12/13/2012
1
1
Chương 6:
MÔI TRƯỜNG PHÁP LÝ
CHO HOẠT ĐỘNG BẢO HIỂM
6.1. Sự cần thiết phải có kiểm tra Nhà nước
với hoạt động bảo hiểm
2
a)Những đặc trưng riêng có của H.động BH:
- Nhà BH bán lời hứa,
- Dùng quỹ BH tạm thời nhàn rỗi để đầu tư.
- => có thể phát sinh rủi ro; gây bất lợi cho người
được BH
b) Nhằm đảm bảo sự phát triển của toàn bộ nền
kinh tế.
Bảo hiểm có vai trò trung gian tài chính, đảm bảo
cho hoạt động BH an toàn, hiệu quả, lâu dài là bảo
đảm sự cân bằng cho nền KT phát triển.
3
6.2. Các nguyên tắc và nội dung kiểm tra
Nhà nước với hoạt động bảo hiểm
6.2.1. Các nguyên tắc kiểm tra
a) Đảm bảo lợi ích của bên mua BH
b) Đảm bảo sự kết thúc tốt đẹp của các HĐBH
c) Đảm bảo kiểm tra toàn diện các hoạt động
d) Mục tiêu phòng ngừa là chính
e) Loại trừ sự can thiệp tùy tiện của hành chính
f) Đảm bảo sự hòa nhập Q.tế của DNBH Việt Nam
4
6.2.2. Nội dung kiểm tra

- Nếu vấn đề nào về HĐBH ko có trong luật
KDBH thì áp dụng Bộ luật dân sự.
• Bộ luật hàng hải 2005:
- Chương 16, từ điều 224 – 257 về HĐBH
Hàng hải;
- Vấn đề nào Bộ luật HH ko quy định thì áp
dụng theo luật KDBH.
6.3.3. Quy định về bảo hiểm bắt buộc
- Luật KD BH, quy định 4 nghiệp vụ BH BB
- NĐ115/1998 về BH TNDS chủ xe cơ giới.
- Luật số 27/2001 về chống cháy và chữa
cháy
- NĐ 130/2006 về BH cháy nổ bắt buộc
- NĐ125/2005 về BHBB trách nhiệm DS
người KD V.tải HK và HH dễ cháy nổ trên
đường thủy nội bộ
- và các TT hướng dẫn thực hiện; các quy
tắc, biểu phí… các ng.vụ BH bắt buộc.
9
6.4. Các vấn đề cơ bản về
hoạt động đầu tư bảo hiểm
1010
Vai trò hoạt động đầu tư của BH
Đặt vấn đề:
Hoạt động của quỹ BH => tạo ra một khoảng
cách thời gian nhất định giữa thu và chi quỹ;
=> Hoạt động đầu tư sẽ tạo ra hiệu quả cao
cho quỹ và cho hoạt động của DN;
Mặt khác, sẽ cung ứng 1 nguồn vốn hết
sức quan trong cho nền kinh tế. => ảnh

máy, ko dựa vào NSNN.
1414
Tập trung vào 1 số danh mục đầu tư:
mua cơng trái, trái phiếu CP, kỳ phiếu
của ngân hàng và các TCTD, cho các
NH và NSNN vay, đầu tư vào cơng trình
kết cấu hạ tầng lớn…
1515
6.4.1. Các ngun tắc chung về hoạt động
đầu tư của Bảo hiểm.
3 ngun tắc:
- Nguyên tắc an toàn.
- Nguyên tắc sinh lợi.
- Nguyên tắc đảm bảo khả năng thanh
toán thường xuyên, kịp thời.
1616
a) Ngun tắc an tồn:
Mục đích: hạn chế rủi ro trong đầu tư, bảo
tồn, tăng trưởng nguồn vốn sử dụng đến
mức thấp nhất, như:
 Rủi ro lãi suất;
 Rủi ro tín dụng;
 Rủi ro thị trường;
 Rủi ro tiền tệ.
1717
Kết luận: Ngun tắc an tồn vốn là hết sức
quan trọng để thực hiện được cam kết với
khách hàng, do đó:
- Pháp luật quy định danh mục đầu tư vào các
lĩnh vực có mức rủi ro thấp.

03 năm 2007 của Chính phủ, nguồn vốn đầu tư
của DNBH bao gồm:
Nguồn vốn chủ sở hữu;
Nguồn vốn nhàn rỗi từ dự phòng
nghiệp vụ bảo hiểm;
Các nguồn hợp pháp khác theo quy
định của pháp luật.
2121
6.4.2.1. Nguồn vốn chủ sở hữu
Việc đầu tư nguồn vốn chủ sở hữu phải
đảm bảo: an toàn, hiệu quả và tính thanh
khoản;
Được đầu tư ra nước ngoài đối với phần
vốn CSH vượt quá mức vốn pháp đònh
hoặc vượt q khả năng thanh toán tối
thiểu, tùy theo số nào lớn hơn.
2222
6.4.2.2. Nguồn vốn nhàn rỗi từ Dự phòng
Nghiệp vụ Bảo hiểm
• Nguồn vốn nhàn rỗi từ dự phòng nghiệp vụ
bảo hiểm của DNBH là:
“Tổng dự phòng nghiệp vụ BH trừ các khoản
tiền dùng để bồi thường (đối với BH phi NT),
hoặc trả tiền BH thường xun trong kỳ (đối
với BH Nhân thọ) cho người tham gia BH”
2323
Khái niệm Dự phòng N.Vụ
DPNV là khoản dự trữ có liên quan đến
từng nghiệp vụ được lập và hạch tốn vào
chi phí kinh doanh, nhằm thanh tốn các

1/1 đến 31/12, không lập Dự phòng.
 Nếu hiệu lực HĐ kết thúc vượt quá thời
điểm 31/12, lập DP theo 1 trong 3 phương
pháp.
2727
a/ Phương pháp 36%:
Phương pháp này dựa trên giả đònh bất kỳ một
hợp đồng nào cũng có một nữa thời gian hiệu
lực là của năm tài chính này và một nữa thời
gian hiệu lực còn lại chuyển sang năm tài
chính sau.
28
Thời điểm Thời điểm Thời điểm
ký HĐ kết thúc đáo hạn
năm TC HĐ
1/7/n 31/12/n 30/6/n+1
6 tháng 6 tháng
Nửa thời gian còn hiệu lực chuyển sang năm tài
chính sau chuyển 50% phí sang năm sau).
2929
Theo thống kê cứ 1.000 đồng phí B.hiểm có:
- Hoa hồng : 200
- Chi phí thiết lập hợp đồng 80
Chi phí phát hành hợp đồng 280
- Phí thuần : 660
- CP quản lý liên tục 60
Chi phí thường xuyên: 720
• Vì vậy chỉ còn 50% của 72% phí chuyển
năm sau (= 36%)
30

Tháng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
HĐ 1 năm 1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23
HĐ 6 tháng 2 6 10 14 18 22
HĐ 3 tháng 4 12 20
HĐ 1 tháng 12
Bảng tính phí chuyển sang niên
độ sau theo PP 1/24:
(x/24)
3434
+ Cách tính:
Phí chuyển
sang niên độ
năm sau
Tỷ lệ phí
thường
xun
DP phí = ×
35
b/ Phương pháp 1/8
- Được áp dụng trong trường hợp hợp đồng
bảo hiểm phát hành phân bố đều giữa các
tháng trong quý.
- Phương pháp này dựa trên giả thuyết tất cả
các hợp đồng phát hành trong một quý đều
xem như phát hành vào giữa quý đó.
Q I II III IV
HĐ 1 năm 1/8 3/8 5/8 7/8
HĐ 6 tháng 2/8 6/8
HĐ 3 tháng 4/8
36

phòng tốn học (dựa trên cơ sở xác suất
tuổi thọ và tốn tài chính).
4040
 Dự phòng phí chưa được hưởng
- Sử dụng để trả BH sẽ phát sinh trong
thời gian còn hiệu lực của HĐ vào năm
tiếp theo.
 Dự phòng bồi thường:
- Sử dụng để trả BH khi xảy ra sự kiện
BH nhưng đến cuối năm TC chưa được
giải quyết.
4141
Dự phòng chia lãi:
- Sử dụng để trả lãi mà DNBH đã thoả
thuận với bên mua trong Hợp đồng
Dự phòng bảo đảm cân đối:
- Sử dụng để trả BH khi xảy ra sự kiện
BH do có biến động lớn về tỷ lệ tử vong,
lãi suất kỹ thuật.
4242
Đối với DN kinh doanh BH Phi nhân thọ
- Mua trái phiếu Chính phủ, trái phiếu DN có
bảo lãnh, gửi tiền tại các tổ chức tín dụng
không hạn chế;
- Mua cổ phiếu, trái phiếu DN không có bảo
lãnh, góp vốn vào các DN khác tối đa 35%
vốn nhàn rỗi từ DP nghiệp vụ;
- Kinh doanh bất động sản, cho vay tối đa 20%
vốn nhàn rỗi từ DP nghiệp vụ.
Đầu tư vốn nhàn rỗi từ DPNV bảo hiểm

Có nhiều hình thức tham gia đầu tư nhưng
tùy thuộc:
Nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi có trong
từng thời kỳ (nguồn vốn ngắn hạn hay
dài hạn)
Môi trường đầu tư
=> để quyết đònh danh mục đầu tư cho phù
hợp.
4747
Phân cấp thẩm quyền quyết định đầu tư
- Đầu tư vào lĩnh vực nào?
- Hình thức đầu tư?
- Tổng mức đầu tư là bao nhiêu?
… …
Mỗi khâu công việc đều phải có sự phân cấp cụ
thể, rõ ràng về trách nhiệm, quyền hạn từng cấp
trong việc xây dựng dự án, triển khai đầu tư.
4848
6.4.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt
động đầu tư của BHTM.
6.4.4.1. Các nhân tố bên trong:
Nhân tố then chốt quyết định lựa chọn hình
thức đầu tư nào, là các nghĩa vụ tài chính
của DN; trong đó, quan trọng nhất là nghĩa
vụ đối với người được BH,
- Phải cân nhắc bảo đảm tính an tồn, tính thanh
khoản để đáp ứng kịp thời nhu cầu bồi thường,
chi trả.
12/13/2012
9

Do vậy:
• Xu hướng chung: nắm giữ trái phiếu ngắn
hạn (để dễ bán);
• DN bảo hiểm cho các rủi ro lớn, hoặc DN
nhận tái BH sẽ có u cầu thanh khoản
cao hơn
53
(2) Dự phòng phí bảo hiểm cho các
trách nhiệm chưa hồn thành:
Vì phí BH thường được trả trước và trách
nhiệm của DNBH chưa kết thúc ngay => Dự
phòng phí loại này có thể dự tính được và
tương đối ổn định,
=> DNBH có thể kinh doanh nhiều loại hình,
tạo sự ổn định trong chính sách đầu tư.
54
(3) DP cho các dao động lớn về tổn thất
Dự phòng để bồi thường trong trường hợp
tổn thất vượt q mức dự kiến.
• Thường có mối liên hệ với quy mơ số tiền BH
mà DN đã nhận, và lập theo luật BH quốc gia;
• Về hình thức, dự phòng này gần giống vốn
DN, => hoạt động đầu tư: vừa có nghĩa vụ với
người mua BH, vừa có nghĩa vụ với vốn cổ đơng
của DN.
12/13/2012
10
55
- Là vốn KD lâu dài, vì thế được ưu tiên đấu tư
vào những tài sản có khả năng thu lợi cao, đảm

nghĩa vụ chủ yếu:
 Trách nhiệm đối với người tham gia BH.
 Trách nhiệm đối với cổ đông.
Nhưng vốn chủ sở hữu DNBH Nhân thọ
thuộc sở hữu của các cổ đơng và cả những
người tham gia BH được quyền chia lãi.
5959
Đặc điểm hoạt động đầu tư quỹ BH nhân thọ:
- Có tính dài hạn => chịu tác động lớn từ lãi suất,
=> xu hướng giữ các CK có L.suất cố định;
- HĐ thường dài hạn, nhu cầu chi trả có thể dự
đốn khá chính xác => đầu tư vào CK dài hạn.
- Chủ động được các khoản chi nhờ thu tiền
mặt (thường khá lớn) và thu nhập từ đầu tư
hàng năm => ít khi đầu tư vào CK ngắn hạn.
60
“Một hợp đồng BH phù hợp với DNBH
nhân thọ là, ngày thanh tốn đáo hạn của
nó phải trùng hoặc gần trùng với ngày đáo
hạn của các khoản đầu tư”.
12/13/2012
11
61
b) Từ quy mơ của DNBH
• DNBH có vốn đầu tư lớn, sẽ có nhiều lựa
chọn đầu tư và khả năng đầu tư vào nhiều
danh mục khác nhau.
• Ngược lại, mức độ thanh khoản của TS sẽ
phụ thuộc vào quy mơ tồn thị trường. Một
DN nắm giữ một giá trị lớn TS đầu tư, khi cần

c) Một số công cụ quản lý khác của Nhà nước
6565
1. Nhóm chỉ số về tính thanh khoản
6.4.5. MỘT SỐ CHỈ SỐ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ
ĐẦU TƯ CỦA DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM.
Tổng công nợ
Tài sản có tính thanh khoản
Chỉ tiêu thanh khoản
=
6666
Các khỏan đầu tư vào công ty liên kết
+ số phải thu từ công ty liên kết
Nguồn vốn, quỹ
Chỉ tiêu tỷ lệ đầu tư vào
các công ty liên kết
=
12/13/2012
12
6767
2. Nhóm chỉ số về khả năng thanh toán
Nguồn vốn, quỹ xác đònh biên khả
năng thanh toán
Chỉ tiêu khả năng
thanh toán
=
Biên khả năng thanh toán tối thiểu
6868
- Nguồn vốn, quỹ để xác định biên khả năng thanh tốn
là nguồn vốn, quỹ trừ đi số góp vốn vào DN khác và
nợ ko có khả năng thu hồi;

ngày trước khi chia lãi và nộp thuế
Tỷ số lợi nhuận
trên vốn đã sử
dụng (ROCE)
=
Vốn sử dụng
Lợi nhuận trước thuế
Hệ số hoạt động
=
Doanh thu
7272
Lợi nhuận ròng
Tỷ suất lợi nhuận
trên doanh thu
=
Doanh thu
Lợi nhuận gộp
Tỷ lệ lãi gộp
=
Doanh thu
Những tỷ số sinh lợi phổ biến khác gồm:
12/13/2012
13
7373
4. Một số chỉ số khác:
 Hệ số hoàn vốn đầu tư.
 Nợ và tỷ lệ nợ.
 Hệ số đầu tư.
 Hệ số thu nhập.
7474