Ung thư
TS. Nguyễn Thế Dân
CN BM Giải phẫu bệnh HVQY

II. Ung thư
2.1. Định nghĩa
2.2. Phân loại
2.3. Hình ảnh tổn thương
2.4. Lan toả ung thư (xâm lấn – di căn)
2.5. Cách đánh giá mức độ ác tính
2.6. Sinh học TB ung thư
2.7. Nguyên nhân sinh ung thư

2.1. Định nghĩa
“ Ung thư là u ác tính có quá sản TB nhanh
và mạnh, quán sản không giới hạn, nhiều
rễ xâm nhập sâu vào mô xung quanh, di
căn xa. Cấu tạo mô u chỉ gợi lại hình ảnh
mô sinh ra nó, xu hướng không biệt hoá.
TB u phá huỷ, lấn át, huỷ diệt cơ thể sinh
ra và nuôi dưỡng nó”.

2.2. Phân loại ung thư
Có 3 loại chính:
- Ung thư biểu mô
- Ung thư liên kết
- Ung thư khác (máu, lympho, TK…)

2.3. Tổn thương giải phẫu bệnh
+ Hình ảnh đại thể

+ Tế bào ung thư:
- Hình ảnh tăng sinh tích cực:
Nhân to, đậm màu, hạt nhân rõ
Tỷ lệ nhân trên bào tương lớn
Nhiều nhân chia bất thường
- Hình ảnh tăng sinh bất thường:
Đa dạng về nhân và TB
Có hình ảnh nhân quái

+ Tế bào ung thư:

- Hình ảnh phát triển xâm lấn:
TB dễ bong, không vuông góc màng đáy
Xâm nhập phá vỡ màng đáy, mạch máu
Không xếp thành tuyến, thành bó, lớp TB
- Hình ảnh kém biệt hoá:
Mất các cấu trúc BH (vân, sắc tố, cầu nối)
Không sản xuất chất BH (sừng, nhày, keo)
Có 3 mức độ BH (cao, vừa, kém)

Hình ảnh xâm nhập ung thư

+ Mô đệm ung thư:
- Là tổ chức liên kết khung chống đỡ và nuôi
dưỡng TB ung thư (gồm mạch máu, sợi liên kết,
mạch lympho, sợi TK)
- Mô đệm hay hoai tử, chảy máu, thoái hoá, xâm
nhập viêm

2.4. Lan toả ung thư (Xâm lấn – Di căn)

Ví dụ: Ung thư dạ dày di căn lên hạch
thượng đòn trái (hạch Virchow)

- Di căn theo đường máu:
- TB K phá vỡ mạch máu (t/m), vào ống
ngực
- Hình thành cục nghẽn có TB K
- Gây tắc mạch do cục nghẽn có TB K
- Hình tại khối K thứ phát tại chỗ tắc mạch
Ví dụ: Ung thư phổi theo đường máu di
căn xương

- Di căn theo đường ống tự nhiên
- TB k di chuyển theo bề mặt ống tiêu hoá,
phế quản, đến vị trí thuận lợi phát triển u
thứ phát
Ví dụ: Ung thư phế quản trung tâm vùng
rốn phổi, theo phế quản ra ngoại vi
Ung thư góc hồi manh tràng di căn
xuống đại tràng xigma

- Di căn theo hố thanh mạc:
- TB K di chuyển trên bề mặt thanh mạc
màng bụng, màng phổi, màng tim…
Ví dụ: Ung thư dạ dày di căn đến bề mặt
buồng trứng (U Krukenberg)

- Di căn theo đường cấy truyền:

TB ung thư có thể từ dụng cụ phẫu thuật,