Chương 1
Những điều bạn nên biết trước khi bắt đầu
“Nếu bạn muốn toả sáng ngày mai, bạn cần phải lấp lánh ngày hôm nay.”
Phạm Quang Hưng
Nói một ngôn ngữ mới là thứ mà nhiều người trong chúng ta luôn luôn mơ
ước. Họ muốn nó cho nhiều lý do. Đối với những người sống ở Việt Nam,
để nói được tiếng Anh tốt có thể thay đổi đột ngột triển vọng nghề nghiệp
của họ. Đối với những đứa trẻ được sinh ra ở Mỹ nhưng có bố mẹ là những
người không nói tốt tiếng Anh, học tiếng mẹ đẻ có thể giúp các thành viên
trong gia đình gần lại nhau hơn. Một vài người học một ngôn ngữ mới cho
những điều họ yêu quý, như bạn của tôi, Brian, người đã yêu một cô gái Việt
nam. Ồ, tôi không ở đây để nói về lý do tại sao chúng ta cần phải học một
ngôn ngữ mới, nhưng là về làm thế nào để thực hiện điều đó. Vì thế tại sao
chúng ta không chuyển sang đề tài đó ngay bây giờ.
Mỗi vận động viên có một phiên khởi động trước khi tiến hành mỗi cuộc
chơi. Chúng ta sẽ làm điều tương tự. Trong phần tiếp theo, chúng ta sẽ nói
về một vài điều hoang đường về việc học một ngôn ngữ mới. Bạn sẽ thấy
rằng dù cho việc học một ngoại ngữ không là một nhiệm vụ đơn giản, bạn
hoàn toàn có thể thành thạo nó nếu bạn biết cách phải làm như thế nào.
Điều hoang đường
Tôi không được sinh ra để học ngoại ngữ
Hầu hết mọi người tin rằng học một ngôn ngữ mới yêu cầu những năng lực
dưới vài hình thức nào đó. Những gì chúng ta đã thường nghe từ bố mẹ của
chúng ta là: “con của tôi có tài năng lớn trong việc học ngoại ngữ” hay
ngược lại là “con của tôi không tốt trong học ngoại ngữ”. Tôi hi vọng rằng
bạn đủ may mắn để nghe lời bình phẩm đầu tiên khi nó có thể gây cho bạn
một sự tự tin to lớn và nâng cao sự nỗ lực học tập của bạn. Nếu như bạn ở
cái sau, bạn có lẽ tin tưởng vào nó và sẽ từ bỏ sau cố gắng đầu tiên.
Một ngoại ngữ cũng được gọi là ngôn ngữ thứ hai. Hãy để tôi hỏi bạn một
câu: bạn có thành công với ngôn ngữ thứ nhất của bạn không? Và nếu như
bạn có thể học ngôn ngữ thứ nhất, tại sao lại không thể học ngôn ngữ thứ
Tôi phải đi đến đất nước mà người ta nói ngôn ngữ mà tôi muốn học
Tôi đồng ý rằng ở đất nước mà người ta nói tiếng bản xứ ngôn ngữ mà bạn
muốn học sẽ giúp bạn rất nhiều. Nhưng nó không phải là một điều bắt buộc.
Tôi đã ở Mỹ trong vòng 6 tháng để học tiếng Anh. Tôi nhận thấy rằng có
một số lượng lớn những yếu tố thuộc về môi trường mà tôi có được đã tồn
tại sẵn ở Việt Nam, ở nước tôi. Tôi vẫn nhớ rằng vào những ngày mới đến
Mỹ một người bạn Mỹ gốc Việt của tôi nói với tôi rằng: “tốt nhất là bạn xem
ti vi mỗi ngày để tăng cường khả năng nghe tiếng Anh của bạn”. Đó là lời
gợi ý chân thành, nhưng nó làm tôi sốc bởi vì tôi đến Mỹ với kỳ vọng rằng
đất nước này sẽ giúp tôi tăng vọt khả năng tiếng Anh của mình, chứ không
phải là xem Tivi”
Nếu như bạn ở nhà và muốn tăng cường khả năng nghe của mình, tại sao chỉ
là xem TV?
Trong chương 10, tôi sẽ nói với bạn nhiều chiến lược khác để có được một
môi trường nói tiếng Anh tự nhiên ở ngay trong đất nước của bạn.
Học một ngôn ngữ như một chuyến đi dài. Nó có thể dành cả cuộc đời bạn
để học một ngôn ngữ
Nếu phải dành cả cuộc đời mình để học một ngôn ngữ mới, vậy thì bạn nghĩ
rằng Steve Kaufman có bao nhiêu cuộc đời hay những người khác mà có thể
nói được 4 hay 5 ngoại ngữ có bao nhiêu cuộc đời? Thực tế, nhiều người,
bao gồm cả bản thân tôi, đã học một ngôn ngữ một thời gian dài nhưng
không bao giờ tập trung vào nó. Đó là như thể nếu như bạn muốn phát triển
cơ bắp của bạn bằng cách nâng một vật nặng 5kg chỉ 3 lần một ngày. Kết
quả chẳng bao giờ đến bằng cách đó. Khi học một ngoại ngữ, tập trung là
điều then chốt. Nếu như tập trung trong một thái độ đúng đắn, bạn có thể đạt
được một sự thành thạo chỉ trong một thời gian ngắn.
Tôi phải có một người giáo viên giỏi
Một vài người có khuynh hướng trì hoãn lại vài thứ; tôi gọi đó là những
người trì hoãn. Họ vẫn tìm kiếm những giáo viên trông chắc chắn là giỏi. ?
Tôi nghĩ rằng mỗi giáo viên có những thế mạnh riêng và điểm yếu riêng của
số IQ của bạn là bao nhiêu vào lúc này, bạn có thể ở mức đâu đó khoảng 2%
đến 10%. Nếu bạn trong một cuộc chạy marathon, đứng trước vạch một vài
mét hay đứng sau vạch xuất phát không làm nên điều khác biệt gì lớn, nhưng
sự nỗ lực không ngừng của bạn mới là quan trọng. Có nhiều chỗ cho sự cải
thiện. Nếu điều này là đúng, câu hỏi tiếp theo của bạn sẽ là làm thế nào để
bạn thông minh hơn?
Tôi thường nghĩ rằng bộ não của chúng ta giống như một đĩa cứng của máy
tính, đó là nếu như chúng ta nén chặt quá nhiều thông tin vào bên trong nó,
một vài thông tin cũ sẽ bị thay thế bởi những thông tin mới đến và biến mất.
Tôi thấy rằng tôi đã sai. Sự thật là nếu như bạn thu thập nhiều thông tin hơn,
khả năng nhớ của bạn sẽ tăng theo đó. Bạn có thể nhớ nhiều hơn và ở mức
độ nhanh hơn. Ngược lại, nếu bạn suy nghĩ ít, khả năng suy nghĩ của bạn sẽ
suy yếu dần. Bộ não của chúng ta có một cơ chế tương tự như cơ bắp của
chúng ta. Nếu như tập luyện thường xuyên, cơ bắp của bạn sẽ trở nên mạnh
mẽ hơn, và ngược lại, nếu như bạn không luyện tập, những cơ bắp của bạn
sẽ phát triển yếu đi. Những nghiên cứu khám phá những điều thú vị rằng khi
chúng ta đối diện với một vấn đề và cố gắng để giải quyết nó, những kết nối
mới lại xuất hiện trong bộ não giúp cho chúng ta thông minh lên tí chút. Nếu
như chúng ta chọn dừng suy nghĩ, chúng ta trở thành kém thông minh đi một
chút.
Tôi có một người hàng xóm là một người tài xế lái xe taxi. Một lần anh ta
nói là anh ta không thích công việc của mình. Khi tôi hỏi anh ta tại sao
không thay đổi sang một công việc khác, anh ta khăng khăng rằng anh ta là
một người người bỏ đi và rằng anh ta không thể làm thế nào để học bất kỳ
điều gì mới. Một ngày nọ, khi chúng tôi cùng thưởng thức một buổi nhậu
cùng nhau ở nhà anh ta, chờ đợi trước màn hình ti vi theo dõi trận đá banh
bắt đầu, anh ta thách tôi chơi một ván cờ. Như bạn biết đó, tôi không tệ
trong việc chơi cờ. Tôi thường đánh bại bố tôi và bạn của ông ấy khi tôi chỉ
mới 11 tuổi. Vâng, hôm đó tôi thua 3 ván liên tục chỉ trong 15 phút! Khi tôi
đang viết điều này, thì hình ảnh của người hàng xóm của tôi bất thình lình
thể yêu cầu tài năng ở một vài mức độ, một kỹ năng thì không cần. Mọi
người có thể học một kỹ năng. Ví dụ như, nếu bạn không bao giờ thực hiện
chống đẩy, bạn không thể làm được điều đó dù cho chỉ đến 10 lần. Nhưng
nếu như bạn thực hành nó đều đặn, trong vòng một tháng, bạn có thể làm
điều đó từ 50-70 lần, thậm chí là 100! Tuy nhiên, hình dung nếu tôi không
nói với bạn điều này và nếu như bất thình lình bạn thấy ai đó làm nó 100 lần,
bạn sẽ nghĩ rằng anh ta phải là đặc biệt, phải không? Nhiều người đã từng
nghe tôi nói tiếng Anh với giọng Mỹ đã giả định rằng tôi đã ở Mỹ nhiều
năm. Khi tôi nói với họ rằng tôi chỉ học ở Mỹ trong 6 tháng, họ nghĩ rằng tôi
thật đặc biệt. Họ không biết rằng không lâu trước đây tôi vẫn chỉ là một
người bình thường.
Hầu hết những người không thành công trong việc học một ngôn ngữ
mới bởi một lý do: họ không biết vòng tròn bí ẩn của bất kỳ một dự án nào.
Vòng tròn bí ẩn này được diễn tả như hình bên dưới đây:
Như bạn có thể nhận ra, hầu hết mọi người cho rằng sẽ không có thử thách
hay không có thất bại trên cuộc hành trình của họ. Khi họ gặp phải nó, trong
bước 2, họ nản chí, sự nhiệt tình và năng lượng cao của họ nhanh chóng đi
xuống. Một vài người qua đến bước 3 nơi mà họ thực hiện một vài điều
chỉnh và thử lại lần nữa, nhưng họ từ bỏ sau khi gặp phải một thử thách
khác. Một vài người khác đi đến bước 4 nơi mà họ đạt được thành công
dưới vài hình thức. Nhưng sau đó, họ chỉ đơn giản là thoả mãn với
những thứ mà họ đạt được và dừng thêm vào đó những nỗ lực. Chỉ những
người mà đi đến bước cuối cùng sẽ đạt được mục tiêu của họ.
Vòng tròn này không chỉ áp dụng cho việc học ngoại ngữ mà còn áp dụng
trong hầu hết các lĩnh vực. Nếu bạn đi qua tất cả các bước trên, bạn có thể
chắc chắn học được bất kỳ ngôn ngữ nào. Và bạn có thể học nó nhanh với
những công cụ và những kỹ thuật mà tôi sẽ chia sẻ với bạn trong cuốn sách
này.
Bạn cần một số lượng đủ lớn những lý do để học
Thỉnh thoảng, người ta không rõ ràng về việc tại sao họ cần phải học ngôn
chắn rằng không thể nghe, nói hay viết. Bạn vẫn có thể giao tiếp mà không
có ngữ pháp đúng hay với cách phát âm nghèo nàn. Nhưng bạn không thể
làm điều gì nếu không có từ vựng. Ngôn ngữ được tạo thành từ những từ và
cách mà những từ đó đặt chung với nhau.
Tuy nhiên, bạn có bao giờ tự hỏi: “bạn cần phải biết bao nhiêu từ để nói
tốt?” không phải mọi người đều hỏi điều đó. Hầu hết mọi người chỉ mới bắt
đầu mà không nhận ra mình phải đi bao xa và mất bao nhiêu thời gian để
đến được cuối con đường. Đó là không tốt khi bạn có một cuộc hành trình
dài. Bạn sẽ chắc chắn đến đích nếu như bạn có một bản đồ trong tay, hay là
biết được đường mà bạn phải đi.
Có xấp xỉ 600000 từ khác nhau trong tiếng Anh. Điều hình dung này thay
đổi giữa các ngôn ngữ khoảng từ 400000 đến 1000000 hay thậm chí là hơn.
Hãy nhìn một chút vào một cuốn từ điển, bạn sẽ thấy rằng có trung bình
khoảng 300000 đến 400000 từ khác nhau.
Bạn có thể đã học ngoại ngữ một vài lần cho đến nay. Tôi không biết bạn đã
thu thập được bao nhiêu từ, nhưng tôi rất chắc chắn rằng số từ mà bạn đã
học lớn hơn nhiều số từ mà bạn có thể giữ lại được. Đó dường như là có một
cái lỗ trong tâm trí bạn mà những từ mới cứ rò rỉ mất. Dù cho bạn có cố để
thu nhặt từ mới mỗi ngày, những gì giữ lại được dường như không làm
những nỗ lực là xứng đáng. Với khoảng 600000-800000 từ khác nhau, thậm
chí giả sử là bạn học từ mới hằng ngày và bạn giữ lại khoảng 20 từ một ngày
(đây không phải là một kết quả tệ chút nào!), kết quả là 7300 từ một năm
(365x20). Bạn làm tính xem!
Không may thay, cuộc sống không phải luôn là khó khăn! Những điều trên
thế giới chúng ta được sắp xếp bởi một nguyên lý thú vị được gọi là nguyên
lý 80/20. Điều này được tìm ra bởi một nhà kinh tế học người Ý tên là
Vilfredo Pareto. Đó là tại sao nó cũng được gọi là nguyên lý Pareto. Pareto
nhận ra rằng 80% vùng đất được sở hữu bởi 20% dân số. Ông ta cũng thấy
rằng con số này là đúng trong nhiều lĩnh vực. Ví dụ như:
20% dữ liệu đầu vào tạo ra 80% kết quả
từ phổ biến nhất trong cuộc sống hàng ngày của họ. Tin tốt là 3000 từ phổ
biến này dựng nên 95% của nội dung bất kỳ cuộc hội thoại nào, cuộc gọi
điện thoại, email hay thậm chí là sách hay báo.
Nói theo cách khác, thay vì học tất cả 600000 từ khác nhau, bạn chỉ cần tập
trung vào 3000 từ phổ biến nhất nhưng vẫn hiểu được 95% của tất cả các
cuộc nói chuyện, email, báo và sách. Nếu như bạn lấy 3000 và chia cho
600000 kết quả là được 0.5%. Những từ này thuộc vào cái mà chúng ta gọi
là nhóm từ vựng cốt lõi. Một vài nhà ngôn ngữ học tin rằng nhóm từ vựng
cốt lõi nên chứa khoảng 4000 thay vì 3000 từ. Những người khác nghĩ rằng
nó nên là 2000. Nhưng tôi tin là con số chính xác không quá quan trọng, bởi
vì điểm mấu chốt ở đây là bạn sẽ có thể thành thạo trong giao tiếp bằng ngôn
ngữ mới bằng cách tập trung vào nhóm từ vựng cốt lõi này.
Một vài học viên của tôi cảm thấy một chút không thoải mái với những gợi ý
này, khi họ muốn hiểu hoàn toàn 100% nội dung mà họ được tiếp cận. Họ
không muốn mất 5% nội dung còn lại bằng cách hiểu chỉ 95%. Vâng, tôi
hoàn toàn đồng ý với họ. Tôi không nói là bạn nên hiểu chỉ 95% của ngôn
ngữ mà bạn học. Tôi nói về việc bạn nên tập trung vào đâu trước. Sau khi
thành thạo nhóm từ vựng cốt lõi và hiểu hầu hết ngôn ngữ, không ai có thể
ngăn cản bạn khám phá sâu hơn để làm giàu thêm từ vựng của bạn. Tuy
nhiên, nếu như tìm kiếm sự hoàn hảo từ khi sớm bắt đầu, bạn sẽ bị phân bố
thời gian và nguồn lực của bạn trong một phạm vi rộng. không tập trung nỗ
lực sẽ dẫn đến không có kết quả trong thời gian dài và làm bạn mệt mỏi. Từ
xa xưa ở Trung Quốc, Tôn Tử, một nhà chiến lược nổi tiếng, nói về một kỹ
thuật cho việc lấy ít đánh bại nhiều. Kỹ thuật này là tập trung tất cả những
nỗ lực của mình vào một điểm yếu nhất của đối phương. Bạn nên sử dụng
chiến thuật tương tự cho việc học một ngôn ngữ mới.
Một lý do khác nữa để cho bạn tập trung vào nhóm từ vựng cốt lõi là nhằm
mục đích ghi nhớ và có thể sử dụng những từ vựng nhất định mà bạn sẽ phải
tiếp cận với từ đó một vài lần. Nhiều nhà ngôn ngữ học tin rằng một người
sẽ cần phải tiếp cận với một từ 5 đến 10 lần để thành thạo nó. Đó là lý do tại
Nhưng tôi chắc chắn rằng nó sẽ không có hiệu quả! Học thuộc lòng một
danh sách những từ tách rời nó khỏi ngữ cảnh là một trong những phương
pháp tệ nhất trong việc học một ngôn ngữ mới. Học thuộc được một từ
không có nghĩa là bạn có thể sử dụng được nó. Và khi một người bản xứ nói
với bạn, bạn có thể không hiểu dù cho họ sử dụng chính những từ đó! Một
số lượng những học viên học ngoại ngữ biết về sự tồn tại của nhóm từ vựng
cốt lõi, nhưng họ không biết cách làm thế nào để khai thác nó một cách có
hiệu quả. Họ không biết làm thế nào để tiếp cận nó một cách đúng đắn. Lý
do chính là bạn cần thu nhận được một ngôn ngữ, chứ không phải đơn thuần
là học nó, và bạn tuyệt đối không thể học thuộc lòng một ngôn ngữ. Xin vui
lòng đừng lo lắng một chút nào về ý niệm “thu được” và “học”, tôi sẽ giải
thích chúng sau trong chương tiếp theo. Bây giờ xin vui lòng kiên nhẫn một
ít, dường như tôi đang bị lan man trong chủ đề này. Ý tưởng này là rất quan
trọng nên tôi sẽ xin bạn chú tâm hoàn toàn vào quan điểm của tôi trước khi
tôi giới thiệu với các bạn đến bước tiếp theo. Trong chương tiếp theo, tôi sẽ
chỉ dẫn cho bạn làm thế nào để thu được nhóm từ vựng cốt lõi của ngôn ngữ
mà bạn đang học và làm thế nào để làm chủ nó một cách tự tin.
Trước khi chuyển đến chương tiếp theo, tôi sẽ giới thiệu với các bạn một ý
niệm về những gì tương tự như nhóm từ vựng cốt lõi – những cụm từ cốt lõi.
Như tên của nó gợi ý cho ta, những cụm từ cốt lõi là những cách phổ biến
nhất để đặt những từ lại chung với nhau. Nói cách khác, chúng là những câu
và những cụm từ phổ biết nhất. Đây là lý do thứ hai tại sao không thể học
một ngôn ngữ bằng cách chỉ học thuộc lòng danh sách những từ vựng cốt lõi
của nó. Lý do là đơn giản: bạn không thể nói một ngôn ngữ nếu bạn chỉ biết
những từ nhưng không biết làm thế nào để đặt chúng cùng với nhau. Những
cụm từ cốt lõi cũng là quan trọng như là những từ vựng cốt lõi. Chúng sẽ
giúp bạn làm chủ được những kỹ năng nghe, nói và viết trong một ngôn ngữ
mới nhanh hơn bằng cách nhận ra và làm chủ được cả cụm từ thay vì chỉ là
những từ ngữ riêng lẻ. Hãy để tôi cho bạn một ví dụ:
Trong tiếng Anh thường ngày, bạn có thể nói bình thường: “I’ll be right
Lão Tử
Trong chương trước, chúng ta nói về nguyên tắc 80/20. Bây giờ, bạn đã có
một vài ý niệm về lượng công việc, nó không to lớn như bạn có thể đã nghĩ.
Trong các trang sau, tôi sẽ trả lời những câu hỏi của bạn: làm thế nào để bạn
học từ vựng? Bạn kiếm nhóm từ vựng cốt lõi đó ở đâu? Làm cách nào bạn
tiếp cận chúng?
Đây là câu trả lời của tôi: chúng ta sẽ xây dựng một cơ chế để bạn có thể
thu nhận những từ vựng phổ biến trong nhóm từ vựng cốt lõi của ngôn ngữ
bạn muốn học theo một cách tự nhiên. Nói cách khác, chúng ta sẽ xây dựng
một hệ thống mà bạn có thể thu hút những từ vựng cốt lõi mà
bạn được tiếp cận với chúng. Điều này nghe có vẻ cường điệu, phải không?
Trước khi đi vào chi tiết của hệ thống đó, tôi xin giải thích một ít về cách mà
bộ não của chúng ta học một ngôn ngữ, sự khác nhau giữa học và thu nhận,
và ý tưởng của dữ liệu đầu vào và dữ liệu đầu ra.
Bộ não chúng ta học một ngôn ngữ như thế nào?
Trong cuốn sách Second Nature Brain Science and Human Knowledge,
Gerald Elderman tác giả đoạt giải Nobel tiết lộ nhiều điều thú vị được tìm
thấy về bộ não của con người. Một sự tiết lộ đặc biệt thú vị là cơ chế mà bộ
não vận hành. Khi so sánh bộ não con người với máy tính, ông ta thấy rằng
hai cái này làm việc theo cơ chế rất khác nhau. Không giống như máy tính,
các tế bào não của chúng ta (neuron) vận hành bởi một cơ chế được ông ta
gọi là “nhận biết kiểu mẫu” và “liên hệ” và không phải bằng logic.
Mới bắt đầu, những ý tưởng này có lẽ làm bạn bối rối, chúng tất
nhiên đã làm tôi bối rối. Bạn có thể suy nghĩ về “ nhận biết kiểu mẫu” và
“liên hệ” như là cách mà bộ não bắt đầu vẽ nên một bản đồ mới khi bạn học
một ngoại ngữ mới. Những tín hiệu đầu vào bạn nhận được thông qua mắt
bạn (đọc) và tai (nghe) kích thích những tế bào trong khu vực xử lý ngôn
ngữ của bộ não của bạn. Khi bạn nhận tín hiệu vào một cách liên tục, các tín
hiệu lặp đi lặp lại tạo ra những “lằn” hay “dấu” trong vỏ não. Những tập hợp
các lằn và các dấu này tạo nên thứ giống như một “bản đồ ngôn ngữ” trong
giờ, hãy thảo luận xa hơn về vũ khí siêu đẳng của chúng ta, bộ não.
Sau khi đạt được một số hiểu biết về bộ não con người, những nhà ngôn ngữ
học tiến hành những nghiên cứu chuyên sâu hơn về những cách khác nhau
để tiếp cận một ngôn ngữ mới. Họ tìm ra rằng về cơ bản có hai cách để tiếp
cận học và thu nhận.
Học xảy ra khi một người học đặt một cách có ý thức những nỗ lực của anh
ta hay cô ta vào việc nghiên cứu hay học thuộc lòng một vài chi tiết, chẳng
hạn như một từ, một cụm từ hay một cấu trúc ngữ pháp, của một ngôn ngữ
mới. Anh ta hay cô ta có thể ôn lại nó một vài lần sau đó hay không bao giờ
(tôi thuộc về loại thứ hai☺). Dưới đây là một ví dụ điển hình của cách tiếp
cận học mà chúng ta có thể quan sát trong nhiều lớp học ngoại ngữ.
Giáo viên nói:
· Nghe theo tôi và lặp lại (thông thường thì cả lớp sẽ lặp lại cùng
nhau)
· Hãy xác định xem đâu là chủ ngữ, đâu là vị ngữ và thì nào
được sử dụng
· Mở quyển sách, ở trang số và làm bài tập số
· Hôm nay chúng ta sẽ học và nhớ những từ sau (đó thường là
một danh sách những từ)
· Mở trang số trong sách và dịch đoạn văn đầu tiên
· Hãy gạch dưới những chủ ngữ và/hoặc vị ngữ trong đoạn
văn này
Vâng vâng …
Cách tiếp cận theo kiểu học như trên có những hạn chế sau:
· Nó không tạo ra thích thú; thích thú là một yếu tố quan trọng
trong việc học một ngôn ngữ mới
· Nếu giáo viên không phải là người bản xứ, thì âm thanh nạp
vào não có thể không chính xác 100%
· Mặc dù bài giảng có lẽ được chuẩn bị công phu, nhiều từ
được giới thiệu và giảng giải trong lớp có thể không phải là những từ phổ
cách thực hành với nhau.
Những nghiên cứu gần đây trong kỹ thuật học ngôn ngữ giúp tôi hiểu tại sao
phương pháp được sử dụng để dạy chúng tôi trong lớp học đó không có tác
dụng. Nó không có hiệu quả bởi những người học trong lớp chưa có đủ dữ
liệu đầu vào. Khi chúng tôi không có nhiều dữ liệu đầu vào, ép buộc chúng
tôi tạo ra quá nhiều dữ liệu đầu ra không phải là một cách tiếp cận tốt. Nếu
bạn quan sát cách một đứa trẻ học nói ngôn ngữ mẹ đẻ của nó, bạn sẽ lưu ý
rằng nó bắt đầu nhận dữ liệu đầu vào rất lâu trước đó trước khi có thểnói từ
đầu tiên. Bằng chứng này chỉ đến một khả năng rằng những đứa trẻ có lẽ có
thể hiểu cha mẹ chúng từ một giai đoạn rất sớm, nhiều hơn trước lúc nó bắt
đầu nói. Vì vậychúng ta phải thu nhận dữ liệu đầu vào trước khi chúng ta có
thể tạo ra dữ liệu đầu ra.Điều tìm thấy này kết luận rằng chúng ta nên tập
trung vào việc thu nhận dữ liệu đầu vàobằng cách đọc và nghe trong một
thời gian dài, và sau đó tiến tới việc thực hiện kỹ năng viết và nói. Điều này
không sai và nhiều học viên thực sự làm như vậy. Nhưng đây có phải là cách
tiếp cận tốt nhất? Tôi không nghĩ như vậy. Trước tiên, tôi tin rằng làm theo
cách như vậy làm cho quá trình học của chúng ta dài hơn khi bạn phải chia
ra làm 2 quá trình. Thứ hai, bạn không chắc rằng bạn phải chờ bao lâu cho
đến khi bạn có thể bắt đầu tạo ra dữ liệu đầu ra. Dữ liệu đầu ra sẽ tự động
đến như thể chúng xảy ra đối với những đứa trẻ? Tôi tin rằng nó sẽ không
như vậy. Những đứa trẻ tạo ra dữ liệu đầu ra một cách tự động bởi vì chúng
không có lựa chọn nào khác ngoài ngôn ngữ mẹ đẻ của chúng và chúng phải
tạo ra dữ liệu đầu ra nhằm giao tiếp. Trong khi học một ngôn ngữ thứ hai,
chúng ta không ở trong cùng một tình huống giống như vậy.
Thu thập dữ liệu đầu vào và tạo ra dữ liệu đầu ra có một sự xung đột lẫn
nhau. Nói theo cách khác, nếu như chúng ta tổ chức dữ liệu đầu vào và dữ
liệu đầu ra tốt, chúng ta có thể xúc tiến quá trình học của mình. Về cơ bản,
tạo ra dữ liệu đầu ra giúp người học nhanh chóng củng cố những gì anh ta đã
thu thập được từ việc thu nhận dữ liệu đầu vào (đọc, nghe và xem). Trong
chương tiếp theo, bạn sẽ thấy làm cách nào chúng ta có thể tập trung vào
Nếu bạn trông thấy những người có thể nói một ngôn ngữ thứ hai một cách
trôi chảy, bạn sẽ lưu tâm rằng họ chắc hẳn trải qua quá trình sự thu nhận một
lượng lớn dữ liệu đầu vào và sự thu nhận có chọn lọc. Tôi có một người bạn
ở gần với biên giới Trung Quốc. Mỗi ngày, cô ấy đi đến chợ trên biên giới
nơi mà người Việt Nam và người Trung Quốc giao thương với nhau. Cô ấy
không có chút vấn đề gì về việc nói tiếng Hoa. Tuy nhiên, tôi cho rằng bạn
không có loại môi trường học tập như thế. Thậm chí nếu bạn không có một
môi trường học tập như thế, sẽ tốn khá nhiều thời gian để học một ngôn ngữ
mới theo một cách hoàn toàn tự nhiên. Sẽ là chắc chắn lâu hơn khoảng thời
gian 6 tháng mà tôiđang hứa.
Nếu là như vậy, tôi thật sự muốn đề cập gì qua dữ liệu đầu vào khối lớn?
Như tôi đã đề cập trước đây, khi bạn đang học một ngôn ngữ mới, bộ não
của bạn đang “vẽ” nên một “bản đồ” ngôn ngữ mới. Chiến thuật của chúng
ta là xúc tiến quá trình bằng cách chủ động “vẽ” nó mà không đợi bộ não vẽ
nó theo cách tự nhiên. Bạn tạo ra những“lằn” và những “vết” rõ ràng hơn
bằng cách lùi lại và tiến qua những vết đó cho đến khi nó trở thành một bản
đồ rõ ràng. Những từ phổ biến nhất giống như những chỗ giao cắt lớn nơi
mà nhiều vết khác nhau đi qua. Trong những giai đoạn sớm hơn, bản đồ này
sẽ không được rõ lắm, nhưng sau khi thu thập nhiều và nhiều hơn những dữ
liệu đầu vào, bản đồ sẽ nổi lên rõ ràng hơn. Sau đó, bạn sẽ dễ dàng
nhận biết những đường, mà nó là bản chất của việc nghe. Khi bản đồ trở nên
rõ ràng hơn bạn có thể “chỉ cho người ta thấy con đường” để đi đến nơi nào
đó. Nói cách khác, bạn có thể diễn đạt ý tưởng của bạn bằng cách nói bằng
ngôn ngữ mới.
Bởi vậy, thu nhận lượng lớn dữ liệu đầu vào liên tục trong một thời gian
ngắn là bước cơ bản để thu nhận được những từ hay cụm từ phổ biến
nhất. Nói cách khác, tiếp cận với khối lượng lớn dữ liệu đầu vào là cách
mà bạn có thể thâm nhập kho tàng nhóm từ vựng cốt lõi.
Trong thực tế, ý tưởng trên không mới và được áp dụng không chỉ trong lĩnh
vực học ngôn ngữ mà còn trong những khu vực đề tài khác. Tôi vẫn nhớ lại
các khoá học, tài liệu, bản báo cáo, website, diễn đàn, .v.v. Vấn đề quan
trọng là phải lựa chọn và sử dụng có hiệu quả thông tin. Một nguồn dữ liệu
đầu vào tốt cho việc học một ngôn ngữ mới nên có một hay nhiều hơn
những thuộc tính sau:
· Thuộc về đề tài cuốn hút bạn, ưu tiên cho một đề tài
bạn say đắm về nó.
· Phải cập nhật để bạn có thể liên hệ với những thứ mà
đang xảy ra
· Cung cấp thông tin hữu ích. Tại sao lại giới hạn bản
thân vào việc chỉ học ngôn ngữ. Hãy thu lượm thêm kiến thức cùng lúc.
· Chứa đựng những tin tức nóng
· Không quá khó để bạn hiểu được
Lợi dụng lĩnh vực hay đề tài yêu thích của bạn
Cho đến thời điểm này chúng ta đã thảo luận về cơ sở và cơ chế của việc
làm thế nào bạn học một ngôn ngữ mới. Chúng ta cũng nói về những lý do
tiềm năng tạo sao có thể bạn phải học nó theo cách không hiệu quả và những
hướng tiếp cận chúng ta nên sử dụng. Ngay ở chương kế tiếp, chúng ta sẽ
thật sự tìm hiểu về những kỹ thuật mà tôi đã đề cập rồi. Tuy nhiên, điều
trước tiên mà bạn cần làm là lựa chọn khu vực của nội dungvà những chủ đề
mà bạn yêu thích. Thực tế, đây là điều rất quan trọng để một người học ngôn
ngữ bởi vì động cơ là chìa khoá để thành công. Nếu bạn không thích những
gì bạn học, bạn sẽ ít chắc chắn thành công hơn. Lựa chọn những chủ đề yêu
thích trong lĩnh vực của bạn sẽ giữ cho bạn thích thú và có động cơ mỗi khi
bạn ngồi học. Thêm vào đó, sẽ thú vị hơn khi bạn thu thập nhiều thông tin
hơn trong lĩnh vực chuyên môn của bạn.
Mối quan tâm của bạn có lẽ là: “Nhưng tôi muốn nói một ngôn ngữ thông
thường ; điều gì xảy ra nếu như tôi chỉ tập trung vào một lĩnh vực cụ thể?
Làm thế nào tôi có thể nói về chủ đề khác?” Đừng lo lắng chút nào về điều
đó! Một khi bạn có thể thành thạo một chủ đề, chẳng hạn như “thương mại”,
bạn sẽ dể dàng có thể thành thạo những chủ đề khác. Nó giống như nếu bạn
She's not normally camera-shy but a tired-looking Sarah Ferguson
avoided reporters on her arrival at Los Angeles airport. And again later
when she was due to be the star of a Hollywood red-carpet event, honoured
by a childrens' charity for her humanitarian work. But her efforts to
help others have been overshadowed by her attempts to help
herself and Ms Ferguson sneaked in to collect her award.
She has said she's sorry after a newspaper secretly filmed her offering
access to Prince Andrew for half a million pounds. There's no suggestion he
knew of her plan.
In the past Sarah Ferguson has been an author, TV presenter and film
producer. But her media company recently collapsed with large
debts. She admitted money problems but said they were no excuse
for a serious lapse in judgement. This attempted deal, though not illegal,
mayhave gone too far.
Rajesh Mirchandani, BBC News, Los Angeles
Vocabulary:
camera-shy
red-carpet event
humanitarian work
overshadowed by
to help herself
sneaked in
collapsed with large debts
admitted money problems
a serious lapse in judgement
have gone too far
***
Đây là một đoạn học ngoại ngữ tôi mượn trên trang học tiếng Anh xuất bản
bởi BBCVietnamese. Website này dành cho việc giúp người Việt Nam học ti
ếng Anh. Tổng thểđây là một website hữu ích. Tôi không làm một bài phê
thấy nó được xếphạng 11507. Thứ hạng này nói với bạn rằng từ này rất xa m
ức độ phổ biến hơn những từtrong nhóm từ vựng cốt lõi (là những từ trong s
ố 3000 từ phổ biến nhất).
Nếu bạn muốn khám phá nhiều hơn về tần xuất của một từ, bạn có thể ghé th
ăm trang http://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Frequency_lists. Tuy nhiê
n trang này không chứamột hộp tìm kiếm cho bạn có thể nhập vào đó từ mà
bạn muốn tìm kiếm, vì vậy bạn phảitìm nó một cách thủ công. Nhưng nếu nh
ư tôi là bạn, tôi sẽ không tốn thời gian trong vấnđề này thêm nữa. Tôi muốn
quan tâm hơn là làm cách nào để tôi có được nhóm từ vựngcốt lõi và làm cá
ch nào tôi thông thạo nó.
Hãy trở lại ví dụ trên và nhìn xem làm cách nào chúng ta có thể tiếp cận chú
ng theo mộtcách hiệu quả hơn. Chúng ta sẽ bỏ tất cả in đậm của từ và dấu gạ
ch chân bên dướichúng trong đoạn văn trên.
***
She's not normally camera-shy but a tired-looking Sarah Ferguson avoided
reporters on her arrival at Los Angeles airport. And again later when she
was due to be the star of a Hollywood red-carpet event, honoured by a
childrens' charity for her humanitarian work. But her efforts to help others
have been overshadowed by her attempts to help herself and Ms Ferguson
sneaked in to collect her award.
She has said she's sorry after a newspaper secretly filmed her offering
access to Prince Andrew for half a million pounds. There's no suggestion he
knew of her plan.
In the past Sarah Ferguson has been an author, TV presenter and film
producer. But her media company recently collapsed with large debts. She
admitted money problems but said they were no excuse for a serious lapse in
judgement. This attempted deal, though not illegal, may have gone too far.
***
Bởi vì đoạn văn trên hơi ngắn, tôi sẽ tìm kiếm một chủ đề tương tự để làm rõ
hơn quanđiểm của mình. Cảm ơn Google, tôi tìm được cái bên dưới:
After a pile of money is show on a coffee tape, the duchess puts her head in
her hands (it's unclear if she's smiling or crying), and then moments later,
hauls away a black computer bag stuffed with the cash, which is described
as a fee for"doing the big deal with Andrew."
Ferguson says that Andrew was aware of the deal, but the newspaper says
he was not.
"I will listen to the friendship talk between you two. And then I do it You
two talk. I listen. Then I activate," she said. "He meets the most amazing
people. And he just throws them my way."