I. GIỚI THIỆU
1. GIÁ TRỊ SỬ DỤNG
Nấm rơm còn có tên gọi khác là nấm thịt, bình cô, lan hoa cô thuộc chi
Volvariella với hơn 100 loài khác nhau, trong đó loài Volvariella volvacea được
nuôi trồng rộng rãi hơn cả.
Cũng như nhiều loại nấm khác, nấm rơm cũng đã được con người dùng làm
thực phẩm và dược phẩm từ rất lâu đời. Trong thực phẩm hàng ngày của người
Việt Nam chúng ta, nấm rơm chiếm một vị trí quan trọng vì tính chất phổ biến, lại
dễ chế biến với nhiều thứ khác để thành nhiều món ăn ngon và đặc biệt nấm rơm
rất dễ nuôi trồng trên rơm rạ, vốn nhiều vô kể ở nông thôn, dưới ruộng đồng.
Thành phần dinh dưỡng của nấm rơm khá phong phú, trong 100 gam nấm rơm khô
đúng chuẩn có chứa 21-37g chất đạm, 2,1- 4,6g chất béo, 9,9g chất bột đường, 21g
chất xơ, rất nhiều các yếu tố vi lượng như Can-xi, Sắt, Phốt-pho, các vitamin A,
B1, B2, C, D, PP…Đặc biệt trong nấm rơm, thành phần đạm vừa nhiều vừa đầy đủ
các a-xít amin tối cần thiết, hơn cả trong thịt bò và đậu tương. Với thành phần dinh
dưỡng tốt như thế từ lâu trong y học, nấm rơm được chỉ rõ là một thức ăn tuyệt
vời, có thể biến chế nhiều “thực phẩm chức năng”, món ăn “thuốc” để hỗ trợ chữa
bệnh, đặc biệt với năm loại bệnh nội tiết chuyển hóa nổi cộm hiện nay là: béo phì,
rối loạn lipid máu, đái tháo đường, xơ vữa động mạch và tăng huyết áp.
Theo đông y, nấm rơm là thực phẩm tốt, có vị ngọt, tính hàn, có tác dụng bổ tì, ích
khí, tiêu thực, khử nhiệt, tăng đề kháng và được sử dụng trong một số bài thuốc
chữa bệnh:
 Canh nấm rơm nấu với đại táo, bồi bổ và tăng cường sức khỏe.
 Nấm rơm hầm đậu phụ, bồi bổ dạ dày, tì vị suy yếu, chống ung thư.
 Nấm rơm xào trứng bồ câu hay trứng cút, bổ gan thận, ích khí huyết,
tăng cường sức khỏe….
2. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC
Ở các quốc gia vùng nhiệt đới ( Việt Nam…) rất thích hợp về nhiệt độ để nấm
rơm sinh trưởng và phát triển. Nhiệt độ thích hợp để nấm phát triển từ 30-32
o
C; độ

liệu (rơm rạ, vôi…)
Chọn địa điểm trồng
Meo giống
Chuẩn bị đất Xử lí nguyên liệu
(ngâm nước vôi và ủ
nguyên liệu)
3 ngày đảo 1
lần
Đóng mô và cấy
giống
Nuôi sợi
Chăm sóc, thu hái
1. CHUẨN BỊ
1.1. Chọn địa điểm
Mặt bằng nuôi trồng nấm rơm: Nếu trồng ngoài đồng ruộng: yêu cầu chân
ruộng cao, không đọng nước, không nắng quá. Chia thành các luống nhỏ để có
rãnh thoát nước hai bên. Hoặc có thể trồng dưới các tán cây lớn trong vườn hoặc
ngoài đồng. Trước khi trồng, tiến hành vệ sinh mặt bằng bằng cách hòa nước vôi
đặc sau đó tưới trực tiếp xuống nền nhằm tiêu diệt các loại côn trùng gây hại : kiến,
mối, cuốn chiếu, giun đất, ốc sên…
1.2. Nguyên liệu
 Rơm rạ khô: nên chọn rơm rạ tốt. Theo kinh nghiệm của nhiều nơi, năng
suất nấm từ rơm rạ nếp cao hơn lúa tẻ, rơm lúa mùa cao hơn rơm rạ lúa ngắn ngày,
rơm rạ đất phù sa cao hơn rơm trên đất bón phân chuồng, rơm rạ trên đất phân
chuồng cao hơn trên đất bón phân hoá học. Không trồng nấm từ rơm rạ lúa trồng
trên đất nhiễm phèn và nhiễm mặn. Dùng rơm rạ tuốt máy tốt hơn đập bằng
tay và lượng rơm rạ tối thiểu là 300kg cho 1 đống ủ.
 Giống nấm: Chọn giống nấm là khâu quan trọng có ảnh hưởng rất lớn đến
năng suất trồng nấm. Trung bình 1 tấn nguyên liệu để trồng nấm rơm cần 12kg
giống nấm rơm cấp 3. Nên chọn giống có 12 ngày tuổi khi sợi nấm ăn kín xuống

Rơm sau khi ủ trong nước vôi đã đảm bảo 2 tiêu chuẩn: đủ nước và đủ vôi,
khi đó tiến hành ủ và chia đống. Dưới đáy đống ủ có 1 kệ kê đống ủ cách mặt sàn
10 – 15cm.
Nên có 1 người đứng trên bề mặt đống ủ dẫm
cho khối nguyên liệu chặt lại
Đưa nguyên liệu lên đống ủ: trước khi ủ tiến hành rũ rơm rạ thật tơi và đảm
bảo kết cấu đống ủ có hình hộp, kích thước: chiều rộng: 1,5 – 1,8m; chiều dài lớn
hơn 1,8m; chiều cao: 1,5 – 1,8m .
Trong quá trình ủ đống nên có một
người đứng trên bề mặt đống ủ để
dẫm cho khối nguyên liệu chặt lại.
Sau khi ủ thành đống, lấy tay rút
rơm xung quanh và chân kệ để chân
kệ rỗng ( để không khí đi vào đống
ủ dễ dàng cung cấp oxi cho nguyên
liệu). Dùng nilon quây quanh đống
ủ ( lưu ý: không quây phần dưới đáy
kệ
và trên bề mặt đống ủ).
2.2. Quá trình đảo đống ủ
Sau khi đống ủ ủ được 3 – 4 ngày tiến hành đảo đống ủ với mục đích : điều
chỉnh độ ẩm cho đống ủ, tạo độ xốp cho đống ủ và giúp cho nguyên liệu được chín
đều.
Quá trình đảo đống ủ gồm 3 bước :
Bước 1 : Rũ tơi đống ủ và chia làm 2 phần :
+ Phần vỏ gồm nguyên liệu ở bề mặt đống ủ, xung quanh đống ủ và đáy đống ủ -
đây là phần nguyên liệu chưa được xử lý qua nhiệt nên vẫn còn sống, chưa tiêu diệt
hết các tạp khuẩn, để riêng thành 1 phần.
+ Phần lõi là nguyên liệu ở giữa đống ủ đã được xử lý qua nhiệt độ trong quá trình
ủ nhiệt độ lên đến 70 - 80

chiếu trực tiếp làm chết giống.
Để đảm bảo thuận tiện cho quá trình sinh trưởng, phát triển của nấm và quá
trình chăm sóc, thu hái khoảng cách phù hợp giữa các mô 25 – 30cm. Nếu khoảng
cách giữa các mô nhỏ (<25cm) khi đó vùng dưới đáy mô sẽ thiếu oxi làm cho quả
thể lên ở phía trên, phân bố không đồng đều ở 5 mặt mà tập trung ở phía trên.
 Khi đóng mô và cấy giống xong thì lật úp khuôn trồng lên nền đất đã
được vệ sinh sạch sẽ và nhấc khuôn trồng khỏi mô nấm, tiến hành phủ 1 lớp áo
rơm rạ xung quanh mỗi đống mô nhằm giữ độ ẩm cho các mô nấm. Trong trường
hợp có mưa lớn cần phủ lên 1 lớp áo phủ nilon để bảo vệ, hết mưa lại bỏ ra.
4. NUÔI SỢI
Đối với nấm rơm, không cần dùng phân bón gì thêm. Vì rơm rạ khi phân
hủy đủ cung cấp dinh dưỡng cho cây nấm phát triển.
Theo dõi nhiệt độ và ẩm độ là khâu quan trọng nhất trong quá trình nuôi sợi.
Ẩm độ là yếu tố hàng đầu, vì ẩm độ giúp quá trình phân hủy rơm rạ thuận lợi từ đó
sẽ tạo nhiệt độ trong mô nấm. Nếu ẩm độ dư, thừa nước, nhiệt độ sẽ giảm, mô
nấm bị lạnh. Nếu độ ẩm thiếu, mô bị khô nhiệt độ tăng.
 Giữ ẩm độ thích hợp: Tiến hành dỡ bỏ lớp áo phủ, kiểm tra độ ẩm nguyên liệu
phía trong bằng cách vắt thật mạnh nguyên liệu mà không thấy nước nhỏ giọt như
vậy mô nguyên liệu đã bị khô. Khi đó cần duy trì chế độ tưới trực tiếp theo kiểu
tưới phun sương mù (tưới nửa vòi, lướt nhanh) lặp đi lặp lại nhiều lần trong ngày
nhằm đảm bảo độ ẩm cả ngoài vỏ và trong lõi mô đạt 72 – 75% như giai đoạn vừa
cấy giống.
Sau khi cấy giống 3 ngày, khi đó hệ sợi đã phát triển vào nguyên liệu, có
thể tiến hành tưới nước trực tiếp lên đống mô. Thời điểm tưới là buổi sáng hoặc
chiều mát khi không có ánh nắng mặt trời.
 Điều chỉnh nhiệt độ bằng cách tưới nước và đậy mô: Khi kiểm tra mô
nấm, thấy nhiệt độ tăng, rơm ủ thiếu nước cần dùng thùng vòi sen tưới cho mô
nấm. Tránh dùng vòi nước mạnh sẽ làm hư những sợi tơ và nấm nhỏ. Nếu chỉ tăng
nhiệt độ mà không thiếu nước, phải giảm rơm áo bị ướt thay bằng rơm khô để giảm
sức nóng và thoát bớt nhiệt.

thời gian bảo quản lâu để tiêu thụ cho các đại lý ở xa.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn (2009), Khái quát về nghề nhân
giống và sản xuất nấm, Hà Nội.
2. Câu lạc bộ sản xuất Nấm vườn Quốc gia Xuân Thủy (2009), Sổ tay kĩ thuật
trồng nấm, Giao Thủy.
3. 3. />option=com_content&view=rticle&id=680:hng-dn-k-thut-trng-nm-
rm&catid=91:k-thut-trngtrt&Itemid=204
4. />5. />6. />