ÀI TRÏN ÀÛÚÂNG LÚÁN
(Buát kyá vaâ tiïíu luêån
- In theo baãn cuãa NXB Vùn hoåc 1968)
ÀI TRÏN ÀÛÚÂNG LÚÁN 5
6 TOAÂN TÊÅP XUÊN DIÏÅU
NHÛÄNG SUY NGHƠ
CA MƯÅT NHÂ VØN NØM 1968
Bấc Hưì ca chng ta àêìu nùm 1968 nây cố thú:
Tiïën lïn! Toân thù’ng ù’t vïì ta!
Chng ta phẫi lâm nhiïìu nhêët àïí àống gốp cho cåc
toân thù’ng êëy! Vâ khi giố lúán toân thù’ng thưíi lïn vn
vt, bìm ca ta phẫi bổc cho àûúåc giố lúán êëy àïí bùng
mẩnh lûúát túái mưåt cấch rûåc rúä, àâng hoâng! Mưỵi chng ta
nhêån phêìn hy sinh, tùng phêìn gù’ng sûác, àïí xûáng àấng
vúái cấi ấnh sấng vễ vang trân ngêåp Tưí qëc chng ta! Vâ
mưỵi nhâ thú, nhâ vùn phẫi àống gốp bùçng ấnh sấng!
Nhûäng àiïìu gò tưët àểp ta àậ nối vïì thúâi àẩi ca ta
trong hai mûúi nùm nay, - hậy kïí tûâ Thấng Tấm Bưën
mûúi nhùm - bêy giúâ àêy lẩi phẫi nêng cao lïn hún nûäa,
búãi vò mưåt sûå kiïån múái àậ xẫy ra trong hiïån thûåc ca thïë
giúái: Nhên dên Viïåt Nam, ngûúâi khưng nhiïìu, àêët khưng
rưång, ca khưng lù’m, àậ bễ gậy cåc têën cưng xêm lûúåc
ca àïë qëc hung hận nhêët thúâi nay, àïë qëc M. Lïnin
vơ àẩi trûúác àêy àậ gổi àïë qëc M lâ tïn khưíng lưì hai
chên bùçng àêët sết; nhên vêåt Viïåt Nam àậ lâm cho àïë
qëc M.
ÀI TRÏN ÀÛÚÂNG LÚÁN 7
Thanh thiïn bẩch nhêåt rộ râng cho coi
khuu hai cấi chên àêët sết ca nố trïn àêët nûúác mònh!
Mưåt nûä vùn sơ tiïën bưå Thu Àiïín àïën thùm nûúác ta,
nối vúái chng ta: “Nhúâ cấc bẩn mâ con mù’t ca chng

trôn xoe
gic àân sao
trïn trúâi
chẩy trưën
gổi ưng trúâi
như lïn
rûãa mùåt
Àng lâ “tiïëng gâ vûâa gấy tễ tê te”! Tiïëng gâ êëy gấy
trïn àêët Hẫi Dûúng, qụ ca em bế Trêìn Àùng Khoa tấm
tíi khi em lâm bâi thú êëy. Ưng trúâi như lïn rûãa mùåt
trïn sưng rưång, trïn biïín lúán, ưng rûãa mùåt ài cho câng
sấng hún nûäa, ưng úi! - Mùåt ca ưng trúâi hay lâ mùåt ca
ch thiïëu nhi Viïåt Nam àêëy?
“Àêy khưng chó lâ ch nghơa anh hng mâ lâ trđ tụå
lúán lao ca cẫ mưåt dên tưåc àậ nù’m vûäng vâ phất triïín
mưåt cấch vư hẩn nhûäng tû tûúãng múái” - bẩn trïn nùm
chêu nối vïì dên tưåc ta nhû vêåy. Nhûäng tû tûúãng ca ch
nghơa Mấc - Lïnin, ca Àẫng àûúåc ba mûúi mưët triïåu
nhên dên ta ấp dng, phất huy vâo thûåc tiïỵn, tẩo thânh
mưåt cc diïån múái lẩ vư hẩn, hêët ngậ chỗng gổng cấi xe
Hụ K. Qua nhûäng chiïën cưng hiïín hấch hiïån nay ca
nhên dên ta, úã trïn nûúác M cố mưåt ngûúâi ph nûä tûâng
viïët nhiïìu thú vâ bâi vïì ta, àậ cẫm nghe àûúåc mưåt cấch
rêët tinh vi qua vẩn dùåm rùçng trïn àêët nûúác Viïåt Nam
nây àậ sẫn sinh ra mưåt tû tûúãng, mưåt triïët hổc vư cng
ÀI TRÏN ÀÛÚÂNG LÚÁN 9
hêëp dêỵn, vâ Saclưt - Pưlin tïn ngûúâi ph nûä M êëy -
khùèng àõnh rùçng tû tûúãng triïët hổc êëy nhêët àõnh sệ trân
ngêåp khưng nhûäng toân bưå chêu Ấ, chêu Phi vâ chêu M
la tinh, mâ cẫ toân thïë giúái.

k hoẩ mưåt ưng c cûúng kiïn, qú’c thûúác, chõ phống
viïn trễ bưỵng thưët lïn: “Nhû Vùn Thiïn Tûúâng!”. Chõ úi,
chõ àậ thêëy mùåt Vùn Thiïn Tûúâng bao giúâ chûa? Chõ nhó,
nïëu chng ta chûa àûúåc gùåp Vùn Thiïn Tûúâng trong quấ
khûá, thò bêy giúâ chng ta gùåp.
Tưí qëc ta, àêët nûúác ta àang lâ àêët ca ma gùåt lúán
lao nhû thïë. Tuy nhiïn, cố àûúåc cùn bẫn nhêån thûác êëy rưìi,
nïëu khưng viïët, thò cng chùèng bao giúâ cố tấc phêím. Tưi
xin phếp àûúåc nối têm sûå riïng, khưng phẫi lâ vò tưi quan
trổng gò, nhûng vò vùn hổc lâ trûúâng thânh thêåt, vâ tưi
mën thêëy vêën àïì mưåt cấch rêët c thïí. Ngûúâi cưng nhên,
ngûúâi nưng dên ln ln phẫi nghơ àïën sẫn xët, àïën
thânh phêím vâ nưng phêím; nhâ thú cố cấi lúåi thïë hún lâ
dïỵ thïì thưët, bưåc bẩch têëm kiïn trung ca mònh vúái Nhên
dên, vúái Àẫng bùçng nhûäng lúâi trûä tònh. Nhûng thïì thưët
rưìi, côn phẫi lâm nûäa chûá. Khi mấ tưi côn sưëng, úã Bònh
Àõnh, mưỵi lêìn tưi úã xa vïì thùm mấ, thò mấ tưi mûâng
qunh, vưìn vậ, nhûng xong rưìi mấ tưi àïí tưi nối chuån
vúái bâ ngoẩi, cêåu dò, bâ con, côn mấ tưi thò lùång lệ ài chúå,
vïì nêëu cúm cho tưi ùn, mưåt bûäa ùn ngon lânh mâ àïën nay
tưi vêỵn côn nhúá. Ưi! Dûúâng nhû nhûäng tònh thûúng u
lúán trong àúâi thûúâng mën tỗ ra bùçng hânh àưång, bùçng sûå
viïåc. Tưi nghơ nhâ thú, nhâ vùn cố têëm lông son sù’t thò
phẫi àïm àïm ngây ngây chùm chùm ch ch nghơ àïën
hânh àưång c thïí ca mònh; àố lâ tấc phêím. Khưng sấng
tấc c thïí, thò ùn sao ngon? Ng sao n?
Nhûng trong sấng tấc c thïí, thò tưi mën nối rùçng
riïng cấ nhên tưi, khi súâ lïn trïn àêìu, àậ thêëy mưåt àưëng
tíi trïn àố! Vêng, tưi khưng mën chó nối mïnh mưng,
bất ngất, cho nïn tưi phẫi àïëm xóa àïën cấi lûåc ca mònh.

hoa quẫ: Bêy giúâ khưng phẫi lâ chúâ àúåi tẩo hốa ban cho,
mâ phẫi giânh giêåt lêëy trong tay tẩo hốa. Nhâ thú nhêån
thûác àûúåc, tri giấc àûúåc vïì sûác trễ ca vùn minh, thò cố
12 TOÂN TÊÅP XN DIÏÅU
thïí àêíy li sûå tân phai, vâ chổc thng àûúåc sûå bao vêy
ca tẩo vêåt!
Hậy nhòn àúâi bùçng àưi mù’t xanh non
Hậy àïí trễ con nối cấi ngon ca kểo
Hậy àïí cho bâ nối mấ thúm ca chấu
Hậy nghe tíi trễ ca ngúåi tònh u.
Tưi khưng hïì dấm cho rùçng sûác trễ ca vùn minh
khưng thïí môn, cho nïn tûâ nùm 1957, àậ tûå viïët chêm
ngưn êëy àïí rùn mònh. Nhâ thú àûâng àûáng mưåt chưỵ bõ
àưång vúái tíi, mâ phẫi tòm thïë àûáng di àưång thïë nâo àïí
cho sûå vêåt lưì lưå cấi gốc àưå nâo cố lúåi nhêët, trễ nhêët, àểp
nhêët ca nố. Cấi mấ thúm ca con nđt chûa phẫi lâ thúm
nhêët àưëi vúái ngûúâi mể àễ ra nố, mâ chđnh lâ thúm tho
tuåt vúâi àưëi vúái bâ nố; bâ c tíi tấc nhùn nheo gêìn àêët
xa trúâi, hđt thúã mấ chấu non núát q bấu vư cng, nhû
mưåt trấi diïåu k ca tẩo hốa! Côn cố cấch nâo khấc hún,
húäi cấc bẩn nhâ thú, nhâ vùn àậ cố nûãa thïë k trúã lïn úã
trïn àêìu? Chó cố cấch àûáng vïì phđa nhûäng ngûúâi trễ,
nhûäng sûå vêåt trễ, nhûäng giai cêëp trễ, nhûäng dên tưåc lâm
cấch mẩng, chó cố cấch lâ nhòn tûâ gốc àưå ln ln cấch
mẩng ca cåc àúâi!
Vâ nïëu cố mưåt vâi vêën àïì nâo àố chûa tûå giẫi quët
àûúåc ca tû tûúãng, ca nhêån thûác, thò cng àûâng vò vêåy
mâ cẫ àoân qn ca mònh - mưỵi ngûúâi nïn tûå coi mònh
nhû mưåt àoân qn - sa lêìy úã àố khưng nhđch àûúåc lïn;
vâ nïëu giấ nhû dẩ dây cố bõ loết, àẩi trâng cố bõ viïm,

vúái ngûúâi àổc cng nhû àưi bẩn gấc ài lïn nhau nối
chuån thú xûa nay, thđch chđ vưỵ ài mònh hốa ra vưỵ
sang ài bẩn! - Àổc bấo Nhên dên, tưi ao ûúác: Lâm thïë
nâo tûâ nhûäng nết thûåc tïë hng vơ àùng trïn bấo, têåp
trung lẩi thânh vùn, thânh thú; Thưng têën xậ Giẫi phống
14 TOÂN TÊÅP XN DIÏÅU
kïí lẩi trêån tiïu diïåt cùn cûá hẩm àưåi M trïn sưng Hâm
Lng (àïm 29-12-1967); khưng phẫi cấi khưng khđ
Phong tiïu tiïu hïì, Dõch thy hân ca Kinh Kha nhêåp
Têìn, mâ mưåt khưng khđ anh hng ca mẩnh sấng lẩ
thûúâng: “Bêëy giúâ thy triïìu àang dêng lïn, giố tûâ biïín
thưíi vâo rêët mẩnh, tûâng lûúån sống cao bùçng ngưi nhâ xư
lïn nhû giêån dûä. Cấc cấnh qn ca ta àïìu bấo cấo vïì
ban chó huy: ”Têët cẫ àậ sùén sâng!". Trûúác àố, “tiïëng v
khđ khua lấch cấch giûäa àïm khuya lâm tùng thïm khđ
thïë hâo hng ca àoân qn xët trêån”, sau àố “Nhûäng
tïn giùåc M trïn chiïëc tâu la khốc vang cẫ khc sưng ”,
tưi àổc vûâa vui sûúáng, mâ vûâa êëm ûác, nhâ vùn phẫi cố
nhiïåm v gia cưng thïm vâo àêy, lâm thânh cấi loẩi vùn
sûã hay vâ ngù’n gổn nhû khù’c vâo àấ, hóåc nhâ thú viïët
thânh trấng ca
Tưi ao ûúác lâm thïë nâo ht nhu mêåt tûâ nhûäng sấng
tấc qìn chng hiïån nay àang lïn mưåt chêët lûúång cao,
vûúåt bêåc thânh nhûäng bâi thú thêåt xûáng àấng vúái tïn êëy!
Tưi vûâa múái àûúåc àổc nhûäng thú, ca dao ca Àẩi àoân
Chiïën thù’ng lâm trong khi hânh qn ngân dùåm:
Àêo cao tiïëng sấo lẩi câng cao,
Gấnh nùång àûúâng xa cố nùång nâo.
Dưìn dêåp bûúác chên theo nhõp sấo,
Trúâi mêy vi vt cng nao nao

tay, lïn búâ ài nghe thú cấi àậ. Hai àưìng chđ úã xậ bên àêo
nhau xe àẩp àïën nghe thú, mưåt anh nhẫy lïn cấi àêo
hâng, mưåt anh phốc lïn n, hổ l th quấ nïn rêët cêëp
bấch, thïë lâ hai àưìng chđ xậ cng ngậ ra giûäa àûúâng
lâng. Hổ ngậ mâ vêỵn cûá cûúâi nhû ngư núã, hoân toân
16 TOÂN TÊÅP XN DIÏÅU
(1) Tc ngûä úã Nghïå Tơnh: mûúâi cẩnh àc lâm mưåt chûä tiïìn, àổc
thânh mưåt trûå tiïìn theo lưëi àõa phûúng.
khưng àïí gò àïën cấi sûå lùn kïình êëy, lẩi lïn xe àêo nhau
ài, giûäa nhûäng trêån cûúâi chûa tù’t bao giúâ. Thò ra cấi ngậ
êëy do hổ vui mâ múái xẫy ra, vâ cấi ngậ êëy lâm cho hổ
vui thïm. Nûãa nùm rưìi, mâ tưi vêỵn khưng qụn hai cấi
n cûúâi ngậ xe ài nghe thú êëy. Tưi côn coi nhû àố lâ mưåt
sûå têm àù’c, mưåt sûå khấm phấ ca tưi, cố thïí đch lúåi cho
tưi sët àúâi, vò tưi lẩi thïm giấc ngưå sêu sù’c vïì sûác sưëng
vui ca qìn chng nhên dên ta, ca dên tưåc Viïåt Nam
ta, ngay giûäa nhûäng ngây bom àẩn M àï hên gieo tốc
tang àưí vúä.
Àố lâ sûå têm àù’c ca lông u, têm àù’c vïì sûác mẩnh
lúán lao àang tiïën túái, khưng gò ngùn cẫn nưíi; sûác mẩnh
êëy, tưi mâ biïët nhêån àûúåc mưåt mẫnh vâo têm trđ, cng
lâm cho mònh bûâng sấng khỗe vui: Sûác mẩnh lẩc quan
êëy nhêët àõnh dêỵn dên tưåc ta toân thù’ng
(1)
.
20-1-1968
ÀI TRÏN ÀÛÚÂNG LÚÁN 17
(1) Tham lån úã Àẩi hưåi Vùn nghïå lêìn thûá IV
HÔA BỊNH GØỈN VÚÁI ÀƯÅC LÊÅP TÛÅ DO
Gûãi cấc bẩn trđ thûác miïìn

lâm khấc àûúåc.
Ưi! Hôa bònh! Hôa bònh.
Hôa bònh xanh biïëc vâ son àỗ
Nûúác ngổt vúái trúâi trong,
Nhâ mấy múái dûång xong
La vûâa àưng sûäa ngổt;
Mể hiïìn ru thấnh thốt,
Vúå trễ ngûåc sinh sưi,
Chưìng khỗe mẩnh cây vui,
Trễ tûúi cûúâi mù’t thỗ
Chng ta ai mâ chùèng nhẩy cẫm àưëi vúái nhûäng hẩnh
phc ca Hôa bònh! Nguỵn Trậi, sau khi cåc Khấng
chiïën mûúâi nùm chưëng xêm lûúåc nûúác ngoâi thù’ng lúåi,
têu vúái vua:
- “Hôa bònh lâ gưëc ca nhẩc; mën cho nïìn nhẩc úã
trong nûúác àûúåc phêën chêën, cêìn phẫi lâm cho dên ấo êëm
cúm no ”. Dên tưåc Viïåt Nam cố truìn thưëng u chång
Hôa bònh.
Bêy giúâ giùåc àïë qëc M lẩi lïn lúáp cho nhên dên ta
vïì lông u Hôa bònh; Giưn-búác Hụ K úã Liïn húåp qëc
ÀI TRÏN ÀÛÚÂNG LÚÁN 19
lẩi lâm nhû chòa bân tay hôa bònh ra cho chng ta bù’t!
Chng nố múã mưåt chiïën dõch hôa bònh; hïët àúåt c sang
àúåt múái, vâ lêìn nây câng tha thiïët hún nhûäng lêìn trûúác,
nhûäng con chố sối rùng nanh lẩi ngûúác mù’t lïn trúâi ra
vễ hiïìn hêåu, lêëy bân chên cố mống àêåp vâo trấi tim, thïì
thưët thiïån chđ hôa bònh!
Cấc bẩn trđ thûác miïìn Nam thên mïën! Côn ai u q
Hôa bònh hún chng ta? Côn gò Hôa bònh cho bùçng
nhûäng lâng mẩc Viïåt Nam ta hâng râo tre lôa xôa tûúi

Thò ra con gùåp mể, mể gùåp con cố thïí sung sûúáng àïën
thïë êëy! Ba nùm rưìi, tưi vêỵn nhúá mậi cấi hiïån tûúång mưåt
tưëi hưm êëy, nố giấc ngưå tưi thïm vïì sûå sưëng! Tưi nghơ:
Khưng cố gò cao hún sûå sưëng. Duy chó cố mưåt àiïìu cao
hún sûå sưëng: lâ khi sûå sưëng bõ àe dổa, xc phẩm, thò vò
sûå sưëng mâ hi sinh. - Chên l úã àố, úã mể nûång con, con
hưn mể, úã vúå chưìng mûâng rúä gùåp nhau, úã bâ thúm chấu,
úã bẩn tri k ëng tấch nûúác trâ cng nhau têm sûå. Hẩnh
phc rêët àún giẫn, rêët phẫi lệ, mâ cúá sao khố thûåc hiïån
vêåy, húã cấc bẩn? Khố thûåc hiïån cho nhiïìu ngûúâi, cho têët
cẫ mổi ngûúâi! Àối thò phẫi àûúåc ùn àïí no, chên l àố trễ
con cng biïët! Thïë mâ sao àïën bêy giúâ mưåt phêìn lúán
nhên loẩi vêỵn chûa àûúåc hûúãng cấi chên l êëy? Nhâ thú
Petưphi úã giûäa thïë k 19 hỗi: “Àêët húäi! Sao mây ëng
nhiïìu mấu con ngûúâi nhû thïë? Ngêìn êëy chûa à sao?”.
Tẩi ai? Tẩi ai, húäi cấc bẩn? - Cêu trẫ lúâi àậ rộ nhû
ban ngây! Tẩi cố nhûäng bổn sưëng bùçng ấp bûác bốc lưåt,
nhûäng bổn sưëng vò chiïën tranh. Chng nố xêy cấi phê
phúän, cấi thõnh vûúång ca chng trïn sûå chia lòa, trïn
cấi àối, trïn cấi chïët ca ngûúâi khấc. Àïë qëc M àûâng
cố nếm hỗa m! Cấc ngûúâi úã têån bïn àưng Thấi Bònh
Dûúng, xa tđt khúi, côn nûúác Viïåt Nam ta úã têy Thấi
Bònh Dûúng cúá gò àem trïn ba mûúi vẩn qn sang nûúác
ÀI TRÏN ÀÛÚÂNG LÚÁN 21
ta bù’n giïët, àưët phấ? Kễ xêm lûúåc phẫi chêëm dûát xêm
lûúåc, khưng cố thïí san bùçng bổn cûúáp nûúác vúái ngûúâi bẫo
vïå Tưí qëc. Bổn xêm lûúåc khưng cố quìn àôi hỗi ngûúâi
bõ xêm lûúåc gò cẫ! - Hay lâ àïë qëc M cûá nối chuån phi
l, búãi cêåy mònh cố cấi l ca kễ mẩnh? Thò àïë qëc M
khưng phẫi lâ kễ mẩnh nûäa rưìi. Tïn khưíng lưì cố hai

Mưåt nghòn nùm trùm mấy bay giùåc M àậ rúi trïn
miïìn Bù’c. Nhûäng chiïëc tûâ khoẫng 1350 gò àố àïën 1500
àậ rúi trong ma thu vâng àểp ca nûúác ta, vâ mấy bay
M côn rúi nûäa cho àïën hïët ma thu, vâ côn rúi nhiïìu
nûäa trong nhûäng ma chng xêm lûúåc. Chng nố khưng
thïí ngùn àûúåc thấng Chđn chđn hoa quẫ ca àêët nûúác ta!
Nhên dên ta àang vûúåt lïn mn vân gian khưí hy sinh
àïí giânh lêëy hôa bònh, àưåc lêåp, tûå do chên chđnh. Dên
tưåc ta khưng nhûäng chiïën àêëu cho bẫn thên mònh, mâ
côn chiïën àêëu cho hôa bònh, cho tûå do ca toân thïí nhên
loẩi. Toân thïí loâi ngûúâi tiïën bưå thêëy rộ cấi chđnh nghơa
lúán lao êëy. Vâ nhûäng Bertrand Russel, nhûäng Jean-Paul
Sartre, Simone de Beauvoir , nhûäng ngûúâi trđ thûác u
chång lệ phẫi trïn thïë giúái àôi lêåp tôa ấn nhên loẩi xûã
bổn tưåi phẩm chiïën tranh M àưëi vúái Viïåt Nam.
Hôa bònh qu bấu! Hôa bònh chên chđnh trong àưåc lêåp
tûå do, hôa bònh ca nhûäng ngûúâi àûáng thùèng àưåi trúâi àẩp
àêët úã àúâi! Nhûäng ngûúâi trđ thûác Viïåt Nam chên chđnh,
Nam cng nhû Bù’c, bêët k úã àêu, nguån phêën àêëu cho
hẩnh phc êëy, cho nhûäng “ngây mai ca hất” êëy.
15-10-1966
ÀI TRÏN ÀÛÚÂNG LÚÁN 23
MƯÅT BÍI SẤNG
TRONG VÛÚÂN HOA THƯËNG NHÊËT
Gûãi cấc bẩn tri thûác vâ vùn nghïå sơ
miïìn Nam úã cấc àư thõ thên mïën.
Cấch àêy mêëy hưm, mưåt bíi sấng tưi vâo thùm Vûúân
hoa Thưëng Nhêët. Ngốt mêëy thấng nay tưi khưng vâo chúi
vûúân nây; hưm nay àïën, tưi lẩi nhû nhòn thêëy lêìn àêìu
cấi vûúân hoa êëy.

àûång àêìy cẫ vẩt ấo, thù’t nt khưng khếo, cẫ mưåt vẩt hoa
nûát tung rúi bay tỗa khù’p ra trúâi, ra biïín ài têët cẫ, thưi
anh hậy hđt thúã ấng hûúng hưìng àậ ûúáp lẩi trong hưìn
em!”.
Cấc bẩn tri thûác vâ vùn nghïå sơ miïìn Nam úã cấc àư
thõ thên mïën!
Giố xn ca àêët nûúác àậ nhêån cho tưi gûãi vâo àïën
cấc bẩn hûúng hưìng nhung ngâo ngẩt ca Vûúân hoa
Thưëng Nhêët àêy rưìi; cấc bẩn úi! Àïm àïm ngây ngây hoa
trïn àẫo giûäa hưì Thưëng Nhêët hïët àốa nây núã àïën àốa
khấc núã, vêỵn ûúáp hûúng dông chûä cỗ thïu “Hâ Nưåi - Hụë
- Sâi Gôn” tẩi núi àêy; phẫi chùng àêy lâ mưåt cấi bân
thúâ ca têm hưìn ngûúâi Viïåt Nam chng ta úã giûäa “nghòn
ÀI TRÏN ÀÛÚÂNG LÚÁN 25
nùm vùn vêåt àêët Thùng Long”, úã giûäa th àư nghòn cưí
Thùng Long - Àưng Àư - Hâ Nưåi? Mn nghòn nghơ xư
àïën trong tưi lc êëy; tûâ cấi àiïím àểp bưìn hoa hưìng
nhung ngâo ngẩt sấng hưm êëy, mâ tưi nghơ àïën nghơa
ca cåc àúâi. nghơa ca cåc àúâi lâ “bấnh mò vâ hoa
hưìng cho têët cẫ mổi ngûúâi”, nhû mưåt nhâ triïët hổc cấch
mẩng àậ nối, hóåc lâ “cúm vâ hoa hưìng cho têët cẫ mổi
ngûúâi”.
Àố lâ chưỵ ài túái ca cấch mẩng: mổi ngûúâi àïìu cố bâ
cha hoa cù’m úã trong phông nhâ xinh xù’n, cố àûúåc bng
no àïí mâ khỗi nghơ túái cấi àối múái cố thïí nghơ túái ngù’m
hoa, vâ cố àûúåc thò giúâ nghó ngúi múái ngù’m hoa àûúåc.
Trong lc tưi côn thêín thú qua lẩi cho hûúng hưìng ài vâo
thêëm têån mổi ngộ nễo ca têm hưìn mònh, thò nhûäng
ngûúâi thúå lâm vûúân vêỵn àang côn cù’t tóa cấc búâ cỗ biïëc,
quết dổn cấc lưëi ài, lâm cấi cưng viïåc ca Nhâ nûúác Viïåt

mấu, thûåc chêët ca cấch mẩng lâ nhû vêåy!
Cấc bẩn tri thûác vâ vùn nghïå sơ miïìn Nam úã cấc àư
thõ thên mïën.
Chung quanh bưìn hưìng nhung ngâo ngẩt vâ bûäa cúm
cố thõt cho nhên dên, chung quanh cấi giấ trõ lâm ngûúâi
cho têët cẫ mổi ngûúâi, mâ xẫy ra mưåt cåc àêëu tranh àïën
quët liïåt nhû thïë; giùåc Hụ K àậ tûâng nếm bom xëng
th àư Hâ Nưåi; trúâi ca chng ta khưng nhûäng chó cố
nûúác rúi xëng lc trúâi mûa, hay chó cố sao bùng àưíi ngưi
cho mù’t nhòn ban àïm tuåt àểp, mâ côn cố bom àẩn
M rúi xëng gieo chïët chốc. Hưm nay sang nùm múái, tưi
khưng mën lẩi “dng nhûäng cêu thú Viïåt Nam mâ nối
nhûäng tưåi ấc ca Hụ K”, nhûäng chûä “M” àï hên êëy
lâm xêëu cẫ ngưn ngûä Viïåt Nam! Tưi cố nối, tưi phẫi nối
àïën giùåc xêm lûúåc M chûá, nhûng chó nối dûúái gốc àưå àểp
àệ vư cng ca nhûäng ngûúâi àấnh M, thù’ng M. - Ngây
ÀI TRÏN ÀÛÚÂNG LÚÁN 27
Tïët nối chuån chiïën thù’ng qn xêm lûúåc, àố chùèng
phẫi lâ cấi truìn thưëng Quang Trung hay sao? Trong
mưåt hưåi nghõ qëc tïë ca cấc nhâ vùn thïë giúái ng hưå
Viïåt Nam, bẫn tun ngưn cố viïët cêu nây: “ Trûúác
mù’t chng ta cng àang diïỵn ra mưåt trong nhûäng chiïën
cưng vơ àẩi nhêët trong lõch sûã loâi ngûúâi”; chiïën cưng ca
nhûäng con chấu ca L Thûúâng Kiïåt, Trêìn Hûng Àẩo,
Lï Lúåi, Quang Trung úã thúâi nay àấnh khuu tïn àïë qëc
àêìu sỗ M, àûúåc liïåt vâo hâng nhûäng chiïën thù’ng qn
sûå lúán lao nhêët ca sët lõch sûã nhên loẩi! Bïn cẩnh
nhûäng lúâi sang sẫng ca ngúåi dên tưåc Viïåt Nam anh hng
chng ta, lâm cùng ngûåc mổi ngûúâi dên Viïåt, côn biïët
bao lúâi têm tònh thêëm thđa vâ sêu sù’c. Mưåt nûä vùn sơ

ta rêët mûåc sấng sët, nù’m chù’c chiïën thù’ng! Trong lc
àïë qëc M hổp hưåi nghõ Hưnưlulu vúái chû hêìu vâ ngu,
thò th tûúáng Phẩm Vùn Àưìng giûäa trùm cưng ngân viïåc
cêëp thiïët, vêỵn àïën hổp vúái cấc nhâ vùn vâ cấc nhâ
nghiïn cûáu bân vïì viïåc “Bẫo vïå sûå trong sấng ca tiïëng
Viïåt”. Th tûúáng múã àêìu nối: “Cấc àưìng chđ cng biïët
rùçng mêëy hưm nay àïë qëc M àang hổp úã Hưnưlulu àïí
bân kïë àấnh chng ta mẩnh hún nûäa, nhûng chng ta
vêỵn cố mưåt cåc hổp vïì tiïëng Viïåt. Viïåc nây cố cấi àẩo
l ca nố ”. Àng nhû vêåy, chng ta vêỵn cûá lo phất huy
cấi àểp àệ ca tiïëng Viïåt àïí lẩi cho con chấu trùm àúâi
vïì sau!
Vâ sûå sưëng cêët cao tiïëng hất hún bao giúâ hïët. Giûäa
nhûäng lc nhû úã Bïën Sc, giùåc M xốa mưåt thõ trêën mêët
khỗi bẫn àưì, cho xe i àêët Hụ K trưån nhâ cûãa vâo àêët
vúái cêy cỗ, dưìn mêëy ngân àưìng bâo ta vâo trẩi têåp trung
Ph Cûúâng, giûäa lc bẩo lûåc tung hoânh trïn mưåt àõa
àiïím nâo àố, thò lêëy gò phên biïåt chïët vúái sưëng àêy? -
ÀI TRÏN ÀÛÚÂNG LÚÁN 29