Bí quyết ôn thi môn Ngữ văn
Mùa thi đang đến gần, các em học sinh, đặc biệt là học sinh lớp 9 sẽ phải đối mặt với ít nhất là
hai kì thi: thi học kì 2 và thi chuyển cấp. Các em đang gấp rút ôn tập rất nhiều môn, trong đó môn
Ngữ Văn là môn học 5 tiết trên tuần, nhiều kiến thức, vất vả, gian nan nhất.
Thực tế cho thấy việc ôn thi môn Ngữ văn đối với nhiều em không mấy dễ dàng, các em rất
lúng túng, không có phơng pháp ôn tập. Kì thực nếu biết cách học thì môn học này sẽ rất nhẹ
nhàng, không trở thành áp lực nặng nề cho các em. Các em hãy nghe lời khuyên của nhà mĩ học
Trung Quốc Chu Quang Tiềm trong bài " Bàn về đọc sách": " Chiếm lĩnh học vấn giống nh đánh
trận, cần phải đánh vào thành trì kiên cố, đánh bại quân định tinh nhuệ, chiếm cứ mặt trận xung
yếu. Mục tiêu quá nhiều, che lấp mất vị trí kiên cố, chỉ đá bên đông, đấm bên tây hoá ra thành lối
đánh "tự tiêu hao lực lợng".
Trong quá trình ôn tập cho học sinh, tôi đã rút ra một vài kinh nghiệm nhỏ. Xin đợc trình bày để
các bạn đồng nghiệp và các em học sinh cùng chia sẻ.
I. Nắm chắc kiến thức cơ bản của SGK tức là "đánh vào thành trì kiên cố... xung yếu"
- Tiếng Việt: ở lớp 9 phần kiến thức học mới không nhiều, không khó, các em chỉ cần nắm thật
chắc theo nội dung từng đơn vị kiến thức là đợc. Chơng trình SGK đã chú trọng các kiến thức
Tiếng Việt toàn cấp học qua hệ thống những bài tổng kết cả ở cả học kì 1, học kì 2. Các em có thể
lập những bảng hệ thống kiến thức lí thuyết theo từng phần
(VD nh Bảng ôn tập kiến thức về các biệp pháp tu từ Từ vựng có bán sẵn ở các cửa hàng SGK).
- Điều khó khăn với các em là dạng bài tập cảm thụ thờng có trong các đề thi. Nghe hai tiếng "cảm
thụ" thì có vẻ to tát lắm, thế nhng thực chất nó lại rất đơn giản. Các em hãy nắm thật chắc kiến
thức lí thuyết về các biện pháp tu từ, tác dụng và cách phân tích tác dụng của từng biện pháp. Từ
đó vận dụng để phân tích giá trị của những câu, đoạn thơ hay trong những bài Đọc- hiểu văn bản
của chơng trình SGK. Về cơ bản, những biện pháp tu từ sẽ là chiếc chìa khoá để mở ra cánh cửa
bí mật của những câu thơ hay. ( Các em thử vận dụng cách học của môn toán: nắm chắc công
thức, cách giải rồi thay số, các em sẽ có một bài cảm thụ đúng. Còn nếu muốn làm hay thì chắc
chắn phải thêm vào sự rung động của con tim biểu hiện bằng những yếu tố biểu cảm trong bài
viết, biết vận dụng sự liên tởng, phép so sánh đối chiếu, viện dẫn trong phân tích thơ...)
II. Đối với các bài đọc hiểu văn bản:
1. Cách học kiến thức cơ bản:
- Đối với các bài thơ bắt buộc các em phải thuộc lòng cả bài. Còn với truyện, các em cần đọc thật

chi chuyển trân cho hai hùng của cống chân
tiết đổi trọng, nhiệm dân tộc hiến, thành
chọn cảm say vụ của thể tha
lọc giác sa đất nuớc hiện thiết
ngây hiện tại mối
Bức Âm ngất, quan
tranh thanh tình yêu hệ
xuân rộn cuộc cá nhân
trong rã sống với
sáng, vui thiết tập
đầy tơi. tha thể
sức
sống.
=>Sơ đồ cây trên đây sẽ giúp các em chắt lọc, tinh giản kiến thức cơ bản nhất của bài. Các em chỉ
cần dùng giấy nháp làm độ hai ba lần sẽ nắm dợc khung toàn bài. Các em cũng có thể dùng sơ
đồ ngang diễn giải cụ thể từng ý. Sơ đồ ngang sẽ giúp các em nhớ ý chi tiết hơn. Ví dụ: Sơ đồ
ngang cho ý lớn 1 bài Mùa xuân nho nhỏ
H/a dòng sông xanh, bông hoa tím-> đảo ngữ... -> bức
*Cảm xúc của tác giả trớc tranh xuân tơi tắn, trong sáng, đầy sức sống.
mùa xuân của thiên nhiên Âm thanh tiếng chim chiền chiện -> ADCĐCG: thính
giác-> thị giác -> xúc giác-> cảm nhận tinh tế => âm thanh
trong trẻo rộn rã tơi vui...
Cảm xúc say sa, ngây ngất thể hiện tình yêu thiên nhiên, yêu
cuộc sống thiết tha của nhà thơ.
2. Cách bổ sung, mở rộng kiến thức: Khi nắm vững kiến thức cơ bản rồi, các em có thể tự bổ sung
kiến thức bằng cách đọc tài tiệu tham khảo. Những tài liệu viết chắc, viết hay, không đi vào dạng
mẫu là cuốn Bình giảng Ngữ văn 9, T liệu Ngữ văn 9, Bồi dỡng Ngữ văn 9 của NXBGD. Việc đọc
sách tham khảo là cực kì cần thiết,vì chẳng những các em nắm kiến thức sâu sắc hơn mà còn học
2
đợc kĩ năng phân tích, bình giá những chi tiết hay của các nhà phê bình có uy tín. Cần tránh việc

Những kĩ năng này chơng trình SGK đã dạy từ lớp 7,8,9. Trong quá trình học, luyện, các em
cần hình dung đợc tính tích hợp nhuần nhuyễn của chơng trình. Ba phân môn Tiếng Việt, Văn học
và Tập làm văn đã dần chuyển hoá cho nhau, hoàn thiện nhau. Mục đích cuối cùng là giúp các
em biết cách tạo lập văn bản.
Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ mong góp một phần giúp các em ôn thi môn Ngữ văn
tốt hơn. Chúc các em thành công!
Hoàng Thị Mến - Giáo viên trờng Trung học
cơ sở Trần Phú - Thành phố Bắc Giang -
Tỉnh Bắc Giang.
3