1
KINH TẾ QUỐC TẾ 2 GVHD: PGS.TS.NGÔ THỊ TUYẾT MAI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
VIỆN THƯƠNG MẠI VÀ KINH TẾ QUỐC TẾ
BỘ MÔN: KINH TẾ QUỐC TẾ
◙

BÀI TẬP NHÓM
TÊN ĐỀ TÀI
Thị trường ngoại hối trên thế giới và
sự hình thành, phát triển của TTNH Việt Nam
Giảng viên hướng dẫn
Học phần
Thành viên nhóm
: PGS.TS NGÔ THỊ TUYẾT MAI
: Kinh Tế Quốc Tế II
: Hoàng Quốc Đạt (NT)
Trần Văn Dương
Hoàng Đình Khải
Hà Văn Linh
Nguyễn Đăng Nguyên

HÀ NỘI 09/2013
2
KINH TẾ QUỐC TẾ 2 GVHD: PGS.TS.NGÔ THỊ TUYẾT MAI
Thị trường ngoại hối trên thế giới
& Sự hình thành, phát triển liên hệ của
TTNH Việt Nam
Chương 1: Tổng quan về thị trường ngoại hối
1.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của thị trường ngoại hối
1.1.1.Khái niệm

• Các ngân hàng thương mại
• Các ngân hàng trung ương
• Các cá nhân hay các nhà kinh doanh (khách hàng mua bán lẻ)
• Các nhà môi giới ngoại hối
• Các doanh nghiệp
1.3. Vai trò của thị trường ngoại hối
• Cân đối các nhu cầu mua bán ngoại tệ
• Phòng chống rủi ro tỷ giá
• Tạo ra thu nhập cho người sở hữu ngoại tệ
1.4. Nội dung hoạt động của thị trường ngoại hối
1.4.1. Thị trường tiền gửi là nơi thực hiện giao dịch vay và cho vay các loại ngoại tệ với những thời
hạn xác định kèm theo một khoản tiền gửi thể hiện qua lãi suất. Tại thị trường này các ngân
hàng và khách hàng của họ tiến hành các giao dịch về ngân quỹ, tức là vay ngoại tệ thiếu và
cho vay ngoại tệ thừa.
1.4.2. Thị trường mua bán ngoại tệ giao ngay
Thị trường này bao gồm thị trường thỏa thuận tùy ý và thị trường giao dịch theo phiên
ấn định. Về địa điểm và thời gian thì thị trường thỏa thuận tùy ý không có địa điểm cụ thể,
giao dịch 24/24h; thị trường theo phiên giao dịch được tổ chức tại phòng lớn. Về tỷ giá, đối
với thị trường thỏa thuận tùy ý thì mỗi giao dịch hay mỗi hợp đồng áp dụng một tỷ giá và tỷ
giá này không công bố; thị trường giao dịch theo phiên ấn định có tỷ giá do người tổ chức
phiên đưa ra. Ngày giá trị đối với thị trường giao dịch thỏa thuận tùy ý tuân thủ nguyên tắc
J+2 đối với tất cả hợp đồng ký vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày; thị trường giao dịch theo
phiên chỉ áp dụng nguyên tắc J+2 đối với tất cả các hợp đồng ký trước 12 giờ của ngày tổ
chức theo phiên.
1.5. Các nghiệp vụ trên thị trường ngoại hối
1.5.1. Giao dịch giao ngay
Giao dịch giao ngay là việc mua bán một số lượng ngoại tệ được thực hiện giữa hai
bên theo tỷ giá giao ngay tại thời điểm giao dịch và kết thúc thanh toán trong vòng hai ngày
làm việc tiếp theo kể từ ngày cam kết mua bán.
Các giao dịch giao ngay được thực hiện giữa ngân hàng trung ương và các tổ chức tín

phí tài chính về các khoản nợ tương ứng của mỗi bên, tức là trao đổi giữa hai bên đối với lãi
phải trả và khoản lãi thu của một đồng tiền tính trên một lượng tiền gốc ngầm định thỏa
thuận.
+ Hoán đổi ngoại tệ là giao dịch hoán đổi trong đó bên A trao đổi vốn gốc và tính lãi
trên cơ sở lãi suất cố định trên một đồng tiền với vốn gốc và lãi tính trên cơ sở lãi suất cũng
5
KINH TẾ QUỐC TẾ 2 GVHD: PGS.TS.NGÔ THỊ TUYẾT MAI
cố định nhưng của một đồng tiền khác.
1.5.6. Nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ
• Nghiệp vụ khách hàng
Trong nghiệp vụ này ngân hàng là người tạo thị trường, xác định và niêm yết tỷ giá.
Khi nhận được lệnh của khách hàng, ngân hàng sẽ bù trừ các lệnh. Phần chênh lệch cuối
cùng, ngân hàng sẽ tìm cách xử lý sao cho có lợi nhất.
• Nghiệp vụ Acbit
Là nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ dựa trên sự chênh lệch giá giữa các thị trường khác
nhau để thu lợi. Nghiệp vụ Acbit xuất hiện lần đầu tiên trên thị trường giao ngay bằng cách
mua ở thị trường giá thấp và bán ở thị trường giá cao do đó ngân hàng có thể thu lợi từ sự
chênh lệch tỷ giá.
6
KINH TẾ QUỐC TẾ 2 GVHD: PGS.TS.NGÔ THỊ TUYẾT MAI
Chương 2: Hoạt động của thị trường ngoại hối trên thế giới
2.1. Khái quát tình hình TTNH trên thế giới
Trong bối cảnh hội nhập ngày càng phát triển sự biến động của TTNH trên thế giới sẽ
ảnh hưởng mạnh mẽ đến TTNH Việt Nam, việc khảo sát thực trạng hoạt động và những xu
hướng phát triển của các TTNH trên thế giới để xây dựng chiến lược phát triển TTNH ở Việt
Nam.
TTNH là một thị trường lớn nhất trong nền kinh tế toàn cầu. Với tổng số lượng giao
dịch trên toàn thế giới lên đến hơn 5 nghìn tỷ USD mỗi ngày được sử dụng để thanh toán
những hoạt động mậu dịch giữa các quốc gia, luân chuyển nguồn vốn qua các biên giới,
thanh toán và hoán đổi đồng tiền giữa các chính phủ, các tổ chức tài chính và phi tài chính và

được một cách tốt hơn về số liệu của các tổ chức, các phân khúc cụ thể so với lần đầu tiên.
Các ngân hàng nhỏ hơn chiếm 24% doanh thu, tổ chức đầu tư khác như quỹ lương hưu và
công ty bảo hiểm chiếm 11%, và các quỹ đầu tư và các công ty kinh doanh độc quyền khác
cũng chiếm 11%. Giao dịch với các tổ chức phi tài chính, chủ yếu là các tập đoàn, ký hợp
đồng giữa các năm 2010 và 2013, chỉ chiếm phần doanh thu toàn cầu là 9%. Đồng đô la Mỹ
vẫn là đồng tiền mạnh trong các giao dịch, nó chiếm tới 87% trong một bên giao dịch của tất
cả các thương vụ kinh doanh.
2.1.1. Các loại tiền tệ và cặp tiền tệ
Theo các số liệu điều tra được từ các báo cáo, chúng ta có biểu đồ sau đây về loại tiền
tệ và cặp tiền tệ được sử dụng so sánh trong 2 năm 2010 và 2013 như sau:
Biểu đồ 2.3. Tỷ trọng % các loại tiền tệ/ cặp tiền tệ được sử dụng trong giao dịch
ngoại hối của năm 2010 và 2013
9
KINH TẾ QUỐC TẾ 2 GVHD: PGS.TS.NGÔ THỊ TUYẾT MAI
(Nguồn: Số liệu điều tra năm 2013 của ngân hàng thanh toán quốc tế BIS)
Tháng 4/2013, đồng euro là đồng tiền thứ hai được giao dịch nhiều nhất, nhưng thị
phần của nó đã giảm xuống tới 33 % trong tháng 4/2013 so với 39% trong tháng 4/2010.
Doanh thu của đồng yên Nhật Bản thì lại tăng đáng kể trong giai đoạn 2010 và 2013. Ngoài
ra cũng một số đồng tiền trên thị trường đang nổi lên, đồng peso của Mexico và đồng nhân
dân tệ của Trung Quốc đã lọt vào danh sách top 10 loại tiền tệ được giao dịch nhiều nhất.
Thương mại đang ngày càng tập trung ở các trung tâm tài chính lớn nhất. Vào tháng 4/2013,
bàn giao dịch tại Vương quốc Anh, Hoa Kỳ, Singapore và Nhật Bản đã đầu tư kinh doanh
chiếm 71% lượng ngoại hối trong giao dịch, trong khi vào tháng 4/2010 tổng thị phần của họ
là 66% .
Với sự tăng trưởng về kim ngạch ngoại hối toàn cầu vào khoảng 35% tại mức tỷ giá
hối đoái hiện tại, kết quả điều tra năm 2013 đã tiếp tục cho thấy xu hướng tăng trưởng lượng
doanh thu một cách mạnh mẽ minh chứng cho những kết quả của báo cáo điều tra trước đó.
Doanh thu ngoại hối được tính toán với mức tỷ giá hối đoái trong thời gian này cũng đã tăng
khoảng bởi cùng đáng kể. Sự tăng trưởng hoạt động thị trường ngoại hối toàn cầu từ năm
10

lại, đồng bảng Anh, đôla Canada, krona Thụy Điển và đáng chú ý nhất đồng franc Thụy Sĩ bị
mất vị thế trong giao dịch ngoại hối toàn cầu với những giao dịch có liên quan.
Doanh thu trong đồng peso của Mexico đạt 135 tỷ USD năm 2013, nâng thị phần của
đồng peso trong giao dịch ngoại hối toàn cầu lên 2,5%. Do đó đồng peso của Mexico đã trở
11
KINH TẾ QUỐC TẾ 2 GVHD: PGS.TS.NGÔ THỊ TUYẾT MAI
thành một trong nhóm 10 loại tiền tệ được giao dịch nhiều nhất trên thế giới, đứng trước cả
các đơn vị tiền như NZD và SEK. Đồng rúp của Nga cũng có một sự gia tăng đáng kể trong
thị phần khi xếp thứ 12 trong các loại tiền tệ được giao dịch tích cực trên toàn thế giới.
Vai trò của đồng Nhân dân tệ trong giao dịch ngoại hối toàn cầu ngày càng tăng khi
mà Trung Quốc đang nỗ lực quốc tế hóa đồng nhân dân tệ của mình. Doanh thu của đồng
nhân dân tệ đã tăng từ 34 tỷ USD lên 120 tỷ USD làm cho đồng nhân dân tệ xếp thứ chín
trong những loại ngoại tệ được giao dịch nhiều nhất với thị phần 2,2% trong thị trường ngoại
hối toàn cầu. Sự đi lên này chủ yếu là nhờ sự mở rộng đáng kể của các giao dịch đồng nhân
dân tệ ở nước ngoài.
2.1.2. Các thành phần tham gia giao dịch thị trường ngoại hối trên thế giới
Biểu đồ 2.4. Tỷ trọng khối lượng giao dịch ngoại hối phân bổ theo thành phần
tham gia giao dịch năm 2013
(Nguồn: Số liệu điều tra năm 2013 của ngân hàng thanh toán quốc tế BIS)
Trong đó chúng ta sẽ làm quen với một số khái niệm:
Reporting Dealers: Chủ yếu bao gồm những ngân hàng thương mại và đầu tư lớn và
một số tổ chức tài chính lớn trên thế giới tham gia thường xuyên có những báo cáo hàng năm
được gửi lên cho BIS phục vụ cho việc nghiên cứu, điều tra thị trường ngoại hối toàn cầu.
Non-financial customers: Bao gồm các tổ chức, tập đoàn phi tài chính, chủ yếu là
các cơ quan thuộc chính phủ, ngoài ra còn có thể có những cá nhân thực hiện giao dịch trực
tiếp với các Reporting Dealers nhằm mục đích đầu tư thông qua việc tư vấn, hướng dẫn các
nhà đầu tư qua điện thoại hoặc điều hành hoạt động giao dịch trên Internet.
Other financial institutions: Bao gồm các doanh nghiệp, tổ chức, công ty, ngân hàng
12
KINH TẾ QUỐC TẾ 2 GVHD: PGS.TS.NGÔ THỊ TUYẾT MAI

doanh thu ngoại hối toàn cầu vào khoảng 11% cho mỗi nhóm tham gia. Ngược lại, việc kinh
doanh của các tổ chức tài chính khu vực chính thức như ngân hàng trung ương và các quỹ
đầu tư phòng ngừa rủi ro lại chỉ chiếm ít hơn 1% của hoạt động thị trường ngoại hối toàn cầu
13
KINH TẾ QUỐC TẾ 2 GVHD: PGS.TS.NGÔ THỊ TUYẾT MAI
trong tháng 4/2013.
Trong khi đó hoạt động kinh doanh giữa các đại lý giao dịch, môi giới tăng 34 % đạt
mức 2,1 nghìn tỷ USD trong năm 2013, tăng so với mức 1,5 nghìn tỷ trong năm 2010. Tỷ lệ
giao dịch liên đại lý trong các giao dịch ngoại hối toàn cầu đứng ở mức 39% trong năm 2013
về cơ bản vẫn giữ nguyên so với các năm trước.
Tiếp đó, về các giao dịch hối đoái với các tổ chức phi tài chính đã giảm đáng kể từ
năm 2010 đến năm 2013, từ 532 tỷ USD trong năm 2010 xuống còn 465 tỷ USD vào năm
2013. Việc kinh doanh của các tổ chức phi tài chính chỉ chiếm 9% tổng kim ngạch ngoại hối
toàn cầu trong năm 2013. Kể từ năm 1998 đến nay, kết quả điều tra đã cho thấy tỷ lệ đóng
góp trong kim ngạch ngoại hối của các tổ chức này đã giảm 8 phần trăm tính đến năm 2013.
Ngoại trừ các giao dịch hoán đổi tiền tệ có phần được mở rộng nhưng sự suy giảm mạnh
trong các loại giao dịch có liên quan đã ảnh hưởng xấu đến vai trò của khu vực này, đặc biệt
là trong các giao dịch giao ngay và giao dịch kỳ hạn.
2.1.3. Các phương tiện giao dịch ngoại hối chủ yếu
Biểu đồ 2.5. Kim ngạch đóng góp của các loại giao dịch giai đoạn 2001-2013 và tỷ trọng
các loại hình giao dịch trên thị trường ngoại hối thế giới năm 2010 và 2013
(Nguồn: Số liệu điều tra năm 2013 của ngân hàng thanh toán quốc tế BIS)
Trong đó gồm các loại giao dịch:
+ Spot: Giao dịch giao ngay
+ Outright forwards: Giao dịch kỳ hạn
+ FX swaps: Giao dịch hoán đổi tiền tệ
+ Currency swaps: Giao dịch hoán đổi lãi suất
+ Options & others: Giao dịch quyền chọn và các loại giao dịch khác
14
KINH TẾ QUỐC TẾ 2 GVHD: PGS.TS.NGÔ THỊ TUYẾT MAI

Theo báo cáo của BIS thì chúng ta chỉ biết cụ thể tình hình thị trường ngoại hối trong
khoảng thời gian 3 năm một lần. Tuy nhiên trong giai đoạn 2007-2010 thì khi cuộc khủng
hoảng tài chính đã diễn ra ảnh hưởng xấu đến thị trường ngoại hối của thế giới mà nếu không
15
KINH TẾ QUỐC TẾ 2 GVHD: PGS.TS.NGÔ THỊ TUYẾT MAI
đi sâu vào tìm hiểu thì sẽ chỉ thấy sự gia tăng đều đặn của kim ngạch ngoại hối trên thị
trường từ 3,3 nghìn tỷ năm 2007 lên 4 nghìn tỷ năm 2010.
Biểu đồ 2.6 Khối lượng giao dịch ngoại hối giai đoạn 2004-2011 theo năm, theo tháng
(Nguồn: Số liệu tính toán của BIS)
Trong thời gian này, hoạt động ngoại hối toàn cầu chênh lệch đáng kể so với xu
hướng phát triển được tính toán trong thời gian ba năm khảo sát. Các phân tích cho thấy rằng
hoạt động thương mại toàn cầu đã tiếp tục phát triển mạnh mẽ tới khi bắt gặp sự mở đầu của
cuộc khủng hoảng vào tháng 8/2007 và trong năm đầu tiên của cuộc khủng hoảng. Hoạt động
giao dịch ngoại hối đạt 4 nghìn tỷ USD/ngày vào khoảng thời gian cuối năm 2007 và đạt
đỉnh điểm trong giai đoạn đầy biến động xung quanh sự phá sản của Lehman trong tháng
9/2008, tại xấp xỉ mức 4,5 nghìn tỷ USD. Hơn thế nữa, khi cuộc khủng hoảng bắt đầu dường
như đã gây ra biến động mạnh mẽ tới từng tháng tiếp theo đó. Kết quả dẫn đến là hoạt động
giao dịch ngoại hối đã giảm hơn 30% - chỉ còn trên 3 nghìn tỷ USD trong tháng 4/2009 thấp
hơn cả khối lượng giao dịch năm 2007. Tuy nhiên, vào giữa năm 2009, hoạt động ngoại hối
toàn cầu đã bắt đầu tăng trở lại và nó đã tăng lên 4,0 nghìn tỷ USD một ngày trong tháng 4
năm 2010, theo báo cáo của kỳ ba năm cuối cùng. Điều này cho thấy sự tác động mạnh mẽ
của khủng hoảng tới thị trường ngoại hối toàn cầu, đặc biệt khi mà trong giai đoạn cận kề
khùng hoảng, lượng giao dịch đã vượt qua mức kim ngạch năm 2010. Đồng thời các số liệu
báo cáo cũng cho chúng ta thấy rằng một khi khủng hoảng diễn ra, các nhà đầu tư, tổ chức tài
chính quốc tế đều rất quan tâm đến việc quản lý rủi ro tỷ giá dẫn đến ảnh hưởng đầu tiên của
sự suy thoái kinh tế chính là việc tác động lên thị trường ngoại hối của thế giới nói chung và
các quốc gia nói riêng.
2.2. Những bài học rút ra từ kinh nghiệm các nước
Việt Nam xây dựng và phát triển TTNH trong bối cảnh trên thế giới đã có những
TTNH của các khu vực và thế giới vì thế Việt Nam có thể kế thừa kinh nghiệm của các quốc

điều hành theo mệnh lệnh hành chính trước đây. Đến năm 2002, cho phép các công ty có đủ
điều kiện giao dịch quốc tế và có nguồn thu ngoại tệ từ tài khoản giao dịch hiện hành được
phép mở tài khoản ngoại tệ và duy trì trong giới hạn 20% so với doanh thu ngoại tệ của năm
trước. Năm 2005, cho phép các công ty phi tài chính và công ty tài chính phi ngân hàng được
tham gia vào TTLNH với cách thức giao dịch đấu giá và hệ thống tạo giá, ngoài ra các giao
17
KINH TẾ QUỐC TẾ 2 GVHD: PGS.TS.NGÔ THỊ TUYẾT MAI
dịch kỳ hạn và hoán đổi giữa CNY với các ngoại tệ cũng được phép thực hiện.
2.2.2. Kinh nghiệm của Singapore
Theo xếp loại của IMF, chính sách tỷ giá của Singapore là thả nổi có điều tiết, tuy
nhiên theo Singapore chế độ tỷ giá của họ có những đặc điểm rất riêng, là chế độ tỷ giá dựa
trên một rổ tiền tệ, có biên độ dao động rộng và điều chỉnh theo định kỳ. Tỷ trọng của các
ngoại tệ trong rổ căn cứ vào mức độ tham gia vào hoạt động thương mại quốc tế của các đối
tác của Singapore, loại tiền tệ và tỷ trọng được điều chỉnh tùy thuộc vào sự thay đổi trong
hoạt động thương mại của Singapore, tuy nhiên Cơ quan quản lý tiền tệ của Singapore
(MAS) không công bố cụ thể thành phần của rổ tiền tệ cũng như tỷ trọng của các loại
tiền.Với mục tiêu theo đuổi chế độ tỷ giá thả nổi có điều tiết MAS sẽ can thiệp nếu như tỷ
giá SGD vượt quá biên độ dao động và hướng dao động có thể tăng lên hoặc giảm xuống tùy
thuộc vào sự biến động của các chỉ số kinh tế cơ bản, Singapore được xem là quốc gia thành
công nhất khi theo đuổi chính sách tỷ giá thả nổi có điều tiết với các đặc điểm riêng với tên
gọi là BBC(Basket Band Crawl). Nó được xem là hình mẫu cho các chế độ tỷ giá của Trung
Quốc cũng như các quốc gia thuộc Asean.
NHTW Singapore thiết lập ủy ban theo dõi và giám sự phát triển của TTNH gọi là Ủy
ban ngoại hối (Forex Exchange Committee) bao gồm MAS và các NHTM. Một trong những
chiến lược kiểm soát khu vực kinh tế đối ngoại là kiểm soát chặc chẽ các giao dịch ngoại hối
giữa người cư trú và người không cư trú thông qua số liệu thanh toán quốc tế của các
NHTM. Việc nộp muộn báo cáo hoặc báo cáo sai sẽ chịu phạt nặng tính từ ngày đến hạn nộp
báo cáo hoặc sửa sai báo cáo. Khi biết có nhiều giao dịch không qua hệ thống NHTM,
NHTW mở rộng phạm vi kiểm soát ngoại hối bằng cách yêu cầu các công ty ngoại hối trực
thuộc các NHTM báo cáo trực tiếp tất cả các giao dịch ngoại hối cho NHTW, ngoài ra

hội Đảng toàn quốc lần thứ VI quyết định chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung
sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước thì các yếu tố của thị trường mới bắt
đầu được hình thành và phát triển.
Đến tháng 10-1988, khi nghị định 161/ HĐBT về "Điều lệ quản lý ngoại hối" được
ban hành thì những cơ sở pháp lý đầu tiền của thị trường mới được hình thành. Nghị định đã
mở rộng quyền kinh doanh ngoại hối cho các NHTM. "Mọi việc kinh doanh ngoại hối đều
được thực hiện theo quy định của NHNN. NHNT là cơ quan được phép kinh doanh ngoại
hối. Ngoài ra, các ngân hàng chuyên doanh khác, các ngân hàng liên doanh với nước ngoài,
các chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam, các tổ chức kinh tế trong nước muốn kinh
doanh ngoại hối hoặc dịch vụ thu ngoại tệ đều phải được NHNN cho phép” Đây được xem
như sự khởi đầu tạo ra môi trường và điều kiện cho hoạt động của TTNH có tổ chức.
3.1.1.2. Giai đoạn 1991-1994
Mặc dù có những chuyển biến tích cực song ở Việt Nam vẫn chưa có một TTNH
chính thức để đáp ứng cung cầu ngoại tệ tạo cơ sở xác định tỷ giá một cách khách quan, thúc
đẩy hoạt động đầu tư, xuất nhập khẩu và thu hút nguồn vốn cho ngân hàng. Do đó, Quyết
định 107-NH/QĐ về Quy chế hoạt động của hai trung tâm giao dịch ngoại tệ đã được ban
hành ngày 16/8/1991 nhằm thành lập nên một TTNH ở Việt Nam. Có thể nói năm 1991 là
năm đánh dấu mốc quan trọng về việc hình thành nền móng một TTNH có tổ chức ở Việt
Nam.
Hai trung tâm hoạt động tại thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội là tiền thân của TTNH
Việt Nam hiện nay. Thông qua hoạt động mua bán tại hai trung tâm, NHNN đã kịp thời nắm
bắt cung cầu ngoại tệ để điều hành chính sách tiền tệ cũng như tỷ giá phù hợp với tín hiệu thị
trường. Các giao dịch ở trung tâm là cơ sở để xác định tỷ giá chính thức của VNĐ, do đó mà
20
KINH TẾ QUỐC TẾ 2 GVHD: PGS.TS.NGÔ THỊ TUYẾT MAI
tỷ giá đã phản ánh chính xác hơn về quan hệ cung cầu ngoại tệ, rút ngắn khoảng cách giữa tỷ
giá chính thức và tỷ giá trên thị trường tự do.
Kể từ khi thành lập cho đến khi chấm dứt hoạt động vào 1/12/1994, tổng số phiên
giao dịch trên hai trung tâm là 692, với tổng doanh số mua bán là 660,5 triệu USD.
Bảng 3.1. Hoạt động của hai trung tâm giao dịch ngoại tệ

Tuy nhiên cho đến thời điểm tháng 10/2004 TTNH ở Việt Nam mới chỉ có thị trường
mua bán, trao đổi ngoại tệ (thị trường giao ngay) mà chưa có thị trường tiền gửi, như vậy là ở
Việt Nam vẫn chưa có một thị trường ngoại hối hoàn chỉnh theo tiêu chuẩn quốc tế.
3.1.1.5 Giai đoạn 2008 - nay
Đánh dấu sự chuyển biến của TTNH Việt Nam trong những năm này là sự gia nhập
của Việt Nam vào WTO năm 2007. Cho đến nay, thị trường ngoại hối Việt Nam đã có một
bước phát triển đáng kể về quy mô cũng như loại nghiệp vụ giao dịch, thu hút được sự tham
gia của nhiều doanh nghiệp và NHTM trong và ngoài nước. NHTM đóng vai trò nòng cốt
trên thị trường ngoại hối và đóng vai trò trung gian trong các giao dịch kinh doanh ngoại tệ
nhằm đáp ứng nhu cầu ngoại tệ cho khách hàng là các doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty
xuất nhập khẩu. Ngoài ra, các NHTM còn mua bán ngoại tệ với nhau trên thị trường nhằm
mục tiêu thu lợi nhuận và đảm bảo cân bằng trạng thái ngoại tệ khi cần để giảm thiểu rủi ro.
Đây là giai đoạn đánh dấu sự chuyển biến dữ dội của thị trường ngoại hối với sự biến
động tỉ giá liên tục trong các năm 2008 - 2010 mà một trong những nguyên nhân chính gây
ra là do Khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008. Nhiều ngân hàng mới được thành lập nhưng
hiệu quả đem lại chưa cao. Đến năm 2011, tình hình TTNTLNH có phần ổn định nhờ những
chính sách do NHNN đề ra thì đến năm 2012 lại xảy ra một loạt các biến cố gây chấn động
thị trường, mà nổi tiếng nhất là vụ bắt giữ ông Nguyễn Đức Kiên - nguyên Phó chủ tịch Hội
đồng sáng lập của ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) và ông Lý Xuân Hải, nguyên Tổng giám
đốc ACB do đã làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế, gây hậu quả lớn, ảnh
hưởng đến tình hình an ninh tiền tệ, gây bất ổn chính sách tiền tệ của Chính phủ và trực tiếp
gây thiệt hại cho ACB là 718,908 tỷ đồng. Biến cố này của ACB đã gây nên một cơn chấn
động cả trên thị trường chứng khoán và thị trường ngân hàng. Người dân ồ ạt đến rút tiền
khỏi ACB, đặc biệt trong 2 ngày 21 và 22/8 sau khi ông Kiên bị bắt - theo nhận định của
Thống đốc Nguyễn Văn Bình, khiến lượng tiền gửi của khách hàng tại ngân hàng này đến
22
KINH TẾ QUỐC TẾ 2 GVHD: PGS.TS.NGÔ THỊ TUYẾT MAI
30/9 giảm gần 22.800 tỷ đồng, tương đương 15,6% so với thời điểm 30/6 và giảm 13.620 tỷ
đồng, tương đương 13,6% so với cùng kỳ 2011. Điều này đã ảnh hường rất lớn đến tình hình
hoạt động của TTNH Việt Nam 2012 và còn để lại nhiều dư chấn vào năm 2013. Tuy nhiên

23
KINH TẾ QUỐC TẾ 2 GVHD: PGS.TS.NGÔ THỊ TUYẾT MAI
chức tín dụng được phép hoạt động ngoại hối. Quyết định này đã giới thiệu cho thị trường
làm quen với giao dich quyền chọn ngoại tệ với ngoại tệ, và là bước đệm tiền đề giúp cho
NHNN đưa ra thực hiện công cụ phòng ngừa rủi ro khác là quyền chọn tiền đồng.
Tuy nhiên, qua 3 năm thực hiện quyền chọn ngoại tệ -VND, NHNN đánh giá việc sử
dụng giao dịch này của các TCTD và doanh nghiệp chỉ nhằm mục đích lách trần tỷ giá nhiều
hơn là bảo hiểm rủi ro tỷ giá và gặp khó khăn trong việc kiểm tra thực hiện giao dịch này, vì
thế vào ngày 18/3/2009 NHNN ban hành văn bản số 1820/NHNN-QLNH chấm dứt thực
hiện quyền lựa chọn tiền tệ ngoại tệ và VND, các TCTD chỉ được cung cấp quyền lựa chọn
giữa hai ngoại tệ với nhau.
3.1.3. Hoạt động kinh doanh ngoại hối của các ngân hàng trên TTNH Việt Nam
Các NHTM lớn ở Việt Nam có hoạt động kinh doanh ngoại hối đã phát triển nghiệp
vụ này qua các năm, xem đây là lĩnh vực mở rộng hoạt động kinh doanh và tăng lợi nhuận
cho ngân hàng. Bởi vì, thông qua các giao dịch ngoại hối với khách hàng, ngân hàng đáp ứng
nhu cầu về ngoại tệ cho các nhà xuất nhập khẩu góp phần phát triển giao dịch thanh toán và
tài trợ ngoại thương.
Điểm qua về tỷ lệ lợi nhuận kinh doanh ngoại hối của một số NHTM lớn điển hình có
thể thấy rõ điều này
(Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo thường niên của các ngân hàng)
Qua số liệu trên có thể thấy rằng hoạt động kinh doanh ngoại hối đã mang đến cho
các ngân hàng một khoản lợi nhuận không nhỏ như EIB có lợi nhuận từ họat động kinh
doanh ngoại hối chiếm tỷ lệ đến 65.42% năm 2008 so với tổng lợi nhuận trước thuế, hay
Sacombank có tỷ lệ gần 50% năm 2008 so với lợi nhuận trước thuế. Tại những ngân hàng
này cho ta thấy hoạt động kinh doanh ngoại hối không phải là một mảng kinh doanh hỗ trợ
cho các hoạt động khác mà còn đóng vai trò quan trọng trong nguồn thu lợi nhuận của ngân
24
KINH TẾ QUỐC TẾ 2 GVHD: PGS.TS.NGÔ THỊ TUYẾT MAI
hàng. Tuy nhiên qua những số liệu trên có thể thấy rằng hoạt động kinh doanh ngoại hối của
các ngân hàng trong 2 năm 2009, 2010 đã sụt giảm nhiều do bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng