Nghệ thuật dệt thổ cẩm
truyền thống của dân tộc
Ba Na

Đối với đồng bào Ba Na, nghề dệt thổ cẩm là một nét văn hoá độc đáo có từ rất lâu
đời. Họ đã dệt nên những tấm chăn, thảm vải, những bộ trang phục trong cuộc
sống thường ngày cũng như trong lễ hội mang những nét đặc trưng riêng của người
Ba Na.
Ảnh minh họa
Trước kia, đồng bào Ba Na trồng bông chung trong rẫy lúa, trong kinh nghiệm sản
xuất bà con thường chọn những vùng rừng có nhiều cây quýt gai trồng bông thì
năng suất bông rất cao, giống bông truyền thống có thời gian sinh trưởng kéo dài.
Từ giữa tháng 5, tháng 6 (âm lịch) hàng năm bà con đưa hai loại giống lúa và bông
trỉa cùng một lúc, đến cuối tháng 11 âm lịch lúa được thu hoạch, còn lại cây bông
phải đến giữa tháng giêng năm sau mới thu hái, cây bông được thu từ ba đến bốn
đợt đến cuối tháng ba thì xong. Gặp lúc mưa thuận gió hoà, nếu một rẫy lúa suốt
được 10 gùi thóc thì lượng bông cũng thu được từ 4 đến 5 gùi.
Bông đem về nhà được phơi nắng trên các mái sàn và cho xe cán (Btác) để tách hạt
bông ra, mỗi ngày một người có thể tách được khoảng 3 gùi. Sản phẩm bông sẽ
đưa vào khung kéo (Kpanh) để làm xơ sợi bông, cuối cùng những bó sợi này được
đi qua shire kéo để tạo thành sợi vải có màu trắng, sợi vải được căng ra và có dùng
sáp ong để làm trơn chúng.
Việc tạo màu cho sợi vải hoàn toàn dựa vào các loại cây trên rừng. Lấy cây chàm
giã nát ngâm nước ba ngày đêm rồi cho vào một ít vôi bột, đưa búp vải vào quậy
đều, sau một đêm vớt ra sẽ có những sợi vải màu đen (chính vì làm công việc này
mà phụ nữ Ba-na ngày trước từ khuỷu tay trở xuống đều bị thâm đen). Muốn có
chỉ màu vàng thì nhuộm bằng củ Ktrơn, muốn có màu đỏ thì dùng vỏ cây Kxan.


nghề dệt thổ cẩm truyền thống vẫn được gìn giữ và phát huy. Những người phụ nữ
lớn tuổi đang cố gắng bảo tồn nét đẹp này bằng cách tự làm ra sản phẩm để dùng,
sau đó là bán cho những nơi khác và thậm chí là cho khách du lịch.