nghiªn cøu - trao ®æi
42 T¹p chÝ luËt häc sè 12/2008
Ts. NguyÔn quang tuyÕn *
iên quan đến thu hồi đất và bồi thường
khi thu hồi đất, Dự thảo luật sửa đổi, bổ
sung một số điều của Luật đất đai năm 2003
(sau đây gọi tắt là Dự thảo Luật) đã sửa đổi,
bổ sung 4 điều, cụ thể:
- Sửa đổi, bổ sung Điều 39 về nguyên tắc
thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc
phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công
cộng và phát triển kinh tế;
- Sửa đổi, bổ sung Điều 41 về việc thu
hồi đất và quản lí quỹ đất đã thu hồi;
- Sửa đổi, bổ sung Điều 42 về bồi
thường, hỗ trợ và tái định cư cho người có
đất bị thu hồi;
- Sửa đổi, bổ sung Điều 44 về thẩm
quyền thu hồi đất;
Mục đích của việc sửa đổi, bổ sung các
quy định này là nhằm tháo gỡ những khó
khăn vướng mắc trong việc thực hiện bồi
thường khi thu hồi đất, đáp ứng yêu cầu

Trước khi thu hồi đất, chậm

nhất là 90 ngày đ
ối với đất
nông nghiệp và 180 ngày đ
ối
với đất phi nông nghiệp, c
ơ
quan nhà nư
ớc có thẩm quyền
phải thông báo cho ngư
ời bị
thu h
ồi đất biết lí do thu hồi,
thời gian và kế hoạch di chuyển,

phương án t
ổng thể về bồi
thư
ờng, giải phóng mặt bằng,
tái định cư (khoản 2 Điều 39).

Trước khi thu

hồi đất ít nhất l
à
30 ngày, cơ quan
nhà nước có thẩm

quyền phải thông

được công bố công khai cho mọi người sử
dụng đất biết. Hơn nữa, việc thu hồi đất dựa
trên quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã
được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xét
duyệt nên quy định rút ngắn thời hạn thông
báo thu hồi đất như Dự thảo Luật là chấp
nhận được. Tuy nhiên, Dự thảo Luật quy
định cơ quan có thẩm quyền thu hồi đất chỉ
có trách nhiệm phải thông báo cho người bị
thu hồi đất biết lí do thu hồi, thời gian và kế
hoạch di chuyển là chưa đủ. Chúng tôi cho
rằng Ban soạn thảo nên xem xét, cân nhắc bổ
sung thêm quy định: “Thông báo về phương
án tổng thể về bồi thường” cho người bị thu
hồi đất biết; bởi lẽ, khi người sử dụng đất
không biết được cụ thể, rõ ràng về phương
án mình được bồi thường như thế nào thì
chắc chắn họ sẽ không chấp hành quyết định
thu hồi đất (cho dù có sự cưỡng chế của
công quyền).
2. Về việc thu hồi đất và quản lí quỹ
đất đã thu hồi
So với Điều 41 Luật đất đai năm 2003,
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung đã xác lập
cơ chế thu hồi đất mới. Theo Luật đất đai
năm 2003 và các văn bản hướng dẫn thi
hành, Nhà nước thực hiện việc thu hồi đất
sử dụng vào mục đích quốc phòng, an
ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và
sử dụng đất vào mục đích phát triển kinh tế

các doanh nghiệp sẽ tạo điều kiện thuận lợi
cho các doanh nghiệp tiếp cận với vấn đề
đất đai; không để doanh nghiệp “đối đầu”
với người dân trong việc bồi thường, giải
phóng mặt bằng (GPMB) vốn rất khó khăn, nghiên cứu - trao đổi
44 Tạp chí luật học số 12/2008

phc tp trờn thc t. Tuy nhiờn, D tho
Lut giao vic thc hin bi thng,
GPMB cho t chc phỏt trin qu t,
chỳng tụi ngh Ban son tho cõn nhc
thờm v vn ny; bi vỡ:
Th nht, qua hn 4 nm trin khai thi
hnh Lut t ai nm 2003 song vai trũ v
hot ng ca t chc phỏt trin qu t rt
m nht. Cú nhiu tnh cũn cha thnh lp
t chc phỏt trin qu t. Cú tnh ó thnh
lp t chc phỏt trin qu t (k c Th ụ
H Ni) song cha li du n ỏng k no
v s tn ti ca t chc ny. Hn na, qua 4
nm hot ng, cỏc a phng cng nh B
ti nguyờn v mụi trng cha cú s tng
kt ỏnh giỏ mt cỏch ton din, thu ỏo v
hiu qu hot ng ca mụ hỡnh t chc
phỏt trin qu t m ó vi lut hoỏ quy
nh ca khon 1 iu 10 Ngh nh s
181/2004/N-CP ngy 29/10/2004 trong D

c chia lói hay c u tiờn trong u
giỏ? Nhng cõu hi ny khụng tỡm c cõu
tr li trong D tho Lut.
Th ba, hin nay cụng tỏc bi thng
GPMB do Nh nc thc hin ang cũn gp
nhiu khú khn, phc tp. Nhiu d ỏn b
ỏch tc, chm tin thc hin do khụng
thc hin xong vic thu hi t, GPMB vỡ
ngi dõn khụng ng thun vi phng ỏn
bi thng, phỏt sinh nhiu tranh chp,
khiu kin kộo di. Nay D tho Lut
chuyn giao nhim v ny cho t chc phỏt
trin qu t (l doanh nghip ng ra thc
hin) thỡ liu T chc ny cú y kh
nng m ng c khụng? Trong khi
ú mụ hỡnh hot ng bi thng GPMB do
doanh nghip tin hnh (Cụng ti c Khi
thc hin mi ch giai on th nghim)
li cha a li hiu qu. Vỡ vy, theo chỳng
tụi Ban son tho nờn cõn nhc v ni dung
b sung ny xem khi ban hnh nú cú tớnh
kh thi hay khụng. nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số 12/2008 45

3. V bi thng, h tr v tỏi nh c
cho ngi cú t b thu hi
Chỳng tụi cho rng c s xõy dng,

mc, khú khn ny sinh t vic ngi dõn
b mt t sn xut;
Vi cỏch tip cn nh vy, chỳng tụi xin
i vo nhng bỡnh lun c th v quy nh
bi thng, h tr v tỏi nh c cho ngi
cú t b thu hi ca D tho Lut nh sau:
- Khon 2 iu 42 Lut sa i, b sung
quy nh: Ngi b thu hi t no thỡ c
bi thng bng vic giao t mi cú cựng
mc ớch s dng, nu khụng cú t bi
thng thỡ c bi thng bng tin theo
giỏ t cựng mc ớch s dng ti thi im
cú quyt nh thu hi t v c h tr cỏc
thit hi khỏc do vic thu hi t gõy ra.
Chỳng tụi cho rng Ban son tho nờn
cõn nhc v quy nh ca D tho Lut v
thi im bi thng l thi im cú quyt
nh thu hi t. Trờn thc t, vic xỏc nh
thi im bi thng l thi im cú quyt
nh thu hi t dng nh cú mt s im
cha hp lớ bi l: Mt l, trong vic bi
thng, gii to, a s cỏc khiu ni ca
ngi dõn liờn quan n giỏ t. Theo quy
nh hin hnh, ngi dõn c bi thng
theo phng ỏn do c quan nh nc phờ
duyt khi cú quyt nh thu hi t. Tuy
nhiờn, t lỳc cú quyt nh thu hi t cho
n khi c quan chc nng hon thnh th
tc ngi dõn nhn tin bi thng cú
khi l 3 nm hoc 5 nm. Khi ú, giỏ t ti

giá đất mình được bồi thường với giá đất
mà các chủ đầu tư bán cho người mua nhà:
Giá đất được bồi thường quá thấp trong khi
giá đất sau khi chuyển đổi mục đích sử
dụng đất nông nghiệp lại quá cao. Người
nông dân cho rằng dường như mình bị
“mất” đất và không được lợi gì từ việc bị
thu hồi đất nên đã phát sinh tranh chấp,
khiếu kiện. Theo chúng tôi, để giải quyết
những khó khăn này, Ban soạn thảo nên cân
nhắc, xem xét những góp ý sau:
+ Nên quy định việc tính giá bồi thường
theo thời điểm trả tiền bồi thường trên thực tế;
+ Đối với trường hợp thu hồi đất nông
nghiệp của nông dân thì ngoài việc họ được
bồi thường theo giá đất nông nghiệp tại thời
điểm thu hồi cần quy định tỉ lệ hỗ trợ nhằm
thưởng khuyến khích đối với những người
bị thu hồi đất chấp hành nghiêm chỉnh,
nhanh chóng việc bàn giao mặt bằng cho
các nhà đầu tư. Khoản hỗ trợ này trích từ
khoản chênh lệch giữa giá đất bồi thường
với giá đất sau khi đã chuyển mục đích sử
dụng đất nông nghiệp. Ví dụ: Người bị thu
hồi đất nông nghiệp được bồi thường theo
giá đất nông nghiệp 200.000 đồng/m
2
. Sau
đó, đất này được giao cho nhà đầu tư xây
dựng nhà ở chung cư thương mại và được

thảo Luật này càng hoàn thiện hơn đáp ứng
được sự kì vọng của xã hội./.