TRNG I HC CN TH
KHOA THU SN
PHM TRNG NGHA
KHO SÁT MT SC M DI TRUYN
A CÁ BÌNH TÍCH (Poecilidae latipinna)
LUN VN TT NGHIP I HC
NGÀNH NUÔI TRNG THY SN
2009
TRNG I HC CN TH
KHOA THU SN
PHM TRNG NGHA
KHO SÁT MT SC M DI TRUYN
A CÁ BÌNH TÍCH (Poecilidae latipinna)
LUN VN TT NGHIP I HC
NGÀNH NUÔI TRNG THY SN
CÁN B HNG DN
Ts. BÙI MINH TÂM
2009
i
I CM N
Sau mt hc k thc hin  tài, ngoài s n lc ca bn thân, tôi còn
nhn c rt nhiu s quan tâm giúp  ca quý Thy, Cô, bn bè, nay  tài
ã hoàn tt.
Tôi xin gi li cm n chân thành n thy Bùi Minh Tâm ã hng dn
t tn tình và to u kin giúp tôi hoàn tt  tài này.
Chân thành cm n quý Thy, Cô B môn Nc ngt – khoa Thy Sn ã
truyn t kin thc, nhng kinh nghim thc t tht b ích, to u kin thun
i cho tôi hoàn thành chng trình i hc và ng dng thc t trong công vic.
m n tp th lp Nuôi trng Thy Sn K31, các bn sinh viên khoa
Thy Sn và tt c các bn sinh viên cùng khóa 31 ã quan tâm giúp  tôi rt
nhiu trong sut quá trình thc hin  tài.

quy dnh ng thi có s tác ng ca cp gen quy nh sc ten dn n làm
xut hin kiu hình t vân. Và trong các kiu gen quy nh tính trng hình dng
vây uôi không xut hin kiu gen ng hp t tri. Quy nh mt s kiu hình
và kiu gen nh sau:
- Kiu hình t vân (uôi dng àn lia, vây hu môn kéo dài) có kiu gen:
MMLyly
- Kiu hình uôi én (uôi dng àn lia, vây hu môn không kéo dài) có
kiu gen: MmLyly, mmLyly.
- Kiu hình vây uôi bình thng có kiu gen: MMlyly, Mmlyly,
mmlyly
iii
C C
I CM N i
TÓM TT ii
C C iii
DANH SÁCH BNG iv
DANH SÁCH HÌNH v
CHNG I T VN  1
1. Gii thiu 1
2. c tiêu  tài 2
3. i dung  tài 2
CHNG II TNG QUAN TÀI LIU 3
1. Tên khoa hc 3
2. Môi trng sng: 3
3. c m chung 4
4. Chm sóc sc khe 7
5. Di truyn tính trng sc ten trong nhóm cá molly 9
6. Di truyn tính trng vây uôi và vây lng 11
CHNG III 14
T LIU VÀ PHNG PHÁP THÍ NGHIM 14

ng 1: kt qu nghim thc 1 ca thí nghim 1 20
ng 2: kt qu nghim thc 2 ca thí nghim 1 21
ng 3: kt qu nghim thc 3 ca thí nghim 1 22
ng 4: kt qu nghim thc 4 ca thí nghim 1 23
ng 5: kt qu nghim thc 5 ca thí nghim 1 24
ng 6: kt qu nghim thc 6 ca thí nghim 1 25
ng 7: kt qu nghim thc 2 ca thí nghim 2 33
ng 8: kt qu nghim thc 5 ca thí nghim 2 34
ng 9: kt qu nghim thc 6 ca thí nghim 2 35
ng 10: kt qu nghim thc 6 ca thí nghim 2 36
ng 11: kt qu nghim thc 7 ca thí nghim 2 37
ng 12: kt qu nghim thc 7 ca thí nghim 2 38
ng 13: kt qu nghim thc 8 ca thí nghim 2 39
ng 14: kt qu nghim thc 8 ca thí nghim 2 40
ng 15: kt qu nghim thc 9 ca thí nghim 2 40
v
DANH SÁCH HÌNH
Hình 1: Cá c 5
Hình 2: cá cái 5
Hình 3: kt qu lai to ca cá nhóm IV 10
Hình 4:kt qu lai to ca cá nhóm IIIb (NnMm) ln nhau 11
Hình 5: kt qu lai to ca cá t vân hoàn toàn en và cá có vây uôi bình thng hoàn
toàn không en 12
Hình 6: kiu hình en hoàn toàn 14
Hình 7: kiu hình trng lm m nhiu 15
Hình 8: Kiu hình trng hoàn toàn 15
Hình 9: Kiu hình vàng lm m ít 15
Hình 10: kiu hình vàng hoàn toàn 16
Hình 11: kiu hình trng lm m ít 16
Hình 12: kiu hình t vân, en hoàn toàn 17

diamond, Snake skin, mt vài loài có trên th gii hin nay không còn thy xut
hin nh cá da vàng (Brown Discus), cá da ma (Ghost discus). Cá ông tiên
(Pterophyllum scalare) ph bin là loi cá ông tiên vàng, cá ông tiên bc , cá ông
tiên cm thch rt n u mt s ging trc kia nay ã mai mt: Cá ông tiên
ma, cá ông tiên trng en, cá ông tiên en tuyn (có 3 loi cho mi màu: uôi
nh, uôi to và uôi phng). Cá thuc h TETRA: ch còn mt s ít không nhiu
nh trc kia, gm các loài: Hng nhung, Neon Tetra, zebra, còn các loi:
Rasbora, Tetra, Diamond tetra không còn thy xut hin nh trc. Các loi
Platy ch còn vài màu rt n u (so vi hàng trm màu hin có trên th gii).
2
Các loi cá chép Nht (KOI CARP) cá ging  tiêu chun nuôi làm cnh rt
him. Các loi cá Xiêm, Phn (Betta splenden) ch có mt s ít màu sc thua
kém rt xa so vi các nc trong khu vc. Molly en, cá kim (sword tail) các
loi khác nh Phng hoàng (Ramines) các loi thuc h cá sc (Gourami),by
màu (Guppy) là loi rt ph bin hin nay cng không còn nhiu. Tóm li v
ging: ngoi tr cá da là có tng i y  có th nhân ra nhiu. Các loi
khác u không c nhp khu làm ging s thua xa các nc trong khu vc.
Thi gian qua các nhà buôn cá cnh chem vào VN các loi cá theo th hiu ca
ngi VN ch không nhp vào VN ging  xut cho khách hàng châu Âu, M
ó dn n Vit Nam ln qun vài chc loi cá ã li thi không còn áp ng
th hiu hin nay. Cá bình tích là mt loài cá cnh có giá tin hp lý, phù hp vi
u ht nhng ngi chi cá cnh. Có th th chung vi nhiu loài cá khác. ng
thi vi b ngoài d thng và nhiu màu sc sc s, d nuôi, là la chn tt khi
chn cá  nuôi. Chính vì vy  nhm góp phn to c các ging loài mi,
thêm phn a dng cho ngun ging ca ngh nuôi cá cnh  Vit Nam (c bit
 dòng cá bình tích),  tài c tin hành.
2. c tiêu  tài
 tài thc hin vic lai to gia các dòng cá bình tích. Thông qua vic
thu thp kt qu sau khi hoàn thành thí nghim, ta có th thit lp c s lai
a chúng. Qua ó ta có th doán c th h cá con thong qua kiu hình ca

trao i cht, tiêu hao nhiu nng lng, làm cá chm ln, hao ht nhiu.(Lý
nh Phc, 2009)
Ch s pH liên quan n  cng và  km ca nc. Khi  cng và 
m n nh,  pH ít thay i.  pH nh hng rt nhiu n s phát trin ca
cá cnh, n bnh tt, n vic to màu sc… i vi nhng loài cá cnh, trong
giai n sinh sn, s thay i pH, dù  mc  nh, s làm tn thng rt ln
n quá trình sinh sn. Trc tip tác ng n các sn phm sinh sn nh trng
 b thoái hóa, kéo dài thi gian to noãn hoàng ca các noãn bào, chm quá
trình chuyn giai n ca trng . Các t bào sinh dc ln lt b hy dit, làm
cho vic sinh sn không thành công. n nh  pH, trc tiên cn n nh 
ng và  km ca nc. Bin pháp hin nay là dùng vôi nông nghip (CaCO3)
hoc vôi en Dolomite (CaMgCO3) xung h nuôi vi liu lng 10-20g/m3.
4
Khi bón hai loi vôi trên, pH trong h nuôi sc ci thin áng k, c nâng
lên cho phù hp vi các loài cá cnh. Gim  pH xung có th dùng acid
phosphoric hoc dùng ng cát bón xung ao, tng cng s hot ng ca h
vi sinh vt có li  phân hu mùn bã hu c, sn sinh ra khí CO2, kéo  pH
gim xung. Lng acid phosphoric dùng 2.5ml/100 lít nc, s h pH xung 1
. i vi ng n dùng 1-2 g/m3 nc. Mt s ngh nhân sn xut, nuôi cá
nh hin nay, ã bit ng dng k thut nâng, h pH theo hng chng, 
kích thích cá cnh trong sinh sn. K thut này rt hiu qu, tuy nhiên, vic la
chn thi m tin hành òi hi ngi thc hin phi có kinh nghim. Trong
giai n sinh sn các loài cá cnh, vic n nh pH s góp phn tng hiu qu
sinh sn, n nh quá trình sinh sn, nâng cao cht lng sn phm sinh sn. Các
u t môi trng nói chung,  pH nói riêng, khi thay i, có nh hng trc
tip n sinh sn. Do vy, nên chng u tit  pH, tránh có nhng tác ng
u i vi các loài cá cnh. (Lý Vnh Phc,2009)
3. c m chung
Nhóm này có hn 19 loài phân b trong các thy vc t nhiên.
Poecilia amazonica Garman, 1895.

Yucatan molly, Poecilia velifera (Regan, 1914).
Poecilia vivipara Bloch & Schneider, 1801.
Poecilia wandae Poeser, 2003.
Endler's livebearer, Poecilia wingei Isbrücker, Kempkes & Poeser, 2005
Mollies thuc loài cá  con. Th tinh trong, phôi phát trin và n trong
ng dn trng. Con c có gai giao cu c hình thành t vây hu môn.
Hình 1: hình dng cá bình tích c
Hình 2: hình dng cá bình tích cái
6
Khi tinh có c tính rt c bit: mt vài tinh trùng s tan ra và th tinh
cho bt k trng nào trong ng dn trng. khi còn li sông li, dính vào trong
thành ca ng dn trng và th tinh cho la trng chín k tip. Trong nhng loài
cá  con, phôi phi tri qua s phát trin trong khi trng nh túi thai. Chúng
tip xúc trc tip vi c th m và cu to ca phôi nh túi tim có tác dng trao
i cht dinh dng (Bùi Minh Tâm, 2008)
Mollies có kh nng sn li cá con.  ngn chn u này, khi nuôi nên
 dng mt b riêng  nuôi cá con. Mt các tt là  nhiu rong hay thc vt
thy sinh  cá con cò chn np.
v Poecilliinae (nhóm cá n mui)
Hin nay Poeciliinae gm có hn 19 loài c tìm thy. Vì vy khi nói v
chúng thì chúng ta chia chúng ra: cá bn a và cá c du nhp. Loài này c
tìm thy  khp th gii ngoi tr châu Nam Cc. Nh tên gi ca nó cho bit,
loài này ã c s dng  kim soát mui và s lây lan ca bnh st rét.
Nhng vn  là loài này khá hung hãn, nó s cn các vây ca cá khác, cho n
khi mà chúng b thng dn n nhim trùng và cui cùng cht. Vì vy, kh nng
kim soát mui ca loài này có th là áng k, nhng vic s dng chúng phi có
kim soát, không c  các loài cá bn a bnh hng. Chúng c s dng
ng ri trong vic kim soát mui trong các a bàn ca con ngi, nh trong
trng hp ca Mexico s dng ca các Saifin Molly (Poeciliopsis latipinna).
(John Dawes, 1991)

i nhiu nht là phát sinh bnh cho cá.
Có rt nhiu loài trong nhóm cá  con có th chng li các u kin khc
nghit. Tuy nhiên phòng bnh hn cha bnh. Nhng không phi 100% là khi
qun lý u kin nuôi t thì cá s tránh c bnh Vì vy, chc chn không
m thì mun, s ny sinh vn  v sc khe. Trong u kin nuôi chung, cá có
th b bnh ng lot hoc b riêng l.
v nh m trng:
 th ca cá phy nhng nt nh màu trng mc khp mình cá và lan
truyn ra c vây. S nhim bnh theo chu k. Ký sinh vt Ichthyophthirius
multifilius s ri c th cá to màng  làm thành nang nht ri xung áy ca
. Trong nang này, ký sinh vt tim sinh vn phân chia và to ra nhiu cá th
con. n lúc màng ngoài ca nang nt ra, các cá th con thoát ra, bi li t do i
tìm mt vt ch khác. Có th dit chúng vào giai n này bng phng pháp
thích hp. Vì bnh có th lây cho cá khác trong b, do ó phi u tr toàn b
nuôi. Ngi ta ã tìm c thuc cha bnh này. Cng có thu tr bng cánh
nâng nhit  nc lên 32-35  C trong 4-6 ngày. Pha vào trong nc thuc tím
theo t l 1g cho 1 lít nc. ( />?g=posts&m=210).
8
v nh nm mc nc:
nh này gây ra bi các loài nm thy mi hay mc nc Saprolegnia, mt
loi phát ban dng túm nh là bông xut hin trên c th ca cá, có khi c ph
t màng mng nm dng si hay bt. Cách u tr có hiu qu là ngâm cá
trong mt chu nc tm mn. Ngi ta hòa tan mui t nhiên trong nc ngt.
ng  cho mt ln ngâm nh vy vi thi gian ngn (t 15-30 phút) là 15-30g
trong mt lít. Mun u tr dài ngày, cn dùng 7g/lít. Có mt s phép cha c
bit khác. ( />v m thân, nm ming:
m ming không liên quan n nm thân, do mt loi vi khun là
Chondrococcus gây ra. Bnh xy ra ti vùng ming gây ra nhng vt sùi. Không
dùng thuc tr nm c mà phi dùng thuc kháng sinh, có th tìm  các thy
thuc thú y. ( />v nh phù:

lít, hoc ngâm lâu 0,066cc mi lít.
n chú ý là m c ca các sn phm thích hp thay i tùy theo
ng ni, tng khu vc khác nhau.
Các loài ký sinh không th sng nu không có vt ch. Nu ta ly ht cá
nh ra u tr mt thi gian bng xanh metylen, thì các loài ký sinh t nó
ng b hu dit nu không còn có vt ch.
ng có trng hp cá php phng bi  mt nc không hn là cá ã
nhim bnh ký sinh. Có th chúng i tìm oxy  th trong trng hp b nuôi d
tha cacbonic. Trong trng hp này, ta tng cng không khí  có  oxy cho
cá hô hp, nhng cách gii quyt tt nht là phi t chc tt b nuôi.
( />5. Di truyn tính trng sc ten trong nhóm cá molly
Nhng cá molly en c tìm thy nh mt s bin dng c bit, chúng
en toàn thân k c vây. Ngoài kiu hình en này cng có nhng con nhum màu
xám (Poecilia sphenops). ây là mt s bin i, và trong t nhiên ngi ta cng
tìm thy molly có chm en. Molly có ba màu khác nhau có th lai chéo cho
nahu mà không xy ra bt k vn  nào. Bng cách này chúng ta có th phân
tích s di truyn tính trng en ca chúng. Kt qu ca nhn ln lai to nh vy
cho thêm hai kiu hình mi: cá có nhiu m và cá có ít m. nm màu này c
ký hiu là I, II, IIIa, IIIb, IV. Nhóm I là nhng con cá không có chút màu en
nào. Nhóm IV là nhng con toàn b màu en. Nhóm II là nhng con cá có ít
m, nhóm III là nhng con có nhiu m. IIIa là nhng con cá có m c
10
sinh ra bi b m cùng màu, còn IIIb thì ngc li. Tuy nhiên cng thy s bin
i màu  nhóm IV. Cá b m tt cu màu den nhng khi sinh con thì có th
toàn thân màu en hay ch có mt phn en (xut hin sau vài tun u tiên).
Nhng molly tng then có thng hp t (trong trng hp này cho tt c cá
con u màu en), hay d hp t. nu chúng ta cho lai gia các cá en d hp t
n nhau thì cho th h con là 75% cá con hoàn toàn en và 25% nhóm IIIa.
(Johannes Horst Shroder, 1976)
Hình 3: kt qu lai to ca cá nhóm IV

12
màu sc ca lp II, nhng mt na có các vây kéo dài, trong khi phn còn li là
bình thng. u này có th chc sn xut bng th tinh nhân to. Chúng tôi
có th ginh có ch có mt cp gen quy nh màu sc en ca P.latipinna chi
phi.  phân bit nó ra các M màu gene ca P.shenops, chúng tôi s dng các
vit tt lat khi gii thiu n gene này. (Johannes Horst Shroder, 1976)
Hình 5: kt qu lai to ca cá t vân hoàn toàn en và cá có vây uôi bình
thng hoàn toàn không en.
Theo s bao quát ca di truyn mà nói,  có c bt kng hp t cá
là vic hoàn toàn có th xy ra. Tuy nhiên vic lai to lp li không cho kt qu
nh mong mun, ch thy d hp t th h con. Vn  tng t nh các yu t
lyre trong Poecilia latipinna ã  cp, các c m ca cá uôi kim,
Xiphophorus helleri, và liên kt gii tính gen v màu sc Fu (t ting Latin
fuligonosus = en), Xiphohorus maculatus. (Johannes Horst Shroder, 1976)
Các gene vây Ly (yu t lyre; ting Latinh: lyra = lyre àn lia) và Da
(trong trong ting Latinh: pinna dorsalis alta = vây lng cao) gây ra s kéo dài
a các vây, không tng s tia vây nhng làm cho chúng phát trin dài hn và r
nhánh nhiu hn so vi các loi bình thng hoang dã(Johannes Horst Shroder,
1976)
13
Cá mang nhân t di truyn uôi dng lia và dng mng, ch có vây lng,
và thnh thong là vây hu môn c kéo dài. S kéo dài ca vây hu môn ca cá
c làm cho chúng không phù hp cho vic chuyn tinh trùng vào c quan sinh
c ca cá cái. u ó làm cho không th xut hin vic sinh sn t nhiên ca cá
c có vi hu môn kéo dài. Nu mun thc hin vic sinh sn vi s tham gia
a cá c có vi hu môn kéo dài thì ch còn cách là ly tinh dch ca cá c và
cho thc hin sinh sn nhân to. (Johannes Horst Shroder, 1976)
Nhng ti sao li không tn ti cá có ng hp t Da; Fu và Ly? Hình
nh, s th tinh ca trng có cha nhng yu tc bit át ch tinh trùng cha
gene ging vi nó không tn ti.Trong nhiu gi thuyt khác, trng Fu có th

- Nghim thc 5: trng-m x trng m
Hình 6: kiu hình en hoàn toàn
15
Hình 7: kiu hình trng lm m nhiu
Hình 8: Kiu hình trng hoàn toàn
Hình 9: Kiu hình vàng lm m ít
16
Hình 10: kiu hình vàng hoàn toàn
Hình 11: kiu hình trng lm m ít
v Tính trng vây uôi:
 trí trong xô nha (th tích 40 lít) và các b king (6x4x4dm)các
nghim thc khác nhau. Mi nghim thc 3 ln lp li:
- Nghim thc 1:  vân x  vân
- Nghim thc 2:  vân x uôi én
- Nghim thc 3: uôi én x  vân
- Nghim thc 4: bình thng x  vân
- Nghim thc 5:  vân x bình thng
- Nghim thc 6: uôi én x uôi én
- Nghim thc 7: uôi én x bình thng
- Nghim thc 8: bình thng x uôi én
- Nghim thc 9: bình thng x bình thng
17
Hình 12: kiu hình t vân, en hoàn toàn
Hình 13: kiu hình vây uôi bình thng, chm lm m nhiu
Hình 14: kiu hình vây uôi bình thng, en hoàn toàn
18
Hình 15: kiu hình uôi én, vàng hoàn toàn
Hình 16: kiu hình uôi én, trng hoàn toàn
Hình 17: kiu hình uôi én, chm lm m nhiu.