Hoà âm ứng dụng Hệ CĐSP
Sở GD & ĐT Lạng Sơn Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Trờng CĐSP Độc lập Tự do Hạnh phúc
đề cơng chi tiết học phần
hoà âm ứng dụng và phối bè 1
hệ cđsp âm nhạc
1. Tên học phần : Hoà âm ứng dụng và phối bè 1
2. Số đơn vị học trình :
4 ĐVHT = 60 tiết.
3. Trình độ đào tạo : Sinh viên năm thứ 2 hệ CĐSP Âm nhạc.
4. Phân phối thời gian :
- Lên lớp : 55 %
- Thực hành ôn tập, kiểm tra : 45%
5. Điều kiện tiên quyết :
-Lý thuyết âm nhạc 1,2. Nhạc cụ 1,2.
6. Mô tả vắn tắt nội dung học phần : Học phần bao gồm các nội dung :
Học phần cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản ban đầu về âm, nhạc
nhiều bè để có thể học tốt các nội dung :
- Hình thức.
- Thể loại âm nhạc.
- Đọc nhạc nhiều bè.
- Nhạc cụ.
Vi Hng - Tổ Nhạc - Khoa Tiểu học
1
Hoà âm ứng dụng Hệ CĐSP
7. Nhiệm vụ của ngời học :
- Dự lớp đủ số bài lý thuyết và thực hành theo quy định.
- Thực hiện các bài tập ở nhà.
- Làm đủ các bài kiểm tra và thi học phần.
- Dụng cụ học tập cần có : bút chì, vở chép nhạc, bài tập.
8. Tài liệu học tập :
c. Bài tập ứng dụng
Bài 5 : Phối hoà âm cho giai điệu bằng các hợp âm ba chính.
a. Những điều cần nắm đợc trong khi phối h. âm.
b. Bài tập về phối hoà âm cho giai điệu.
c. Sự thay đổi vị trí âm của các hợp âm.
d. Bài tập ứng dụng - Kiểm tra học trình 1
Bài 6 : Phối hoà âm cho bè Bass.
a. Bớc nhảy của các âm ba.
b. Cấu tạo bài tập hoà âm
c. Bài tập ứng dụng.
Bài 7 : Hợp âm bốn sáu kết K
6
4.
a. Khái niệm - Ký hiệu - Điều kiện sử dụng K
6
4.
b. Vị trí sử dụng K
6
4.
trong bài tập hoà thanh.
c. Bài tập ứng dụng.
Bài 8 : Hợp âm sáu của các hợp âm ba chính.
a. Định nghĩa - Ký hiệu - Thay đổi vị trí âm.
b. Kết hợp hai hợp âm sáu tơng quan quãng 4 - 5
c. Quãng 5 và quãng tám song song.
d. Các hợp âm sáu bốn lớt và thêu
e. Bài tập ứng dụng.Kiểm tra HT2
Bài 9 : Hợp âm 7 át.
a. Định nghĩa - Ký hiệu - Sự chuẩn bị của hợp âm bảy át.
b. Giải quyết hợp âm bảy át.
3
Hoà âm ứng dụng Hệ CĐSP
Bài 10 : Hệ thống chức năng đầy đủ.
Bài 11 : Hợp âm SII và SII
6
a. Nối tiếp cơ bản.
b. Bài tập ứng dụng.
Bài 12 : Điệu trởng hoà âm. Các hợp âm ba của điệu trởng hoà âm .
Bài 13 : Hợp âm ba bậc VI.
a. Kết cấu và ký hiệu - Kết hợp cơ bản.
b. Các bớc nhảy khi tiến hành.
c. Bài tập ứng dụng. Kiểm tra HT3
Bài 14 : Hợp âm bảy bậc II.
a. Kết cấu và ký hiệu - Kết hợp cơ bản.
b. Các bớc nhảy khi tiến hành.
c. Bài tập ứng dụng.
Bài 15 : Hợp âm ba bậc III.
a. ý nghĩa của điệu thức.
b. Cách sử dụng.
c. Bài tập ứng dụng.
Bài 16 : Phơng pháp phối đệm hát.
a. Phơng pháp soạn hợp âm cho giai điệu.
b. Thực hành soạn hợp âm cho bài hát. Kiểm tra HT4
1
1
1
2
1
1
2
Hoà âm cũng đợc áp dụng vào âm nhạc. Thời kỳ này cha có âm nhạc nhiều bè,
danh từ hoà âm có nghĩa là những mối tơng quan nhất định giữa các âm thanh hình thành
ra giai điệu. Khoa hoà âm lúc này nghiên cứu về sự tiếp diễn các âm thanh nối tiếp nhau.
Trong quá trình phát triển của nghệ thuật âm nhạc, khi hình thành ra loại hình âm
nhạc nhiều bè thì nhiều ngời phải hát hoặc đàn cùng lúc nhiều bè khác nhau nhng cần
phải có những sự hoà hợp. Những quy luật hoà âm ra đời đã tạo ra sự hoà hợp đó. Hoà âm
có quan hệ mật thiết với tất cả các thể loại âm nhạc.
b. Các hình thức âm nhạc :
- Nhạc một bè đợc gọi là nhạc đơn điệu :
VD 1:
Vi Hng - Tổ Nhạc - Khoa Tiểu học
5
Một số khái niệm ban đầu về hoà âm.
Hoà âm ứng dụng Hệ CĐSP
- Nhạc nhiều bè gồm có hai loại chủ yếu :
Phức điệu : là loại nhạc nhiều bè trong đó các bè đều có tính độc lập, biểu hiện
những giai điệu tơng phản nhau.
VD 2 :
Chủ điệu là loại nhạc nhiều bè trong đó có một bè đợc coi là chủ yếu, bè này giữ
vai trò biểu hiện giai điệu của tác phẩm nên đợc gọi là bè giai điệu, những bè còn lại giữ
vai trò phụ hoạ.
II. Khái niệm ban đầu về chồng âm và hợp âm :
1.1. Chồng âm : Là một số âm phát ra cùng một lúc. Chồng âm đợc ghi bằng
những nốt chồng lên nhau:
VD 3:
1.2. Hợp âm : Là những âm đợc sắp xếp theo quy luật và có từ 3 âm trở lên :
VD 4:
Vi Hng - Tổ Nhạc - Khoa Tiểu học
6
Hoà âm ứng dụng Hệ CĐSP
chỉ tên hợp âm.
VD 9 H.a Son gốc Son đảo1 Son đảo2
b. Hợp âm bảy có ba thể đảo :
- Thể đảo 1 : Có âm trầm là âm ba gọi là hợp âm bốn sáuký hiệu là
6
5
- Thể đảo 2 : Có âm trầm là âm 5 gọi là hợp âm ba bốn ký hiệu là
4
3
-
Thể đảo 3 : Có âm trầm là âm 7 gọi là hợp âm hai ký hiệu là 2
Ký hiệu các thể đảo của hợp âm bảy cũng dựa vào các quãng mới hình thành
VD 10
G G
6
5
G
4
3
G
2
Bài thực hành :
1. Phân biệt âm gốc âm trầm của các hợp âm .
2. Các hợp âm sau đây tên là gì và ở thể nào ( gốc hay đảo )
Vi Hng - Tổ Nhạc - Khoa Tiểu học
8
Hoà âm ứng dụng Hệ CĐSP
Bài 2 :
Bài này cung cấp cho sv các vấn đề :
III. Tính chất của các hợp âm :
a. Hợp âm thuận : Gồm những hợp âm ba trởng và ba thứ
b. Hợp âm nghịch : Gồm các hợp âm ba giảm, tăng, và các loại hợp âm bảy,
chín.
IV. Cách sắp xếp hoà âm bốn bè
Vi Hng - Tổ Nhạc - Khoa Tiểu học
10
Hoà âm ứng dụng Hệ CĐSP
1. Bốn bè hoà âm mang tên của bốn giọng hát :
- Sopprano : S - Nữ cao - Bè giai điệu.
- Anto : A - Nữ trầm
- Teno : T - Nam cao
- Bass : B - Nam trầm
2. Tầng của hoà âm :
Hoà âm đợc chia làm 2 tầng : Tầng trên và tầng dới
Tầng trên gồm các bè : Sopprano, Anlto, Teno.
Tầng dới gồm có bè : Bass.
Thông thờng bè S, A viết chung ở khoá Sol, nếu nốt có đuôi thì bè S viết duôi
quay lên trên, bè A viết đuôi quay xuống dới. Bè T, B viết ở khoá Pha nếu nốt có đuôi thì
bè T viết đuôi quay lên trên bè B viết đuôi quay xuống dới.
VD 20
3. Vị trí giai điệu :
Giai điệu chính thờng đợc viết ở bè Sopprano vì vậy có thể dùng âm 1, 3, 5, 7 của
hợp âm để tạo thành giai điệu. Nếu dùng âm 1 ở bè S thì gọi là vị trí giai điệu âm 1 của
hợp âm. Nếu dùng âm 3, 5 ở bè S thì gọi đó là vị trí giai điệu âm 3 và âm 5.
VD 21
G. đ âm 1 G.đ âm 3 G.đ âm 5
Vi Hng - Tổ Nhạc - Khoa Tiểu học
11
Bài 3 :
Bài này cung cấp cho sv các vấn đề :
- Chức năng của các hợp âm ba.
Vi Hng - Tổ Nhạc - Khoa Tiểu học
13
Các hợp âm ba CHính
và chức năng của chúng trong điệu thức
Hoà âm ứng dụng Hệ CĐSP
- Cách tiến hành hoà âm .
- Sự tơng quan giữa các hợp âm.
Các hợp âm ba chính đợc chia làm ba chức năng khác nhau
- Hợp âm ba bậc I ( T ) là hợp âm ba chủ có tính chất ổn định ( Chức năng chủ )
- Hợp âm ba bậc IV ( S ) là hợp âm ba hạ át có tính chất không ổn định ( Chức
năng hạ át ).
- Hợp âm ba bậc V ( D ) là hợp âm ba át tính chất không ổn định ( Chức năng át )
I. Công thức về tiến hành hoà âm
- Cách tiến hành tạo nên bởi 2 chức năng chủ và át gọi là tiến hành chính cách.
T - D ; D - T ; T - D - T ; D - T - D
- Cách tiến hành tạo nên bởi 2 chức năng chủ chủ và hạ át gọi là cách tiến hành
biến cách : T - S ; S - T ; T - S - T ; S - T - S.
- Cách tiến hành lập nên bởi cả 3 chức năng gọi là tiến hành đầy đủ :
T - S - D - T.
II. Sự tơng quan giữa các hợp âm ba chínhSự tơng quan giữa các hợp âm là quãng
cách giữa các âm gốc của chúng
- Sự tơng quan T - S là tơng quan quãng 4 có một âm chung VD 1
- Sự tơng quan T - D là tơng quan quãng 5 có một âm chung VD 2
- Sự tơng quan S -D là tơng quan quãng 2 không có âm chung VD 3
VD 26
Q. tăng Q. giảm Q. tăng Q. giảm
d. Cấm bè Bass nhảy 2 quãng 4 hoặc 5 về cùng một hớng.
VD 31
II. Nối tiếp các hợp âm ba chính
a. Nối tiếp theo lối hoà âm : Là cách nối tiếp hai hợp âm cùng có âm chung và
giữ âm chung đó ở cùng một bè .
. Khi nối tiếp hai hợp âm có tơng quan quãng 4, 5 theo lối hoà âm thì :
- Bè Bass âm 1 của bè này tiến vào âm 1 của bè kế tiếp bằng cách nhảy quãng
4,5
- Tầng trên âm chung giữ nguyên hai âm còn lại của h.âm trớc tiến quãng hai đi
lên hoặc xuống vào hai âm còn lại của hợp âm tiếp sau.
VD 32
b. Nối tiếp theo lối giai điệu :
Là cách nối tiếp hai hợp âm không có âm chung hoặc có âm chung nhng không
đợc giữ ở lại cùng một bè.
. Khi nối tiếp 2 hợp âm có tơng quan quãng 4,5 theo lối giai điệu nh sau :
- Bè Bass : âm 1 của bè này tiến vào âm 1 của bè kế tiếp bằng cách nhảy quãng
4.
- Tầng trên : Các bè đi ngợc hớng với bè trầm.
Vi Hng - Tổ Nhạc - Khoa Tiểu học
16
Hoà âm ứng dụng Hệ CĐSP
. Khi nối tiếp IV - V theo lối giai điệu :
- Bè Bass của hợp âm trớc tiến vào âm 1 của hợp âm kế tiếp bằng cách đi lên
quãng 2 ( cấm đi xuống qũang 7 ).
- Tầng trên các bè đi ngợc hớng với bè Bass.
VD 33
Bài thực hành :
1. Nối tiếp theo lối hoà âm I - V ; I - IV ; V - I ; IV - I ở các điệu C dur, amoll,
dmoll
18
Hoà âm ứng dụng Hệ CĐSP
Trong bớc này ta xét từng nốt của giai điệu xem nó thuộc về hơp âm nào để lựa
chọn.
d. Triển khai thành bốn bè trên cơ sở nối tiếp các âm đã chỉ định ở sơ đồ.
e. VD về phối cho giai điệu :
Bớc 1 : Xác định giọng điệu của đoạn nhạc :
Căn cứ : Giai điệu trên đợc viết ở nhịp 2/4 không dấu hoá ở hoá biểu. Điệu tính
ở đây sẽ là Đô trởng hoặc là La thứ. Nếu là ở La thứ thì phải có nốt Son thăng ( đặc điểm
của điệu thứ hoà âm )nhng ở đây không có dấu son thăng nên nó là điệu tính Đô trởng.
Bớc 2 : Xác định các hợp âm chính :
. C dur = T.
. F dur = S.
. G dur = D
Bớc 3 : Lập sơ đồ dự kiến :
Các nốt ở giai điệu có thể đợc sắp xếp nh sau :
T S D T S D D T D T S D T
Hoặc D S D D S D D S D T S D T
Chỉ chọn đợc tuyến 1 vì tuyến 2 không hợp lý.
Bớc 4 : Tiến hành phối :
T S D T S D D T D T S D T
II. Sự thay đổi vị trí âm của các hợp âm
Vi Hng - Tổ Nhạc - Khoa Tiểu học
19
Hoà âm ứng dụng Hệ CĐSP
. Những hình thức nhắc lại :
a. Nhắc lại y nguyên : ở hình thức này có thể cho bè trầm nhảy quãng tám
VD 35
b. Nhắc lại có thay đổi vị trí âm :
VD 36
D = D dur
c. Lập sơ đồ dự kiến các hợp âm đặt cho mỗi âm bằng những ký hiệu
T T T S D T T D T D T T S D D T
d. Tiến hành phối cho các công năng đã đặt ở trên.
B. Bớc nhảy của các âm 3. ( ở bè Soprano và teno )
Khi nối tiếp hai hợp âm có tơng quan quãng 4- 5 theo lối hoà âm, ở bè Soprano
hoặc teno âm ba của hợp âm đứng trớc có thể nhảy vào âm ba của hợp âm đứng sau.
Những điều cần chú ý :
- Khi bè Soprano nhảy lên hợp âm đứng trớc dùng cách sắp xếp hẹp, còn hợp âm
đứng sau thì xếp rộng.
- Khi bè Soprano nhảy xuống hợp âm đứng trớc dùng cách xếp rộng còn hợp âm
đứng sau thì xếp hẹp.
Vi Hng - Tổ Nhạc - Khoa Tiểu học
22
Hoà âm ứng dụng Hệ CĐSP
- Bớc nhảy ở bè Teno về mặt sắp xếp hợp âm sẽ ngợc lại với bớc nhảy ở bè
Soprano
VD 37
- Bớc nhảy của âm ba không đợc dùng ở bè Alto vì dễ tạo nên hiện tợng rỗng trong
cách sắp xếp hợp âm.
VD 38
- Khi phối cho giai điệu cần chú ý phân tích những bớc nhảy có trong giai điệu
xem có phải là bớc nhảy của các âm ba hay không vì cũng có thể đó là bớc nhảy nhắc lạhi
hợp âm. Nếu hai âm đều thuộc về cùng một hợp âm thì đó là bớc nhảy khi nhắc lại hợp
âm còn nếu hai âm của bớc nhảy thuộc về hai hợp âm khác nhau thì đó là bớc nhảy của
các âm ba.
VD 39
C. Sự cấu tạo bài hoà âm - Kết.
1. Cấu trúc bài tập hoà âm : Trong bài tập hoà âm trớc hết phải làm quen với những
kết cấu không lớn.dới hình thức câu và đoạn.
a.
b.
Vi Hng - Tổ Nhạc - Khoa Tiểu học
24
Hoµ ©m øng dông HÖ C§SP –
Bµi 7 :
Vi Hng - Tæ Nh¹c - Khoa TiÓu häc
25
hîp ©m kÕt s¸u bèn ( K
6
4
)
Copyright: Tài liệu đại học ©