1
Luận văn:
“Các phương pháp định mức lao động” 2

A. LỜI MỞ ĐẦU

Trong bối cảnh của nền kinh tế thị trường hiện nay, những doanh
nghiệp hoạt động tích cực trong xu thế cạnh tranh bình đẳng, hợp tác cùng có
lợi. Để tồn tại và phát triển các doanh nghiệp đều phải tìm hướng đi có hiệu
quả nhất cho mình. Một trong những phương pháp quản lý và điều chỉnh hoạt
động của doanh nghiệp đạt hiệu quả tối ưu là tổ chức lao động khoa học.
Trong đó, cơ sở của tổ chức lao động khoa học và định mức kỹ thuật lao
động. Định mức kỹ thuật lao động có vai trò quan trọng trong trả công lao
động, tăng năng suất lao động và hạ giá thành sản phẩm, là cơ sở của lập kế
hoạch. Để giúp mọi người có cái nhìn cụ thể về định mức kỹ thuật lao động,
chúng tôi xin trình bày một số vấn đề có liên quan đến định mức kinh doanh
lao động.

3

B. NỘI DUNG

SL
tốt nhất, tổ chức bố trí nơi làm việc ra sao và điều

4

kiện làm việc, phục vụ thuận lợi cho công nhân sản xuất để đạt năng suất,
hiệu quả cao nhất.
Qua đó, có thể thấy TCLĐKH với việc xác định, xây dựng và áp dụng
định mức lao động sẽ giúp doanh nghiệp tăng năng suất và hạ giá thành sản
phẩm đồng thời nó cũng là cơ sở của lập kế hoạch tiền lương và trả công lao
động theo thời gian hay theo sản lượng.
Bởi vì:
Ta có: TL
SP
= chi phí tiền lương cho 1 đơn vị sản phẩm x sản lượng
= ĐG x Q
= TL
CBCN
x M
TG

= TL
CB ca

(TL
CBCV
: tiền lương cấp bậc công việc)
ĐG: đơn giá
Dựa vào định mức lao động (MTG, MSL) là căn cứ quan trọng cho
doanh nghiệp tính lương (tính công) trả cho một công nhân cũng như dự tính

a. Mức lao động
+ Khái niệm: Mức lao động là lượng lao động hao phí được quy định
để hoàn thành một đơn vị sản phẩm một khối lượng công việc đúng tiêu
chuẩn chất lượng trong những điều kiện tổ chức kỹ thuật nhất định.
+ Điều kiện tổ chức kỹ thuật gồm:
- Con người với trình độ kỹ thuật, tay nghề
- Máy móc, thiết bị: chủng loại, chất lượng, phụ tùng
- Nguyên vật liệu (đối tượng lao động): chất lượng, kích thước
b. Các định mức lao động
(1) Mức thời gian:
+ Khái niệm:
Là lượng thời gian hao phí được quy định cho một hoặc một nhóm
người lao động có trình độ nghiệp vụ thích hợp để hoàn thành một đơn vị sản
phẩm hay một khối lượng công việc đúng tiêu chuẩn chất lượng trong những
điều kiện tổ chức kỹ thuật nhất định.
(2) Mức sản lượng
+ Khái niệm: là số lượng công việc, đơn vị sản phẩm đúng tiêu chuẩn
được quy định cho một hay một nhóm người lao động có trình độ trong một
khoảng thời gian, trong điều kiện tổ chức kỹ thuật nhất định.
+ Đơn vị: sản phẩm/đơn vị thời gian = m
2
, m
3
, cái, kg/h, công, ngày

6

+ Tính toán:
M
SL

M
tg
: 8'/1 chi tiết
M
SL
: 45 kg/8h

7

M
PV
: 15 máy/1 công cụ
M
bc
: Bộ phận tài vụ có 3 người
Gồm 2 phần là:
- Mức thống kê kinh nghiệm
- Mức có căn cứ kỹ thuật (căn cứ khoa học) hay còn gọi là: định mức
kỹ thuật lao động
+ Mức thống kê kinh nghiệm là cách định mức thiếu căn cứ khoa học,
không dựa trên cơ sở phân tích một cách khoa học những điều kiện tổ chức kỹ
thuật của doanh nghiệp để áp dụng phương pháp khoa học về định mức.
+ Định mức kỹ thuật lao động
b. Nghĩa rộng:
+ Khái niệm định mức lao động
Đây là một công tác, một công việc, là lĩnh vực hoạt động thực tiễn về
xây dựng tất cả quá trình lao động, là quá trình dự tính, tổ chức thực hiện
những biện pháp về mặt tổ chức cũng như kỹ thuật để thực hiện các công việc
có năng suất lao động trên cơ sở đó xác định mức tiêu hao để thực hiện công
việc.

hợp lí trong quá trình thực hiện, hoàn thiện chúng trên cơ sở phân công và
hiệp tác lao động.
- Cải thiện tổ chức và phục vụ nơi làm việc trên cơ sở trang bị và bố trí
hợp lí nơi làm việc áp dụng hình thức và chế độ phục vụ cho các nơi làm việc
hoạt động có nhiều hiệu quả hơn.
- Cải thiện các điều kiện lao động, hợp lí hóa các phương pháp và thao
tác lao động.
- Tiến hành khảo sát, xác định các loại thời gian hao phí và nguyên
nhân những hao phí, nhằm xây dựng các mức và tiêu chuẩn lao động.
- Đưa các mức tiêu chuẩn được xây dựng vào thực hiện trong sản xuất
thường xuyên theo dõi tình hình thực hiện mức, điều chỉnh những mức sai,
mức lạc hậu.
IV. CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐỊNH MỨC KỸ THUẬT LAO ĐỘNG

9

Chất lượng của mức phụ thuộc rất lớn vào phương pháp định mức lao
động. Trong thực tế của công tác định mức lao động người ta thường áp dụng
nhiều phương pháp để xây dựng mức lao động, có thể phân thành hai nhóm
chủ yếu: phương pháp tổng hợp và phương pháp phân tích.
1. Nhóm phương pháp tổng hợp
Nhóm này bao gồm các phương pháp xây dựng mức lao động không
dựa trên cơ sở nghiên cứu phân tích các bộ phận của bước công việc và điều
kiện tổ chức kỹ thuật hoàn thành nó. Thời gian hao phí được quy định tổng
hợp cho toàn bộ bước công việc.
Có 3 phương pháp cụ thể: phương pháp thống kê, phương pháp kinh
nghiệm, phương pháp dân chủ bình nghị….
Phương pháp thống kê là phương pháp xây dựng mức lao động dựa vào
tài liệu thống kê về thời gian hao phí để hoàn thành bước công việc hay năng
suất lao động ở thời kì trước.

w
     


= 66 (chi tiết/ca)
B3:
W
tiên tiến
=
66.1 67.1 68 69 70
5
   
= 68 (chi tiết/ca)
= Mức thống kê tuần tuý
c. Ưu, nhược điểm và cách khắc phục nhược điểm
+ Ưu điểm là phản ánh được tình hình sản xuất, đơn giản, tốn ít công
sức, có thể xây dựng được hàng loạt mức lao động trong thời gian ngắn
Nhưng phương pháp này bộc lộ khá nhiều nhược điểm: không phân
tích bước công việc. Không đánh giá đúng hao phí thời gian làm việc của
công nhân nên không khuyến khích lao động. Không khai thác được khả năng
tiềm tàng trong sản xuất.
Một số cách khắc phục nhược điểm
- Chấn chỉnh biểu mẫu thống kê
- Số liệu thống kê phải phản ánh rõ ràng trung thực về thời gian
- Chọn những người có kinh nghiệm thực sự để làm công tác định mức,
tham gia công tác xây dựng định mức.

11
- Kết hợp thống kê với phân tích tình hình sử dụng thời gian áp dụng
chụp ảnh, bấm giờ để tính thời gian. Chính là phương pháp thống kê phân

kỹ thuật gọi tắt là các phương pháp định mức kỹ thuật lao động.
Phương pháp định mức kỹ thuật lao động là phương pháp định mức
dựa trên cơ sở phân tích đầy đủ năng lực sản xuất ở nơi làm việc, các nhân tố
ảnh hưởng tới hao phí thời gian, nghiên cứu vận dụng các kinh nghiệm sản
xuất tiên tiến của công nhân để đề ra chế độ làm việc khoa học, tổ chức lao
động hợp lý và sử dụng triệt để những khả năng sản xuất ở nơi làm việc.
Phương pháp này đòi hỏi cán bộ định mức phải có nghiệp vụ, am hiểu
kỹ thuật điều kiện sản xuất tương đối ổn định.
Nhóm phương pháp phân tích có 3 phương pháp cụ thể: phương pháp
phân tích tính toán; phương pháp phân tích khảo sát, phân tích so sánh điển
hình.
a. Phân tích tính toán
(còn gọi là phương pháp định mức kỹ thuật thời gian theo tiêu chuẩn)
* Phân tích tính toán là phương pháp định mức kỹ thuật lao động dựa
trên cơ sở phân tích kết cấu bước công việc, các nhân tố ảnh hưởng đến hao
phí thời gian, các chứng từ kỹ thuật và tiêu chuẩn các loại thời gian để tính
mức thời gian cho bước công việc.

12
* Trình tự tiến hành
- B1: phân tích bước công việc cần định mức ra các bộ phận hợp thành
về lao động cũng như về mặt công nghệ, loại bỏ những bộ phận thừa, thay thế
bộ phận hỏng, lạc hậu bằng bộ phận tiên tiến nhất để có kết cấu các bước
công việc hợp lí.
- B2: Phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới hao phí thời gian hoàn thành
bộ phận bước công việc, trên cơ sở đó xác định trình độ lành nghề của công
nhân sử dụng máy móc thiết bị cần dùng, chế độ làm việc tối ưu, tổ chức phục
vụ nơi làm việc hợp lí.
Thực chất bước 2 là lập quy trình công nghệ chi tiết cho bước công
việc.

* Một số lưu ý khi thực hiện
- Trước khi khảo sát hao phí phải chấn chỉnh tổ chức phục vụ nơi làm
việc. Nếu không sẽ xảy ra hiện tượng chụp ảnh nguyên xi, hiện trạng.
- Chọn người hiểu biết về kỹ thuật, có tinh thần trách nhiệm đã được
huấn luyện về xây dựng, nghiệp vụ định mức để làm việc.
c. Phân tích so sánh điển hình.
Trong sản xuất hàng loạt nhỏ và đơn chiếc, sản xuất không ổn định quy
trình công nghệ không được chi tiết nên không có đủ tài liệu để định mức kỹ
thuật lao động bằng phương pháp phân tích tính toán. Mặt khác, sản xuất luôn
thay đổi, sự lặp lại của công việc không nhiều khiến không đủ thời gian để
định mức kỹ thuật lao động bằng phương pháp phân tích khảo sát. Muốn có
mức lao động để kịp thời đưa vào sản xuất ngay người ta sử dụng phương
pháp so sánh điển hình.
Phương pháp so sánh điển hình là phương pháp định mức lao động
bằng so sánh với mức của bước công việc điển hình.
Trình tự phân tích của phương pháp:
- B1: Phân bước công việc cần hoàn thành ra từng nhóm theo các đặc
trưng nhất định về mặt kết cấu hay công nghệ. Trong mỗi nhóm chọn ra một
hay một số bước tiêu biểu cho cả nhóm gọi là bước công việc điển hình. Bước

14
công việc điển hình là công việc lặp lại trong nhóm. Quy ước bước công việc
điển hình là bước công việc 1.
- B2: xây dựng quy trình công nghệ hợp lí cho bước công việc điển
hình. Quy trình này gọi là quy trình công nghệ chung cho cả nhóm.
- B3: Xây dựng mức kỹ thuật lao động cho bước công việc điển hình
bằng một trong hai phương pháp phân tích tính toán hay phân tích khảo sát.
Mức của bước công việc điển hình là M
SL1
, M

hưởng tới hao phí thờ
i
gian, các chứng từ kỹ

thuật nhưng khác là dự
a
vào tiêu chuẩn các loạ
i
thời gian để tính mức thờ
i
gian cho bước công việc
Khác với phân tí
ch
tính toán là phân tí
ch
khảo sát còn dựa trê
n
cơ sở các tài liệ
u
khảo sát việc sử dụ
ng
thời gian của cô
ng
nhân ở tại nơi là
m
việc để tính mứ
c lao
động cho bước cô
ng
việc

khá phức tạp, khô
ng
thật chính xác, sai lệ
ch
nhiều so với 2 phươ
ng
pháp kia
3. Cá
ch
làm
Có thể ngồi tại nơi là
m
việc của mình để tí
nh
toán mà không phải đế
n
tận nơi công nhân thự
c
hiện
Cán bộ định mứ
c
phải trực tiếp khảo sá
t
tại nơi làm việc củ
a
công nhân
Không cần làm việc tạ
i
nơi làm việc của cô
ng

Tlương sản phẩm = ĐG x Q
ĐG = Error!
ĐG = TL
CBCN
x M
tg

2. Định mức lao động là biện pháp quan trọng để tăng năng suất và
hạ giá thành sản phẩm
Tăng năng suất là quy luật chung cho mọi hình thái xã hội, là động lực
phát triển xã hội loài người nói chung.

16
Định mức lao động là công cụ có hiệu lực để khai thác khả năng tiềm
tàng trong sản xuất. Công tác xây dựng và áp dụng định mức lao động vào sản
xuất là quá trình nghiên cứu tính toán, giải quyết yêu cầu kỹ thuật của nơi làm
việc, sắp xếp nơi làm việc và bảo đảm sức khỏe cho người lao động. Là điều
kiện thuận lợi để người lao động sử dụng hợp lý các thiết bị máy móc vật tư
kỹ thuật và thời gian lao động nhằm áp dụng các kinh nghiệm và phương
pháp lao động tiên tiến để tăng năng suất, tăng hiệu quả lao động và sản phẩm
cho xã hội.
Giá thành sản phẩm là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh trình độ
quản lý, trình độ áp dụng kỹ thuật mới của cơ sở và doanh nghiệp
Z = C + V + kinh phí xí nghiệp
C: nguyên vật liệu
V: tiền lương
Vậy, định mức lao động là nghiên cứu áp dụng mọi biện pháp tổ chức
kinh tế kỹ thuật nhằm sử dụng có hiệu quả các nguồn lực dự trữ trong sản
xuất làm tiết kiệm lao động sống và lao động vật hoá làm cho lượng tiêu hao
trong mỗi đơn vị sản phẩm giảm.

chế tạo sản phẩm, xác định số lượng công nhân cần thiết, kết cấu nghề và
trình độ của họ, phân bổ công nhân theo nghề thích hợp. Từ đó cho phép tổ
chức phân công lao động theo chức năng hợp lí hơn. Nói cách khác là nhờ
quá trình định mức lao động mà công nhân phụ trong xí nghiệp.
Mức lao động là cơ sở hình thành đội và xác định cơ cấu của đội sản
xuất. Nó còn là cơ sở cho việc phân chia trách nhiệm cho mỗi thành viên
trong đội và khả năng kiêm nghiệm thay thế cho nhau trong quá trình lao
động, đảm bảo đứng đắn lao động hợp lí cả về thời gian cũng như không gian.
Định mức lao động cho phép nghiên cứu tỉ mỉ mọi dạng công việc hoàn
thành thông qua khảo sát chụp ảnh, bấm giờ bước công việc. Từ đó tiến hành
phân công trách nhiệm cho mỗi công nhân có tính đến khả năng kiêm nghiệm
nhiều nghề và phục vụ nhiều máy.

18
Định mức lao động còn nghiên cứu các điều kiện tổ chức hợp lý nơi
làm việc, các nhân tố thuộc về tâm sinh lí, vệ sinh cá nhân, điều kiện an toàn,
tổ chức phục vụ, điều kiện nghỉ ngơi để tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho
công nhân làm việc có hiệu quả cao.
VI. MUỐN LÀM TỐT PHƯƠNG PHÁP ĐỊNH MỨC KỸ THUẬT LAO ĐỘNG
PHẢI LÀM NHƯ NÀO?
Định mức lao động có tầm quan trọng trong quản lý khoa học, đòi hỏi
cán bộ định mức phải có trình độ vững vàng, có kiến thức, có quan hệ trực
tiếp tới quyền lợi người lao động. Vì vậy muốn làm tốt công tác định mức
phải làm cho mọi người thấy rõ đây là yêu cầu quan trọng trong tổ chức lao
động khoa học.
Muốn làm tốt công tác định mức thì công nhân phải phấn đấu tăng năng
suất lao động vì nó có tác dụng hoàn thiện định mức 1 cách tốt nhất. Với cán
bộ làm công tác định mức thì công tác quản lý lao động là cơ sở tổ chức lao
động hợp lí, xây dựng các kế hoạch sản xuất kinh doanh, tác hợp và đánh giá
đầy đủ khả năng sản xuất của công nhân.

khảo sát cần bấm giờ, chụp ảnh và tính toán các thời gian một cách chính xác.

KẾT LUẬN

Qua một số vấn đề trình bày ở trên, chúng tôi hiểu thế nào là định mức
kỹ thuật lao động. Bất kì doanh nghiệp nào muốn sản xuất có hiệu quả không
chỉ dừng ở việc đầu tư cho công nghệ máy móc thiết bị, nhân lực, và tài lực
mà còn phải TCLĐKH hợp lí, trong đó công tác định mức là cực kì quan
trọng. Làm tốt công tác định mức lao động cũng coi như doanh nghiệp đã làm
tốt công tác đánh giá lao động hiệu quả, công tác tạo động lực trong lao động,
công tác tối đa hoá lợi nhuận do bố trí lao động hợp lí, hạ giá thành, giảm chi
phí tiền lương và chi phí sản xuất.

20
Sinh viên kinh tế với chuyên ngành quản trị nhân lực cần thiết phải
nắm vững những nội dung thiết yếu của môn TCLĐ vì nó trang bị những kiến
thức cần thiết khi bước vào lập nghiệp. Điều đó đồng nghĩa với việc hiểu rõ
"Định mức kỹ thuật lao động là cơ sở của tổ chức lao động khoa học".
21
MỤC LỤC

A. LỜI MỞ ĐẦU 2
B. NỘI DUNG 3
I. Vì sao phải định mức lao động 3