1
SIÊU ÂM BỤNG CẤP CỨU
BM chẩn đoán hình ảnh
ĐHYD Cần Thơ
Siêu âm chỉ là
cái bóng của sự thật
2
MỤC TIÊU
1. Nhận biết được vai trò của các phương tiện CĐHA
2. Mô tả được 4 vị trí khảo sát cơ bản trong kỹ thuật
FAST
3. Nêu được nhóm các nguyên nhân thường gặp trong
các vị trí đau thông thường.
4. Mô tả được hình ảnh một số bệnh lý thường gặp
điển hình trong cấp cứu
5. Thực hiện thuần thục các mặt cắt cơ bản trong kỹ
thuật FAST.
6. Thực hiện thuần thục các mặt cắt khảo sát trong
bệnh lý viêm ruột thừa, tìm nguyên nhân thận ứ
nước.
SA tại gường
3
KỸ THUẬT KHẢO SÁT
• Phần lớn các trường hợp bệnh nhân không
cần chuẩn bị gì.
• Bệnh nhân nằm ngửa, hai tay đưa cao lên đầu
bộc lộ phần mạn sườn.
• Và phần lớn trường hợp
sẽ gặp các khó khăn: (1)
Bệnh nhân không hợp
tác. (2) Bệnh nhân xoay

• 2- Mặt cắt ¼ trên (T) (hay mặt cắt liên sườn T,
mặt cắt khoang quanh lách)
• 3- Mặt cắt vùng chậu (hay mặt cắt hạ vị, mặt
cắt túi cùng Douglas)
• 4- Mặt cắt quanh tim (hay mặt cắt dưới xương
ức, mặt cắt dưới sườn)
6
7
Các mặt cắt mở rộng gồm:
• Mặt cắt qua rãnh đại tràng (P) và (T): tìm dịch
rãnh Đại tràng
• Mặt cắt liên sườn (P), (T) sau: tìm dịch màng
phổi.
• Mặt cắt khoang màng phổi (phía trước): tìm
dấu hiệu trượt màng phổi. Thiếu dấu hiệu này
thể hiện tràn khí màng phổi.
• Mặt cắt cạnh ức: khảo sát tim.
Kỹ thuật khác
• Đè ép.
• Xoay trở bệnh nhân: hơi tự do, dịch tự do, sỏi
sẽ thay đổi vị trí khi thay đổi tư thế bệnh nhân.
8
Siêu âm trong chấn thương
Vai trò của siêu âm là
• (1) Tìm dịch ổ bụng.
• (2) Tìm tạng tổn thương.
• (3) Tìm tổn thương khoang màng phổi.
• (4) Hướng dẫn chọc dò
• (5) Theo dõi diễn tiến.
9

Tràn dịch màng phổi
Đường cắt dưới sườn (hay gọi là đường cắt gián
tiếp): quan sát dịch màng phổi nhờ gan làm
của sổ siêu âm.
Đường cắt liên sườn (phía thấp hay phía sau)
hay gọi là đường cắt trực tiếp: khảo sát trực
tiếp dịch màng phổi. Khi cần chọc dò dịch dẫn
lưu hay xét nghiệm thì đường cắt trực tiếp sẽ
được lựa chọn.
13
Tràn khí màng phổi
• Bình thường, màng phổi có dấu hiệu “trượt
màng phổi” – “lung sliding”.
• Dấu hiệu “trượt màng phổi” không xuất hiện
khi có khí xen giữa 2 lá thành và lá tạng.
• Có thể quan sát trực tiếp hình ảnh động hay
dùng Doppler hoặc mode TM để khảo sát dấu
hiệu trượt.
14
Một số chú ý khi làm siêu âm trong
chấn thương
• Siêu âm không có dịch không loại trừ tổn
thương tạng. -> nên siêu âm kiểm tra
• Có dịch lượng ít. Có thể gợi ý tìm tạng tổn
thương dựa vào vị trí xuất hiện dịch.
15
• Khi siêu âm phát hiện có dịch lượng nhiều.
Nên khảo sát nhanh tổn thương tạng và
KHÔNG NÊN CỐ GẮNG tìm tổn thương
tạng trên siêu âm.

Ruột thừa viêm tiểu
khung
Viêm đại tràng Sigma
HỐ CHẬU PHẢI
Ruột thừa viêm
30%
Bệnh lý phụ khoa
20%
Bệnh lý khác
50% (Viêm
túi thừa manh tràng, viêm
đoạn cuối hồi tràng, xoắn
manh tràng, lồng ruột,
Crohn….)
HÔNG TRÁI
Cơn đau quặn thận do
sỏi
Viêm thận bể thận cấp
Các bệnh lý thận, tiết
niệu khác
QUANH RỐN
Tắc ruột
Viêm dạ dày ruột cấp
Viêm hạch mạc treo
Viêm phúc mạc
Phình động mạch chủ
bụng.
HÔNG PHẢI
Cơn đau quặn thận do
sỏi

19
Dày thành túi mật
• Sốt xuất huyết
• Viêm túi mật
• Do ngâm trong dịch (xơ gan, suy thận mạn,
suy tim…)
Viêm tụy cấp
• Siêu âm không chẩn đoán xác định
• Gợi ý chẩn đoán
• Tìm nguyên nhân
• Các vai trò khác
20
• Tụy tăng kích thước
• Giảm hồi âm
• Dịch quanh tụy (dấu hiệu sớm)
• Tìm biến chứng
21
Phình động mạch chủ bụng
Chỉ định: trong các trường hợp cấp cứu
sau
(1) Đau bụng kèm hạ huyết áp.
(2) Khối vùng bụng có đập hoặc sờ thấy.
(3) Đau bụng/lưng/hông không rõ nguyên nhân.
(4) Theo dõi trên bệnh nhân có chẩn đoán phình
động mạch chủ bụng.
22
Hoặc có thể dùng tầm soát các trường
hợp
(1)Nam ≥ 65 tuổi.
(2) Nữ ≥ 65 tuổi có yếu tố nguy cơ bệnh lý tim

(2) Vôi hóa thành mạch: các cấu trúc hồi âm dày có
bóng lưng nằm trên thành mạch.
(3) Bóc tách: rất khó xác định trên siêu âm thang xám.
Hình ảnh giống như vách ngăn trong lòng động
mạch. Thường chứa máu dạng lợn cợn có hồi âm
dày. Khó phân biệt với huyết khối lòng mạch. Cần
dùng Doppler để chẩn đoán.
24
Tiêu chuẩn chẩn đoán
Khi đk lớn nhất ≥ 3cm hoặc gấp 1.5 lần đk đoạn
gần (ở phụ nữ). Chú ý vị trí quan trọng là đoạn
phình dưới động mạch thận.
25
KẾT LUẬN
• Siêu âm cấp cứu là một công việc hàng ngày
của bác sĩ siêu âm.
• Với bệnh cảnh chấn thương, mục tiêu chủ yếu
của siêu âm là tìm dịch.
• Với bệnh cảnh đau bụng, siêu âm có thể giúp
chẩn đoán và chẩn đoán phân biệt hầu hết các
nguyên nhân.
• Để chẩn đoán siêu âm chính xác, bác sĩ siêu
âm cần trang bị kiến thức lâm sàng phong phú,
kỹ năng thuần thục - chính xác, khả năng phân
tích-tổng hợp trong bệnh cảnh cấp cứu có rất ít
thời gian.
• Trong các trường hợp khó, cần phối hợp với
các phương tiện hình ảnh khác hoặc theo dõi
lại bằng siêu âm.