Phụ lục 3
Phụ lục 3: Các bài báo về giáo dục - Dạy học nhóm – Phương pháp dạy học tích cực
- Về mối quan hệ tương tác giữa người dạy và người học
- Thế nào là nền giáo dục mạnh
- Lối thoát nào cho giáo dục đại học Viết Nam
- Bệnh “lười đọc” của sinh viên
- Cuộc cách mạng giáo dục mới phải bắt đầu từ bậc Đại học – Cao đẳng
- Lược sử giáo dục đại học và những vấn đề của trường đại học đương đại
- Gióng hồi chuông về phương pháp học đại học
- Hướng nghiệp sớm cho học sinh
- Why – Lối tư duy tôi học được ở Anh
- Những quái chiêu học và chơi
- So cialization and education in postmodern times: The school – a limited sphere of
intergration.

Phuï luïc 3
Lối thoát nào cho giáo dục Đại học Việt Nam?

GS,TS Trần Đình Sử
Hồ sơ sự
09:54' AM
- Thứ hai,
04/06/2007
tại các nước xã hội chủ nghĩa rất được coi trọng, kết quả là chúng ta có được một đội ngũ cốt cán
làm nòng cốt cho việc đào tạo Đại học và sau Đại học cho đến nay. Nhưng từ khi bước vào thời kỳ
đổi mới, đặc biệt từ khi hệ thống xã hội chủ nghĩa Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, quan hệ giao lưu
quốc tế thay đổ
i lớn, đội ngũ cán bộ kia liền tỏ ra bất cập, vì phần lớn không có điều kiện tiếp xúc
với môi trường Đại học Âu - Mỹ. Trung Quốc cũng có tình trạng như ta, nhưng họ nhanh chóng
chuyển hướng: đưa hàng loạt cán bộ khoa học đào tạo trong nước và ở các nước xã hội chủ nghĩa
(cũ), vốn đã có trình độ, đi đào tạo lại dưới hình thứ
c thực tập sinh tại các nước Âu Mỹ. Làm như
thế họ đạt được ba mục đích. Một là trang bị lại ngoại ngữ, hai là trang bị lại kiến thức và ba là xây
dựng các quan hệ hợp tác khoa học mới. Nhờ thế, thế hệ cốt cán vừa duy trì vị thế, vừa có điều kiện
đổi mời chương trình và giáo trình đào tạo, rút ngắn khoảng cách tiếp cận trình độ tiên tiến trên th
ế
giới.
Chúng ta cũng có một thế hệ như thế, nhưng đã bị bỏ roi, đế cho tự tàn lụi. Họ ít có điều kiện tiếp
cận vời trình độ phương Tây, học trò do họ đào tạo ra vì thế mà cũng không theo kịp trình độ của
thời đại, đặc biệt là các ngành khoa học xã hội và nhân văn. Thế hệ cốt cán nói trên nay đã về hưu
hoặc ngấp nghé v
ề hưu, và xảy ra tình trạng hẫng hụt nghiêm trọng đội ngũ giảng viên có chất
Phuï luïc 3
lượng. Đội ngũ giảng viên cốt cán hiện nay chủ yếu được đào tạo trong nước, học trò của thế hệ th
ứ
nhất. Nhược điểm trầm trọng của họ là không tinh thông ngoại ngữ, ít vốn liếng văn hoá Âu Mỹ và
ít có quan hệ khoa học với các trường Đại học Âu Mỹ. Nếu bỏ rơi nốt thế hệ này thì sự hẫng hụ
t
giảng viên sẽ kéo dài thêm trong vài thập kỷ nữa. Độ tuổi của thế hệ này trung bình từ 35 - 50 tuổi.
Cần có kế hoạch gấp rút cho thế hệ này được đi tu nghiệp ở các nước Âu Mỹ trong vòng từ 1 - 3
năm, trang bị lại ngoại ngữ và kiến thức khoa học, trên cơ sở đó họ sẽ co đủ điều kiện phát huy vai
trò cốt cán trong đào tạo cho đất nước trong khoảng 10 - 15 n
ăm tới. Muốn nâng cao chất lượng đào

sách phát triển Đại học của đất nước?
Tôi cho rằng, Dự án Đại học đẳng cấp quốc tế cũng chỉ là sản phẩm của bệnh thành tích và bệnh s
ĩ
diện, ít có giá trị thực tế. Nó còn thể hiện sự mất lòng tin đối với chính người Việt Nam. Đã mất
lòng tin đối với người Việt Nam thì mong gì đưa được đại học Việt Nam lên tầm quốc tế! Lối thoát
cho Đại học Việt Nam hiện nay phải xuất phát từ thực tế Đại học Việt Nam, tháo gỡ các vướng
mắc, bổ khuyết các thiếu sót thì nhất định chất l
ượng Đại học sẽ lên. Chúng ta không nên quên bài
học về nông nghiệp. Từ một nước thiếu gạo, chỉ cần thay đổi chính sách hợp lý, chúng ta đã tr
ở
thành nước xuất khẩu gạo hàng đầu trên thế giới.
/> Phuï luïc 3

Bệnh lười đọc" của sinh viên
Hà Ánh ghi
Thanh Niên
11:12' AM
- Thứ bảy,
03/02/2007"Lười đọc... " là lời tự thú của nhiều sinh viên thời hiện đại. Khảo sát ngẫu nhiên một số sinh viên các
trường ĐH, CĐ tại TP.HCM về việc đọc sách báo của họ, số đông đều ngắc ngứ rằng "có đọc", nhưn
g
chỉ đọc một số cuốn theo phong trào, và chỉ xem sách chuyên ngành khi bị thúc bách về mặt bài vở, có
sinh viên... sắp ra trường vẫn chưa một lần ghé thăm thư viện.
Ngẫu hứng... đọc

cuộc sống. Nên khi được hỏi về nhân tố "gây bệnh", mỗi người một cách trả lời. Số đông cho rằng: cuộc
sống hiện đại với đa dạng kênh thông tin thì xem ti vi, nghe đài, lướt web... hấp dẫn hơn nhiều so đọc
sách. Hấp dẫn hơn bởi những sự thưởng thức đ
a dạng từ âm thanh, hình ảnh chứ không đơn thuần là
bằng mắt.
Phuï luïc 3
Với những người hay đọc ké tại các nhà sách thì "vấn đề nằm ở chỗ, giá cả của nhiều loại sách không
phù hợp với túi tiền của sinh viên, nhất là những sách hấp dẫn vừa dài vừa đắt thì không thể đọc theo
kiểu chớp nhoáng tại nhà sách, mà càng không thể mua được về nhà". Có bạn lại cho rằng, với một số
sinh viên phải chật vật với cơm áo gạo tiền, thời gian là vấn đề
quyết định sự lựa chọn cách họ tiếp cận
thông tin. "Chị tính coi, sáng tới trường, chiều và tối tranh thủ vài sô làm thêm, đêm về chỉ còn thấy mỗi
cái giường, đầu óc đâu mà nghiền ngẫm sách báo hả chị", được hỏi, cô bạn Dung trọ học tại Thủ Đức
tuôn một tràng về lý do rất... khó bình luận.
Ý kiến khác thì cho rằng, chương trình học dày đặc là "thủ phạm" không cho phép sinh viên dành thời
gian nhiều cho đọc, đặc biệt là đọc theo kiểu tìm tòi, suy luận và nghiên cứu vấn đề. Một so sánh khá
thuyết phục, sinh viên nước ngoài, cụ thể ĐH Auckland (New Zealand), chỉ lên lớp 6 - 8 tiếng mỗi tuần
để giáo viên định hướng cách nghiên cứu, thời gian còn lại họ tự học theo cách tự đọc và tự nghiên cứu.
Chính môi trường học và phương pháp đào tạo đã tạo điều kiện và cả thói quen bắt buộc cho việc đọc
của sinh viên. Đồng tình với ý kiến trên, một giảng viên dạy môn chuyên đề Luật báo chí - xuất bản kể
một câu chuyện thoạt nghe hài hước: "Một sinh viên đã thú thật là không biết chọn sách nào khác ngoài
bộ truyện tranh Bảy viên ngọc rồng để làm bài tập khảo sát về đọc sách và tìm hiểu về các quy định pháp
luật trong xuất bản cuốn sách mà bạn chọn đọc gần nhất".
Dù là lý do gì, và dù có thêm những kênh thông tin khác, lợi ích của việc đọc vẫn không gì thay thế
được. Và một thực tế hiện nay, ngoài sự vững chắc về chuyên môn, kiến thức nền, những hiểu biết xã
hội là điều nhà tuyển dụ
ng luôn đòi hỏi ở nhân viên của mình.
TS Huỳnh Thị Hồng Hạnh - giảng viên trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM:

Việc số đông sinh viên mình ít đọc có nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan. Nhưng nói chung họ

cũng không nhất thiết cứ phải là chuyên ngành, bởi sinh viên thời hiện đại có nhiều con đường để đọc và
cập nhật thông tin khác nhau. Dù là đọc một mẩu báo, lướt qua một trang web, hay nghe một bài viết trên
đài... tất cả đều tốt. Đừng nghĩ mình không phải là người thích sách báo, mình không có thời gian đọc,
hãy cứ dành ra một số giờ
nhất định trong tuần cho việc đọc, bạn sẽ thấy rằng sách báo ẩn chứa điều kỳ
diệu. Một kinh nghiệm đơn giản từ bản thân, một lần nhờ tình cờ đọc được một mẩu tin trên tờ báo du lịch
cũ tôi đã giúp khách sạn nơi tôi làm việc tháo gỡ tình huống cam go với khách hàng. Chỉ cần thấy được
sự cần thiết thực sự từ
việc đọc, thì bạn sẽ có thời gian để đọc cũng như tìm được niềm đam mê với
sách.Cuộc cách mạng giáo dục mới phải bắt đầu từ bậc Đại học - Cao đẳng
Lê Minh Triết
Tạp chí Khoa học & Tổ quốc
0

Thực trạng Giáo dục & đào tạo hiện nay ở nước ta là nỗi âu lo sâu sắc của toàn xã hội, vì nó gắn liền
với mỗi gia đình và tương lai phát triển của đất nước. Vấn đề này đã được đề cập mọi lúc, mọi nơi và
nhiều khi gay gắt trong Hội thảo khoa học, trên mặt báo và tại diễn đàn của Quốc Hội. Các nhà giáo,
các nhà khoa học đã đề xuất, kiến ngh
ị các giải pháp đổi mới nền giáo dục nước nhà, nhưng sự chuyển
biến rất chậm chạp và đôi khi còn tạo ra các mâu thuẫn mới trong nội bộ hệ thống giáo dục. Nguyên
nhân của tình trạng này có thể phân tích theo các quan điểm khác nhau. Do đó, cho đến nay chúng ta
vẫn chưa có quan điểm thống nhất, các kiến nghị, đề xuất giải pháp thường chưa đủ tính đồng bộ và tính
hệ thống.
Để
thống nhất quan điểm chỉ đạo đổi mới giáo dục trước hết ta phải xuất phát từ chức năng của Ngành
GDĐT từ tính chất của các bậc đào tạo và mục tiêu chiến lược của ngành trong thời kỳ công nghiệp
hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế. Nói chung, giáo dục có 3 chức năng: chức năng xã hội, chức

cách m
ạng giáo dục mới đối với toàn bộ hệ thống giáo dục, mà trước hết là đối với bậc giáo dục Đại
Phuï luïc 3
học - Cao đẳng. Nói khác đi, chúng ta phải tiến hành cải cách giáo dục kiểu thứ hai đã nêu trên.
Đối với nước ta các nhân tố khách quan bên ngoài hệ thống giáo dục hiện hữu tác động vào hệ thống
giáo dục bao gồm: Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hóa với mục tiêu đến năm 2020 nước ta cơ bản
trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Do vậy, đòi hỏi hệ thống giáo dụ
c và đào tạo phải
cung cấp đủ nhân lực có trình độ cao chậm nhất cũng trước năm 2010. Chính vì thế cuộc cách mạng
giáo dục mới phải bắt đầu từ bậc Đại học - Cao đẳng.
Nền kinh tế nước ta ngày càng hội nhập sâu và rộng vào thị trường và nền kinh tế thế giới.
Cơ chế kinh tế đã thay đổi đòi hỏi phải thay đổi cơ chế qu
ản lý và tổ chức hệ thống giáo dục, đặc biệt là
cơ chế quản lý bậc Đại học và Cao đẳng, bậc học có mục tiêu cung cấp lực lượng lao động có trình độ
cao cho thị trường nhân lực. Hệ quả đương nhiên là thị trường nhân lực có trình độ cao đòi hỏi phải
hình thành thị trường Đại học - Cao đẳng.
Các trường Đại học và Cao đẳng phải cạnh tranh để thu hút Sinh viên. Do đ
ó các trường phải có quyền
tự chủ cao trong việc tuyển sinh, thành lập và giải thể các khoa, các bộ môn, tuyển Giáo sư, Giảng viên
tuỳ theo nhu cầu của trường. Các trường Đại học và Cao đẳng dần dần không còn có chủ quản như hiện
nay, mà hoạt động theo luật giáo dục mới và các quy định của pháp luật. Sẽ có tác dụng rất lớn trong
việc phân luồng học sinh tốt nghiệp Trung học, nếu chúng ta có thể
đánh giá xếp hạng (accreditation)
các trường như nhiều nước đã làm đặc biệt là ở Hoa Kỳ. Với một cơ chế thích hợp, các Hội khoa học -
kỹ thuật quốc gia kết hợp với các Hội doanh nghiệp và các hội nghề nghiệp khác hoàn toàn có thể đánh
giá khách quan và xếp hạng các trường Đại học và Cao đẳng. Khi đó vai trò và trách nhiệm xã hội của
các hội nghề nghiệp sẽ được nâng cao.
Xu hướng phát tri
ển các hệ thống Đại học - Cao đẳng trên thế giới có tác động rất lớn đến quá trình đổi
mới hệ thống Đại học - Cao đẳng ở nước ta. Các xu hướng dễ dàng nhận thấy bao gồm: đào tạo đại trà,

phải xây dựng và thực hiện chính sách sử dụng nhân lực được đào tạo theo quan điểm mới. Thực ra vài
chục năm trước đây chúng ta đã từng thực hiện điều này!
3) Trong giai đoạn cách mạng khoa học và công nghệ sôi động như hiện nay, nhất là khi nền kinh tế

nhiều nước lần lượt phát triển lên bậc thang kinh tế tri thức, một vấn đề lớn được đặt ra đối với hệ thống
Phuï luïc 3
đào tạo Đại học và Cao đẳng là đào tạo chuyên sâu (specialized training) hay đào tạo rộng (gener-
alized training). Ngày nay hiện tượng: "đổi nghề" nhiều lần trong đời làm việc đã trở nên phổ biến.
Ngoài ra, những vấn đề phải giải quyết trong thực tiễn đều có tính liên ngành. Do đó, hệ thống Đại học
và Cao đẳng nước ta nên chọn cách đào tạo rộng là chủ yếu, thời gian đào tạo có thể rút ngắ
n bớt. Nhà
nước chỉ nên tập trung phát triển một số trường, một số khoa đào tạo chuyên sâu để tạo ra đội ngũ có tài
năng cung cấp cho hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển văn hoá - nghệ thuật, tạo ra và phát triển
công nghệ mới.
4) Để đổi mới bản thân hệ thang giáo dục - đào tạo Đại học và Cao đẳng, nhiều nhà giáo và nhà khoa
học có tâm huyết đã đưa ra nhiều giả
i pháp rất thiết thực và khá cụ thể ở đây tôi chỉ đưa ra thêm một vài
kiến nghị:
Chỉ tổ chức thi tuyển đối với một số trường đào tạo chuyên sâu, trường năng khiếu. Việc tuyển sinh nên
để cho các trường chủ động thực hiện.
Việc xây dựng chương trình và nội dung kiến thức phải do một tập thể các nhà giáo, các nhà khoa học
và kỹ sư ở các vi
ện nghiên cứu và trong các doanh nghiệp thực hiện để gắn đào tạo với nhu cầu thực
tiễn. Ngay từ 1956 - 1957 ở Hoa Kỳ, để xây dựng chương trình vật lý cho trường trung học người ta đã
phải làm như vậy.
Chuẩn hoá, nâng cao trình độ đội ngũ giảng dạy Đại học và Cao đẳng nên dựa theo các tiêu chuẩn phổ
biến ở các nước trong khu vực và phấn đấu theo tiêu chuẩn ở các nước công nghiệ
p phát triển. Kiên
quyết chống hiện tượng chuẩn hóa hình thức dựa vào bằng cấp đang có "xu hướng lạm phát" hiện nay.
Chỉ các nhà giáo, các nhà khoa học trực tiếp tham gia giảng dạy và đào tạo mới được sử dụng chức