Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện tạp chí luật học số 9/2010 61
Ths. Nguyễn Thị Yến *
h tc thnh lp doanh nghip hin nay
c ghi nhn trong nhiu vn bn
nh: Lut doanh nghip nm 2005, Ngh
nh ca Chớnh ph s 139/2007/N-CP ngy
5/9/2007 hng dn chi tit thi hnh mt s
iu ca Lut doanh nghip, Ngh nh ca
Chớnh ph s 43/2010/N-CP ngy 15/4/2010
v ng kớ doanh nghip, Thụng t ca B
k hoch v u t s 14/2010/TT-BKH ngy
04/6/2010 hng dn mt s ni dung v h
s, trỡnh t, th tc ng kớ doanh nghip
theo quy nh ti Ngh nh s 43/2010/N-CP
v mt s vn bn phỏp lut chuyờn ngnh.
Cú th núi Nh nc ta ngy cng cú quan im
thụng thoỏng, ci m, to iu kin ht sc
thun li cho cỏc ch th khi tin hnh thnh
lp doanh nghip, tụn trng trit quyn t
do kinh doanh ca cụng dõn trong khuụn kh
phỏp lut. iu ny c th hin nhiu ch
nh phỏp lut v t chc, hot ng cỏc loi

gm rt nhiu loi giy t chng minh nhõn
thõn, ti sn ca ch th xin phộp thnh lp
doanh nghip Núi túm li Nh nc ta tng
cng cụng tỏc tin kim, sit cht u
vo khi mt ch th mun kinh doanh di
hỡnh thc doanh nghip t nhõn v cụng ti.
õy l iu d hiu khi nc ta va chuyn
sang nn kinh t th trng, thnh phn kinh
t t nhõn mi c t do hot ng v cnh
T

* Ging viờn Khoa phỏp lut kinh t
Trng i hc Lut H Ni
Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện 62 tạp chí luật học số 9/2
010
tranh bỡnh ng vi nhau cng nh vi cỏc
thnh phn kinh t khỏc, hn na, kinh
nghim qun lớ thnh phn kinh t ny ca h
thng c quan nh nc cha nhiu v cha
tht sõu sỏt. Tuy nhiờn, vỡ th tc thnh lp
doanh nghip t nhõn, cỏc loi hỡnh cụng ti
quỏ phc tp nờn phỏp lut ó khụng khuyn
khớch cỏc nh kinh doanh b vn u t, gõy
lóng phớ v vn cng nh ngun nhõn lc
tham gia hot ng kinh doanh.
n Lut doanh nghip nm 1999, t
duy v qun lớ nh nc thụng qua th tc

ng trc yờu cu ci cỏch th tc hnh chớnh,
gim bt cỏc th tc phin h, nhng nhiu t
phớa c quan nh nc cú thm quyn, to iu
kin thun li hn na cho cỏc ch th thc
hin quyn kinh doanh, Lut doanh nghip
nm 2005, Ngh nh s 139/2007/N-CP,
Ngh nh s 43/2010/N-CP, Thụng t s
14/2010/TT-BKH ó quy nh n gin hn
na th tc thnh lp doanh nghip. Vớ d,
thi gian cp giy chng nhn ng kớ kinh
doanh gim xung cũn 10 ngy (theo Lut
doanh nghip) v 5 ngy (theo Ngh nh s
43/2010/N-CP); hp nht hai mó s l mó
s ng kớ kinh doanh v mó s thu thnh
mó s doanh nghip, h thng ng kớ doanh
nghip ni mng ng kớ doanh nghip quc
gia, ch th mun thnh lp cú th ng kớ
doanh nghip qua mng Tt c iu ny ó
khng nh th tc thnh lp doanh nghip
theo Lut doanh nghip v cỏc vn bn
hng dn thi hnh tip tc c hon thin
nhm to iu kin tt nht cho cỏc ch th
khi h thc hin quyn kinh doanh.
Tuy nhiờn, bờn cnh nhng u im ni
bt k trờn, th tc thnh lp doanh nghip
theo phỏp lut hin hnh cũn tn ti mt vi
im hn ch. Nhng im hn ch ny, nu
c sa i, b sung hoc lm rừ hn trong
tng lai s khin th tc ny y v rừ
rng, to iu kin thun li hn na cỏc

nh s 139/2007/N-CP ra i, cỏc nh kinh
doanh tin hnh ng kớ kinh doanh thnh
lp doanh nghip nhng th tc ny khụng
bao gm ni dung ng kớ mó s thu v
khc con du ca doanh nghip. Do vy, vi
mc tiờu gim thiu cỏc th tc hnh chớnh,
B k hoch v u t, B ti chớnh v B
cụng an ó ban hnh Thụng t liờn tch s
05/2008/TTLT/BKH-BTC-BCA ngy 29/7/2008
hng dn c ch phi hp gia cỏc c quan
gii quyt ng kớ kinh doanh, ng kớ thu v
ng kớ con du i vi doanh nghip thnh lp,
hot ng theo Lut doanh nghip (gi tt l
Thụng t s 05/2008/TTLT/BKH-BTC-BCA),
theo ú, vi c ch mt ca, doanh nghip
khi thnh lp s c cp giy chng nhn
ng kớ kinh doanh v ng kớ thu, cng
nh khc con du. K tha tinh thn ca
Thụng t 05/2008/TTLT/BKH-BTC-BCA,
Ngh nh s 43/2010/N-CP v Thụng t
s 14/2010/TT-BKH quy nh th tc ng
kớ doanh nghip, bao gm ng kớ kinh
doanh v ng kớ mó s thu. Quy nh ny
ó to iu kin thun li cho cỏc ch th
mun thnh lp doanh nghip, gim thiu chi
phớ v thi gian cho cỏc nh u t. Tuy
nhiờn, vic gi tờn th tc thnh lp doanh
nghip khụng thng nht trong cỏc vn bn
phỏp lut cựng iu chnh vn ny l iu
khụng nờn cú. Hn na, vic cỏc ch th


64 tạp chí luật học số 9/2
010
Trong h s ng kớ doanh nghip, bao
gm: Giy ngh ng kớ doanh nghip t
nhõn, cụng ti trỏch nhim hu hn, cụng ti c
phn, cụng ti hp danh; d tho iu l, danh
sỏch thnh viờn i vi cỏc loi hỡnh cụng ti
phi xỏc nh rừ ngi i din theo phỏp
lut ca doanh nghip (iu 19 n 23 Ngh
nh s 43/2010/N-CP; iu 10 v cỏc ph
lc I, II, III Thụng t s 14/2010/TT-BKH).
õy l im khụng thc s hp lớ t quy
nh ca Lut doanh nghip nm 2005 v
Ngh nh s 88/2006/N-CP ngy 29/8/2006
ca Chớnh ph v ng kớ kinh doanh; n
Ngh nh s 43/2010/N-CP v Thụng t s
14/2010/TT-BKH vn cha c khc phc.
S d quy nh ny khụng hon ton hp lớ,
bi vỡ vo thi im cỏc sỏng lp viờn lm
th tc ng kớ kinh doanh thnh lp
doanh nghip thỡ cha cú doanh nghip; ch
sau khi c cp giy chng nhn ng kớ
kinh doanh (hay giy chng nhn ng kớ
doanh nghip), doanh nghip mi thc s ra
i. Nh vy, phi cú ngi i din theo
phỏp lut ca doanh nghip vo thi im
cha cú doanh nghip l iu khụng th. iu
ny cng th hin rừ nột khi nhng ngi tin
hnh ng kớ kinh doanh hay ng kớ doanh

nờn quy nh v ngi i din cho cỏc sỏng
lp viờn. Quy nh nh vy s chớnh xỏc hn
v khụng mõu thun vi cỏc quy nh ca
Lut doanh nghip, ng thi phn ỏnh ỳng
tinh thn ca Lut doanh nghip l gn trỏch
nhim cỏ nhõn ca nhng ngi tham gia
thnh lp vi nhng giao dch h thit lp
trc khi doanh nghip c ra i (nu vỡ lớ
do no ú m doanh nghip ú khụng c
cp giy chng nhn ng kớ doanh nghip).
Hai l v chng ch hnh ngh ca giỏm
c v/hoc ngi khỏc trong h s ng kớ
kinh doanh hay h s ng kớ doanh nghip.
Tn ti s khỏc nhau trong cỏc quy nh ca
Lut doanh nghip nm 2005, Ngh nh s
139/2007/N-CP v Ngh quyt s 25/NQ-CP
ngy 2/6/2010 ca Chớnh ph v vic n
gin húa 258 th tc hnh chớnh thuc phm
vi chc nng qun lớ ca b, ngnh v vn
ny. C th: Theo quy nh ti khon 4 iu
16, khon 5 iu 17, khon 5 iu 18,
Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện tạp chí luật học số 9/2010 65

khon 5 iu 19 Lut doanh nghip nm
2005, trong h s ng kớ kinh doanh i vi
cỏc loi hỡnh doanh nghip phi cú chng
ch hnh ngh ca giỏm c hoc tng giỏm

nng qun lớ ca b, ngnh ban hnh kốm
theo Ngh quyt s 25/NQ-CP ca Chớnh ph).
õy l bc t phỏ trong t duy ca cỏc
nh lm lut nhm to iu kin thun li
hn na cho cỏc nh kinh doanh bc gia
nhp th trng, ng thi th hin tớnh hp
lớ ca cỏc quy nh phỏp lut khi ỏp dng
vo thc tin. S d õy l im tin b rt
ỏng ghi nhn, bi vỡ khi ng kớ thnh lp
doanh nghip, cú th cỏc nh kinh doanh
mi cú ý tng kinh doanh m cha thc s
trin khai trờn thc t, do ú sau ny cha
hn h ó kinh doanh theo ngnh ngh ũi
hi phi cú chng ch hnh ngh ban u.
Hn na, khi bt u kinh doanh ngnh ngh
ũi hi phi cú chng ch, chc chn h phi
tho món cỏc iu kin ca c quan qun lớ
chuyờn ngnh, c bit l iu kin v trỡnh
chuyờn mụn ca ngi thc hin.
(2)
Nh
vy, cỏc quy nh v vn ny c ban
hnh theo hng vn bn cú hiu lc thp, ra
i sau nhng hp lớ ph nhn hiu lc phỏp
lớ ca vn bn cú hiu lc cao v ra i
trc. Nu xột v hiu lc vn bn phỏp lut,
õy l nhng quy nh trỏi Lut nhng nu
xột v thc tin ỏp dng phỏp lut, nhng
vn bn ny li c ỏp dng ph bin vỡ to
iu kin thun li hn cho cỏc nh u t.

hnh, thụng tin v ng kớ doanh nghip ti
cỏc a phng c chuyn sang C s d
liu quc gia v ng kớ doanh nghip cp
nht v qun lớ. Cỏc nh kinh doanh hin nay
mun thnh lp doanh nghip cú th ng kớ
qua mng thụng tin ng kớ doanh nghip m
khụng phi n c quan ng kớ kinh doanh
nh trc õy. Quy nh ny to iu kin
ht sc thun li cho cỏc nh kinh doanh khi
khai sinh doanh nghip. Tuy nhiờn, i vi
mt s ngnh ngh kinh doanh c thự cng
nh cỏc d ỏn u t nc ngoi, c quan cú
thm quyn cp giy phộp thnh lp hay giy
chng nhn u t khụng phi l c quan
ng kớ kinh doanh. Vớ d: Cp giy phộp
thnh lp S giao dch hng húa thuc thm
quyn ca B cụng thng (iu 7 Ngh
nh ca Chớnh ph s 158/2006/N-CP
ngy 28/12/2006 quy nh chi tit Lut
thng mi v hot ng mua bỏn hng húa
qua s giao dch hng húa); ra quyt nh
thnh lp s giao dch chng khoỏn, trung
tõm giao dch chng khoỏn thuc thm
quyn ca Th thng Chớnh ph theo
ngh ca B trng B ti chớnh (iu 34
Lut chng khoỏn nm 2006); cp giy phộp
thnh lp cho cụng ti chng khoỏn v cụng ti
qun lớ qu thuc thm quyn ca y ban
chng khoỏn nh nc (iu 59 Lut chng
khoỏn nm 2006); cp giy chng nhn u

c thự vn cn thit nhng cn quy nh rừ
hn c ch phi hp gia cỏc c quan ny
vi c quan ng kớ kinh doanh vic
kim tra, giỏm sỏt cng nh qun lớ hot
ng cp phộp v sau cp phộp thnh lp
i vi cỏc ch th kinh doanh c bit
c hiu qu hn.
Th t, v iu kin cp giy chng nhn
ng kớ doanh nghip
Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện tạp chí luật học số 9/2010 67

Doanh nghip c cp giy chng nhn
ng kớ kinh doanh khi tho món cỏc iu
kin quy nh ti iu 24 Lut doanh nghip
nm 2005. Tuy nhiờn, liờn quan n cỏc iu
kin ny, tn ti mt vi im cha thc s
phự hp cn tip tc hon thin, c th:
Mt l quy nh v ngnh ngh cm
kinh doanh
Ngh nh s 139/2007/N-CP quy nh
Danh mc ngnh ngh cm kinh doanh gm
14 ngnh ngh c lit kờ c th. m
bo tớnh d bỏo ca phỏp lut v khc phc
nhc im ca phng phỏp lit kờ, mc
cui cựng (Mc p khon 1 a thờm: Cỏc
ngnh ngh cm kinh doanh khỏc c quy
nh ti cỏc lut, phỏp lnh v ngh nh

doanh thc s y ; nu khụng, nờn dn
chiu vn bn quy nh ngnh ngh cm
kinh doanh c th i vi tng lnh vc
vic theo dừi v ỏp dng phỏp lut i vi
cỏc nh kinh doanh c d dng hn.
Bờn cnh ú, tn ti s khụng tng
thớch trong h thng phỏp lut hin hnh v
ngnh ngh cm kinh doanh v kinh doanh
cú iu kin. C th, im i khon 1 iu 4
Ngh nh s 139/2007/N-CP quy nh: Kinh
doanh dch v t chc ỏnh bc, gỏ bc di
mi hỡnh thc l ngnh ngh cm kinh doanh;
trong khi im khon 1 iu 37 Ngh nh
s 108/2006/N-CP quy nh, kinh doanh
casino l ngnh ngh kinh doanh cú iu
kin v d ỏn u t phi c s chp
thun ca Th tng Chớnh ph. Vỡ vy, khi
xem xột ngnh ngh kinh doanh cp giy
chng nhn ng kớ kinh doanh cho doanh
nghip kinh doanh ngnh ngh ny, c quan
nh nc cú thm quyn s gp khú khn.
Do ú, cn sa i mt trong hai vn bn
trờn vic ỏp dng lut c thng nht.
Hai l vn t tờn doanh nghip
Tờn doanh nghip t ỳng quy nh l mt
trong nhng iu kin doanh nghip c
cp giy chng nhn ng kớ kinh doanh. Theo
quy nh ca Ngh nh s 88/2006/N-CP,
tờn ca doanh nghip khụng c t trựng
hoc gõy nhm ln vi tờn ca doanh nghip

vo vn hnh, hay núi cỏch khỏc l ang
trong quỏ trỡnh th nghim nờn khú trỏnh
khi nhng sai sút, c s d liu cha thc
s hon thin. Vỡ th, ch da vo h thng
ny kim soỏt vic trựng tờn doanh
nghip trong phm vi ton quc (t ngy
01/01/2011) cú th vn cha kh thi.
2) H thng thụng tin ng kớ doanh
nghip quc gia ch ỏp dng v cung cp
thụng tin i vi cỏc doanh nghip thnh lp
v hot ng theo Lut doanh nghip nm
2005 m khụng ỏp dng i vi cỏc ch th
kinh doanh khỏc nh: Cụng ti nh nc (thnh
lp theo Lut doanh nghip nh nc nm
2003), hp tỏc xó (thnh lp theo Lut hp tỏc
xó nm 2003), h kinh doanh (ng kớ kinh
doanh theo Ngh nh s 43/2010/N-CP),
doanh nghip cú vn u t nc ngoi
(thnh lp theo Lut u t nc ngoi ti
Vit Nam trc õy m khụng chuyn i),
d ỏn u t gn vi vic thnh lp doanh
nghip cú vn u t nc ngoi c y
ban nhõn dõn cp tnh v Ban qun lớ cỏc
khu kinh t c bit cp giy chng nhn u
t (hot ng theo Lut u t nm 2005).
Do vy, rt cú th cỏc doanh nghip kinh
doanh cựng ngnh ngh, cựng a bn vn b
trựng tờn do thnh lp v hot ng theo cỏc
lut khỏc nhau. Vic trựng tờn doanh nghip
cú th dn n kh nng gõy nhm ln cỏc

Theo Lut doanh nghip nm 2005, thi
hn cp giy chng nhn ng kớ kinh doanh
cho doanh nghip l 10 ngy lm vic, k t
ngy nhn h s (khon 2 iu 15); trong
khi ú, Ngh nh s 43/2010/N-CP quy
nh thi hn ny l 5 ngy, k t ngy nhn
c h s hp l (iu 28). Cú th thy
quy nh ca Ngh nh s 43/2010/N-CP
ó rỳt ngn thi gian cp giy chng nhn
doanh nghip, gim thiu thi gian v chi
phớ nhm to iu kin thun li cho cỏc nh
kinh doanh khi thnh lp doanh nghip (k
tha tinh thn ca Thụng t liờn tch s
05/2008/TTLT/BKH-BTC-BCA). Tuy nhiờn,
bờn cnh im tớch cc trờn, quy nh ny th
hin s khụng ng b ca h thng phỏp lut
v tỡnh trng ph nhn vn bn cú hiu lc
phỏp lớ cao hn ca vn bn cú hiu lc thp
hn (tng t nh quy nh v bói b quy
nh v chng ch hnh ngh trong h s
ang kớ doanh nghip ó c trỡnh by trờn).
Hai l kh nng kim soỏt vic thc hin
quy nh mt cỏ nhõn ch c l thnh viờn
hp danh ca mt cụng ti hp danh, ch c
thnh lp mt doanh nghip t nhõn hoc
mt h kinh doanh.
Theo khon 1 iu 133, khon 3 iu
141 Lut doanh nghip nm 2005; khon 2
iu 50 Ngh nh s 43/2010/N-CP, mt
cỏ nhõn ch c l thnh viờn hp danh ca

thnh cụng s to iu kin tt hn na cho
cỏc nh kinh doanh cng nh cỏc c quan
thc thi phỏp lut trong quỏ trỡnh thc hin
nhim v ca mỡnh. Hi vng trong tng lai,
nhng im hn ch ny s c khc phc
h thng vn bn phỏp lut v doanh
nghip núi chung v v th tc thnh lp
doanh nghip núi riờng thc s hon thin,
to sc hp dn hn na i vi cỏc nh u
t trong v ngoi nc./.

(1). Ngun: Trung tõm thụng tin doanh nghip - Cc
phỏt trin doanh nghip - B k hoch v u t.
(2). Cú th xem thờm thụng tin v vn ny trong
bi vit Vng v yờu cu xỏc nhn vn phỏp nh
trong th tc ng kớ kinh doanh, ngun:
http://baodientu.chinhphu.vn/Home/Vuong-ve-yeu-
cau-xac-nhan-von-phap-dinh-trong-thu-tuc-dang-ky-
kinh-doanh/20107/33884.vgp, ngy 21/7/2010.