N nTHỰC TRẠNG KINH DOANH ĐA CẤP Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Sinh viên thực hiện: Hà Trung Hiếu
Giáo viên hướng dẫn: Đào Thu Trang
ĐẶT VẤN ĐỀ
“Kinh doanh đa cấp” ngành kinh doanh mà ngay từ khi ra đời bởi một nhà
hóa học người Mỹ đã chịu rất nhiều phản ứng tích cực cũng như những ý kiến trái
chiều về tính ưu việt của nó trong hoạt động thương mại toàn cầu.Kinh doanh đa
cấp xuất hiện tại Việt Nam từ năm 1999, qua hơn 14 năm có mặt tại nước ta,nó đã
cho thấy những ưu điểm vượt trội so với kinh doanh truyền thống qua việc phân
phối hàng hóa đến tay người tiêu dùng. Do cắt giảm tối đa các khâu trung gian
nên hàng hóa không bị đội giá lên quá nhiều và người tiêu dùng tại Việt Nam đã
có cơ hội được sử dụng những sản phẩm chất lượng cao có nguồn gốc từ nước
ngoài với giá cả phải chăng.Là một sinh viên đang theo học ngành kinh tế,em
chọn đề tài này nhằm giúp cho người đọc có những cách nhìn khác và khách quan
hơn về ngành kinh doanh vốn có bản chất tốt đẹp, đầy tính nhân văn đang dần bị
biến tướng và bóp méo tại Việt Nam. Dựa vào những số liệu thực tế,em hi vọng
đề tài này sẽ giúp cho người đọc thấy được bức tranh toàn cảnh về ngành kinh
doanh này tại Việt Nam sau một chặng đường dài phát triển.
1. LÝ LUẬN VỀ KINH DOANH ĐA CẤP
1.1. Khái niệm kinh doanh đa cấp
Kinh doanh đa cấp (tiếng Anh: Multi-level Marketing) hoặc Kinh doanh
theo mạng (Network Marketing) hay Bán hàng đa cấp (tên gọi thông dụng tại
Việt Nam) là thuật ngữ chung dùng để chỉ một phương thức tiếp thị sản phẩm.
Đây là hoạt động kinh doanh/ bán hàng trực tiếp đến tay người tiêu dùng, họ có
thể trực tiếp đến mua hàng tại công ty (hoặc qua một nhà phân phối duy nhất)
mà không phải thông qua các đại lý hay cửa hàng bán lẻ. Nhờ vậy, hình thức này
tiết kiệm rất nhiều chi phí từ tiền sân bãi, kho chứa, vận chuyển hàng
hóa, khuyến mại,quảng cáo và các chương trình tiếp thị khác. Số tiền này thay
vào đó, được dùng để trả thưởng cho nhà phân phối và nâng cấp, cải tiến sản
phẩm (do đó chất lượng sản phẩm của các công ty tiếp thị đa cấp thường cao và
liên tục được nâng cấp). Đây là phương thức tiếp thị tận dụng chính thói quen

phân phối như nạn hàng giả, giá cả không trung thực Do đó, doanh nghiệp bán
hàng đa cấp có thể là doanh nghiệp trực tiếp sản xuất hàng hóa được tiếp thị và
bán lẻ bằng phương thức đa cấp hoặc chỉ là các doanh nghiệp phân phối hàng
hóa do doanh nghiệp khác sản xuất. Hai là, bán hàng đa cấp chỉ xảy ra trong thị
trường hàng hóa. Luật Cạnh tranh năm 2004 và Nghị định 110/2005/NĐ-CP đều
xác định đối tượng áp dụng của hành vi này là thị trường hàng hóa mà không đặt
ra đối với thị trường dịch vụ.
Thứ hai, doanh nghiệp bán hàng đa cấp tiếp thị hàng hoá thông qua
những người tham gia được tổ chức ở nhiều cấp khác nhau. Khi phân tích về tổ
chức của mạng lưới đa cấp, cần phải làm rõ một số vấn đề sau:
- Người tham gia bán hàng đa cấp được hiểu đơn giản là những cộng tác
viên trong việc tiếp thị, bán lẻ hàng hóa cho doanh nghiệp cho dù họ được gọi
với những tên gọi như đại lý, nhà phân phối độc lập, trực tiêu viên Trong hoạt
động của mình, người tham gia thực hiện việc giới thiệu và bán hàng hóa trực
tiếp cho người tiêu dùng mà không nhân danh doanh nghiệp. Như vậy, khi giới
thiệu và bán lẻ sản phẩm, doanh nghiệp đã không phải là người trực tiếp thiết
lập quan hệ với người tiêu dùng mà thực hiện thông qua mạng lưới người tham
gia, cho nên họ độc lập trong quan hệ với khách hàng. Mặt khác, người tham gia
bán hàng đa cấp không là nhân viên của doanh nghiệp. Vì vậy doanh nghiệp
không phải chịu trách nhiệm về hành vi của người tham gia trước khách hàng
tiêu thụ sản phẩm. Trách nhiệm của doanh nghiệp chỉ giới hạn trong phạm vi
chất lượng sản phẩm và các thông tin liên quan đến sản phẩm do họ cung cấp.
- Khi tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp, người tham gia không phải là
các đại lý phân phối theo quy định của Luật Thương mại, không là các cửa hàng
tiêu thụ sản phẩm do doanh nghiệp thành lập. Luật Cạnh tranh quy định người
tham gia tiếp thị hàng hóa tại nơi ở, nơi làm việc của người tiêu dùng mà không
phải là địa điểm bán lẻ thường xuyên của doanh nghiệp hay của người tham
gia. Tức là, người tham gia trực tiếp gặp gỡ người tiêu dùng để giới thiệu và bán
lẻ sản phẩm, và họ không phải đăng ký kinh doanh khi tham gia bán hàng đa cấp.
- Người tham gia được tổ chức thành những cấp khác nhau theo phương

 Phân loại theo tính chất, có 2 loại kinh doanh đa cấp, đó là:
* Kinh doanh đa cấp chân chính: Là hình thức tổ chức hoạt động kinh
doanh đa cấp thể hiện đúng bản chất của nó. Đây là phương thức tiếp thị để bán
lẻ hàng hóa được thực hiện thông qua mạng lưới người tham gia bán hàng đa
cấp gồm nhiều cấp, nhiều nhánh khác nhau; Hàng hóa kinh doanh tồn tại thực và
người tiêu dùng được chọn lựa hàng hóa trực tiếp.
* Kinh doanh đa cấp biến tướng:
4
Theo Luật Cạnh tranh năm 2004 của Việt Nam, việc bán hàng đa cấp bị
coi là bất chính khi hành vi bán hàng tổ chức theo kiểu mạng lưới đa cấp nhưng
nhằm mục đích thu lợi bất chính từ việc tuyển dụng người tham gia mạng lưới.
Các hành vi được liệt kê bao gồm: Yêu cầu người tham gia phải đặt cọc, phải
mua một số lượng hàng hóa ban đầu hoặc phải trả một khoản tiền để được quyền
tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp; Không cam kết mua lại với mức giá ít nhất
là 90% giá hàng hóa đã bán cho người tham gia để bán lại; Cho người tham gia
nhận tiền hoa hồng, tiền thưởng, lợi ích kinh tế khác chủ yếu từ việc dụ dỗ
người khác tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp; Cung cấp thông tin gian dối về
lợi ích của việc tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp, thông tin sai lệch về tính
chất, công dụng của hàng hóa để dụ dỗ người khác tham gia.
Nếu không có sự phân biệt rõ ràng 2 loại kinh doanh đa cấp ở trên sẽ dẫn
đến tình trạng có nhiều người lợi dụng cách thức tổ chức của kinh doanh đa cấp
để trục lợi, lừa đảo người khác và gây mất niềm tin trong nền kinh tế, từ đó, dẫn
đến bài trừ, loại bỏ đi một hình thức tiếp thị kinh doanh của doanh nghiệp.
 Phân loại theo phạm vi thực hiện, ta có 2 loại kinh doanh đa cấp là:
* Kinh doanh đa cấp trong phạm vi quốc gia: Đây là cách thức tổ chức
kinh doanh đa cấp trong phạm vi địa lý của một quốc gia. Tại đó mạng lưới bán
hàng chỉ được triển khai trong những người bán hàng ở một khu vực, một địa
phương hoặc trong khuôn khổ biên giới một lãnh thổ quốc gia.
* Kinh doanh đa cấp trong phạm vi quốc tế: Mạng lưới bán hàng được
trải rộng, vượt ra khỏi biên giới quốc gia. Hàng hóa được phân phối mang tính

gia làng công nghệ là FPT cũng đã nhảy vào bán hàng đa cấp với sự ra đời
của FPT Network (FN), thành viên của FPT Telecom với kỳ vọng hình thức
kinh doanh này sẽ giúp FPT Telecom tiết giảm những chi phí quản lý, chi phí
quảng cáo, giảm thiểu những rủi ro và tạo ra sự đột phá trong việc kinh
doanh.
• Đầu tháng 10, năm 2009, Hiệp hội bán hàng đa cấp Việt Nam được thành
lập. Hiệp hội được thành lập và bổ nhiệm bà Trương Thị Nhi (Tổng giám
đốc công ty TNHH TM Lô Hội, nhà đại diện tại Việt Nam của tập
đoàn Forever Living Products Hoa Kỳ) là chủ tịch nhiệm kỳ 2009-2014
• Ngày 31 tháng 03 năm 2010, Hiệp hội bán hàng đa cấp Việt Nam
(Vietnam MLMA) chính thức ra mắt tại Hà Nội. Đến dự có nhiều cơ quan,
ban ngành, đoàn thể và các phương tiện truyền thông đại chúng.
• Năm 2010, Bán hàng đa cấp đạt lợi nhuận 2.799 tỷ đồng, tăng gấp 4 lần
so với 614 tỷ đồng của 4 năm trước đó.
• Năm 2011, với nhiều lý do, kinh doanh đa cấp bùng nổ mạnh mẽ và tạo
thành một làn sóng tại Việt Nam, trở thành một trong những kênh phân phối
sản phẩm chính thức, bên cạnh các phương thức phân phối khác như: bán
6
hàng qua đại lý, bán hàng theo catalog, bán hàng qua truyền hình Vào
trung tuần tháng 7 năm này, sự cố Agel Việt Nam đã như làm sống lại làn
sóng công kích mạnh mẽ từ báo giới về ngành nghề cũng như thực phẩm
chức năng. Nguyên nhân là do tại Agel, nhiều người đầu tư tiền tỷ mở hàng
loạt mã số để nhanh chóng được lên vị trí, mong kiếm được nhiều hoa hồng.
Sau đó, ôm hàng về bán phá giá thị trường.
• Tính đến tháng 6/2011, theo báo cáo của Bộ Công Thương, nước Việt
Nam đã có 63 doanh nghiệp được cấp giấy đăng ký tổ chức bán hàng đa cấp.
Trong đó, Hà Nội đi đầu với 30 doanh nghiệp, thành phố Hồ Chí Minh 29
doanh nghiệp còn lại thuộc về các tỉnh Đồng Nai (2 doanh nghiệp), Bình
Dương và Hải Dương.
Hình 2.2 Biểu đồ số lượng người tham gia bán hàng đa cấp ở Việt Nam

mặc dù mang cùng một cái tên là “Kinh doanh đa cấp”. Ta có thể xem cụ thể
thực trạng tổ chức hoạt động của 2 loại bán hàng đa cấp đó dưới đây:
2.2.1 Hoạt động kinh doanh đa cấp chân chính
Đây lại là một hình thức kinh doanh rất mới lạ tại Việt Nam. Một loại hình
kinh doanh đội nhóm, thành quả của người này là động lực, là tấm gương, là bước
đệm cho người kia. Một loại hình kinh doanh mà không có quan hệ chủ tớ, không
có tiền lương mà chỉ có tiền thưởng cho nỗ lực của cá nhân. Một loại hình kinh
doanh không cần bằng cấp nhưng đòi hỏi rất nhiều kỹ năng và kiến thức.
Kinh doanh theo mạng tại Việt Nam đang có những cơ hội bức phá mạnh
mẽ theo kịp với các nước trên thế giới, mang loại doanh thu có thực cho những
nhà phân phối và đóng góp sự phát triển kinh tế cho đất nước. Hiện nay, 5 doanh
nghiệp có số lượng người tham gia bán hàng đa cấp nhiều nhất là: Công ty
TNHH Lô Hội, Công ty Amway Việt Nam, Công ty Mỹ phẩm Thường Xuân,
Công ty AVON Việt Nam và Công ty Herbalife Việt Nam. Đây cũng là những
công ty được xếp vào nhóm công ty có cách thức tổ chức kinh doanh theo hình
thức bán hàng đa cấp chân chính. Họ đều có những đặc điểm chung như sau:
2.2.1.1 Đặc điểm về chính sách kinh doanh áp dụng
Những công ty này áp dụng chính sách kinh doanh chung là
8
• Hợp pháp: Công ty có tư cách pháp nhân và không vi phạm pháp luật Việt
Nam.
• Tự nguyện: Các cá nhân tham gia phân phối sản phẩm trong mạng lưới
bán hàng đều tự nguyện, không có sự ép buộc, nói sai về sản phẩm, nói sai về
cách thức bán hàng nhằm lôi kéo, lừa đảo những người thiếu thông tin, thiếu
hiểu biết tham gia.
• Người tham gia bán sản phẩm cho những người ngoài mạng lưới (theo giá
lẻ) và tuyển mộ người khác vào mạng lưới (bán sản phẩm theo giá sỉ)
• Không quan trọng là người tham gia bắt đầu tham gia mạng lưới ở thời
điểm nào, ở vị trí nào, tất cả mọi người tham gia đều có cơ hội và mức hưởng
công bằng phụ thuộc vào cách thức hay kết quả làm việc.

lẻ), được công khai rõ ràng.
Với những đặc tính trên, người tiêu dùng có thể có niềm tin vào sự lựa
chọn của họ đối với các sản phẩm được phân phối bằng hình thức bán hàng đa
cấp. Bên cạnh đó, nguyên tắc về sản phẩm cũng giúp cho các công ty kiểm soát
được những người phân phối sản phẩm của mình, tránh sự lừa đảo, trục lợi cá
nhân làm hỏng uy tín và thương hiệu mà công ty xây dựng.
2.2.1.3 Đặc điểm về nhà phân phối
Tất cả những người tham gia phân phối sản phẩm trong hệ thống mạng
lưới bán hàng của các công ty đều có đặc điểm chung như sau:
- Trước hết, họ là những người rất am hiểu và đam mê sản phẩm. Họ hiểu biết
rõ ràng về sản phẩm, nắm bắt được từng đặc tính, ưu nhược điểm của sản phẩm để
có sự tư vấn đúng đắn cho khách hàng. Từ đó, họ tạo ra niềm tin cho khách hàng khi
những người tiêu dùng thực sự hài lòng trong việc sử dụng sản phẩm.
- Để làm được điều đó, trước khi chính thức gặp gỡ khách hàng và bán
hàng, những người phân phối sản phẩm phải được hướng dẫn, hỗ trợ, kèm cặp
cụ thể từng việc và đặc biệt là được tìm hiểu kỹ càng về sản phẩm.
- Ngoài ra, họ còn được đào tạo bài bản các kỹ năng bán hàng, chăm sóc
khách hàng với mục tiêu những người tham gia đều có cơ hội trở thành những
chuyên gia bán hàng.
- Công việc của người phân phối bao gồm cả việc bán hàng trực tiếp và
mở rộng mạng lưới tiêu thụ sản phẩm
2.2.1.4 Thu nhập của những người phân phối
Các nhà phân phối trong hệ thống bán hàng đa cấp sẽ được hưởng những
mức thu nhập tương ứng với kết quả công việc mà họ đã làm một cách công
bằng. Về nguyên tắc, công ty chỉ bỏ ra đúng một mức hoa hồng cho nhà phân
phối (tương tự như việc trích hoa hồng trong các cách bán hàng thông thường).
Mức hoa hồng đó sẽ chia nhỏ ra cho những người tham gia phân phối ở các tầng
mức khác nhau trong hệ thống mạng. Những người phân phối làm việc nhiều sẽ
hưởng nhiều hơn người phân phối ít hoạt động trong việc bán hàng trực tiếp và
mở rộng mạng lưới. Điều này tạo ra sự cạnh tranh mạnh mẽ giữa những người

thường. B làm tốt hơn, bảo trợ được 3 người và hỗ trợ họ lên 21% -> B trở thành
Emerald và nhận được khoản tiền thưởng là 50.000.000 vnđ. C làm tốt hơn nữa,
bảo trợ được 6 người và giúp họ lên 21% -> C là Diamond và nhận được khoản
tiền thưởng là 100.000.000 vnđ.
Hình 2.3 Cách tính nhánh trong kinh doanh đa cấp của Amway
11
=> Thu nhập C > thu nhập B > thu nhập A.
Sở dĩ thu nhập của A là thấp nhất do A chỉ nó 1 nhánh duy nhất của B mà
không phát triển thêm các nhánh khác.C có thu nhập cao nhất do phát triển được
6 nhánh khác nhau và giúp họ lên được chức danh 21%(Đạt được chức danh
21% khi tiêu thụ được lượng hàng hóa lớn hơn hoặc bằng 100.000.000 vnđ).
Cách tính thu nhập như trên cho thấy sự công bằng của ngành kinh doanh
này.Theo đó,nếu người tham gia vào mạng lưới sau nếu có cố gắng thì sẽ vượt
được người đã tham gia mình trước đó để ai cũng có thể phấn đấu đạt được mức
thu nhập mà mình mong muốn.
2.2.1.5 Kết quả kinh doanh đa cấp chân chính tại Việt Nam
Hiện nay, các công ty lựa chọn cách thức phân phối bán hàng đa cấp tại
Việt Nam hoạt động theo đúng bản chất của “kinh doanh đa cấp” đều đạt được
những thành công nhất định. Tính đến hết năm 2011, có hơn 4.400 mặt hàng
kinh doanh theo mô hình đa cấp được phân phối trên thị trường, tập trung vào
các sản phẩm như thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, hàng thời trang, dụng cụ thể
thao, vật lý trị liệu…
Trong đó, chỉ riêng Công ty TNHH Amway Việt Nam đã có hơn 269.000
người tham gia, mang về doanh số vào khoảng 53 triệu USD (hơn 1100 tỷ đồng)
năm 2011, chiếm hơn 25% thị phần cũng như thành viên tham gia các công ty đa
cấp ở Việt Nam.
Một số công ty kinh doanh đa cấp chân chính khác cũng đã rất thành công
khi quyết định kinh doanh tại Việt Nam đó là Công ty TNHH Oriflame Việt Nam,
Công ty Herbalife Việt Nam. Oriflame hiện đang là một Công ty mỹ phẩm bán
hàng trực tiếp có mặt trên hơn 61 Quốc gia. Với nguồn vốn rộng lớn từ Thụy Điển,

xứ, ghi nhãn hàng hóa, điều kiện an toàn thực phẩm, quảng cáo tính năng công
dụng sản phẩm, ký kết hợp đồng tham gia kinh doanh đa cấp
- Hoạt động có tính chất lôi kéo, ép buộc mọi người tham gia: Đưa ra
những thông tin hấp dẫn về mức thu nhập để lôi kéo người khác tham gia và
13
những thông tin này là những thông tin sai thực tế. Nếu vào mạng lưới mà
không tham gia nữa thì bị gây sức ép, bắt buộc hoặc dọa nạt
- Không có sản phẩm thực, không tổ chức bán hàng thực, chỉ mời người
vào mạng lưới và sử dụng tiền phí nộp tham gia của người này chuyển sang hoa
hồng của người khác nhằm tạo ra thu nhập ảo để lôi kéo người tham gia.
- Chỉ những người tham gia từ lúc ban đầu mới có nhiều lợi ích, càng vào
sau cơ hội có lợi ích càng thấp. Điều này gây tâm lý cạnh tranh nhưng không lành
mạnh và là một trong những lý do để lôi kéo người tham gia không đúng đắn.
- Phí tham gia chính là tiền mua sản phẩm hoặc phí tham gia cao dùng để
phân chia hoa hồng. Người tham gia bắt buộc đóng góp một khoản tiền lớn để
được tham gia hoặc bắt người tham gia mua một lượng sản phẩm nhất định.
- Hoa hồng được nhận khi có thêm người vào mạng lưới. Phụ thuộc chủ
yếu vào vị trí trong mạng lưới là cao hay thấp, trên đỉnh hay nằm ở đáy
- Chính sách mập mờ, không rõ ràng. Dự án sơ sài, thiếu sót. Chính sách
không công bằng: Người vào sau luôn nằm ở đáy và không thể thoát ra độc lập
2.2.2.2 Đặc điểm về sản phẩm
- Sản phẩm có thể không có thực, có thể có thực nhưng chất lượng bình
thường hoặc kém chất lượng, được nâng giá cao gấp nhiều lần để chi trả hoa hồng.
- Sản phẩm được bán ra theo kiểu ép buộc, ai muốn tham gia mạng lưới
để có lợi ích thì phải mua sản phẩm chứ không vì nhu cầu sử dụng thực sự.
- Mua sản phẩm vì được tham gia mạng lưới để có lợi ích kinh tế hay lợi
ích khác mà không do nhu cầu sử dụng. Sản phẩm chỉ được tiêu thụ bên trong nội
bộ mạng lưới mà không bán ra bên ngoài vì với sự lựa chọn tự do của người tiêu
dùng, thông thường các sản phẩm mà công ty phân phối không thể bán được.
- Sản phẩm không được hướng dẫn hoặc hướng dẫn qua loa về tính năng

bóc lột những thành viên bên dưới (đáy tam giác).
2.2.2.4 Hành vi thực hiện kinh doanh đa cấp và sự lừa đảo
Mô hình kinh doanh hình tháp ảo được rất nhiều công ty áp dụng. Những
hành vi lừa đảo thông qua hình thức kinh doanh đa cấp bị đưa ra ánh sáng trong
15
những năm gần đây là minh chứng rõ nét cho kiểu kinh doanh biến tướng, làm
sai lệch tính chất và vai trò của hình thức kinh doanh đa cấp.
Vụ lừa đảo gây xôn xao dư luận gần đây nhất là kinh doanh đa cấp dưới
hình thức sàn giao dịch thương mại điện tử (TMĐT) Muaban24.vn được mở ra
từ giữa năm 2011. Muốn tham gia "Dự án" của Muaban24, mỗi người phải bỏ ra
5,2 triệu đồng để mua một gian hàng ảo. Ngoài việc được quyền đăng tin mua,
bán trên gian hàng ảo đó, người mua gian hàng sẽ trở thành hội viên của
Muaban24, và sẽ được hưởng 1,5 triệu đồng mỗi khi tìm kiếm được người khác
cùng tham gia mua gian hàng. Không chỉ như vậy, nếu hội viên phát triển được
2 nhánh, mỗi nhánh có 99 gian hàng thì sẽ được nâng bậc VIP và được thưởng
gần 100 triệu đồng trực tiếp. Ngoài ra, hội viên này còn được hưởng hoa hồng
gián tiếp nếu những người dưới họ lôi kéo được người khác mua gian hàng.
Mạng lưới Muaban24 có hơn 50 chi nhánh ở nhiều tỉnh, thành cả nước. Trong
vòng 1 năm, Muaban24 đã phát triển tới 120.000 gian hàng, với tổng số tiền nộp
vào hệ thống này lên tới hơn 600 tỷ đồng. Tất cả những gian hàng này là ảo,
không có hàng hóa thực được bày bán trong khi để lôi kéo người tham gia, họ
luôn được đưa ra thông tin “nếu là hội viên, họ sẽ có cơ hội được mua hàng hóa
bày trên những gian hàng này là hãng gốc của các công ty với mức giá rẻ bằng
50 - 70% giá bán trên thị trường vì không phải mất chi phí bán hàng, quảng cáo
thông thường”. Thực chất, tiền đăng ký hội viên (hay mua gian hàng ảo) một
phần được để trích lại hoa hồng (chiếm 28% số tiền nộp), số còn lại được chiếm
dụng bởi những kẻ lập công ty. Sau khi bị phát giác, những người lừa đảo bị bắt,
nhưng nhiều nạn nhân vừa bị mất tiền vừa mất cả uy tín và niềm tin của những
người xung quanh vì họ thường dùng mối quan hệ quen biết để đưa người khác
vào tham gia mạng lưới và vô tình cũng tham gia lừa đảo.

phải chăng. Ví dụ: Nước rửa chén bát, kem đánh răng (công ty Amway) ,các
dòng sản phẩm thực phẩm chức năng (công ty Ohui, Herbalife,Vision), các loại
sản phẩm chăm sóc sắc đẹp (công ty Oriflame, Avon).
- Đối với xã hội:
Kinh doanh đa cấp phân phối hàng hóa chỉ qua một khâu duy nhất là các
nhà phân phối, nó khác hoàn toàn với kinh doanh truyền thống khi không phải trải
qua các khâu tiếp thị,khuyến mại,quảng cáo mất nhiều thời gian và tiền bạc để
hàng hóa khi đến tay người tiêu dùng đã bị đội giá lên rất nhiều. Do đó tránh được
nạn hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng so với các công ty kinh doanh
truyền thống khác. Hơn nữa nó cũng tạo ra công ăn việc làm cho rất nhiều người
trong độ tuổi từ 25-40 mà không mất quá nhiều thời gian cho công việc này. Theo
số liệu của Bộ Công thương,tính đến năm 2012 đã có hơn 1,2 triệu người tại Việt
17
Nam đang tham gia vào các công ty kinh doanh đa cấp khác nhau. Các công ty
kinh doanh đa cấp, đặc biệt là các công ty có vốn đầu tư nước ngoài đã đóng góp
đáng kể cho ngân sách nhà nước qua các loại phí như thuế nhập khẩu,thuế thu
nhập của Nhà phân phối, thuế thu nhập doanh nghiệp. Các công ty này cũng đã
tài trợ tích cực cho các hoạt động từ thiện,các chương trình nhân đạo.
* Hạn chế:
Hiện nay, tại Việt Nam, số công ty lợi dụng kinh doanh đa cấp để thực
hiện hành vi lừa đảo nhiều hơn những công ty bán hàng đa cấp chân chính. Điều
đó chứng tỏ đang có kẽ hở lớn trong việc quản lý hoạt động kinh doanh đa cấp.
Những hạn chế của kinh doanh đa cấp ở thị trường Việt Nam cụ thể như sau:
Thứ nhất, thông tin thị trường thiếu hoặc sai lệch. Luật pháp quy định
bán hàng đa cấp chỉ được thực hiện đối với hàng hóa hữu hình, có đăng ký về
chất lượng sản phẩm. Nhưng những thông tin này hầu như không được cập nhật
cho tất cả người dân. Hầu hết người tiêu dùng không biết kinh doanh đa cấp
không được cấp phép cho lĩnh vực dịch vụ, du lịch hay kinh doanh qua mạng
internet. Vì thế mà nhiều công ty đã hoạt động không đăng ký, không có giấy
phép nhưng vẫn được người dân hưởng ứng, tham gia vào mạng lưới.

doanh và thị trường, cần thiết phải phổ biến đầy đủ các thông tin trên phương
tiện thông tin đại chúng. Chúng ta nên có những chương trình phổ biến về pháp
luật và những thông tin liên quan đến các hoạt động kinh doanh trên thị trường
để ai cũng có thể xem và tìm hiểu. Ngoài ra, ở các khu vực công cộng, cần có
những chú ý. Bên cạnh đó, nếu có thể, đoàn thanh niên tại các trường đại học
cũng nên tình nguyện về địa phương để đưa thông tin tới những vùng sâu, vùng
xa để mọi người dân có thể phân biệt được thế nào là các hình thức kinh doanh,
thế nào là kinh doanh đa cấp chân chính và phân biệt được các hiện tượng lừa
đảo trong kinh doanh. Có như vậy, các đối tượng mới khó lợi dụng thông tin sai
lệch và những lợi ích ảo để lừa đảo người dân.
3.2 Cần xây dựng hành lang pháp lý chặt chẽ hơn
Trước hết, các bộ, ban ngành nên trình Thủ tướng Chính phủ Dự thảo Nghị
định về thương mại điện tử, trong đó đề xuất cấm hình thức cung cấp dịch vụ
thương mại điện tử thông qua mạng lưới kinh doanh đa cấp. Cụ thể, một trong các
hành vi bị cấm trong hoạt động thương mại điện tử ở Việt Nam là cung cấp dịch
vụ thương mại điện tử thông qua mạng lưới kinh doanh, tiếp thị, trong đó mỗi
người tham gia phải đóng một khoản tiền ban đầu để mua dịch vụ và được nhận
tiền hoa hồng, tiền thưởng hoặc lợi ích kinh tế khác từ việc vận động người khác
tham gia mạng lưới. Theo đó, mô hình kinh doanh đa cấp thông qua các gian
hàng trực tuyến trên mạng internet có thể bị cấm trong thời gian tới.
19
Đề xuất sửa đổi một số điểm trong Nghị định 110/2005 về quản lý hoạt
động kinh doanh đa cấp nhằm kiểm soát chặt chẽ hơn. Theo đó kiến nghị tăng
mức ký quỹ và buộc doanh nghiệp phải có báo cáo tình hình kinh doanh cho cơ
quan chức năng khi mở rộng hoạt động kinh doanh sang địa phương khác, tăng
nặng mức xử phạt đối với doanh nghiệp vi phạm, sẽ tăng mức ký quỹ của doanh
nghiệp hoạt động kinh doanh đa cấp.

Các cơ quan chức năng ở từng địa phương cần phải tiến hành việc kiểm
tra việc báo cáo tình hình kinh doanh của các doanh nghiệp trên địa bàn quản lý.


KẾT LUẬN
Trải qua nhiều giai đoạn phát triển,Kinh doanh đa cấp(kinh doanh theo mạng)
dần dần chứng minh được sự ưu việt qua cách phân phối sản phẩm và những giá
trị nhận được khi tham gia vào ngành kinh doanh đầy tính nhân văn này.Thế kỉ
21 được các nhà kinh tế đánh giá rằng sẽ là “Thế kỉ của kinh doanh theo mạng”
với hàng loạt công ty được thành lập trên toàn cầu kéo theo số lượng nhà phân
phối tăng theo cấp số nhân.Tại Việt Nam,kinh doanh đa cấp vẫn còn đang thiếu
những hành lang pháp lý để quản lý các công ty áp dụng mô hình kinh doanh
này.Sau thời gian thả nổi,sự phát triển của nó đã khiến cả xã hội phải quan tâm
đặt các cơ quan chức năng phải nhận thức đúng đắn hơn về nó để người dân có
nguyện vọng làm giàu chính đáng có thể yên tâm không là một trong những
nạn nhân của các công ty kinh doanh đa cấp bất chính.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Robert.T.Kyosaki, “Dạy con làm giàu tập 11 - Trường dạy kinh doanh cho
những người thích giúp đỡ người khác”, NXB
2. Richard Poe, Dịch giả Cù Hoàng Đức “Làn sóng thứ 3-Kỉ nguyên mới trong
kinh doanh theo mạng”
3. www.Nguoiduatin.vn, “Kết cục nào cho bán hàng đa cấp ở Việt Nam”
4. www.vtc.vn. VTC News, “Những vụ sụp đổ bán hàng đa cấp rúng động thị
trường”.
5. www.Vef.vn , Diễn đàn kinh tế Việt Nam, “Tổng quan hoạt động bán hàng đa
cấp tại Việt Nam”.
6.www.Wikipedia.com, Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, “Kinh doanh đa
cấp”.
21
22