đặc san góp ý dự thảo bLTTDS
Tạp chí luật học

65

TS. Hoàng Ngọc Thỉnh *
hng c v chng minh l nhng vn
rt quan trng ca lut t tng dõn s. Tuy
vy, trong phỏp lut hin hnh vn ny cũn
quy nh rt n gin v cũn nhiu bt cp.
Nhõn dp y ban Thng v Quc hi cụng b
D tho B lut t tng dõn s ly ý kin
nhõn dõn, chỳng tụi xin trao i ý kin xung
quanh ch nh ny.
1. Nhng bt cp v vng mc v chng
c trong phỏp lut hin hnh
Trong ba vn bn phỏp lut t tng hin nay
mc dự c ban hnh qua cỏc thi gian khỏc
nhau nhng u khụng cú quy phm nh ngha
no v khỏi nim tờn gi ca chng c. Vỡ vy,
ó gõy rt nhiu khú khn cho cỏc c quan tin
hnh t tng v nhng ngi tham gia t tng
khi gii quyt cỏc v ỏn dõn s núi chung. iu
3 Phỏp lnh th tc gii quyt cỏc v ỏn dõn s
nm 1989 quy nh: "ng s cú ngha v
cung cp chng c bo v quyn li ca

tng ny cú 6 iu cp vn chng c v
ch th cung cp v thu thp chng c nh cỏc
iu 2, 3, 20 (khon 2 v khon 3), 23, 25, 37.
V cng ging nh 2 phỏp lnh trờn, c quan
tin hnh t tng v ngi tham gia t tng u
cú nhn thc khụng ging nhau v vn chng
c ch vỡ Phỏp lnh khụng cú iu no gii ngha
v vn ny.
Túm li, c ba phỏp lnh t tng dõn s,
kinh t, lao ng v hụn nhõn v gia ỡnh hin
hnh u khụng cú quy phm nh ngha no
chun húa khỏi nim v chng c. iu ú
ó gõy nhiu khú khn v phc tp trong nhn
thc cng nh trong ỏnh giỏ v s dng
chng c, nh hng khụng tt ti vic gii
quyt cỏc v ỏn.
C

* Trng i hc lut H Ni đặc san góp ý dự thảo bLTTDS
66
Tạp chí luật học

Cỏc ni dung c bn cn phi lm rừ xung
quanh vn chng c nh th no l chng c,
ngun chng c, giỏ tr chng minh ca tng
loi chng c, ai cú ngha v phi cung cp
chng c v trong trng hp no thỡ c quan t

dng chng c. Vi 20 iu lut, D tho ó
th ch 5 vn ln:
- Bc u ó xõy dng quy phm nh
ngha v chng c (iu 80);
- Thng kờ cú 8 loi chng c thụng dng
trong thc tin xột x (iu 81 v 82);
- Quy nh 6 phng tin, bin phỏp c
coi l cụng c tũa ỏn s dng trong vic thu
thp, cng c chng c (iu 85 n iu 97);
- Quy nh ngha v c th ca ngi
khi kin khi tham gia vo quỏ trỡnh t tng
(iu 78);
- Quy nh trỏch nhim ca c quan tin
hnh th lớ v ỏn phi thc hin trong quỏ trỡnh
t tng nh thu thp, bo ton v ỏnh giỏ s
dng chng c (iu 83 n iu 97).
iu 80 D tho B lut t tng dõn s quy
nh: Chng c trong v vic dõn s l nhng gỡ
cú tht c thu thp theo trỡnh t, th tc do B
lut ny quy nh m tũa ỏn dựng lm cn c
xỏc nh yờu cu hay s phn i ca ng s
l cú cn c v hp phỏp hay khụng cng nh
nhng tỡnh tit khỏc cn thit cho vic gii quyt
ỳng n v vic dõn s.
Xột v ni hm thỡ nh ngha iu 80
ó phn ỏnh c ba thuc tớnh ca chng
c, ú l:
- Tớnh khỏch quan: Cú ngha l chng c
phi l ti liu, vt cú tht, nú gn lin vi v
vic tranh chp, nú tn ti c lp ngoi ý chớ

c, nghe c, nhỡn c, thm chớ chim gi
c trờn thc t. Cm t nhng gỡ c
dựng trong D tho, mang tớnh tru tng,
khụng xỏc nh, khụng thoỏt ý.
Thit ngh cú th cm t m chỳng tụi
ngh thay th cm t trong D tho chc chn
cha th khỏi quỏt ht c cỏc loi chng c
vn phong phỳ, a dng nh nú vn cú cuc
sng nhng nhỡn chung cm t ny ó cú tớnh
khỏi quỏt v cú mang tớnh xỏc nh rừ rng.
- Vic d tho xỏc nh nhng gỡ cú tht
c thu thp theo trỡnh t, th tc do B lut
ny quy nh v ch cú tũa ỏn dựng lm cn c
xỏc nh tớnh hp phỏp v cú cn c ca yờu
cu ng s l s b sút ch th, vỡ th iu
lut cha bao quỏt ht c hot ng ca cỏc
ch th t tng trong vic xỏc lp chng c.
Thc tin ó chng minh rng trong t tng
dõn s phn ln cỏc chng c ca v ỏn c
dng li trong h s l do cỏc ng s ch
ng cung cp giao np cho tũa. Trong quỏ trỡnh
t tng, ng s cú thỏi hp tỏc tớch cc vi
tũa, c bit l ngi khi kin mun cụng khai
s tht v mong mun v vic sm c gii
quyt. Hot ng ca ng s trong t tng
dõn s hon ton khỏc vi quy trỡnh thu thp
chng c trong t tng hỡnh s. Trong hot ng
phũng chng ti phm, cỏc c quan iu tra,
truy t l ch th ch yu ca hot ng iu tra,
phi ch ng tin hnh cỏc bin phỏp t tng

quyt m trong quỏ trỡnh ny chớnh cỏc ng
s mi l ch th quan trng trong vic thu thp
chng c. V cng chớnh l ng s - loi ch
th th hai tham gia t tng cựng vi to ỏn u đặc san góp ý dự thảo bLTTDS
68
Tạp chí luật học

phi cn c vo ti liu vt chng ú t
yờu cu lm c s cho to ỏn xem xột gii quyt.
Vi nhng phõn tớch nờu trờn thy cn thit phi
b sung vo quy phm nh ngha ú thờm mt
loi hot ng ph bin ca ng s trong vic
xỏc lp chng c v xin a ra nh ngha v
chng c nh sau:
Chng c trong v vic dõn s l nhng tin
tc cú tht, c thu thp theo trỡnh t, th tc
do B lut ny quy nh m tũa ỏn v ng s
vin dn ra dựng lm cn c cho vic xỏc
nh yờu cu hay s phn i ca ng s l cú
cn c v hp phỏp hay khụng cng nh xỏc
nh nhng tỡnh tit khỏc cn thit cho vic gii
quyt ỳng n v vic dõn s.
Tham kho B lut t tng dõn s ca Cng
hũa Phỏp cng tỡm thy iu lut quy nh tng
t rng thm phỏn ch cú th a ra quyt nh
khi da trờn nhng cn c, ti liu do ng s
vin dn hoc xut trỡnh; thm phỏn khụng th

vic dõn s. Tũa ỏn ch th lớ gii quyt v vic
dõn s khi cú n khi kin, n yờu cu ca
ng s v ch gii quyt trong phm vi n
khi kin, n yờu cu ú;
+ Cỏc ng s cú quyn chm dt, thay
i cỏc yờu cu ca mỡnh bng vic rỳt li, tha
nhn hoc tha thun vi nhau v vic gii
quyt v vic dõn s mt cỏch t nguyn, khụng
trỏi phỏp lut v o c xó hi.
Nh ta ó bit, iu 5 nờu trờn l mt trong
cỏc nguyờn tc c bn ca B lut. Vỡ vy, phi
coi õy l t tng phỏp lớ cú tớnh cht ch o
i vi tt c cỏc giai on t tng, cú giỏ tr
nh hng cho cỏc hot ng t tng ca cỏc
ch th t tng. ng thi vic tụn trng ti a
quyn t nh ot ca ng s chớnh l ũi
hi ca nguyờn tc bo m phỏp ch trong t
tng dõn s. Bi vy c quan tin hnh t tng
v ngi tham gia t tng phi quỏn trit sõu sc
nguyờn tc ú, c bit l ngi tin hnh t
tng nh thm phỏn.
Trong gii quyt cỏc v vic dõn s, c
quan xột x phi thc s cụng tõm, phi tht s
l c quan bo v cụng lớ, gi ỳng trng trỏch
ca ngi trng ti cho ngi dõn trụng cy,
tuyt i khụng c gõy sc ộp cho mt bờn v
cng khụng c thiờn v quỏ lo lng cho mt
bờn. Hn na, quỏ trỡnh gii quyt vi phm hay
thc hin quyn lc xột x khi h s v ỏn ó
c cỏc c quan t tng trc ú hon tt, nú
th hin y quyt nh truy t ca vin
kim sỏt bng bn cỏo trng vi y chng
c. õy, tũa ỏn õu cú phi i iu tra v to
ỏn õu cú phi i thu thp chng c, vy m tũa
ỏn vn xột x trờn c s h s ca cỏc c quan
t tng khỏc v bn ỏn c tuyờn hu ht l cú
sc thuyt phc.
Ngoi ra, khụng nờn quy nh nhim v ny
cho to ỏn cng vỡ vi c cu t chc v biờn
ch ca tũa ỏn nh hin nay, c bit ng trc
yờu cu ca ci cỏch t phỏp, cn phi tng thm
quyn cho tũa ỏn cp huyn xột x s thm, tũa
ỏn cp tnh m ng vic xột x phỳc thm l
c bn v tũa ỏn ti cao thc hin ch yu chc
nng giỏm c xột x. Bi vy, tũa ỏn cỏc cp
khụng th lc lng m ng cỏc hot
ng iu tra thu thp chng c ca v kin dõn
s c. Thc t ỏn tn ng, ỏn quỏ hn t
tng cỏc tũa ỏn va qua ó phn no phn ỏnh
cỏi s lc bt tũng tõm tũa cp huyn v tũa
cp tnh vỡ ngi thỡ ớt m vic li quỏ nhiu.
õy cng l yờu cu ca ci cỏch t phỏp, cn
mnh dn i mi hot ng t tng dõn s.
Tũa ỏn cn xó hi húa mt s loi hot ng t
tng v phi cho ng s lm trũn bn phn
ca h v tũa ỏn cn phi thc hin ỳng chc
nng ca mỡnh.
Vi c s lớ lun v thc tin nh ó phõn