đặc san về xử lí vi phạm hành chính
Tạp chí luật học 45 t sau khi iu l x pht vi cnh c
ban hnh kốm theo Ngh nh s 143/CP
ngy 27/5/1977 ca Hi ng Chớnh ph cho
n nay ó cú 3 phỏp lnh ban hnh quy nh
v vic x pht vi phm hnh chớnh. ú l :
- Phỏp lnh x pht vi phm hnh chớnh
nm 1989;
- Phỏp lnh x lớ vi phm hnh chớnh nm 1995;
- Phỏp lnh x lớ vi phm hnh chớnh nm 2002.
Qua s phỏt trin ca cỏc ch nh trong
cỏc phỏp lnh x lớ vi phm hnh chớnh, trong
ú cú nhng ch nh liờn quan n vai trũ ca
chớnh quyn cp xó trong vic x lớ hnh vi vi
phm hnh chớnh nh thm quyn x pht,
thm quyn trong vic ỏp dng cỏc bin phỏp
hnh chớnh khỏc
Trong bi vit ny, chỳng tụi cp vai trũ
ca chớnh quyn cp c s (cp xó) trong vic
x lớ vi phm hnh chớnh theo quy nh ca
Phỏp lnh x lớ vi phm hnh chớnh nm 2002
(Phỏp lnh nm 2002).
1. L cp hnh chớnh trong h thng c

- Pht tin n 500.000 (õy l hai hỡnh
thc pht chớnh);
- Ngoi ra, ch tch UBND xó cũn c ỏp
dng hỡnh thc pht b sung ú l tch thu
tang vt, phng tin c s dng vi
phm hnh chớnh cú giỏ tr n 500.000.
Hnh vi vi phm hnh chớnh (VPHC) l
hnh vi do cỏ nhõn, t chc thc hin mt
cỏch c ý hoc vụ ý vi phm cỏc quy nh ca
K
* Ging viờn Khoa hnh chớnh - nh nc
Trng i hc lut H Ni
Nguyễn Phúc Thành
* đặc san về xử lí vi phạm hành chính
46
Tạp chí luật họ
c

phỏp lut v qun lớ nh nc m khụng phi
l ti phm v theo quy nh ca phỏp lut thỡ
b x pht hnh chớnh. Nh vy, ch tch
UBND xó c ỏp dng cỏc hỡnh thc pht
trờn i vi mi hnh vi VPHC trờn a ht
thuc thm quyn qun lớ ca mỡnh cho dự i
tng l cỏ nhõn hoc t chc. Tuy nhiờn, khi
thc hin thm quyn trong vic x pht
VPHC ch tch UBND xó phi tuõn theo cỏc

Phỏp lnh nm 1995 quy nh m õy theo
Phỏp lnh nm 2002 thỡ ch tch UBND xó
cũn cú quyn buc thc hin bin phỏp nhm
khc phc tỡnh trng gõy ụ nhim.
- V bin phỏp ngn chn VPHC v bo
m vic x lớ VPHC
Vi mc ớch l ngn chn VPHC ang
xy ra cng nh bo m cho vic x lớ
nhng hnh vi VPHC, Phỏp lnh nm 2002 ó
quy nh 8 bin phỏp ngn chn ti Chng V
ú l cỏc bin phỏp: Tm gi ngi; tm gi
tang vt, phng tin vi phm hnh chớnh;
khỏm ngi; khỏm phng tin vn ti, vt;
khỏm ni ct giu tang vt, phng tin
VPHC; bo lónh hnh chớnh; qun lớ ngi
nc ngoi vi phm phỏp lut Vit Nam trong
thi gian lm th tc trc xut; truy tỡm i
tng phi chp hnh quyt nh a vo
trng giỏo dng, c s giỏo dc, c s cha
bnh trong trng hp b trn.
i vi 8 bin phỏp trờn thỡ ch tch
UBND xó ch cú quyn quyt nh i vi 5
bin phỏp sau:
- Tm gi ngi theo th tc hnh chớnh;
- Tm gi tang vt, phng tin VPHC;
- Khỏm ngi theo th tc hnh chớnh;
- Khỏm phng tin vn ti, vt theo
th tc hnh chớnh;
- Khỏm ni ct giu tang vt, phng tin
VPHC (nu ni ct giu l ni thỡ phi c

hiện việc tịch thu tang vật, phương tiện được
sử dụng để VPHC, buộc khôi phục lại tình
trạng ban đầu đã bị thay đổi do VPHC gây ra.
Với các biện pháp cưỡng chế trên, Pháp
lệnh năm 2002 cũng đã quy định cho chủ tịch
UBND xã được quyền ra quyết định cưỡng
chế và có nhiệm vụ tổ chức việc cưỡng chế thi
hành quyết định xử phạt VPHC của mình
(khoản 1 Điều 67). Về thẩm quyền này, trước
đây Pháp lệnh năm 1995 chỉ quy định một
cách chung chung: “Người có thẩm quyền xử
phạt có quyền ra quyết định cưỡng chế và có
nhiệm vụ tổ chức việc cưỡng chế” (khoản 2
Điều 5 Pháp lệnh năm 1995).
- Về việc áp dụng các biện pháp hành
chính khác
Biện pháp hành chính khác được quy định
trong Pháp lệnh năm 2002 là các biện pháp:
+ Giáo dục tại xã phường, thị trấn;
+ Đưa vào trường giáo dưỡng;
+ Đưa vào cơ sở giáo dục;
+ Đưa vào cơ sở chữa bệnh;
+ Quản chế hành chính.
Các biện pháp trên trước đây cũng đã được
Pháp lệnh năm 1995 quy định (Pháp lệnh năm
1989 chưa quy định). Tuy nhiên, tại Pháp lệnh
năm 2002 thì về thủ tục, nội dung, đối tượng
áp dụng cũng đã được quy định rõ ràng hơn,
nhất là về vai trò của chính quyền cấp xã được
quy định như sau:

đặc san về xử lí vi phạm hành chính
48
Tạp chí luật họ
c

õy l bin phỏp c ỏp dng i vi
nhng i tng thuc cỏc la tui khỏc nhau
thc hin nhng hnh vi vi phm phỏp lut
m Phỏp lnh ó quy nh ti khon 2 iu 24.
Bin phỏp ny nhm mc ớch cho h hc vn
hoỏ, giỏo dc hng nghip, hc ngh, lao
ng, sinh hot di s qun lớ, giỏo dc ca
nh trng. Vỡ vy m ch tch UBND xó
khụng cú quyn quyt nh i vi bin phỏp
ny song li cú vai trũ quan trng nh vic lp
h s gi ch tch UBND huyn i vi i
tng c trỳ ti xó hoc lp biờn bn vi phm
phỏp lut i vi i tng khụng cú ni c
trỳ nht nh m cú hnh vi vi phm phỏp lut
ti xó bỏo cỏo ch tch UBND huyn. Khi
ó cú quyt nh a vo trng giỏo dng
thỡ quyt nh ú cng phi gi cho ch tch
UBND xó ni i tng ú c trỳ. Ngi
c a vo trng giỏo dng nu mun
hoón chp hnh quyt nh trong trng hp
gia ỡnh khú khn c bit thỡ ch tch UBND
xó ni ngi ú c trỳ c quyn xỏc nhn
vo n ca h. i vi trng hp c
min chp hnh quyt nh a vo trng
giỏo dng nh ph n ang nuụi con nh

vo n. Khi ngi b a vo c s giỏo dc
ó chp hnh xong quyt nh thỡ bn sao giy
chng nhn do giỏm c c s giỏo dc cp
c gi cho ch tch UBND xó ni ngi ú
c trỳ.
+ i vi bin phỏp a vo c s cha bnh.
õy l bin phỏp c ỏp dng i vi
nhng ngi nghin ma tuý t 18 tui tr
lờn hoc ngi bỏn dõm cú tớnh cht thng
xuyờn t 16 tui tr lờn (theo quy nh
ti khon 2 iu 26 Phỏp lnh nm 2002).
Theo quy nh ca Phỏp lnh nm 2002 thỡ
thm quyn ra quyt nh thuc v ch tch
UBND huyn. Ch tch UBND xó l ngi
xem xột, lp h s ca i tng gi lờn
ch tch UBND huyn, i vi i tng
khụng cú ni c trỳ nht nh thỡ ch tch
UBND xó c quyn lp biờn bn v hnh vi
vi phm phỏp lut ca i tng bỏo cỏo
lờn ch tch UBND huyn. Khi cú quyt nh
a vo c s cha bnh thỡ ch tch UBND đặc san về xử lí vi phạm hành chính
Tạp chí luật học 49

xó ni cú i tng c trỳ cng l ngi c
nhn quyt nh. Trong trng hp i tng
mun c hoón chp hnh quyt nh theo
quy nh ca phỏp lut thỡ phi c s xỏc

tch UBND huyn ch tch UBND huyn
bỏo cỏo lờn ch tch UBND tnh. c bit i
vi bin phỏp ny khi ngi b qun ch khi
ó chp hnh xong quyt nh thỡ ch tch
UBND xó ni thi hnh quyt nh qun ch
c quyn cp giy chng nhn cho i
tng qun ch v gi bn sao giy chng
nhn n ch tch UBND tnh ni ra quyt
nh v UBND huyn ni ó lp h s.
Trong trng hp i tng b ỏp dng
mt trong cỏc bin phỏp trờn cú th phi
chuyn h s n c quan cú thm quyn
truy cu trỏch nhim hỡnh s nu cú du hiu
ti phm m cha ht thi hiu truy cu thỡ
tu tng trng hp c th ch tch UBND xó
cú nhng quyn hn nht nh nh trng hp
i tng b ỏp dng bin phỏp giỏo dc ti
xó, phng, th trn m cú du hiu ti phm
thỡ ch tch UBND xó c quyn hu quyt
nh ú v trong thi hn 3 ngy k t ngy
hu quyt nh phi chuyn h s ca i
tng cho c quan tin hnh t tng hỡnh s
cú thm quyn. Trong trng hp nu hnh vi
phm ti c thc hin trc hoc trong thi
gian chp hnh bin phỏp hnh chớnh trờn thỡ
theo yờu cu ca c quan tin hnh t tng
hỡnh s cú thm quyn, ch tch UBND xó
(ngi ó ra quyt nh) phi ra quyt nh
tm ỡnh ch thi hnh quyt nh i vi ngi
ú v chuyn h s ca i tng cho c quan

phỏp lut thỡ yờu cu ngi cú thm quyn
xem xột, gii quyt v bỏo cỏo v vic gii
quyt ú;
4. Trong khi tin hnh giỏm sỏt vic x lớ
vi phm hnh chớnh ti a phng, nu phỏt
hin cú vi phm phỏp lut gõy thit hi n li
ớch ca Nh nc, quyn v li ớch hp phỏp
ca cụng dõn, c quan, t chc thỡ yờu cu
ngi cú thm quyn ỏp dng cỏc bin phỏp cn
thit kp thi chm dt vi phm v xem xột
trỏch nhim ca ngi vi phm (iu 115).
Ch tch u ban nhõn dõn cỏc cp cú
trỏch nhim:
1. Thng xuyờn kim tra vic x lớ vi
phm hnh chớnh ca ngi cú thm quyn x
lớ vi phm hnh chớnh thuc phm vi qun lớ
ca mỡnh;
2. Gii quyt kp thi cỏc khiu ni, t cỏo
trong x lớ vi phm hnh chớnh ti a phng
theo quy nh ca phỏp lut;
3. X lớ k lut i vi ngi cú sai phm
trong x lớ vi phm hnh chớnh thuc phm vi
qun lớ ca mỡnh;
4. nh kỡ hoc theo yờu cu, bỏo cỏo hi
ng nhõn dõn v tr li cht vn ca a biu
hi ng nhõn dõn cựng cp v tỡnh hỡnh x lớ
vi phm hnh chớnh a phng (iu 117).
Vi nhng quy nh trờn thỡ hi ng nhõn
dõn cp xó v y ban nhõn dõn cp xó c
quyn giỏm sỏt, kim tra vic thi hnh phỏp

cỏc thnh ph ln, hay nhng lnh vc rt sụi đặc san về xử lí vi phạm hành chính
Tạp chí luật học 51

ng nh giao thụng, xõy dng, qun lớ t
ai, kinh doanh c bit nh karaoke, v
trng Ngoi ra, vi vic quy nh v thm
quyn nh vy nú ó lm cho vic x lớ VPHC
cú s chm tr do phi chuyn v vic lờn cp
cú thm quyn cao hn gii quyt theo quy
nh ca Phỏp lnh.
Mt vớ d thc t cho thy, do vic quy
nh v mc pht tin hin nay ca ch tch
UBND xó l 500.000 m gn õy ti thnh
ph H Chớ Minh cú t chc hi tho ly ý
kin v D tho ngh nh ca Chớnh ph v
x lớ VPHC mt s lnh vc, trong ú cú nờu
cn tng thm quyn cho ch tch UBND xó
c pht n 2.000.000 v c tch thu
tang vt phng tin n 2.000.000.
(1)
Nu
Ngh nh c ban hnh theo hng nh vy
thỡ ng nhiờn s trỏi vi quy nh ca Phỏp
lnh nm 2002.
- V thm quyn i vi vic ỏp dng cỏc
bin phỏp hnh chớnh khỏc.
Trong 5 bin phỏp ó nờu trờn thỡ hin

nhng bt cp ó v s xy ra trong hot ng
ban hnh vn bn cú quy nh v x lớ vi phm
hnh chớnh, cng nh hot ng x lớ vi phm
hnh chớnh hin nay.
Vỡ vy, qua vic tỡm hiu v vai trũ ca
chớnh quyn cp xó trong vic x lớ vi phm
hnh chớnh m Phỏp lnh nm 2002 ó quy
nh theo chỳng tụi cn phi :
- M rng thm quyn x lớ hnh chớnh
cho chớnh quyn cp xó (gm cú thm quyn
v pht tin v thm quyn i vi bin phỏp
qun ch hnh chớnh ca UBND xó);
- a ra quy ch c th bo m cho vic
giỏm sỏt ca HND xó cng nh quyn kim tra
ca UBND xó i vi vic x lớ vi phm;
- Cn cú nhng quy nh ng b hn trong
cỏc thit ch quyn lc bo m cú hiu qu
trong vic x lớ vi phm hnh chớnh, nht l s
thng nht ca cỏc vn bn phỏp lut cú quy nh
v x lớ vi phm hnh chớnh nh hỡnh thc v
mc pht m Phỏp lnh nm 2002 ó quy nh./.

(1).Xem: Bỏo thanh niờn s ra ngy 16/4/2003.