Phân tích bài thơ Nói với con của Y Phương
Qua bài thơ này, Y Phương đã thể hiện tình cảm gia đình ấm cúng, ca ngợi
truyền thống cần cù, sức sống mạnh mẽ của quê hưong và dân tộc mình
Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Trùng Khánh - Cao Bằng ,thấm nhuần những
tinh hoa, cái đẹp của dân tộc Tày , Y Phương (1948) là một nhà thơ tiêu biểu cho các
dân tộc miền núi ."Thơ Y Phương như một bức tranh thổ cẩm đan dệt nhiều màu sắc
khác nhau ,phong phú và đa dạng ,nhưng trong đó có một màu sắc chủ đạo ,âm điệu
chính là bản sắc dân tộc rất đậm nét và độc đáo .Nét độc đáo đó nằm ở cả nội dung và
hình thức .Với Y Phương ,thơ của dân tộc Tày nói riêng và thơ Việt Nam nói chung có
thêm một giọng điệu mới ,một phong cách mới "( Từ điển tác giả ,tác phẩm văn học
Việt Nam ).
Đi từ đề tài quen thuộc :tình cảm cha con ,phụ tử thiêng liêng ,nhưng với Y
Phương ,trong làng thơ Việt Nam đã có thêm một lối đi ,1 giai điệu mới . Khác với
"Chiếc lược ngà ",tình cha con được đặt trong hoàn cảnh éo le của chiến tranh ,tình
cha con trong bài thơ được thể hiện qua lời tâm tình của người cha .Người cha đã bộc
lộ lòng yêu thương con qua ước mong con sống xứng đáng ,phát huy truyền thống
của,gia đình , quê hương.
Mượn lời người cha nói với con về tình yêu thương của cha mẹ ,sự đùm bọc
của quê hương với con ,nhà thơ đã gợi về nguồn sinh dưỡng trong mỗi người chúng ta
.Mở đầu bài thơ là khung cảnh gia đình ấm cúng ,đầy ắp tiếng nói cười .Mười một câu
thơ như tràn đầy những đầm ấm ,yên vui của tình cảm gia đình ,tình cảm quê hương :
"Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười
Người đồng mình yêu lắm con ơi
Đan lờ caì nan hoa
Vách nhà ken câu hát

Còn quê hương thì làm phong tục ".
Sự đối lập giữa bên ngoài :"thô sơ da thịt" nhưng bên trong ko hề nhỏ bé về
tâm hồn ,người đồng mình có ý chí tự làm chủ cuộc sống của mình. Qua "sự liên
tưởng phong phú sáng tạo "tự đục đá kê cao quê hương ",người đồng mình là những
con người lao động cần cù ,có nghị lực ,niềm tin ,mà tầm vóc ,nỗi buồn ,chí hướng
của họ là cái cao ,xa chiều kích của trái đất (Cao đo nỗi buồn /Xa nuôi chí lớn ) .Họ
giữ gìn bản sắc dân tộc mà vẫn làm rạng rỡ quê hương như vậy bởi họ yêu quê hương
sâu nặng và luôn lấy quê hương làm chỗ dựa tinh thần .Người cha muốn con yêu là
yêu những điều đó , yêu những đức tính cao đẹp của người đồng mình .
Cả đoạn thơ như âm vang trong những lời tự hào ,sự gắn bó và tình yêu tha
thiết của người cha về quê hương .Nó như trở thành một hành khúc mạnh mẽ ngợi ca
quê hương .Và ,lời nhắc nhở của người cha với con chính là một nốt nhấn kết lại bản
hành khúc của quê hương :
"Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Ko bao giờ được nhỏ bé
Nghe con ".
Cho con thấy tình yêu thương ,niềm tin tưởng của cha ,người cha mong con
biết sống sao cho tốt ,cho xứng đáng với tình cảm của cha .Cho con hiểu cuộc sống
của người đồng mình ,người cha muốn con cảm thương với những khó khăn ,vất vả để
khao khát đi xây dựng quê hương .Ca ngợi những đức tính cao đẹp của người đồng
mình ,cha đã truyền cho con vẻ đẹp sức mạnh của truyền thống quê hương ,mong con
sống có tình nghĩa ,biết chấp nhận gian khó ,vươn lên bằng ý chí của mình ,vững vàng
trên đường đời.
Điều lớn lao nhất mà người cha muốn truyền cho con chính là lòng tự hào với
quê hương và niềm tự tin khi bước vào đời .Nói với con mà chính là cha đã trao tặng
cho con .Cha đã vun đắp cho con những tình cảm tốt đẹp , cho con một hành trang
quý và đã sẵn sàng tung cánh cho con bay đi khắp mọi nơi .
Bài thơ ko dài với 28 câu thơ tự do ,có câu 2 chữ ,có câu 10 chữ ,tất cả bay theo
cảm xúc tự nhiên ,dạt dào của ý thơ .Giọng thơ tha thiết ,trìu mến . Ngọt ngào làm sao