Sử dụng chất chiết từ cây Yucca trong nuôi trồng
thủy sản

Cây Yucca có tên khoa học Yucca schidigera, là loại cây thuộc họ Agavaceae. Cây
Yucca còn được gọi là cây Mojave Yucca, vì nó là cây bản địa ở sa mạc Mojave và sa
mạc Sonoran thuộc đông nam California, ở nam Nevada, tây Arizona. Nó cũng là loài
bản địa ở Mexico, Yucca thường mọc ở những dốc sa mạc đá và miền sa mạc Creosote.
Chúng chịu đựng được sự nung nóng của mặt trời và không cần nước. Cây Yucca là loài
cây có hoa và có thể cao đến 5m.

Lợi ích của cây Yucca

Người dân châu Mỹ bản địa dùng sợi lấy từ lá cây Yucca là dây thừng, giày và quần áo.
Hoa và quả cây Yucca có thể ăn được và hạt đen của cây Yucca có thể nghiền để lấy tinh
bột. Người ta còn dùng rễ của cây Yucca để làm xà phòng gội đầu trị gàu và rụng tóc.
Trong chăn nuôi gia súc, chất chiết từ cây Yucca được dùng khử mùi và giảm ammonia
trong không khí cũng như trong chất thải của động vật. Một số nghiên cứu cho thấy chất
chiết từ cây Yucca được bổ sung trong thức ăn có thể làm giảm hàm lượng ammonia và
urê trong máu của động vật. Chất chiết từ cây Yucca còn được dùng làm thuốc trị bệnh
cho một số động vật, đặc biệt là các bệnh do protozoa (nguyên sinh động vật) gây ra.
Hoạt chất saponin trong chiết xuất Yucca có thể diệt một cách hiệu quả loài protozoa
Giardia lamblia gây bệnh tiêu chảy ở người và động vật. Hoạt chất saponin còn được
dùng để trị một số bệnh trên ngựa như bệnh viêm khớp do nhiễm Naegleria (một giống
thuộc nhóm trùng biến hình), bệnh viêm não và tủy sống do nhiễm Sarcosystis neurona.
Hiện nay hoạt chất saponin chiết từ cây Yucca schidigera đã được sản xuất đại trà và
thương mại hóa.

Cơ chế tác động

Phân tử saponin có hai thành phần chính, steroid trung tâm tan trong dầu và một hoặc
nhiều carbohydrate mạch nhánh tan trong nước. Hai thành phần này tạo nên đặc tính của

Hiệu quả giảm ammonia đạt cao nhất trong ao nuôi cá rô phi trong 12-24 giờ sau khi bổ
sung chiết xuất Yucca. Liều lượng sử dụng được khuyến cáo như sau:

Yucca 90%:
Phòng ngừa khí độc: 1,5kg/1.000m3, 2 tuần xử lý một lần.
Xử lý độc tố: 2-2,5kg/1.000m3, 3 ngày xử lý một lần.

Yucca 95%:
Xử lý nguồn nước bể tôm giống: 7g/m3 nước, mỗi tuần xử lý một lần.
Ao nuôi tôm thịt: 400g/1.000m3 nước trong 2 tháng đầu, hai tuần xử lý một lần. Giai
đoạn cuối vụ nuôi sử dụng liều gấp đôi so với 2 tháng đầu và định kỳ mỗi tuần một lần.

Hòa chất chiết xuất Yucca vào trong nước theo tỷ lệ 1/100 (100g chế phẩm trong 10 lít
nước), để yên trong 30 phút, khuấy đều rồi tạt khắp mặt ao, đồng thời mở máy quạt nước
hoặc hệ thống sục khí đáy để chế phẩm phân tán đều vào nguồn nước ao (cách sử dụng
này có thể khác nhau tùy theo mỗi loại sản phẩm). Không sử dụng đồng thời Yucca với
các loại hóa chất khử trùng. TS. Nguyễn Phú Hòa, Khoa Thủy SẢn, Đại Học Nông Lâm TP.HCM