Kết quả xác định tỷ lệ nhiễm và phân lập Salmonella
gallinarum pullorum ở các đàn gà đẻ bố mẹ giống Lơng
phợng và Sasso nuôi trong gia đình
Trơng Quang, Trơng Hà Thái

Tóm tắt
Bằng phản ứng ngng kết nhanh toàn huyết với kháng nguyên chuẩn Salmonella gallinarum
pullorum đã cho thấy tỷ lệ nhiễm Salmonella ở hai giống gà đẻ bố mẹ Lơng Phợng và Sasso
nuôi trong nông hộ tơng đối cao. Tỷ lệ nhiễm tăng dần theo lứa tuổi. Giống Lơng Phợng, từ
4,16 - 15,71%; giống Sasso từ 4,44 - 13,84%.
Mổ khám những gà trong đàn bị chết thì tỷ lệ phát hiện bệnh tích đặc trng của
Salmonellosis rất cao. (giống Lơng Phợng từ 18,75 - 27,65%; giống Sasso từ 14,28 -
27,90%). Tỷ lệ phân lập đợc Salmonella từ buồng trứng và gan cao nhất (giống Lơng Phợng
41,66 - 44,44%; giống Sasso 40,00 - 43,75%); từ lách, ống dẫn trứng, dịch ruột thấp hơn: 20 -
40%. Không phân lập đợc Salmonella từ máu. Tỷ lệ phân lập đợc Salmonella từ lòng đỏ trứng dị
hình, lòng đỏ gà con chết ngạt, cục lòng đỏ gà con chết trong 10 ngày đầu rất cao ( giống Lơng
Phợng từ 37,71 - 42,85%; giống Sasso từ 26,66 - 40,00%).
* Từ khoá: Salmonella - tỷ lệ nhiễm, phân lập - Lơng Phợng, Sasso.

1. Đặt vấn đề
Hai giống gà Sasso và Lơng Phợng đã trở nên quen thuộc đối với ngời dân Việt Nam.
Ngoài hệ thống cung cấp gà giống tại các trại của Nhà nớc hoặc các công ty liên doanh với
nớc ngoài đang có mặt tại Việt Nam, còn có một bộ phận đáng kể các hộ gia đình tự tổ chức
chăn nuôi gà bố mẹ, ấp và bán gà con để nuôi thịt.
Nhìn chung hệ thống đàn gà giống bố mẹ nuôi theo quy mô gia đình phân bố rất phân tán và
rất khó kiểm soát các bệnh truyền nhiễm ở gà, trong đó có bệnh do Salmonella gallinarum
pullorum gây ra. Bệnh không chỉ lây lan bằng phơng thức gián tiếp mà nguy hiểm hơn là bệnh
còn lây truyền trực tiếp qua phôi thai, làm ảnh hởng đến các chỉ tiêu kinh tế- kỹ thuật của đàn
gà và gieo rắc mầm bệnh trực tiếp cho các thế hệ sau. Vì thế việc xác định tỷ lệ nhiễm và phân
lập Salmonella gallinarum pullorum ở đàn gà đẻ bố mẹ Lợng Phợng và Sasso là rất cần thiết,

kiểm
tra
Số mẫu
dơng
tính
Tỷ lệ
(%)
Số mẫu
kiểm
tra
Số mẫu
dơng
tính
Tỷ lệ
(%)
Số mẫu
kiểm
tra
Số mẫu
dơng
tính
Tỷ lệ
(%)
Số mẫu
kiểm
tra
Số mẫu
dơng
tính
Tỷ lệ

Số gà chết
mổ khám
Số gà nghi
Salmonellosis
Tỷ lệ (%)
Số gà chết
mổ khám
Số gà nghi
Salmonellosis
Tỷ lệ (%)
1-21 47 13 27,65 43 12 27,90
22-56 58 16 27,58 51 14 27,45
57-125 43 11 25,58 39 9 23,07
126-245 23 5 21,73 22 4 18,18
246- loại thải 16 3 18,75 14 2 14,28

187 48 25,66 169 41 24,26
Năm tuần đầu, tỷ lệ bệnh tích đặc trng của bệnh Salmonellosis ở gà Lơng Phợng và Sasso
chết khá cao (27,45 và 27,9%). Từ tuần tuổi thứ 9 trở đi, tỷ lệ bệnh tích đặc trng ở giống Lơng
Phợng thờng cao hơn so với ở giống Sasso: 25,58%; 21,73%; 18,75% so với 23,07%; 18,18%;
14,28%. Mổ khám gà Lơng Phợng lai, tỷ lệ bệnh tích đặc trng cao hơn (31,91 - 32,69%)
(Trơng Quang và cs, 2003). Kết quả mổ khám này góp phần khẳng định nếu đàn gà đã có phản
ứng dơng tính với kháng nguyên chuẩn Salmonella thì trong số gà chết ở bất cứ lứa tuổi nào,
mổ ra đều có một tỷ lệ khá cao có bệnh tích đặc trng của Salmonellosis. Điều đó có nghĩa là

2

mầm bệnh Salmonella gallinarum pullorum tồn tại thờng xuyên trong đàn, thải ra môi trờng,
xâm nhập vào cơ thể gà mẫm cảm và gây bệnh, dẫn đến tình trạng bệnh tồn tại kéo dài.
3.3. Kết quả phân lập Salmonella gallinarum pullorum

(53,33 - 69,33%). Riêng bệnh phẩm là máu tim của cả hai giống gà đều không phân lập đợc
Salmonella. Điều này chứng tỏ bệnh Salmonellosis không gây tình trạng bại huyết.
Kết quả trên khẳng định khi gà bị bệnh Salmonellosis thì vi khuẩn c trú chủ yếu ở nội tạng
(gan, lách, buồng trứng ). Từ các cơ quan này, Salmonella có cơ hội truyền sang trứng (truyền
dọc) và thải ra ngoài môi trờng và làm lây lan bệnh (truyền ngang).
Kết quả phân lập Salmonella từ trứng, từ gà con chết ngạt 21 ngày (ở máy nở) và từ gà con chết
Do mầm bệnh có khả năng truyền qua trứng, có khả năng gây chết phôi thai hoặc thai đến ngày nở
nhng vì thai quá yếu do tác động của độc tố vi khuẩn, không đạp vỡ vỏ để chui ra đợc, hoặc có
những con nở ra đợc nhng chết ngay sau khi ra máy nở và ngay những ngày tuổi đầu.Vì vậy ngoài
những bệnh phẩm ở gà bố mẹ bị chết, chúng tôi đã lấy một số trứng bình thờng, trứng dị hình, thai
chết ngạt lúc 21 ngày ấp, gà con chết lúc 1 ngày tuổi và chết trong những tuần tuổi đầu để phân lập vi
khuẩn. Kết quả đợc trình bày ở bảng 4.
Bảng 4. Kết quả phân lập vi khuẩn Salmonella từ lòng đỏ trứng, từ gà con chết ngạt
(21 ngày ở máy ấp) và gà con chết
Giống Lơng Phợng Giống Sasso
Salmonella Salmonella
Loại mẫu
phân lập
Số mẫu
kiểm tra
Số mẫu
dơng tính
Tỷ lệ
(%)
Số mẫu
kiểm tra
Số mẫu
dơng tính
Tỷ lệ
(%)

Đàn gà đã kiểm tra có phản ứng huyết thanh dơng tính với kháng nguyên Salmonella
gallinarum pullorum, khi mổ khám những gà bị chết thì tỷ lệ phát hiện bệnh tích đặc trng cao
từ 8,75 - 27,65% (giống Lơng Phợng) và 14,28 - 27,90% (giống Sasso)
Tỷ lệ phân lập đợc Salmonella từ buồng trứng và gan cao nhất, tỷ lệ phân lập đợc từ các
phủ tạng khác có thấp hơn: Lách 37,50 - 38,38%. Dịch ruột 33,33 - 40,00%; ống dẫn trứng
20,00 - 25,00%. Không phân lập đợc Salmonella từ máu
Tỷ lệ phân lập đ
ợc Salmonella từ lòng đỏ trứng dị hình, lòng đỏ gà con chết ngạt, cục lòng
đỏ ở gà con chết trong 10 ngày đầu ở giống Lơng Phợng từ 35,10 - 42,85% và giống Sasso từ
26,66 - 40,00%

Tài liệu tham khảo
Nguyễn Lân Dũng và cs (1979). Một số phơng pháp nghiên cứu vi sinh vật học, Nxb Khoa học
và Kỹ thuật, Hà Nội.
Nguyễn Thị Tuyết Lê (1999). Nghiên cứu ảnh hởng của Salmonellosis đến một số chỉ tiêu kỹ
thuật của gà ISA và Tam Hoàng, Luận văn Thạc sĩ khoa học Nông nghiệp, Trờng ĐH Nông
nghiệp I, Hà Nội.
Trơng Quang, Tiêu Quang An (2003). "Xác định tỷ lệ nhiễm và phân lập Salmonella
gallinarum pullorum trên đàn gà bố mẹ giống Lơng Phợng thuần và lai nuôi gia đình",
Tạp chí Khoa học Kỹ thuật thú y, tập X, số 2- Hội thú y Việt Nam, tr 15 - 19
Nguyễn Nh Thanh (2001). Vi sinh vật thú y, Nxb Nông nghiệp, tr 92 - 95.
Dơng Thị Yên (1997). Nghiên cứu tình hình nhiễm Salmonella trên đàn gà giống ngoại nhập
và thử nghiệm điều trị, Luận văn Thạc sĩ Nông nghiệp, Trờng Đại học Nông nghiệp I, Hà
Nội.

4