MỤC LỤC
Lời mở đầu 4
Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU 6
1. Khái niệm thuế xuất nhập khẩu 6
2. Vai trò của thuế xuất nhập khẩu đối với sự phát triển
của kinh tế 8
3. Nội dung cơ bản của luật thuế xuất khẩu, luật thuế nhập
khẩu hiện hành 14
4.Thất thu thuế nhập khẩu và sự cần thiết phải
chống thất thu thuế nhập khẩu 23
CHƯƠNG II THỰC TRẠNG THU THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU VÀ MỘT SỐ NGUYÊN
NHÂN CHO HIỆN TƯỢNG THẤT THU THUẾ NHẬP KHẨU Ở VIỆT NAM 28
I Tình hình xuất nhập khẩu trong mấy năm gần đây 28
1. Đánh giá chung 28
2. Thị trường xuất nhập khẩu năm 2004 có nhiều chuyển
biến tích cực 30
II.Tình hình thu thuế nhập khẩu hiện nay 32
1. Cơ sở tính thuế 32
2. Quy trình tính và thu thuế 36
3. Kết quả hoạt động thu thuế xuất nhập khẩu 36
III. Một số nguyên nhân dẫn đến tình trạng thất thu
thuế xuất nhập khẩu ở Việt nam 41
1. Do luật thuế xuất nhập khẩu còn nhiều sơ hở,
thiếu chặt chẽ và phức tạp 41
1
2. Do buôn lậu và gian lận thương mại 43
2.1 Tình hình buôn lậu hiện nay trên các tuyến biên giới, và các
phương thức vận chuyển……….45
2.1.1 Tuyến biên giới các tỉnh phía bắc 45
2.1.2 Tuyến biên giới miền trung 45
2.13 Tuyến biên giới Tây nam 45
1. Ở Pháp……………………………………………………55
2. Ở Singapo ……………………………………………….56
3. Ở Đan mạch…………………………………………… 57
IV.Một số giải pháp chống thất thu thuế nhập khẩu 58
1. Tiến tới xây dựng luật thuế xuất nhập khẩu hoàn thiện hơn,
phù hợp hơn với tình hình phát triển kinh tế của đất nước 58
2. Tăng cường công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại 63
3. Cải tiến cơ chế quản lý thuế xuất nhập khẩu: 67
V.Điều kiện để thực hiện các giải pháp chống thất thu thuế 69
1. Về con người 69
2. Về khoa học kỹ thuật 69
3. Về phía hải quan 70
Kết luận
Tài liệu tham khảo
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Thuế xuất nhập khẩu hiện nay đóng góp phần lớn vào nguồn thu của ngân
sách nhà nước, là một trong các phương tiện để nhà nước thực hiện chức năng
quản lý của mình. Thông qua thuế xuất nhập khẩu có thể quản lý doanh nghiệp ở
tầm vĩ mô, bảo hộ sản xuất trong nước, định hướng người tiêu dùng…
Nhưng hiện nay tình trạng thất thu thuế nhập khẩu ngày càng trở nên phổ
biến, thông qua nhiều hình thức khác nhau, lợi dụng các đối tượng và kẽ hở của
3
pháp luật mà các đối tượng trốn thuế thực hiện hành vi của mình. Thất thu thuế
không những chỉ diễn ra ở các địa bàn biên giới, vùng biển, hàng không, các đơn
vị kinh tế quốc doanh mà còn diễn ra ở các hoạt động kinh doanh hàng hóa nhập
khẩu, mua bán nguyên liệu để sản xuất hàng xuất khẩu, tạm nhập tái xuất…
Thất thu thuế nhập khẩu không những chỉ ảnh hưởng đến nguồn thu của
ngân sách nhà nước mà còn là vấn đề đạo đức ảnh hưởng đến kinh tế, xã hội.
Khi thất thu thuế nhập khẩu công cụ quản lý bằng thuế giảm tính hiệu lực không
Chương 3: Một số giải pháp chống thất thu thuế nhập khẩu.
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU
1. Khái niệm thuế xuất nhập khẩu
Thuế nói chung vừa là một phạm trù mang tính khách quan vừa là phạm trù
mang tính lịch sử. Thuế tồn tại và phát triển gắn liền với sự tồn tại và hoạt động
của nhà nước.
Khi xã hội phát triển đến một giai đoạn nhất định, giai cấp và tầng lớp xã
hội xuất hiện, thì nhà nước cũng hình thành. Để thực hiện các chức năng của
mình thì nhà nước cần có một nguồn tài chính. Nguồn tài chính đó có thể là sự
huy động của các tổ chức cá nhân trong xã hội. Theo một cách nào đó có thể
hiểu nguồn tài chính này là thuế. Nhà nước đặt ra nhiều sắc thuế khác nhau áp
dụng đối với từng lĩnh vực từng đối tượng. Thuế xuất nhập khẩu là một khoản
thuế không thể thiếu đặc biệt khi hoạt động buôn bán trao đổi hàng hoá giữa các
quốc gia ngày càng trở nên sôi động. Thuế xuất nhập khẩu có thể hiểu là khoản
thu bắt buộc điều tiết vào giá của hàng hoá dịch vụ khi trao đổi với nước khác
mà người sở hữu nó phải nộp cho nhà nước. Cũng có nhiều quan niệm về thuế
xuất nhập khẩu nhưng có thể định nghĩa thuế xuất nhập khẩu như sau: “ Thuế
5
xuất khẩu, nhập khẩu là một loại thuế gián thu đánh vào các mặt hàng mậu dịch,
phi mậu dịch được phép xuất khẩu, nhập khẩu qua biên giới Việt Nam.”
1
Thuế xuất nhập khẩu hay còn gọi là thuế quan được các nước tư bản sớm
phát triển sử dụng như Anh và Pháp. Sự phát triển của thuế xuất nhập khẩu cũng
trải qua các quá trình khác nhau ở những giai đoạn khác nhau và ở những nước
khác nhau.
Trong nền kinh tế tự do cạnh tranh nhiều quan niệm cho rằng việc sử dụng
thuế xuất nhập khẩu làm hạn chế tính tự do cạnh tranh của thị trường, quan niệm
này có ở những nước phát triển . Và họ bác bỏ việc sử dụng thuế xuất nhập
2. Vai trò của thuế xuất nhập khẩu đối với sự phát triển của kinh tế.
Thuế xuất nhập khẩu được sử dụng rộng rãi ở nhiều nước trên thế giới.
Nó có vai trò to lớn trong việc điều tiết hoạt động thương mại trao đổi hàng hoá
và dịch vụ.
Thuế xuất nhập khẩu tác động trực tiếp vào giá cả của hàng hoá, do vậy
mà cũng tác động đến khả năng cạnh tranh của hàng hoá trên thị trường. Thuế
nhập khẩu cao làm tăng thêm giá thành của mặt hàng nhập khẩu do vậy sẽ hạn
chế lượng hàng nhập khẩu trên thị trường, tăng tính cạnh tranh cho mặt hàng nội
địa. Hơn nữa tạo cơ hội phát triển cho các mặt hàng thay thế hàng nhập khẩu ở
thị trường nội địa đó. Giữa mặt hàng nhập khẩu có thuế đánh cao và mặt hàng
nhập khẩu có thuế đánh thấp hơn cũng tạo ra tính cạnh tranh khác nhau cho với
mỗi mặt hàng. Ngược lại thuế xuất khẩu thấp khiến cho lượng hàng xuất khẩu
nhiều hơn và với mức giá bán ra trên thị trường quốc tế cũng thấp hơn, làm tăng
khả năng cạnh trạnh của mặt hàng này trên thị trường thế giới. Như vậy thuế
xuất nhập khẩu có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp rất lớn đến hoạt động thương
mại nói riêng và sự phát triển kinh tế nói chung. Nhưng có thể tóm tắt các vai trò
của thuế xuất nhập khẩu ở : Đóng góp một phần to lớn vào nguồn thu của ngân
sách nhà nước. Góp phần bảo hộ và khuyến khích sản xuất trong nước. Góp
phần hướng dẫn tiêu dùng. Là công cụ điều tiết hoạt động thương mại.
2.1 Đóng góp phần lớn vào nguồn thu của ngân sách nhà nước.
Nguồn thu ngân sách nhà nước bao gồm các nguồn chính: thuế, phí lệ phí.
7
Trong đó thuế đòng góp một tỷ trọng lớn ảnh hưởng đến quy mô của ngân sách.
Trong cơ cấu thuế, thuế xuất nhập khẩu cũng chiếm một phần quan trọng. Sở dĩ
thuế xuất nhập khẩu lại đóng góp lớn vào ngân sách như vậy vì hệ thống thuế
hiện nay còn chưa hoàn thiện, trong khi đó hoạt động thương mại diễn ra ngày
một sôi động, nhu cầu xuất nhập khẩu ngày càng tăng, thuế lại là loại thuế gián
thu. Người tiêu dùng gián tiếp đóng thuế thông qua giá cả hàng hóa, do đó mà
không cảm thấy gánh nặng về thuế.
Trong nh ng n m qua t ng thu ngân sách không ng ng t ng qua cácữ ă ổ ừ ă
vậy mà thuế xuất khẩu thường thấp còn thuế nhập khẩu thì cao hơn.
Trong xu thế kinh tế thế giới hiện nay tính cạnh tranh ngày càng trở nên
khắc nghiệt, nhưng đối với đất nước ta nhiều ngành còn rất non trẻ. Chính vì vậy
mà việc bảo hộ sản xuất trong nước thông qua hàng rào thuế quan là cần thiết.
Tuy nhiên cũng khẳng định là Việt Nam không lấy chính sách bảo hộ làm chiến
lược phát triển, vì việc gia nhập WTO, sự mở cửa phát triển của khối ASEAN,
AFTA, buộc ta phải tháo rỡ hàng rào thuế quan này. Chúng ta cũng hiểu vai trò
của hàng hóa nhập khẩu bởi nó là đầu vào của hàng hóa xuất khẩu nhưng cũng
không thể không bảo hộ sản xuất trong nước ở từng thời điểm, ở từng vùng và
9
từng ngành nghề nhất định. Bảo hộ tạo cơ sở cho các doanh nghiệp trong nước
có thời gian để học hỏi kinh nghiệm, khoa học công nghệ của nước ngoài, cải
thiện tình hình sản xuất của mình, nâng cao khả năng cạnh tranh với các mặt
hàng khác. Trong giai đoạn hiện nay chúng ta vẫn tiến hành bảo hộ nhưng bảo
hộ khác hẳn với xu thế hướng nội không bó chặt nền kinh tế và bảo hộ ở những
lĩnh vực cần thiết, mũi nhọn đặc biệt cần sự hỗ trợ của nhà nước. Nhưng việc
bảo hộ cũng chỉ trong một thời hạn nhất định, nhà nước cần nghiên cứu kỹ đối
tượng bảo hộ tránh tình trạng ỷ lại nhà nước.
Bên cạnh đó thuế xuất nhập khẩu còn có tác dụng khuyến khích sản xuất
trong nước phát triển. Bởi nó tạo môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp
trong nước, ít cạnh tranh hơn, thị phần trong nước nhiều hơn.
2.3 Góp phần định hướng người tiêu dùng.
Thuế cao hay thấp sẽ có tác dụng hạn chế hay kích thích tiêu dùng, ví dụ
đánh thuế nhập khẩu cao người tiêu dùng sẽ sử dụng hàng hoá trong nước nhiều
hơn. Đối với mặt hàng khuyến khích phát triển thuế nhập khẩu đánh thấp thậm
chí không ánh. i v i m t hàng h n ch vi c s d ng thì thuđ Đố ớ ặ ạ ế ệ ử ụ ế
ánh r t cao ví d nh r u và thu c lá. Thông qua chính sách thuđ ấ ụ ư ượ ố ế
ó ng i tiêu dùng bi t ng và đ ườ ế Đả nhà n c khuy n khích mình nênướ ế
tiêu dùng m t hàng nào.ặ
2.4 Là công cụ điều tiết hoạt động thương mại .
ngoại của đất nước. Như thuế nhập khẩu có thể đánh cao đối với các mặt hàng
của các nước có chính sách phân biệt quốc gia đối với đất nước mình hay cho
11
một số nước đã ký hiệp định thương mại thuế quan. Nhà nước phân biệt khu vực
thuế cho từng nước đã có hiệp định thương mại với nước mình đối với từng mặt
hàng cụ thể. Trên cơ sở đó mà biểu thuế gồm ba loại: thuế suất ưu đãi, thuế suất
ưu đãi đặc biệt và thuế suất thông thường.
Qua đó ta thấy được vai trò quan trọng của thuế xuất nhập khẩu tới sự
phát triển của nền kinh tế của đất nước. Vấn đề là việc thu thuế có triệt để hay
không, sự thất thu thuế càng ảnh hưởng mạnh đến nhiều mặt của nền kinh tế. Do
vậy cần xem xét tìm hiểu thất thu thuế nguyên nhân của hiện tượng và các giải
pháp cần thiết để hạn chế tình trạng này. Góp phần thực hiện đúng vai trò mà
thuế xuất nhập khẩu mang lại.
3. Nội dung cơ bản của luật thuế xuất khẩu, luật thuế nhập khẩu hiện hành.
Luật về thuế xuất nhập khẩu, thuế xuất khẩu được chính thức ban hành vào năm
1987 và được sửa đổi ba lần vào năm 1991, 1993, 1998. Hiện nay luật có nội
dung cơ bản như sau:
3.1 Phạm vi áp dụng
- Đối tượng chịu thuế: Hàng hóa xuất nhập khẩu qua biên giới Việt nam, kể cả
hàng hóa từ khu chế xuất đưa vào thị trường trong nước và từ thị trường trong
nước đưa vào khu chế xuất đều là đối tượng chịu thuế của luật thuế này.
- Đối tượng không chịu thuế
4
:
+ Hàng quá cảnh mượn đường qua lãnh thổ Việt nam
+ Hàng kinh doanh theo phương thức chuyển khẩu
+ Hàng hóa từ nước ngoài nhập khẩu vào khu chế xuất, doanh nghiệp chế xuất
và hàng hóa từ khu chế xuất, doanh nghiệp từ khu chế xuất ra nước ngoài hoặc
hàng hóa doanh nghiệp chế xuất này sang doanh nghiệp chế xuất khác.
4
13
đối với số hàng hóa thì giá tính thuế bao gồm cả sản phẩm bảo hành.
+ Đối với máy móc thiết bị mang ra nước ngoài sửa chữa thì giá tính thuế là chi
phí sửa chữa ở nước ngoài tính theo hợp đồng.
+ Đối với máy móc vận tải đi thuê thì giá tính thuế là giá thuê theo hợp đồng.
* Đối với mặt hàng nhà nước quản lý giá tính thuế là giá theo Bảng giá của Bộ
tài chính qui định. Trường hợp giá theo hợp đồng mua bán ngoại thương cao
hơn giá quy định tại Bộ tài chính thì tính theo giá hợp đồng.
* Tỷ giá tính thuế là tỷ giá mua bán bình quân trên thị trường liên ngân hàng do
nhà nước Việt nam ban hành. Thuế xuất nhập khẩu nộp bằng tiền Việt nam, nếu
muốn nộp bằng ngoại tệ thì phải có chuyển đổi của ngân hàng Việt Nam công
bố.
3.3 Thuế suất
7
- Thuế suất nhập khẩu: Gồm thuế suất ưu đãi, thuế suất thông thường, thuế suất
ưu đãi đặc biệt.
+ Thuế suất thông thường: được áp dụng cho hàng hóa nhập khẩu có xuất
xứ từ nước không có thỏa thuận về đối xử tối huệ quốc trong quan hệ thương
mại với Việt nam. Thuế suất cao hơn 50% so với thuế suất ưu đãi của từng mặt
hàng được quy định tại Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi được tính
Thuế suất = Thuế suất – Thuế suất x 50% thông thường ưu đãi
+ Thuế suất ưu đãi: Hàng hóa nhập khẩu có giấy chứng nhận xuất xứ từ
nước hoặc khối nước có thoả thuận về đối xử tối huệ quốc trong quan hệ thương
mại Việt nam. Nước hoặc khối nước đó phải nằm trong danh sách các nước hoặc
khối nước do Bộ Thương mại thông qua đã có thỏa thuận về đối xử tối huệ quốc
trong quan hệ thương mại với Việt nam.
Các mức thuế suất xác định cho các mặt hàng cụ thể quy định tại các biểu thuế
suất ưu đãi gồm:
7
Quyết định số 45/2002/QĐ/BTC ng y 10 tháng 4 nà ăm 2002 của Bộ T i Chínhà
phủ Việt nam với các tổ chức của nước ngoài hoặc văn bản thỏa thuận viện trợ
hoặc thông báo viện trợ.
- Hàng tạm nhập, tái xuất, hàng tạm xuất, tái nhập tham dự hội chợ, triển lãm.
- Hàng hóa là tài sản di chuyển được miễn thuế.
- Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu trong tiêu chuẩn hành lý miễn thuế của khách
xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu Việt nam
- Đối với hàng nhập khẩu, xuất khẩu của tổ chức, cá nhân nước ngoài được
hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ thuế tại Việt nam theo quy định của pháp luật và
phù hợp với công ước quốc tế mà Việt nam đã ký kết hoặc tham gia thực hiện
theo hướng dẫn được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ tại Việt nam.
- Đối với hàng hóa nhập khẩu để phục vụ gia công cho phía nước ngoài rồi xuất
khẩu theo hợp đồng đã ký, được miễn thuế đối với các trường hợp
+ Vật tư nguyên vật liệu nhập để gia công
+ Vật tư tham gia vào quá trình sản xuất gia công
+ Hàng làm mẫu phục vụ cho gia công
+ Máy móc thiết bị trực tiếp gia công
- Máy móc thiết bị phương tiện vận tải do các nhà thầu nước ngoài mang vào
Việt nam theo phương thức tạm nhập, tái xuất để phục vụ thi công công trình dự
án sử dụng nguồn hỗ trợ phát triển chính thức ODA.
* Xét miễn thuế
- Đối với hàng nhập khẩu chuyên phục vụ trực tiếp cho an ninh quốc phòng.
+ Hàng nhập khẩu chuyên phục vụ cho an ninh quốc phòng: Công văn miễn
thuế của Bộ. Danh mục cụ thể về số lượng, chủng loại hàng nhập chuyên dùng
cho an ninh, quốc phòng, do lãnh đạo Bộ chủ quản phê duyệt đã được đăng ký
và thống nhất với Bộ tài chính. Giấy phép nhập khẩu do Bộ Thương mại cấp. Tờ
khai hải quan hàng hóa nhập khẩu. Hợp đồng ủy thác nhập khẩu.
16
+ Hàng nhập khẩu chuyên dùng cho nghiên cứu khoa học
+ Hàng nhập khẩu chuyên dùng cho giáo dục đào tạo
- Hàng nhập khẩu của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và của bên nước
này vào sản xuất hàng xuất khẩu, đã thực xuất khẩu sản phẩm ra nước ngoài.
Các doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu, vật tư để sản xuất hàng xuất khẩu
thuộc phần vốn góp đầu tư của bên nước ngoài trong các doanh nghiệp có vốn
đầu tư nước ngoài được thành lập theo luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
b. Truy lại thuế
* Các trường hợp phải truy lại thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu: Các trường hợp
được miễn thuế, giảm thuế nếu đã được sử dụng khác với mục đích đã được
miễn giảm thì phải truy thu đủ số thuế đã được miễn giảm. Trường hợp đối
tượng nộp thuế nhầm lẫn trong kê khai hàng hóa nhập khẩu thì phải truy thu tiền
thuế trong thời hạn 1 năm trở về trước, kể từ ngày kiểm tra phát hiện có sự nhầm
lẫn đó.
* Cân cứ tính thuế xuất nhập khẩu, nhập khẩu là giá tính thuế và thuế suất được
áp dụng theo quy định tại thời điểm truy thu thuế.
* Thời hạn kê khai nộp thuế xuất, nhập khẩu là 2 ngày kể từ ngày thay đổi mục
đích sử dụng ghi trên các văn bản, chứng từ, hóa đơn có liên quan. Trường hợp
không có các chứng từ để xác định ngày thay đổi mục đích sử dụng thì ngày xác
định để truy thu là ngày đăng ký tờ khai hàng hóa xuất khẩu.
* Thời hạn nộp thuế phải truy thu thực hiện theo quy định. Nếu quá thời hạn quy
định nêu trên mà đối tượng nộp thuế chưa nộp sẽ bị xử lý theo quy định của
pháp luật.
3.6 Thời điểm tính thuế và thời hạn thông báo thuế
a. Thời điểm tính thuế xuất khẩu, nhập khẩu là thời điểm đối tượng nộp thuế đã
nộp tờ khai hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu cho cơ quan Hải quan.
b. Thời hạn thông báo thuế theo quy định :
- Trong thời hạn 8 giờ làm việc kể từ khi tiếp nhận tờ khai hàng hóa xuất khẩu,
18
nhập khẩu của đối tượng nộp thuế, cơ quan Hải quan phải thông báo chính thức
cho đối tượng nộp thuế về số thuế phải nộp theo kê khai của đối tượng nộp thuế.
- Trong thời han 8 giờ làm việc kể từ khi cơ quan Hải quan kiểm hóa xong lô
hàng thực tế xuất khẩu, nhập khẩu nếu có khác biệt về số thuế phải nộp so với
nhu cầu thu thuế, lệ phí càng cao để bù đắp vào chi phí đó. Và trên cơ sở đó nhà
nước càng muốn thu đủ thuế. Trong khi đó các doanh nghiệp king doanh với
mục đính chính là lợi nhuận thì thuế nộp càng nhiều lợi nhuận để lại của họ càng
ít. Chính vì vậy mà họ luôn tìm cách hạn chế số thuế phải nộp. Như vậy trong
nền kinh tế luôn tồn tại hai bên lợi ích mâu thuẫn nhau giữa một bên là nhà nước
và một bên là các doanh nghiệp. Nên hiện tượng thất thu thuế là không tránh
khỏi.
Để hiểu rõ hơn về khái niệm thất thu thuế ta có các giả thiết sau
Giả sử:
Gọi T là tổng số thuế xuất nhập khẩu phải nộp cho nhà nước
Qi là tổng số lượng hàng hóa xuất nhập khẩu
Pi là giá hàng hóa xuất nhập khẩu
Và ti thu su t xu t nh p kh u ng v i m i n v hàng hóaế ấ ấ ậ ẩ ứ ớ ỗ đơ ị
Thì có: T= Pi*Qi*ti
Nếu gọi T’ là tổng thuế xuất nhập khẩu thực tế thu được của ngân sách nhà nước
thì T - T’ = k
Lúc đó ta gọi k là số thất thu thuế. Như vậy số thất thu thuế là chênh lệch
giữa số thuế xuất nhập khẩu phải nộp cho ngân sách với số thực tế thu được.
Nhưng luật thuế xuất nhập khẩu ban hành cũng không lường trước được
những khoản phát sinh của nền kinh tế. Cho nền số thất thu thuế này bao gồm cả
khả năng tiềm năng của nền kinh tế thuộc về hoạt động xuất nhập khẩu đáng lẽ
ra được khai thác vào nguồn thu của ngân sách nhà nước nhưng lại không được
20
huy động.
Việc không tính đến tiềm năng của nền kinh tế là luôn tồn tại ở mỗi quốc
gia. Bởi nền kinh tế luôn luôn vận động và biến đổi. Nhưng cũng nói lên khả
năng hoạch định chính sách thuế. Nếu khi hoạch định tính tới yếu tố này và dự
trù được chính xác thì khả năng thất thu sẽ ít hơn. Do vậy để hạn chế tình trạng
thất thu cần có quá trình hoach định chính sách thuế khoa học chính xác hơn để
giảm biên độ giao động của nền kinh tế so với dự tính.
phẩm. Đối với mặt hàng xuất khẩu thì giá có thể được cao hơn đối với mặt hàng
đó nhưng lại gây ảnh hưởng đến những mặt hàng tương tự chúng trên thị trường
được đánh thuế.
b.2 Về mặt xã hội
Thất thu thuế xuất nhập khẩu sẽ ảnh hưởng đến công bằng xã hội. Bởi
thông qua thuế xuất nhập khẩu và chính sách thuế xuất nhập khẩu, nhà nước huy
động được một phần nguồn thu của người kinh doanh hàng xuất nhập khẩu đồng
thời tiến hành quản lý vĩ mô đối với các hoạt động này. Các doanh nghiệp kinh
doanh những mặt hàng giống nhau thì phải nộp thuế như nhau có thế mới đảm
bảo được tính công bằng trong nền kinh tế.
Đặc biệt trong giai đoạn kinh tế thị trường hiện nay, với những ưu điểm
như tăng cường khă năng cạnh tranh , tạo tính độc lập tự chủ cho các đơn vị
thành phần kinh tế, tạo ưu thế cho người tiêu dùng trong việc lựa chọn sản phẩm
ngày càng tốt hơn, chất lượng cao hơn đa dạng phong phú hơn, Thì bên cạnh nó
cũng chứa đầy tính tiêu cực, đặc biệt làm cho người bị vật chất hóa, chạy theo
lợi nhuận có những nguồn thu nhập bất chính kếch xù, tạo ra sự phân hóa ngày
càng nhanh chóng người giàu và người nghèo trong xã hội, gây bất bình đẳng
ảnh hưởng đến trật tự an ninh quốc gia.
22
b.3 Về mặt đạo đức
Bất cứ việc thực hiện một chính sách pháp luật nào cũng tồn tại những cá
nhân không chấp hành nghiêm túc. Với việc thi hành luật thuế xuất nhập khẩu
cũng vậy, luôn có các cá nhân vì lợi ích riêng mà không chấp hành hoặc chấp
hành không nghiêm túc. Đó là xét trên đối tượng nộp thuế, còn xét trên pham vi
quản lý thì cũng có một đội ngũ cán bộ vì tham ô cửa quyền đã tiếp tay cho một
lượng buôn lậu trốn thuế, gây tổn thất nghiêm trọng đến nền kinh tế.
Thực tế đã có nhiều cá nhân phải đứng trước vành móng ngựa, kể cả
doanh nghiệp và cả quan chức nhà nước, cấu kết với nhau gây thất thoát cho nền
kinh tế. Đặc biệt các nhân viên hải quan- đối tượng đứng trước nhiều cám dỗ
của bọn tội phạm. Do vậy vấn đề đạo đức đối với cán bộ hải quan là rất quan
Hệ số của tăng xuất khẩu so với tăng GDP tăng 3,8 lần. Đây là hệ số cao
nhất trong mấy năm gần đây góp phần làm cho kinh tế tăng trưởng nhanh.
Qua các biểu đồ trên thấy kim ngạch xuất khẩu không ngừng tăng qua các
năm, tăng một cách liên tục, kéo dài. Phản ánh mức độ tăng bền vững của hoạt
động xuất khẩu.
- Xuất khẩu tăng trưởng mạnh ở cả hai khu vực: khu vực kinh tế trong nước và
khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. Khu vực kinh tế trong nước đạt 11.736
trUSD (tăng 17,2 %). Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đạt 14.267 trUSD tăng
40,4%. Việc tăng cao hơn của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài khẳng định các
doanh nghiệp thuộc khu vực này đã phát huy lợi thế của vốn, khoa học công
11
thời báo kinh tế- kinh tế việt nam 2004-2005 tr 26
25
Copyright: Tài liệu đại học ©