1
TRNG I HC CN TH
KHOA NÔNG NGHIP & SINH HC NG DNG
LÊ NGC NHN
 DNG PHÂN HU C VI SINH SN XUT
 RÁC THI CH NÔNG THÔN TRONG
MÔ HÌNH TRNG CI TÙA XI
I TNH HU GIANG
Lun vn tt nghip
Ngành: NÔNG HC
n Th, 2009
2
TRNG I HC CN TH
KHOA NÔNG NGHIP & SINH HC NG DNG
Lun vn tt nghip
Ngành: NÔNG HC
Tên  tài:
 DNG PHÂN HU C VI SINH SN XUT
 RÁC THI CH NÔNG THÔN TRONG
MÔ HÌNH TRNG CI TÙA XI
I TNH HU GIANG
Giáo viên hng dn
: Sinh viên thc hin:
ThS. Dng Minh Lê Ngc Nhn
MSSV: 3052676
p: Nông Hc K31
n Th, 2009
i
TRNG I HC CN TH
B KHOA NÔNG NGHIP VÀ SINH HC NG DNG
B MÔN BO V THC VT

qu trình bày trong lun vn là trung thc và cha tng c ai công b trong bt kì
lun vn nào trc ây.
Tác gi lun vn
(ký tên)
Lê Ngc Nhn
iv
LÝ LCH CÁ NHÂN
Sinh viên: Lê Ngc Nhn
Sinh ngày 23 tháng 09 nm 1987
Ti xã Trng An, th xã Vnh Long, tnh Vnh Long.
Con Ông: Lê Ngc n
Và Bà: Lê Th Cm Vân
ã tt nghip ti trng Ph thông trung hc Lu Vn Lit, th xã Vnh Long, tnh
Vnh Long, nm 2005.
Vào trng i hc Cn Th nm 2005, theo ngành Nông Hc, khóa 31.
Tt nghip K s Nông Nghip chuyên nghành Nông Hc nm 2009.
v
LI CM T
Kính dâng ba m nhng ngi sut i tn ty vì chúng con, xin cm n
nhng ngi thân ã giúp , ng viên con trong sut thi gian qua.
Thành tht bit n thy Dng Minh, k s Lê Phc Thnh, k sào Th
Hng Xuyn ã tn tình hng dn, giúp  và ng viên em trong sut thi gian
làm và hoàn thành lun vn tt nghip.
Chân thành cm t thy c vn hc tp Phm Hoàng Oanh và Võ Công
Thành, cùng toàn th quý thy cô khoa Nông Nghip và Sinh hc ng dng vì
nhng kin thc mà quý thy cô ã truyn dy cho em trong sut thi gian hc tp
ti trng. ây s là hành trang vng chc giúp em bc vào i.
Gi li cm n n các anh ch và các bn sinh viên làm  tài  B môn
Bo v Thc vt, cùng các bn Nông Hc khóa 31 ã óng góp, ng viên và giúp
 tôi trong sut thi gian hc tp và thc hin  tài

1.4.1. Vai trò ca cht m (N) 8
1.4.2. Vai trò ca cht lân (P) 9
1.4.3. Vai trò ca cht kali (K) 9
CHNG 2: PHNG TIN VÀ PHNG PHÁP
10
2.1 Thí ngim 1: Kho sát kh nng phân hy rác ô th ca chng nm
Trichoderma
10
2.1.1 Phng tin thí nghim
10
vii
2.1.2 Phng pháp thí nghim 10
2.2 Thí nghim 2: Kho sát nh hng ca phân hu c sn xut t rác thi
ch nông thôn n s sinh trng, phát trin và nng sut ci tùa xi.
10
2.2.1 Phng tin thí nghim
10
2.2.2 Phng pháp thí nghim
11
CHNG 3: KT QU VÀ THO LUN
13
3.1 Thí nghim 1: Kh nng phân hy rác ch ca chng nm Trichoderma 13
3.2 Thí nghim 2:Ghi nhn tng quát rung ci tùa xi 14
3.3 Tình hình sinh trng ci tùa xi 14
3.3.1 Chiu cao cây 14
3.3.2 ng kính tán 15
3.3.3 S lá xanh 16
3.4 Thành phn nng sut và nng sut ci tùa xi 16
3.4.1 Sinh khi khô 16
3.4.2 Trng lng ti toàn cây (g) 17

18
DANH SÁCH HÌNH
Hình Tên hình Trang
1  b trí thí nghim
12
2 Biu  v nhit  và chiu cao ng  ti th xã Ngã By, tnh
Hu Giang
13
3 Mu rác ch
19
4 i ch phm Tricô-HCT
19
5 ng  hu c hoàn chnh
19
6 Ci b sâu n t tn công
19
7 Mu ci 35 NSKC
19
8 Thu hoch ci tùa xi
19
ix
Lê Ngc Nhn, 2009. “S dng phân hu c sn xut t rác thi ch nông thôn
trong mô hình trng ci tùa xi ti tnh Hu Giang”. Lun vn tt nghip k s
Nông Hc, khoa Nông Nghip & Sinh Hc ng Dng, trng i hc Cn Th.
Cán b hng dn: Th.S Dng Minh.
_________________________________________________________________
TÓM LC
 tài “S dng phân hu c sn xut t rác thi ch nông thôn trong mô
hình trng ci tùa xi ti tnh Hu Giang” nhm tìm ra công thc phân thích hp
nht cho cây ci tùa xi vi ngun phân hu c vi sinh c tn dng t ngun rác

- Giai on thu hoch chiu cao cây không khác bit v thng kê cùng vi t
l cây con cht và sinh khi khô/100g ti.ng kính tán cao nht là nghim thc
i chng (46,28 cm), nghim thc bón theo khuyn cáo thp nht (42,85 cm).
Cng vi hai nghim thc trên s lá có s khác bit v thng kê  mc ý ngha 5%
cao nht (7,85 lá/cây) và thp nht (7,53 lá/cây)
- V ng sut, có s khác bit ý ngha v thng kê gia các nghim thc,
ng sut cao nht (19 tn/ha) là nghim thc i chng ca nông dân, thp nht là
nghim thc bón theo khuyn cáo (16,1 tn/ha). Nghim thc bón theo khuyn cáo
cng vi 10 tn HCVS tuy không khác bit v thng kê so vi nghim thc i
chng nhng em li hiu qu kinh t cao nht (15.989.483 VN/ha).
1
U
Ô nhim môi trng luôn là vn  nan gii trên th gii nói chung và Vit
Nam nói riêng. c bit, tình trng vt rác thng xung sông din ra ph bin ti
nhiu m ch ng bng sông Cu Long. Nhiu ngun rác thi t các loi rau,
c và qu b nhiu ngi tuôn thng xung sông, nhìn âu cng thy rác ó chính là
hình nh quen thuc ca nông thôn Vit Nam và ã góp phn hy hoi môi trng
sng ca chúng ta.
Bên cnh ó, s lm dng phân bón, thuc bo v thc vt (BVTV)… ca nông
dân ã làm cho t ai ngày càng suy thoái và ô nhim. Chính s suy gim v cht lng
môi trng làm cho i sng cây trng ngày càng l thuc vào phân hóa hc và thuc
BVTV (Nguyn Th và Lê Vn Hng, 2004). c bit i vi các cây rau ngn ngày
nht là các loi rau n lá thì tp quán canh tác s dng d tha phân bón (nh phân urea)
ã nh hng xu n phm cht, gây hin tng tn d nitrate trong rau màu mà khi
con ngi n vào mt lng vt mc cho phép snh hng n sc khe (Bùi Cách
Tuyn và ctv., 1998). Tuy nhiên khi s dng cân i các loi phân N, P, K cng nh kt
hp phân hu c cho cây trng thì hàm lng nitrate trong rau s mc an toàn cho
phép (Nguyn Thanh Bình, 2001). Ngoài ra phân hu c còn có tác dng duy trì  màu
m cho t, giúp t gim, hn ch bnh hi…(Nguyn Th, 2004).
Dù bit vai trò to ln ca phân hu c nhng nông dân ca ta nht là nông dân

- Ci tùa xi BAUSIN (Công ty ging cây trng Nông Hu): Thân lá ngn,
cun bp ln, phm cht ngon, dùng  xào, nu canh hay làm da mui.
1.1.3 K thut trng ci tùa xi
Theo s Nông nghip và Phát trin Nông thôn Cn Th, ngày 1/2/2008
( />- Thi v: Ci tùa xi có th trng c quanh nm; trng vào mùa nng
thng cho nng sut cao hn vào mùa ma. Thi gian trng thích hp thng vào
tháng 12 - 1 dng lch.
- Chun bt: Có th trng ci tùa xi trên nhiu loi t khác nhau. Tuy
nhiên t cn phi ti xp, không b ngp úng.
+ Líp trng: Rng 1 m, cao 10 - 15 cm.
+ X lý t: Trc khi gieo trng, s dng vôi bt (500 - 600 kg/ha) ri u
trên mt líp và xi trn u.
- X lý ht ging: Trc khi trng nên x lý bng các loi thuc nh Rovral,
Aliette hoc Benlate C. Lng thuc 5g/100g ht ging.
+ Gieo ht trên líp ng n khi cây con c 18 - 19 ngày, lng ht ging
cn 20 g/100 m
2
. Cn ti nc tht t, có pha phân DAP (30g/10 lít nc) trc
khi nh cây con ra trng.
3
- Mt  trng: Khong cách trng cây cách cây, hàng cách hàng là 40 x 40 cm.
- Chm sóc: Ti nc gim t khi gieo n khi thu hoch, không  cho
líp ci b khô hay b ngp úng.
- Thu hoch: m bo  thi gian cách ly sau khi phun các loi thuc BVTV
theo quynh.
1.1.4 Sâu bnh hi chính trên ci tùa xi
Sâu n tp (Spodoptera litura Fabricius): Theo Phm Th Nht (2000) sâu
non phát trin thích hp vào lúc có nhit  và m  cao, sâu cn phá mnh vào
lúc ban êm nhng khi có ánh nng sâu chui xung t hoc di tán lá khô và c
di n np (Võ Thanh Tùng, 2005). Các loi thuc thng dùng nh Cyperan

ã c tuyn chn. Theo Lê Vn Tri (2003) thì thông qua hot ng ca nó to ra
cht dinh dng cho t và cây trng và làm cây phát trin tt hn.
- Phân hu c vi sinh: Là sn phm cao cp hn so vi phân hu c do c
b sung thêm mt s loi vi sinh vt hu ích nh vi sinh vt cnh m, vi sinh
vt phân gii lân khó tan, vi sinh vt kích thích tng trng cây trng, vi sinh vt
i kháng… (Phm Thanh Hà và ctv., 2003;  Th Ren và Ngô Ngc Hng,
2004).
- Phân phc hp hu c vi sinh: Là loi phân có y  thành phn phân vi
sinh, phân hu c, phân vi lng và phân vô c (N-P-K). Phân có hàm lng dinh
ng cao có th dùng bón lót và bón thúc (Lê Vn Tri, 2003).
b. Tình hình phát trin và s dng phân hu c:
- Trên th gii: m 1970,  Nam Phi ngi ta ã sn xut phân hu c t lân t
nhiên nghin mn và amonium cacbonat. Theo Lê Vn Tri (2003) Trung Quc c
xem là nc có truyn thng s dng phân hu c lâu i nht vi các ngun phân ch
yu là phân chung, rm r, phân xanh, khô du tng,… tng ng 9,8 triu tn
NPK nguyên cht/nm. Nm 1982,  Mã sn xut c khong 100 triu tn/nm
t bùn cng, mùn ca, vôi và á phosphate, ài Loan thì phân hu c bt u sn
xut t nm 1986 t than bùn, mùn ca và lân t nhiên (Juang,1996).
-  Vit Nam: Theo c tính ca ình Thun và Nguyn Vn B (2001)
nu gom ht lng phân t gia súc  Vit Nam thì hng nm có th cung cp cho
mi hecta canh tác khong 11,7 tn phân chung. Hin nay, trong tng s cht dinh
ng cung cp cho cây trng thì phân hu cóng góp khong 25% và các loi phân
hu cc s dng ph bin  Vit Nam thng là phân chung chim 65 - 70%, phân
xanh 18 - 20%, than bùn và bùn 3 - 4%, phân rác  6 - 7% và các loi khác 4 - 5% (
ình Thun và Nguyn Vn B, 2001). Riêng  Min Nam thì nông dân không có thói
quen s dng phân hu c (Lê Vn Tr, 2000; ình Thun và Nguyn Vn B, 2001;
Võ Th Gng và Trn Bá Linh, 2002). Theo Lê Vn Tri (2003)  Vit Nam phân vi
sinh c nh m, phân gii lân c nghiên cu bc u t nhng nm 1960.
m 1980 bt u th nghim các loi phân vi sinh vt cho cây u nành, u xanh
và u phng vi các ch phm nh vinada, vinaga, vidafo…

rng phân bón nn nông nghip hu c phi m bo là cân i ngun dinh dng
gia phân hu c và phân vô c bên cnh thì phi cung cp cho cây trng nhng vi
sinh vt hu ích. Nguyn Th và Lê Vn Hng (2004) cng ã chng minh c
rng trong u kin t giàu cht hu c thì qun th vi sinh vt i kháng s phát
trin phong phú  sc khng ch vi sinh vt gây bnh và kìm hãm c vi sinh vt
gây bnh di ngng gây hi kinh t.
b. i vi cây trng
- Cung cp dinh dng trc tip cho cây trng: Trong phân hu c có cha
y  các dng dinh dng a lng, trung lng, vi lng và các enzyme kích
thích sinh trng cây trng nên s là ngun cung cp dinh dng trc tip cho cây
trng (Phm Tin Hoàng, 2003; Nguyn M Hoa và Cao Ngc p, 2006).
- Gim bnh hi cho cây trng: Khi t c bón nhiu phân hu c thì các
bnh hi tt c kim soát do môi trng sng giàu hu c không là iu kin
thun li cho mm bnh phát trin (Nguyn Th, 2004).
- ng nng sut cây trng: ng sut cây trng c xem là thc o  phì
nhiêu ca t, khi t có  phì nhiêu cao thì nng sut s cao (Nguyn Xuân Hi,
2000). Hu ht các thí nghim v phân hu cu làm tng nng sut cây trng.
Theo Lâm Tú Minh và ctv., (2003) bón phân hu c s làm trng lng cây tng hn
so vi i vi i chng ch s dng NPK là 33%  mng ti và 10%  rau ci xanh.
- Gim chi phí u t và tng li nhun: Phân hu c có tác dng ci thin 
phì nhiêu t, nâng cao hiu qu s dng phân bón, gim thiu s dng thuc bo v
6
thc vt nên góp phn làm gim chi phí u t, tng nng sut dn n tng li nhun
(Phm Vn Ton, 2003). Kt qu ca ào Châu Thu và ctv., (2005)  các công thc
s dng phân hu c vi sinh có chi phí u t cao hn so vi ch s dng n thun
phân hóa hc t 4,8 - 8 triu ng/ha nhng lãi thun thu c li cao hn t 14 - 19
triu ng/ha nh vào nng sut tng và nng sut thng phm ng.
1.2.2 Mt s vi sinh vt c b sung vào ng 
- Trichoderma:
Theo Gams và Biselt (1989, trích bi Nguyn Vn Bc 2002) nm

dung dch lên men vi khun Pseudomonas spp. hòa tan lân giúp tng nng sut lúa,
u nành và tit kim phân bón.
1.2.3 Mt s vn  gp phi khi s dng phân hu c
- Cung cp dinh dng chm: Dinh dng trong phân hu c ch yu  dng
hu c vì vy  cung cp cho cây trng cn phi thông qua hot ng phân gii ca vi
sinh vt  to thành nhng hp cht hu c, vô c hu hiu cho cây trng (Võ Th
ng và Trn Bá Linh, 2002). Mt ví d cho thy phân chung có tác dng chm hn
phân hóa hc. Trong vu, mt tn phân chung làm tng nng sut t 30 - 40 kg lúa
nhng mt tn phân m nguyên cht có th làm tng c t 10 - 12 tn lúa ( Th
Thanh Ren và Ngô Ngc Hng, 2004).
- Cha c t gây hi cây trng: S dng phân hu cc  t rác và bùn
cng thành ph thng chúa các nguyên t kim loi nng gây c cho cây trng và
sc khe ca con ngi (Sung, 1990). Theo Nguyn ng Ngha và ctv. (2005)
trong quá trình phân gii hu c nu gp u kin ym khí thng sinh ra các hp
cht ru và axit hu c nh Etylic, Butyric, CH
4
, H
2
S… nhng cht này nu tích
ly nhiu thì gây c cho b r, làm r kém phát trin và thi en. Tuy nhiên nhng
khó khn ó có th khc phc khi phân hu cã c  hoai.
- Cn khi lng ln gây khó khn cho vn chuyn và s dng: Theo ình
Thun và Nguyn Vn B (2001) cho thy bón 11,7 tn phân chung/ha ch cung
cp c 41,5 kg N; 20,5 kg P
2
O
5
; 41,1 kg K
2
O. Do cha ít dinh dng nên dù bón

gii tng bình quân là 2,8% so vi các loi cây khác: cây n qu là 1,75%, cây ly du
là 1,47%, cây ly c là 0,44%,… Trong ó, Trung Quc là nc có din tích trng rau
ng nhanh nht t 6% và n  3%. Châu Á hin nay có khong 500 nghìn ha t
canh tác nông nghip hu c ch yu là  Trung Quc, n , Hàn Quc. Hin ti,
chng trình trng rau sch, rau an toàn ang phát trin rm r trong c nc: chng
trình hp tác gia Tin Giang và thành ph H Chí Minh  xây dng vùng rau an toàn
500 ha  cung cp cho th trng. Chng trình “Hun luyn nông dân sn xut và
xây dng mô hình rau an toàn theo hng GAP” c thc hin  22 tnh phía Nam và
6 tnh phía Bc bt u thc hin t 2006 - 2008 (
), Trên th trng
cng ã có các công ty cung cp rau sch, rau hu c uy tín nh Hà Ni Organic, công
ty TNHH Thiên Hùng, công ty Golden Garden…
1.4 Vai trò ca ng cht (N - P - K) i vi cây rau
1.4.1 Vai trò ca cht m (N)
m rt cn thit cho cây rau phát trin thân lá, vic cung cp m y 
m bo s sinh trng mnh và phm cht rau ngon. i vi các loi rau n lá nh
rau ci, rau dn, rau mung,… thì loi phân m cn hn các loi rau khác. Tuy
nhiên, không nên bón quá nhiu và li bón quá chm vào lúc thu hoch s làm cho
cây rau sinh trng quá mnh, vng lp, d sâu bnh và khó bo qun (Nguyn Vn
Thng và Trn Khc Thi, 1996). Nên kt thúc bón phân m  thi m 6 - 7 ngày
trc khi thu hoch  m bo rau có mc nitrate  ngng an toàn cho phép
(Nguyn Thanh Bình, 2001).
9
1.4.2 Vai trò ca cht lân (P)
Lân là thành phn quan trng trong i sng cây trng, là thành phn trong
các acid nhân, các enzim, tham gia vn chuyn nng lng,… (Nguyn Bo V và
Nguyn Huy Tài, 2004). Lân kích thích quá trình  nhanh, ny chi, thúcy ra
hoa sm và nhiu, c bit lân rt cn thit cho các loi rau n c, qu nh khoai
tây, cà chua, cà rt, (Trung tâm UNESCO ph bin kin thc và vn hóa giáo dc
cng ng, 2005). Nhng i vi rau n lá vn cn bón phân lân m bo cân

- i nm TriCô -HCT (30 g/m
3
) lên tng lp.
- Ph và chèn k bt nha  gim.
- Vun b mt ng  thành mô cao tránh ng nc.
- Vào tun th 4, khi ng  h nhit  còn khong 40
0
C, ti b sung vi khun
cnh m và hòa tan lân.
* Ch tiêu theo dõi
Sau khi b trí tin hành o chiu cao và nhit ng  ln th nht, sau ó
ly ch tiêu tun/ln (trong 8 tun)
2.2 Thí nghim 2: Kho sát nh hng ca phân hu c sn xut t rác thi ch nông
thôn n s sinh trng, phát trin và nng sut ci tùa xi.
Mc ích thí nghim: ánh giá nh hng ca phân hu cc sn xut t rác
thi nông thôn lên s sinh trng, phát trin và nng sut ca ci tùa xi.
2.2.1 Phng tin thí nghim
* Thi gian và a m thí nghim
- Thi gian thc hin: T tháng 02/2009 n tháng 5/2009.
11
-a m: Câu lc b rau an toàn xã Thnh Hòa, huyn Châu Thành, tnh
Hu Giang.
* Vt liu thí nghim
- Ging ci tùa xi ca công ty ging ông Tây.
- Phân bón: NPK 16-16-8, urea, clorua kali
- Nguyên liu: Ngun phân hu cã c  t thí nghim 1.
- Cuc, bao ng…
2.2.2 Phng pháp thí nghim
* B trí thí nghim
Thí nghim c b trí theo th thc khi hoàn toàn ngu nhiên gm 5

Ngày
Urea 16 - 16 - 8 KCL
Cách bón
Bón lót - 100 - ri
7 NSKC 10 20 - i
15 NSKC
30 40 20 i
22 NSKC 10 40 30 i, ri
(áp dng cho nghim thc 2, 3 và nghim thc 4, 5 ch bón 1/2 so vi lng phân trên, riêng phân
u c vi sinh bón lót cùng vi 16-16-8. Nghim thc 1 bón phân hoá hc theo nông dân).
12
* Ch tiêu theo dõi
- Ch tiêu tng trng
+ Chiu cao cây: o t mt t n nh sinh trng trên 10 cây cho mi
nghim thc. Ghi nhn 7 ngày/ln n khi thu hoch.
+ S lá: m s lá trên 10 cây cho mi nghim thc. Ghi nhn 7 ngày/ln n
khi thu hoch.
+ ng kính tán: Dùng thc dây o theo hình ch thp trên 10 cây cho
mi nghim thc sau ó ly trung bình. Ghi nhn 7 ngày/ln n khi thu hoch.
- Ch tiêu nng sut và thành phn nng sut
+ Trng lng ti toàn cây: mi lô cân 10 cây ngu nhiên sau ó qui v
trng lng 1cây (g).
+ Nng sut: thu hoch toàn nghim thc, cân trc và sau phân loi  có
ng sut tng và nng sut thành phm (rau bán c).
+ Sinh khi khô: Ci c sy  nhit  105
0
C trong 4 - 8 gin trng
ng không i ri quy v vt cht khô/100 g ci ti.
- T l cây con cht: m s cây con cht trên mi nghim thc ri qui v %.
- Hiu qu kinh t

3
Rep 1 Rep 3 Rep 4 Rep 2
Tng din tích 240 m
2
Din tích mi lô 12 m
2
Ghi chú:
1: Nông dân (85 - 62 - 15)
2: Khuyn cáo (59 - 32 - 46 )
3: Khuyn cáo + 10 tn HC
4: 1/2 K.Cáo + 10 tn HC
5:
1/2
K
.C
áo
+
15
t
n HC
Hình 1:  b trí thí nghim
13
CHNG 3: KT QU THO LUN
3.1 Thí nghim 1: Kh nng phân hy rác ch ca chng nm Trichoderma
Sau khi b trí th tích thc ca ng  là 4,35 m
3
, kt thúc quá trình  phân
khi rác chã hoai mc thì th tích còn li là 1,95 m
3
.

Tun sau khi 
N hi t 
0
10
20
30
40
50
60
70
C hiu cao ng  gim sau
tám tun
N hi t 
% chi u cao   ng  gim qua tám tun
Hình 2: Biu  v nhit  và chiu cao ng  ti th xã Ngã By, tnh Hu Giang.
%
o
C
14
3.2 Thí nghim 2: Ghi nhn tng quát v rung ci
Trên các nn t thí nghim trc ó u c s dng  trng mt s loi
rau nh: da leo, kh qua, bí ao,… Ging ci c gieo s trên líp sau 15 ngày
c nh và cy ra rung thí nghim.
Các cây ci sinh trng tng i ng u gia các mc phân bón c s
dng. Tuy nhiên, do lch bón phân ca nông dân sm hn nghim thc khuyn cáo
t 1 - 2 ngày và có s dng thêm phân bón qua lá nên nhìn chung lá ci xanh sm
n các công thc còn li.
Thí nghim c thc hin trong mùa nng (tháng 1-3 dl) nên nng v công
chm sóc và nh hng n nng sut ci bi ây cha phi là thi m thích hp
cho mùa v trng ci tùa xi. c bit, lúc gn thu hoch do thiu nc nên phi