CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG HỌC SINH SINH VIÊN VÀ YÊU
CẦU THỰC TIỄN
1. Khái quát chung về chính sách tín dụng HSSV
Học tập là một nhu cầu và cũng là quyền cơ bản của con người. Tuy vậy, không
phải ai cũng có điều kiện để theo đuổi con đường học vấn, đi tới ước mơ của mình.
Bên cạnh sự cố gắng nỗ lực từ phía các gia đình cũng như bản thân HSSV “tự vận
động” để thực hiện niềm đam mê đó thì vẫn còn rất nhiều hoàn cảnh khó khăn không
thể tiếp bước trên con đường ấy.
Nắm bắt được hiện trạng ấy, Nhà nước ta đã có rất nhiều chính sách khuyến
khích học tập và “tín dụng HSSV” là một trong các chính sách ngày càng có vai trò to
lớn trong việc hỗ trợ HSSV có hoàn cảnh khó khăn theo đuổi nghiệp tri thức của
mình. Cùng thời gian, Chính sách này ngày một lớn mạnh và có tác động rất lớn tới
xã hội, được xã hội quan tâm và ủng hộ. Sau hơn 14 năm hình thành và phát triển, đến
nay Tín dụng HSSV đã gặt hái được những kết quả đáng ghi nhận, nhưng cũng khó
tránh khỏi những hạn chế phát sinh.
Vậy, những kết quả đấy là gì? Làm thế nào có thể khắc phục để chính sách này
hoàn thiện nhất? Bài viết này sẽ đi tìm câu trả lời ấy dưới góc nhìn của sinh viên
chuyên ngành.
a. Quá trình hình thành và phát triển
- Chương trình tín dụng dành cho học sinh, sinh viên (HSSV) được triển khai từ tháng
3/1998 theo Quyết định số 51/1998/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Sau hơn 9
năm tổ chức thực hiện, chương trình mới cho vay được gần 100 nghìn học sinh, sinh
viên vay vốn đi học
- Ngày 27/09/2007 Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 157/2007/ QĐ-TTg
về tín dụng đối với HSSV thì chính sách này thực sự trở mình và đi vào cuộc sống.
- Thời kì mới thành lập quỹ này nằm ở Ngân hàng Công thương Việt Nam. Từ đầu
2003, quỹ được chuyển giao sang Ngân hàng Chính sách Xã hội.
1
b. Một số nội dung chính
- Tín dụng đối với HSSV là việc sử dụng các nguồn lực tài chính do Nhà nước huy
động để cho các hộ có con em là HSSV đang trong hoàn cảnh khó khăn về tài chính

+ Nguyên tắc cho vay: người vay phải sử dụng vốn vay đúng mục đích xin vay và có
trách nhiệm hoàn trả nợ đúng hạn cả gốc và lãi.
2. Thực trạng thực hiện chính sách tín dụng HSSV
a. Tích cực:
- Giúp HSSV nghèo trang trải 1 phần học tập và cuộc sống, số lượng được vay vốn
ngày càng tăng.
Sau hơn 5 năm thực hiện, tính đến ngày 31-12-2012, tổng doanh số cho vay của
chương trình đạt 43.326 tỷ đồng với hơn ba triệu lượt HSSV được vay vốn.
- Đóng góp tích cực, thúc đẩy phong trào học tập ở các địa phương nghèo, giúp một
bộ phận nhân dân có thu nhập thấp được thụ hưởng sự bình đẳng về giáo dục, đào tạo
và có công ăn việc làm.
- Chắp cánh ước mơ và thắp sáng niềm tin cho HSSV nghèo ham học.
Hàng loạt các bài báo, trang mạng đưa tin về niềm vui và sự phấn khởi của các gia
đình khi đam mê theo đuổi tri thức của con em mình được tiếp sáng.
"Trước đây có những lúc phải chạy đôn, chạy đáo, vay của tư nhân lãi gấp bốn, năm
lần ngân hàng thương mại mà vẫn không lo được tiền cho con chi phí học tập hằng
tháng. Bây giờ, được vay ưu đãi, gia đình tôi như bớt được gánh nặng luôn đeo bám
hằng ngày" - Chị Nguyễn Thị Nghiêm, thôn Bạch Đa 2, xã An Lâm, huyện Nam Sách
(Hải Dương).
3
(Theo www.baomoi.com)
Nguyễn Bích Hạnh(Nam Định): Em được sinh ra trong gia đình nghèo ở ven biển
Nam Định, bố mẹ đau ốm quanh năm. Học xong phổ thông trung học, em buộc phải
nghỉ học đi làm cho một cửa hàng giặt thuê trên Hà Nội, để tự nuôi sống bản thân và
phụ giúp một phần tiền cho người anh trai theo học trung cấp cơ khí. Cũng may nhờ
có nguồn vốn ưu đãi của Chính phủ cho học sinh, sinh viên vay vốn để có tiền đóng
học phí và trang trải một phần chi phí ăn học. Cùng sự chung sức của gia đình, hai
anh em ở Hà Nội dựa vào nhau vừa học, vừa làm. Tốt nghiệp ra trường với tấm bằng
cử nhân, hai anh em đã tìm được việc làm ổn định, bước đầu đã tiết kiệm được tiền
trả nợ ngân hàng trước kỳ hạn.

Thứ nhất, vẫn tồn tại một nghịch lý là nguyên tắc chia sẻ rủi ro với HSSV nghèo chỉ
được đầu tư cấp tập suốt quãng thời gian đi học, còn sau đó (khi tốt nghiệp) bị… bỏ
rơi! Thứ hai, hiệu quả sử dụng đồng vốn tín dụng sinh viên về lâu dài sẽ quá thấp, khi
tiền cho vay nhiều bao nhiêu cũng phần lớn nằm ở đối tượng sinh viên nghèo thiếu
việc làm. Nếu vậy, tín dụng đầu tư sẽ không giải quyết được tính công bằng giáo dục,
tạo cơ hội việc làm cho học trò nghèo, nếu không muốn nói rất lãng phí thời gian và
kiến thức họ có được. Vậy làm sao để hỗ trợ hiệu quả bền vững cho học sinh nghèo,
cho họ "cần câu” cách gì thay vì chỉ cho "cá”?”
(Theo Thanh Như –Đại đoàn kết)

Về quá trình thực hiện:
- Cho vay sai đối tượng.
Năm 2012, phát hiện 3.639 hộ vay sai chính sách, chiếm tỷ lệ 0,62% số hộ được kiểm
tra, dù chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng cũng là vấn đề cần quan tâm. Bởi nó không chỉ làm
chính sách của chúng ta mất hiệu quả tối đa mà còn là sự bất bình đẳng đối với các hộ
gia đình, cá nhân HSSV đáng được hưởng.
- Việc rà soát đối tượng được vay còn nhiều bất cập ở cấp cơ sở. Chẳng hạn, SV đúng
đối tượng gia đình chính sách thật nhưng trên thực tế gia đình này rất khá giả nhưng
5
do quen biết, nể nang nhau mà được bình chọn hộ gia đình chính sách. Gia đình này
vay vốn vốn mục đích sản xuất kinh doanh hoặc cho vay lại… vì kinh tế của họ hoàn
toàn có thể trang trải được cho con em mình.
- Tình trạng vốn vay HSSV thường chậm 2-3 tháng. Nhiều địa phương còn lúng túng
trong việc xác định hộ có thu nhập bằng tối đa 150 % hộ nghèo và hộ có hoàn cảnh
khó khăn. Do đối tượng vay vốn HSSV gồm cả hộ nghèo và các hộ trên cận nghèo
(cận nghèo có thu nhập tối đa 130% hộ nghèo).
3. Một số giải pháp đề xuất:
- Xem xét nâng mức cho vay đối với những gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn
hoặc những gia đình có từ 2 HSSV theo học các trường CĐ, ĐH.
Với biện pháp này có thể tạo điều kiện tốt hơn cho HSSV học tập, bởi có một SV theo