Ảnh báo chí ngày nay những tín hiệu vui

Rạng rỡ màu xanh tình nguyện - Ảnh: Võ Văn Hoàng
Rõ rệt nhất trong vài năm nay, b
ạn đọc tiếp nhận sự đổi mới mặt ảnh
trên báo ngày và báo tuần. Các tờ báo ngày giành nhiều “đất” h
ơn cho
ảnh; những số cuối tuần và ngày lễ, cả hai trang mở trình bày m
ột tập
hợp mười mấy tấm ảnh (như báo Tuổi Trẻ). Bề thế như báo Sài G
òn
Giải Phóng (Đảng bộ Thành ph
ố Hồ Chí Minh), trang chủ nhật từ
khung một góc nhỏ “Ảnh đẹp” đã m
ở nửa trang lớn cho ảnh bộ mặt
mới của các vùng miền. Đến tuần san, thì những trang ảnh nở nh
ư
những vườn hoa màu sắc và thú vị. Đương nhiên là bạn đọc thích thú.
1. Ảnh báo chí ngày nay mở rộng tầm nhìn rất nhiều. Đầu tiên vẫn l
à
ảnh sự kiện: Chính trị-ngo
ại giao: Các kỳ Đại hội, Hội nghị APEC
VN, VN gia nhập WTO, VN làm Ch
ủ tịch Hội đồng Bảo An LHQ.
Đến… ảnh tin thiên tai (lũ lụt, biển lấn, cháy rừng, lở đất,…),
ảnh tin
kinh tế-văn hoá-xã hội và ảnh sinh hoạt mới thì phong
phú vô cùng.
Điều “vô cùng” này trước hết là nhờ đất nước đổi mới và phát tri
ển,
lòng người lạc quan; trình độ dân trí cao hẳn lên đ

ận rằng, từ những tấm ảnh báo
mà nhân dân đất liền quan tâm nhiều hơn đến nhà giàn, chi
ến sĩ biển
đảo, nghĩ đến và đem ra phương tiện lọc nư
ớc sinh hoạt, điện năng
lượng mặt trời và… quà Tết! Bộ ảnh Tàn mà không phế lập nên nh
ững
bài học và bộ ảnh Nạn nhân chất độc da cam ch
ẳng những gây xúc
động với người trong nư
ớc (gom góp hằng tỷ đồng giúp cứu chữa họ)
mà động lòng bạn bè quốc tế, lên tiếng đòi bồi thư
ờng. Đến mảng ảnh
thảm hại do con người gây ra (tai nạn giao thông, đư
ờng phố ngập
nước/ùn tắc, phá rừng/lâm tặc, giết người/đốt nhà/côn đ
ồ nữ sinh trung
học, “hút hít”/vũ trường, sập hầm đá, v.v…) thì từ người dân thư
ờng
đến nhà chức trách đều đau thắt lòng, lên án và bàn gi
ải pháp; không
một tờ báo nào bỏ qua loại ảnh này. Ấy là chưa nói đ
ến những trang
ảnh thế giới “ngôi nhà toàn cầu” hằng ngày, biết bao chuyện gây n
ên
hồi họp, lo âu, vui buồn, tin tưởng và thất vọng.
2. Phương tiện nhiếp ảnh xã hội hoá cao (qua phương ti
ện kỹ thuật số,
qua máy đi
ện thoại phức hợp) khiến ai cũng có thể chụp ra ảnh bất cứ

ại
hình VHNT nào muốn cũng đạt được (Thời trước, chúng tôi l
àm báo,
thường có thư riêng cho cộng tác viên ruột góp ý, động viên và đặt y
êu
cầu chụp mới. Còn tạo điều kiện gặp mặt để bồi dưỡng chuyên môn).
Dần dà, nhiều người ảnh nghiệp dư trở thành chuyên nghiệp, d
ẫu họ
vẫn theo đuổi nghề chính yếu. Được vậy, phóng viên biên ch
ế của báo
nhà đi chuyên sâu vào đề tài, lĩnh vực mình quan tâm; chất lư
ợng ảnh
báo nhờ vậy mà nâng cao. Và chính chất lượng này đã giúp ngư
ời ảnh
nghiệp dư thêm bài học nhận thức và tay nghề.
3. Về lý luận và thực tiễn ảnh báo chí. Các tài liệu giáo khoa vẫn c
òn
nguyên giá trị hướng dẫn (đơn c
ử, tiến sĩ nghệ thuật học Kagan dẫn ba
thuộc tính của nghệ thuật nhiếp ảnh: Tài li
ệu, Khoa học, Nghệ thuật).
Nhưng, đôi nhà “lý luận hàn lâm” vẫn quen nhìn
ảnh báo chí Việt Nam
qua các tác phẩm cổ điển lấy làm chuẩn, ví dụ: Bác H
ồ khảo sát trận
địa Đông Khê, Đi tr
ực chiến, Từ Thần Sấm xuống xe trâu, O du kích
nhỏ và thằng giặc lái, Đánh chiếm Căn cứ Đầu Mầu, Mẹ con (ngư
ời tử
tù) ngày gặp mặt,… mà bảo rằng ảnh báo chí ngày nay kém cỏi.