CHONG SET, CHỐNG SÉT, CHỐNG SÉT
TRỰC TIẾP, CHỐNG SÉT LAN TRUYỀN
• CHỐNG SÉT
• KIM THU SET
• THIET BI CHONG SET
• HE THONG CHONG SET
• DOWNLOAD
• KHACH HANG
• LIEN HE
CHỐNG SÉT: NGUYÊN NHÂN - GIẢI PHÁP CHỐNG
SÉT - THIẾT BỊ CHỐNG SÉT
A. NGUYÊN NHÂN HÌNH THÀNH SÉT
1/ Nguyên nhân hình thành sét:
Trong những năm qua, cứ mỗi khi mùa mưa đến, ngoài việc chuẩn bị các biện pháp
phòng chống bão lụt chúng ta còn phải quan tâm đến một hiện tượng thiên nhiên khác
có tác hại nghiêm trọng đến cơ sở vật chất và con người - đó là dông sét. Có thể hiểu
nôm na rằng sét là sự phóng điện giữa đám mây dông và một điểm nào đó trên mặt đất
khi điện trường khí quyển đạt đến một giá trị tới hạn. Việt Nam thuộc vùng khí hậu
nhiệt đới nên dòng điện sét thường rất lớn khoảng 30kA, do đó nếu một công trình
nào đó bị sét đánh thì phần kiến trúc của công trình đó có thể bị phá vỡ do ảnh hưởng
của áp suất và nhiệt độ phát tán cao, các thiết bị điện trong công trình có thể bị hỏng
do trường điện từ của dòng sét cảm ứng và con người có thể bị tổn thương nếu ở gần
điểm phóng điện sét. Trong thực tế đã xảy ra nhiều trường hợp một cơn phóng điện sét
đã làm cho hàng chục người bị thương và chết (xảy ra ở xã Hiệp Thành - Bạc Liêu)
còn những vụ sét làm chết người hàng năm thì xảy ra liên tục khắp nơi nhất là các
vùng trọng điểm như Đồi Rìu, Bàu Sầm, Bảo Vinh thuộc Huyện Long Khánh -
Đồng Nai, các xã vùng sâu thuộc Huyện Đức Linh, Hàm Tân - Bình Thuận, hoặc một
số xã thuộc các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, ngay tại TpHCM năm nào cũng xảy
ra vài trường hợp tử vong do phóng điện sét.
Cơ chế hình thành một cơn sét nói chung khá phức tạp, có nhiều công trình nghiên
cứu về quá trình nhiễm điện của một đám mây dông cũng như cơ chế phát triển của tia

mang một lượng điện dương. Lượng điện này sẽ phân bố trên các vật có khả năng dẫn
điện như nhà cửa, cây cối, công trình, trụ điện, tháp anten , vật nào dẫn điện càng
tốt thì điện tích phân bố trên vật đó càng lớn và điện trường của nó càng mạnh so với
các vật xung quanh. Vì vậy, khi dòng tiên đạo phát triển xuống gần mặt đất thì nó sẽ
chọn vật có điện trường mạnh nhất để đánh vào mà ta gọi là phóng điện sét, nơi tiếp
xúc của chúng gọi là kênh sét. Đây là thời điểm trao đổi điện tích giữa đám mây và
mặt đất được gọi là giai đoạn trung hòa điện tích, dòng điện trong kênh sét lúc này rất
lớn có thể đến 200kA nên bị nóng lên rất mạnh khoảng 20.000oC và do đó ta thấy nó
sáng chói lên (cũng được gọi là chớp). Dưới tác dụng của nhiệt độ này, lớp không khí
chung quanh kênh sét bị giãn nỡ mạnh gây ra tiếng nổ lớn mà ta gọi là sấm. Do ánh
sáng có vận tốc lớn hàng triệu lần so với âm thanh nên ta thấy ánh chớp trước rồi sau
đó một lúc mới nghe thấy tiếng sấm.
2/ Một số biện pháp phòng tránh sét thông dụng và hiệu
quả:
Ở đây chúng ta cần phân biệt các loại sét khác nhau như sét đánh trực tiếp, sét đánh
gián tiếp, sét cảm ứng.
- Sét đánh trực tiếp là sét đánh thẳng vào nhà cửa công trình hoặc đánh vào bồn
nước kim loại hay trụ anten nằm trên công trình đó, đánh vào cây cối, đánh vào người
đang di chuyển khi đang có dông Đây là loại sét nguy hiểm nhất vì nó có thể gây
thiệt hại nặng nề cho công trình hoặc gây chết người.
- Sét đánh gián tiếp là sét đánh vào đường dây điện thoại, đường dây tải điện cao thế
hoặc hạ thế ở một nơi nào đó rồi theo đường dây truyền vào công trình làm hư hỏng
thiết bị điện đang sử dụng. Chúng ta thường thấy hiện tượng bóng đèn, điện thoại, TV,
tủ lạnh bị cháy hoặc người đang gọi điện thoại bị điện giật mạnh sau một cơn dông
sét tất cả là do ảnh hưởng của loại sét này.
- Sét cảm ứng bao gồm cảm ứng tĩnh điện và cảm ứng điện từ. Sét cảm ứng tĩnh
điện thường chỉ nguy hiểm cho các công trình có chứa chất dễ cháy nổ như xăng dầu,
khí đốt do tác động của phóng điện thứ cấp còn sét cảm ứng điện từ chỉ nguy hiểm đối
với các thiết bị hiện đại dùng các linh kiện điện tử nhạy với xung điện trong các công
trình bưu điện, viễn thông, phát thanh truyền hình.

nhưng nói chung có thể chia làm hai loại chính :
a/ Loại phóng điện sớm: đó là các loại kim thu sét có đặc tính phát ra dòng mồi khá
sớm khi điện trường khí quyển chưa đạt đến trị số tới hạn nghĩa là nó chủ động đón
bắt dòng phóng điện sét ở một điểm nào đó trong không gian cách xa công trình mà
nó bảo vệ. Chúng ta có thể hình dung là khi hoạt động thì kim thu sét như được kéo
dài ra một đoạn gấp hàng chục lần chiều dài thực của chúng, đoạn này được gọi là độ
cao ảo của kim thu sét và như thế chúng có phạm vi bảo vệ lớn hơn rất nhiều so với
kim thu sét cổ điển ở cùng một độ cao.
b/ Loại phân tán điện tích: đó là các loại kim thu sét có đặc tính tạo ra một lớp điện
tích không gian mang điện dương trong vùng khí quyển nằm bên trên đầu kim dựa
trên nguyên lý phóng điện điểm.Trường tĩnh điện mây dông càng mạnh thì dòng
phóng điện càng mạnh và lớp điện tích không gian càng nhiều, nó tác dụng như một
màn chắn tĩnh điện làm cho điện trường giữa đám mâydông và đất yếu đi nghĩa là loại
bỏ nguy cơ phóng điện sét.
Ngoài ra còn một dạng kết hợp của hai loại trên để tạo thành một hệ thống chống
sét khác gọi là loại phóng điện trì hoãn. Loại này có ưu điểm làm tăng phạm vi bảo vệ
nhưng lại rất tốn kém so với hai loại trên.
Trong gần 20 năm qua, chúng tôi đã nghiên cứu đặc tính kỹ thuật của trên 20 loại
kim thu sét khác nhau gồm cả những loại chưa có mặt ở thị trường Việt Nam và cũng
đã thiết kế thi công hàng trăm hệ thống chống sét cho nhiều chủng loại công trình
khác nhau, nói chung về nguyên lý làm việc thì chúng có hiệu quả cao hơn nhiều so
với loại kim thu sét cổ điển và mỗi loại có những ưu khuyết điểm khác nhau. Hơn
nữa, do các loại kim thu sét chủ động chỉ mới phát triển mạnh tại Việt Nam trong
vòng 5 năm trở lại nên phải cần có thêm thời gian để theo dõi và đánh giá xem loại
kim nào đạt yêu cầu về chất lượng, độ bền và hiệu quả trong việc bảo vệ công trình
trong điều kiện khí hậu nhiệt đới như nước ta, ngoài ra giá cả cũng là một yếu tố cần
quan tâm vì chúng không phù hợp lắm đối với đa số các hộ gia đình muốn lắp một hệ
thống chống sét riêng cho nhà của mình.
Tóm lại như đã trình bày ở trên, một hệ thống chống sét ngoài kim thu sét còn có
phần dẫn sét và bãi tiếp địa tản dòng sét trong đất mà đây là các phần không dễ dàng

với cọc từ 3 đến 15 mét.
- Dây tiếp đất: thường là cáp đồng trần có tiết diện từ 50 đến 75mm2 dùng để liên
kết các cọc tiếp đất này lại với nhau. Cáp này nằm âm dưới mặt đất từ 0,5 đến 1 mét .
- Ốc siết cáp hoặc mối hàn hóa nhiệt Exoweld: dùng để liên kết dây tiếp đất & các
cọc tiếp đất với nhau.
2. Chống sét đánh thẳng bằng công nghệ tiêu tán đám mây điện tích không cho
hình thành tia tiên đạo sét (dissipation array system):
Công nghệ này hiện nay ở Việt Nam rất ít sử dụng vì giá thành cao, chỉ được ứng
dụng vào một số công trình cần thiết.
Các hãng sản xuất như: LEC-USA, LIGHTNING PREVECTION SYSTEM –
USA.
Cấu hình của loại này gồm có 3 phần:
a) Các đầu phát ion dương: Thường làm bằng thép mạ đồng hoặc bằng inox. Các
đầu phát ion dương có dạng quả cầu nhiều gai, dạng cái dù nhiều gai , hoặc dạng cánh
dơi nhiều gai.
b) Dây dẫn sét: Dùng để dẫn dòng ion dương từ mặt đất đi lên các thiết bị phát ion
dương. Thường làm bằng cáp đồng trần, tiết diện của dây dẫn được quy định theo tiêu
chẩn quốc tế (NFC 17 102 của pháp ) từ 50mm2 đến 70mm2.
c) Hệ thống tiếp đất: Dùng để tản dòng điện sét trong đất. Cấu hình của hệ thống
tiếp đất này gồm:
- Các cọc tiếp đất: thường dài từ 2,4 mét đến 3 mét. Đường kính ngoài thường là 14
– 16mm. Được chôn thẳng đứng & cách mặt đất từ 0,5 đến 1 mét. Khoảng cách giữa
cọc với cọc từ 3 đến 15 mét .
- Dây tiếp đất: thường là cáp đồng trần có tiết diện từ 50 đến 75mm2 dùng để liên
kết các cọc tiếp đất này lại với nhau. Cáp này nằm âm dưới mặt đất từ 0,8 đến 1 mét.
Yêu cầu dây cáp tiếp đất này phải được nối thành một mạch vòng kín trước khi nối
với dây dẫn sét.
- Ốc siết cáp hoặc mối hàn hóa nhiệt Exoweld: dùng để liên kết dây tiếp đất & các
cọc tiếp đất với nhau.
3. Chống sét đánh thẳng bằng công nghệ phát tia tiên đạo sớm (Early Streamer

c) Hệ thống tiếp đất: Dùng để tản dòng điện sét trong đất . Cấu hình của hệ thống
tiếp đất này gồm :
- Các cọc tiếp đất: thường dài từ 2,4 mét đến 3 mét . Đường kính ngoài thường là
14 – 16mm . Được chôn thẳng đứng & cách mặt đất từ 0,5 đến 1 mét . Khoảng cách
cọc với cọc từ 3 đến 15 mét .
- Dây tiếp đất: thường là cáp đồng trần có tiết diện từ 50 đến 75mm2 dùng để liên
kết các cọc tiếp đất này lại với nhau . Cáp này nằm âm dưới mặt đất từ 0,5 đến 1
mét .
- Ốc siết cáp hoặc mối hàn hóa nhiệt Exoweld: dùng để liên kết dây tiếp đất & các
cọc tiếp đất với nhau.
d) Cấu tạo của van cắt sét: Van cắt sét được chế tạo từ ô xýt kim loại (metal oxide
varristor – mov) thường là ô xýt kẽm. Đặc điểm của loại vật liệu này là chỉ có thể dẫn
điện ở điện áp cao & sẽ trở thành vật cách điện ở điện áp thấp, điện áp càng cao thì
dòng điện thông mạch càng lớn và điện áp càng giảm thì dòng thông mạch càng giảm
về zê rô (còn gọi là khối điện trở phi tuyến)
e) Nguyên lý làm việc của van cắt sét: Khi sét đánh trực tiếp vào đường dây điện
hạ thế 3 pha 220/380vac – 50hz, hoặc sét đánh vào các vùng lân cận rồi cảm ứng vào
đường dây hạ thế rồi lan truyền vào van cắt sét trước khi nó đến phụ tải (các thiết bị
dùng điện). Xung điện sét này có biên độ điện áp lớn làm cho điện trở phi tuyến của
van cắt sét ngưởng dẫn, lúc này nó sẽ mở mạch để cho dòng điện sét đi qua nó xuống
đất. Khi xung điện sét giảm thấp đến dưới giá trị điện áp ngưởng của van cắt sét thì
điện trở phi tuyến của van cắt sét sẽ tăng nhanh để ngắt dòng cắt xung sét.
2. Dùng thiết bị cắt lọc sét (thường là lắp nối tiếp với phụ tải) để vừa cắt xung điện
sét, vừa lọc được các loại sóng hài , các nhiểu tần số cao của sét:
a) Cấu hình: loại này gồm có 3 phần:
*Thiết bị cắt lọc sét:
Dùng để cắt xả xung điện sét lan truyền trên lưới hạ thế xuống đất & lọc các sóng
hài các nhiểu tần số cao trước khi chúng có thể theo nguồn điện đi vào phụ tải.
*Dây dẫn sét:
Dùng để dẫn dòng sét từ thiết bị cắt lọc sét sét đến hệ thống tiếp đất.

sét còn sót với biên độ thấp khi ra khỏi bộ lọc l – c thì sẽ bị van cắt sét thứ cấp cắt
thêm một lần nửa. Khi xung điện sét giảm thấp đến dưới giá trị điện áp ngưởng của
van cắt sét thì điện trở phi tuyến của van cắt sét sẽ tăng nhanh để ngắt dòng cắt xung
sét.
II. Chống sét lan truyền cho lưới điện hạ thế 3 pha 220/380v –
50/60hz:
1. Dùng chống sét Van sơ cấp (gọi là thiết bị cắt sét nguồn 3 pha hoặc 1
pha), lắp song song với nguồn điện để cắt giảm xung điện sét lớn xuống đất.
*ƯUĐIỂM:
- Không bị giới hạn dòng tải nên cùng lúc có thể
Bảovệ được nhiều thiết bị dùng điện .
- Vì đây chỉ là thiết bị cắt sét sơ cấp nên thường giá thành thấp .
*NHƯỢĐIỂM:
- Chỉ cắt hầu hết các xung lớn mà không lọc được các thành phần tần số cao của sét,
như các sóng hài, các loại nhiểu . . .
Các hãng có thể đáp ứng tốt như: TPS – ÚC, OBO – ĐỨC, MCG – USA, ERICO –
ÚC,TERCEL–ÚC.
2. Dùng thiết bị cắt lọc sét (thường là lắp nối tiếp với phụ tải) để vừa cắt
xung điện sét, vừa lọc được các loại sóng hài của sét .
*ƯUĐIỂM:
- Bảo vệ đa cấp cho phụ tải ( gồm cắt sét sơ cấp, lọc, cắt sét thứ cấp), do đó có độ an
toàn cao.
*NHƯỢCĐIỂM:
- Vì được chế tạo để bảo vệ đa cấp nên giá thành cao .
- Vì lắp nối tiếp nên bị giới hạn với một dòng điện nhất định .
- Các hãng đáp ứng tốt như: TPS – ÚC , OBO – ĐỨC , ERICO – ÚC , TERCEL – ÚC
.
3. Chống sét lan truyền cho đường dây thông tin
1. Chống sét lan truyền cho đường dây điện thoại lắp trên phiến Krone 10 đôi dây: tùy
theo mức điện áp tín hiệu, tần số làm việc, tốc độ đường truyền sẽ lựa chọn các thiết