1
Luận văn
Phân tích triết học mối quan hệ
giữa con người với môi trường
sinh thái ở Việt Nam hiện nay

2
Phần Mở Đầu
Đi về đâu?Hỡi chú chim lạc đàn
Đi về đâu?Hỡi con thú lạc bầy
Những con suối đã không còn ca hát
Cánh rừng xanh đã không còn bóng mát
Bão lũ thét gào, thiên nhiên khô cằn, thiên tai bốn mùa Vì ĐÂU?Vì
AI?
Những câu hát này nằm trong bài hát về môi trờng mới đợc trình diễn
trong chơng trình bài hát việt tháng 10 vừa qua thật sự đã làm rung động biết
bao trái tim ngời Việt. Nó ngân nga và thúc giục bất kì ai đã từng nghe và cảm
nhận những ca từ và giai điệu của bài hát. Và nó nh một hồi chuông gióng lên
về sự báo động của môi trờng sinh thái hiện nay ở Việt Nam.Dới góc độ triết
học xã hội vấn đề môi trờng sinh thái là một điều mới mẻ. Trong vài thập kỉ
gần đây, môi trờng sinh thái nổi lên nh một vấn đề toàn cầu, cấp bách của
thời đại trong đó có Việt Nam. Là một ngời dân của đất Việt chúng ta phải làm
gì để đất nớc ta xanh - sạch - đẹp? Dựa vào những kiến thức triết học đã đợc
học em xin phép đợc vận dụng chúng vào đề tài Phân tích triết học mối
quan hệ giữa con ngời với môi trờng sinh thái ở Việt Nam hiện nay để
giải thích thực trạng môi trờng sinh thái ở VN và vai trò của con ngời đối với
viêc bảo vệ môi trờng sinh thái.

đất đai, động thực vật) một số tài nguyên khoáng sản (dầu mỏ, than đá khí
hiếm). Thêm vào đó khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, mặt trời chiếu sáng
quanh năm là nguồn cung cấp năng lợng vô tận cho sự sống của con ngời và

4
mọi sinh vật.Nhng với một số tài nguyên sẵn có đó một mặt chúng ta cha biết
khai thác và sử dụng hợp lí , dẫn đến sự nghèo nàn và cạn kiệt số tài nguyên đó,
mặt khác còn gây ra ô nhiễm môi trờng sinh thái:
_ Tình trạng phá rừng và buôn bán trái phép đông vật hoang dã:Đất
nớc ta rừng vàng biển bạcđó là một câu trích dẫn trong cuốn sách địa lý
Việt Nam mà bất cứ học sinh nào cũng đợc học và thấm nhuần.Rừng không chỉ
là một kho tài nguyên mà còn là một t liệu sống vô giá.Rừng Việt Nam không
chỉ nhiều mà còn đa dạng về chủng loại và rất phong phú về động thực vật.Ngày
nay rừng nớc ta đã và đang bị phá hoại nặng nề, rừng nguyên thuỷ chỉ còn
chiếm khoảng 66432 km trong đó rừng bảo vệ là 7635 km (sách tổng cục thống
kê môi trờng Việt Nam). Sự cạn kiệt rừng ở nứoc ta hiện nay thực sự là một
vấn đề kinh tế và sinh thái nhức nhối và cấp bách nhất.Cùng với hiện tợng phá
rừng thì việc buôn bán và săn bắn những đông vật hoang dã cũng phát triển rất
mạnh.Báo điện tử moitruongsinhthai.com.vn ngày 5/7 /2005 đã phản ánh rất rõ
hiện trạng này ở những khu rừng Uminh , miền trung nam bộ và việc buôn
bán trái phép thú quý hiếm ở vùng biên giới các tỉnh Tây Ninh, Cà Mau
_Sự suy thoái đất đai :Với hơn 33 triệu ha, đất đai VN đứng thứ 12 trên
thế giới, nhng tính bình quân đầu ngời thì rất thấp, còn bình quân diện tích đất
canh tác theo đầu ngời vào loại thấp nhất thế giới.Mặc dù sản xuất nông nghiệp
VN đã và đang phát triển rõ rệt nhng môi trờng đất cũng đang suy thái nghiêm
trọng.Biểu hiện quan trọng nhất ở hai quá trình:
Qúa trình ong đá đất ở Đông Nam Bộ, Tây Nguyên thay vào đó là những
vùng đất chết.
Qúa trình xói mòn đất cũng không kém phần quyết liệt. Sau 6-7 năm đất
ở những vùng bị xói mòn trở thành sỏi đá.

miền Trung,và cả Kiên giang mà hằng năm khai thác thuỷ sản trên 2000 tấn
đang lên mức báo động.
_ Vấn đề ô nhiễm không khí: Trong các yếu tố môi trờng sống, không
khí đợc coi là yếu tố quan trọng.Vấn đề ô nhiễm không khí ở nớc ta đã có
song nhìn chung không đến mức nguy hiểm và cũng cha phải là hiện tợng phổ
biến. Nhng mức độ ô nhiễm ở nớc ta đặc biệt là các thành phố lớn nh Hồ Chí

6
Minh, Hà Nội, Hải Phòng cũng ảnh hởng không nhỏ đến tình trạng sức khoẻ
và sự phát triển kinh tế của ngời dân .Hiện nay ở một số nút giao thông trọng
điểm của các thành phố lớn hàm lọng chất ô nhiễm và mức độ ồn đã vợt quá
mức cho phép nhiều lần ( nồng độ C02 đã vợt 2- 10 lần cho phép, ở những khu
vực đờng tráng nhực ô nhiễm bụi đã vợt 5-7 lần mức cho phép).
_Diễn biến bất thờng của khí hậu, thời tiết và đặc biệt là hiện tợng
ELNINO:Theo xu hớng thời tiết chung của trái đất thì nhiều năm qua nhiệt độ
của nớc ta đều có xu hớng tăng dần và ngợc lại thì lợng ma lúc tăng lúc
giảm.Vì vậy thiên lai lũ lụt, hạn hán kéo đến là những điều tất yếu xảy ra gây
ảnh hởng lớn đến cuộc sống của mọi ngơì dân.Hơn thế nữa, hiện tợng thơì
tiết khí hậu đặc biệt nh ma đá (do sự đối lu của dòng không khí nóng và
dòng không khí lạnh dẫn đến) rồi những cơn bão rất lớn liên tiếp kéo đến đe doạ
cuộc sống của ngời dân gây thiệt hại nhiều về cả ngời và của.Mới gần đây
nhất báo Lao Động số ra ngày 21/11/2006 vừa qua đã có bài đăng về hiện tợng
ma đá xảy ra vào ngày 20/11 trớc đó một ngày nh một minh chứng về hiện
tợng ELNINO đổ bộ đến VN.Nó đã gây thiệt hại lớn vè ngời và tài sản cho
nhân dân ở các tỉnh vùng Đông bắc bộ nh Quảng Ninh, Hải Phòng
_Môi trờng xã hội: sẽ là không đầy đủ và toàn diện nếu nh trong môi
trờng sinh thái ở VN hiện nay không kể đến mảng ô nhiễm môi trờng xã
hội.Đó là sự tràn lan các tệ nạn xã hội nh ma tuý, mại dâm, rợu chè cờ
bạc.Đất nớc sẽ không phát triển lên đợc nếu nh những tình trạng này cứ
diễn ra ở khắp mọi nơi trên tổ quốc dới mọi hình thức.

ban ngành cha thật sự kiên quyết xử lí những trờng hợp vi phạm pháp luật
cũng tạo điều kiện cho những sâu làm giầu nồi canh phá hoại môi trờng sinh
thái đồng nghĩa với việc kìm hãm sự phát triển của đát nớc.
-Sự bùng nổ dân số cũng là một nguyên nhân dẫn đến việc ô nhiễm môi
trờng sinh thái.Dân số ngày càng tăng dẫn đến nhu cầu của con ngời mỗi ngày
một cao hơn.Và đây cũng là một nguyên nhân cho mọi sự thay đổi và là mối đe
doạ môi trờng lớn nhất.Mật độ dân số trung bình ở nớc ta là 200ng/km2 thuộc
loịa cao nhất thế giới.Dự báo năm 2020 dân số nớc ta đạt đến gần 100 triệu
ngời.Dân số đông, dân trí thấp mà diện tich đất canh tác ngày càng bị thu hẹp,
con ngời chạy theo lợi nhuận trớc mắt mà không nghĩ đến bảo vệ môi trờng

8
bền vững lâu dài.Những tình trạng về thiếu nớc sạch, ô nhiễm do xả rác và chất
thải bừa bãi là hậu quả khôn lờng dới sự tác động của dân số.Sự phát triển dân
số quá nhanh và lối sống buông thả kiểu hiện đại phơng tây dẫn đến những tệ
nạn ô nhiễm môi trờng ở khía cạnh về văn hoá- xã hội.
_Viêc gia tăng sử dụng các phơng tiện giao thông và mạng lới sản xuất
quy mô vừa và nhỏ , cùng với hạ tầng kiến trúc đô thị còn yếu là nguyên nhân
làm cho điều kiện vệ sinh môi trờng ở nhiều khu dân c lâm vào tình trạng báo
động.Hệ thống cấp nớc , thoát nớc lạc hậu,xuống cấp , không đáp ứng đợc
yêu cầu.Thêm vào đó các phơng tiện vệ sinh lại cha cân xứng với lợng rác
thải ra của ngời dân, số lợng dụng cụ dọn dẹp còn ít, khả năng xử lí và thu
gom rác thải còn hạn chế, cha thể giải quyết đợc yêu cầu bức xúc về vấn đề
này.Tình trạng cơ sở hạ tầng kĩ thuật , trang thiết bị bảo vệ môi trờng yếu kém
lạc hậu, trong khi đó khả năng đầu t của nhà nớc cho môi trờng cũng nh
doanh nghiệp hiện nay còn hạn chế.
_Cuối cùng phải kể đến là tốc độ đô thị hoá và phát triển công nghiệp hiện
nay rất mạnh.Việt Nam đang trên con đờng xây dựng và phát triển đòi hỏi sử
dụng nhiều tài nguyên thiên nhiên, các chất thải trong sản xuất ngày một tăng
lên đã, đang và sẽ làm bẩn không khí, đất, nớc làm cho môi trờng sống của

trình đó, mối quan hệ giữa con ngời và tự nhiên cũng diễn ra bốn mức độ:Sự
phụ thuộc hoàn toàn mù quáng của con ngời vào tự nhiên hay sự hài hoà tuyệt
đối giữa con ngời với tự nhiên,tiếp đến là giai đoạn con ngời đã bắt đầu phân
biệt sự khác nhau giữa họ với tự nhiên, song lúc này con ngời chỉ mới biết khai
thác tự nhiên trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, cùng với cuộc cách mạng
công nghiệp cuối thế kỉ XVII, cách mạng khoa học kỹ thuật đã xuất hiện mâu
thuẫn giữa con ngời với tự nhiên và mâu thuẫn đó ngày càng gay gắt.Chính mâu
thuẫn đó là nguồn gốc của thc trạng môi trờng sống hiện nay trên thế giới.Qúa
trình lịch sử vẫn tiếp tục, với cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, con ngời
có đợc những điều kiện, cả về nhận thức lẫn phơng tiện để giải quyết những
mâu thuẫn giữa xã hội với tự nhiên.

10

B Vai trò của con ngời và xã hội đối với việc bảo vệ môi trờng
sinh thái
Vấn đề môi truờng sinh thái hiện nay ở thế giới nói chung và ở Việt Nam
nói riêng đang đụng chạm đến nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội và
liên quan đến nhiều khoa học.Những khía cạnh khác nhau của vấn đề môi trờng
nh sinh học, địa lí, y học t tởng, chính trị, đạo đứcTừ thực tiễn nghiên cứu
và giải quyết vấn đề sinh thái của thời đại và trong điều kiện cụ thể của nớc ta
đã nảy sinh nhu cầu cần thiết phải có một sự nhìn nhận chính xác về vai trò của
con ngời trớc thực tại môi trờng sinh thái Việt Nam. Trong đó con ngời và
xã hội là chủ thể có một vai trò ngày càng to lớn trong việc biến đổi tự nhiên, và
ngày nay là việc khắc phục những mặt tiêu cực của quá trình phát triển xã hội, để
làm thế nào loài ngời có thể trở lại sống hài hoà thực sự với tự nhiên trong thế
giới hiện đại.Bản thân tự nhiên về mặt cấu trúc cũng nh chức năng hoàn toàn
không có gì mâu thuẫn với xã hội, mâu thuẫn giữa con ngời và tự nhiên chỉ xuất
hiện trong quá trình hoạt động sống và phát triển xã hội của con ngời.Quan
trọng nhất là quá trình sản xuất ra của cải vật chất điều khiển một cách vô ý thức

và các vùng nông thôn cũng cần có những dự án cải tạo cụ thể và thiết
thực.Những năm qua vấn đề nớc sạch đã đợc các cấp chính quyền, các nghành
quan tâm, từ năm 1995-2000 với con số khoảng 400 tỷ đồng (trong đó khoảng
60% tổng số vốn là đầu t cung cấp nớc sạch cho các vùng nông thôn) để thực
hiện cải thiện nớc sạch và vệ sinh môi trờng.Đó là tín hiệu mừng cho đất nớc
ta khi đợc Đảng và Chính phủ hỗ trợ nh vậy.ở thành phố lớn nh Hà Nội đã
có khá nhiều dự án nhằm cải tạo, cải thiện môi trờng cũng nh diện tích các
sông hồ hiện có, điển hình là một số hồ nh hồ Thiền Quang, Giảng Võđã
đợc nạo vét và làm sạch trở lại.
_Bên cạnh đó các hoạt động tuyên truyền vận động ngời dân bảo vệ môi
trờng cũng rất cần thiết nh tổ chức Hoà bình xanh, những chiến dịch nh
Mùa hè xanh tình nguyện của sinh viên, Đờng làng ngõ xóm xanh- sạch-
đẹp ở nông thôn.Cùng với những hoạt động đó thì vai trò của thông tin và hệ
thống điều khiển môi trờng sinh thái cũng rất quan trọng trong việc bảo vệ môi
trờng.

12

Phần Kết Luận
Có thể khẳng định rằng, con ngời hiện đại không thể thiếu khoa học và
công nghệ , cũng nh không thể sống tách rời khỏi môi trờng tự nhiên.Một bài
học xơng máu rút ra từ quá trình công nghiệp hoá vừa qua là không thể tách
mục tiêu sinh thái là yêu cầu tất yếu, khách quan của sự phát triển xã hội nói
chung và của sự công nghiệp hoá hiện đại hoá ở nớc ta hiện nay nói riêng.Khi
thiên nhiên đã chịu đựng đến mức tột cùng những hành vi xâm phạm thô bạo của
con ngời ắt nó sẽ trả thù, mà hậu quả do thiên nhiên gây ra dờng nh không có
một sức mạnh nào có thể cản phá đợc.Ngay từ những giây phút này, bạn, tôi, và
tất cả mọi ngời trên trái đất này hãy cùng nhau bảo vệ môi trờng trớc khi
quá muộn.Hãy làm cho mọi ngời hiểu rằng bất kỳ hành động nào của bạn dù bé
nhỏ nhng cũng ít nhiều làm thay đổi cái nôi thiêng liêng của chúng ta.Chúng ta

6. Sách Địa lý Việt Nam, sách Tiếng việt thực hành.