Những lưu ý khi dùng
thuốc tránh thai
Những lưu ý khi dùng thuốc tránh thai dưới đây sẽ giúp chọn lựa
được loại thuốc tránh thai phù hợp nhất và tránh được những tác
dụng phụ không mong muốn.
Hằng năm, ở nước ta có tới hơn một triệu ca nạo, phá thai. Ðiều đó
chứng tỏ sự hiểu biết về các biện pháp tránh thai đang là vấn đề đáng
phải quan tâm, cả về phía nhân viên y tế và cộng đồng. Có hai phương
pháp tránh thai hiện đang được sử dụng: Phương pháp tránh thai cơ học,
phương pháp tránh thai sử dụng hormon.
Phương pháp tránh thai cơ học bao gồm: Sử dụng bao cao su, thuốc
diệt tinh trùng ngăn cản tinh trùng đi vào tử cung, buồng trứng; vòng
tránh thai (chống chỉ định dùng ở phụ nữ chưa sinh con và có nguy cơ
hoặc đã từng bị viêm sinh dục).
Phương pháp tránh thai sử dụng hormon: Viên thuốc hormon tránh
thai có tác dụng biến đổi tính thấm chất nhày cổ tử cung, ức chế sự làm
tổ của trứng, và nhất là ngăn cản quá trình rụng trứng. Việc sử dụng viên
thuốc tránh thai rất đơn giản, hiệu quả và thực sự là cuộc cách mạng to
lớn trong công tác kế hoạch hóa gia đình. Song, cần lưu ý khi dùng
thuốc tránh thai vì cũng như các thuốc nội tiết khác, cũng có tác dụng
phụ bất lợi như:
- Vẫn bị mang thai (nếu sử dụng đúng, nguy cơ này rất nhỏ).
- Bệnh tim – mạch và chuyển hóa: giữ nước, phù, tăng cân, tăng huyết
áp, tăng đường/máu, viêm tắc tĩnh mạch… nhất là khi sử dụng các estro-
progestin.
- Biến đổi cân bằng hormon và sự hành kinh (gây vô kinh thứ phát),
thường gặp khi sử dụng progestin. Thay đổi da: xạm da, tăng tiết bã
nhờn gây trứng cá.

trên da, khô âm đạo.
Lưu ý khi dùng thuốc tránh thai: các protestin tiêm có tác dụng chậm
(depoproda- sone, depoprovera) sử dụng thuận tiện, đơn giản (3 tháng
mới phải tiêm 1 lần), song có nhiều tác động không lợi lên chuyển hóa
(tăng cân, tăng huyết áp, tăng đường máu), gây vô kinh và rối loạn kinh
nguyệt. Do đó, không nên lạm dụng loại thuốc này.
Sau khi dùng thuốc 3 tháng, cần kiểm tra lại. Ngoài ra còn phải theo
dõi đường máu lúc đói và sau ăn, cholesterol, triglyceride, apo A1, apo
B; kiểm tra cân nặng, huyết áp, tình trạng vú cũng như sự cân bằng
hormon (thừa estrogen gây đau, cương vú, đau vùng tiểu khung, dễ cáu
gắt, kinh ra nhiều; thừa progestin gây ra vô kinh do teo nội mạc tử cung,
nổi đốm trên da, khô âm đạo, rậm lông hoặc trứng cá). Khi dùng thuốc
tránh thai nếu bị đau đầu thì cần phải xem xét kỹ. Phải ngừng thuốc khi
bị đau cố định một vùng, phải khám thần kinh ngay, nhất là các trường
hợp có tiền sử gia đình tai biến mạch máu não. Nếu thuốc đã cho dung
nạp tốt, hàng năm cần khám lâm sàng, làm phiến đồ cổ tử cung – âm
đạo, xét nghiệm đường máu, mỡ máu. Với loại thuốc tránh thai bình
thường, khi dùng nếu quên trong thời gian 12 giờ (liều thấp), hoặc 24
giờ (liều bình thường): chỉ cần uống ngay viên thuốc đã quên. Nếu quên
quá thời hạn trên, phải dùng thêm biện pháp tránh thai khác, đồng thời
vẫn tiếp tục dùng thuốc tránh thai đến khi có kinh.
Với loại viên thuốc tránh thai dùng sau có thể dùng tránh thai bình
thường nhưng tăng liều. Chẳng hạn, thuốc fertilan 2 viên x 2 lần. 2 viên
đầu uống trong vòng 72 giờ sau giao hợp không an toàn (uống trước 48
giờ hiệu quả sẽ tốt hơn), 2 viên tiếp uống cách 12 giờ. Hoặc postinor-2;
viên thứ nhất uống trong vòng 72 giờ sau giao hợp không an toàn (uống
trước 48 giờ hiệu quả sẽ tốt hơn), viên thứ 2 cách viên thứ nhất 12 giờ.
Khi bạn muốn mang thai, tốt nhất đợi 3 tháng: vì thường có rối loạn
rụng trứng và suy hoàng thể gây nguy cơ sảy thai sớm. Không có nguy
cơ bị dị dạng thai nếu có thai ngay khi dừng thuốc. Khi bị vô kinh sau