

v
ấ
n

m
ộ
t

s
ầ
u

nay
”

(Đêm
thu).

Tóm

l
ạ
i,
“
M
ới ra tù, tậ
p



Tình

yêu

thiên

nhiên

g
ắ
n

li
ề
n

v
ớ
i

tình

yêu

đấ
t

n
ướ

ẻ

đẹp

c
ủ
a

bài

thơ
. S
ắc
đ
i
ệ
u

tr
ữ
tình

trong

th
ơ

H
ồ
C

m
ộ
t

v
ầ
n

th
ơ

K

i
ề
u

tuy
ệ
t

bút,

lóng

ta

mãi

rung


màu, Trông

vờ
i

T
ổ
qu
ố
c

bi
ế
t

đ
âu

là

nhà
”

Tâm

t
ư
trong


ơ

10

nă
m

c
ủ
a

T
ố
H
ữ
u

(1937
–
1946)

hi
ệ
n

có

72

bài


nhà

lao

Th
ừ
a

Thiên

vào

cu
ố
i

tháng

4

n
ă
m

1939,

m
ở


ế
t

theo

th
ể

th
ơ

t
ự
do,

4

câu

đầ
u

đượ
c

nh
ắ
c

l


bao

n
ỗ
i

bu
ồ
n

cô

đơ
n

và

lòng

khao

khát

t
ự
do.

Câu


thay

là

c
ả
nh

thân

tù!

Tai

m
ở

r
ộ
ng

và

lòng

sôi

r
ạo


ngoài

kia

vui

s
ướ
ng

bi
ế
t

bao

nhiêu!
”

“Cảnh thân tù”
là

sàn

lim

v
ớ
i
“mảnh ván ghép sầm u”,

là

ch
ố
n

“
âm

u
”

c
ủ
a

đị
a

ng
ụ
c

tr
ầ
n

gian!

Đố

n

náo

n
ứ
c
”
–
âm

thanh

c
ủ
a

cu
ộ
c

s
ố
ng,

là

ti
ế
ng

ạ
i

nhi
ề
u

l
ầ
n,

nh
ị
p đ
i
ệ
u

th
ơ

tha

thi
ế
t

ngân

vang.

tr
ở

nên

sôi

s
ụ
c,

m
ạ
nh

m
ẽ
:

“
Nghe
chim

reo

trong

gió

m

Nghe
l
ạ
c

ng
ự
a

rùng

chân

bên

gi
ế
ng

l
ạ
nh
Dướ
i

đườ
ng

xa



ng
ọ
n

lá

Nghe
mênh

mang

s
ứ
c

kh
ỏ
e

c
ủ
a

tr
ă
m

loài
”

Pháp

bắt

b
ớ
,
giam

c
ầ
m.

H
ầ
u

nh
ư
su
ố
t
đ
êm

ngày

thao

th

ă
n

náo

n
ứ
c
”

lay

g
ọ
i.

Tâm

t
ư
xao

xuy
ế
n,

b
ồ
i


mà

“
v
ộ
i

vã
”
.
Và

gi
ữ
a
đ
êm

khuya,

m
ộ
t

ti
ế
ng

“
l

ố
c
đ
i

v
ề
”
,
ti
ế
ng

“
gió

x
ố
i
”
-
t
ất

cả

là

âm


trong

c
ả
nh

thân

tù

nh
ữ
ng

âm

thanh

ấ
y

mang

m
ộ
t

ý

ngh

ẻ
trung và căng đầ
y

nh
ự
a

s
ống.
“Tâm tư trong tù”
là

s
ự
th
ể

hi
ệ
n

m
ộ
t

cách

chân



mình,

t
ự
kh
ẳ
ng

định

mình

củ
a

ng
ườ
i

chi
ế
n

s
ĩ

cách

m

m
ộ
t

trờ
i

r
ộ
ng

rãi
”
,
v
ề

m
ộ
t

“
cu
ộ
c

đờ
i

sây


b
ị

nhà

th
ơ

t
ự
ph
ủ

đị
nh.

C
ả

m
ộ
t

dân

t
ộ
c
đ


nh
ữ
ng

h
ố
th
ẳ
m

không

cùng
”
.
Đấ
t

n
ước
đ
ang

b
ị

th
ự
c

song

s
ắ
t

nhà

tù,

m
ỗ
i

con

ng
ườ
i

V

i
ệt

Nam

đề
u


n

t
ả

qua

hai

hình

ả
nh

t
ươ
ng
ph
ả
n

đầ
y

ý

ngh
ĩ
a:



gi
ữ
a

loài

ng
ườ
i

đ
au

kh
ổ.
Tôi

ch
ỉ

m
ộ
t

con

chim

non

to
”

“
C

on

chim

non

bé

nh
ỏ
”

ấ
y
đ
ang

bay
đ
i

trong

bão

ạ
i

nhà

tù

Lao

B
ả
o

cu
ố
i

n
ăm

1940,

T
ố
H
ữ
u

t
ự


tên

lính

m
ớ
i
–
Gót

chân

t
ơ

ch
ư
a

dày

dạ
n

phong

tr
ầ
n


nghiêm

túc,

quy
ế
t

li
ệ
t

để

kh
ẳ
ng

đị
nh

nhân

cách

và

l
ẽ

trong

c
ả
nh

tù
đ
ày.

Ánh

sáng

lý

t
ưở
ng

c
ộ
ng

s
ả
n

chủ


ượ
t

lên

trên

m
ộ
t

t
ầ
m

vóc

mới.

K

hông

ph
ả
i

đế
n


ă
ng

khu
ấ
t
”

mà

t
ừ
nghìn

x
ư
a

ông

cha

ta,

t
ổ
tiên

ta
đ

cháu

trên

hành

trình

l
ị
ch

s
ử. Có đ
i
ề
u,

trong

bài

th
ơ

này,

T
ố
H

“
m
ạ
ch

gi
ố
ng

nòi
”
,
sáng

t
ạ
o

nên

nh
ữ
ng

v
ầ
n

th
ơ

đấ
u kiên

c
ườ
ng:

“
Tôi

ch
ỉ

m
ộ
t

gi
ữ
a

muôn

ng
ườ
i

chi
ế
n

ng

không

thoái

b
ộ
bao

giờ!
”

Con

đườ
ng

phía

tr
ướ
c

là
máu
và
nước mắt
,


nh
ư
ng

ng
ườ
i

chi
ế
n

s
ĩ

cách

m
ạ
ng

v
ẫ
n sáng

ngờ
i

ni
ề

ờ
i

th
ề

chi
ế
n

đấ
u:

“
N
ơ
i
đ
ày

ả
i

là

Đắc

Pao,

Lao

nh
ư k
ẻ

sẵ
n

lòng

tin

Gi
ữ
trinh

b
ạ
ch

linh

h
ồ
n

trong

b
ụ
i

nói

“
r
ấ
t

T
ố
H
ữ
u
”

v
ề

gi
ữ
v
ữ
ng

khí

ti
ế
t

cách

ng

s
ả
n

chủ

ngh
ĩ
a.

Phầ
n

cu
ố
i,

âm
đ
i
ệ
u

d
ồ
n

d

đấ
u

và

hy

sinh
không

súng

đạ
n,

máy

chém

nào

c
ủ
a

th
ự
c

dân


là

ch
ư
a

h
ế
t

h
ậ
n

Ngh
ĩ
a

là

ch
ư
a

h
ế
t

nhụ

tr
ừ
di
ệt

cả

m
ộ
t

loài

thú
độ
c!
”

K

hép

l
ạ
i

bài

th
ơ

t

ti
ế
ng

còi

xa

trong

gió

rúc
”
.
Đ
ó

là

ti
ế
ng

g
ọ
i


ng

và

ch
ế
t

vì

t
ự
do!

Vi
ế
t

theo

th
ể

th
ơ

m
ớ
i,
đ

ng,

tinh

th
ầ
n

chi
ế
n

đấ
u

hy

sinh

đượ
c

kh
ẳ
ng

định

nh
ư


t
ự
do

và

d
ũng

khí

gi
ữ
v
ữ
ng

ni
ề
m

tin

củ
a

ng
ườ
i

đ
óng

góp

c
ủ
a

th
ơ

T
ố
H
ữ
u

trong

“
T
ừ ấ
y
”
.
Đẹ
p

nh

chi
ế
n

đấ
u

nh
ư
th
ơ

ông
đ
ã

vi
ết.

Đó

là

bài

h
ọ
c

v

v
ẫ
n

làm
ch
ấ
n
độ
ng

h
ồ
n

ta./.

Hoàn

c
ả
nh

l
ị
ch

s
ử


ng

hoà

ra

đờ
i.

-
9

n
ă
m

kháng

chi
ế
n

ch
ố
ng

th
ự
c



chia

c
ắ
t

làm

2

mi
ề
n.

K

háng

chi
ế
n

ch
ố
ng

M
ĩ



hi
ế
n

d
ị
ch

H
ồ
C

hí

M

inh

l
ị
ch

s
ử
toàn

th
ắ
ng

t,

v
ừ
a

chi
ế
n
đấ
u,

xây

d
ự
ng

và

b
ả
o

v
ệ

mi
ề
n