Thạp Đồng Đào Thinh
Thông điệp của nền văn
hóa Đông Sơn
Ngày 14 tháng 9 năm 1961, một đồng chí bộ đội phục viên ở
xã Đào Thịnh, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái đi câu thấy bờ
sông bị lở, lộ ra một vật như cái chum.

Sau đó vào ngày 15, dân làng được tin kéo nhau ra xem và
ngày 16 thì Ủy ban hành chính xã được báo cáo và cho người
mang về Ty Văn hóa tỉnh Yên Bái. Sau đó thạp được giao
cho Bảo tàng Lịch sử Việt Nam lưu giữ, bảo quản và giới
thiệu tới đông đảo công chúng trong và ngoài nước tại hệ
thống trưng bày chính của Bảo tàng Lịch sử Việt Nam (nay là
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia) tại số 1 Tràng Tiền, Hoàn Kiếm,
Hà Nội.

Thạp đồng Đào Thịnh có dáng hình trụ thuôn dần xuống đáy,
nắp đậy hình nón cụt. Thạp có kích thước: Đường kính
miệng: 61cm; Đường kính đáy: 60cm; Chiều cao: 98cm. Khi
được phát hiện, thạp đã bị vỡ thành nhiều mảnh, nay đã được
phục dựng lại. Nắp thạp bị mất núm và 2 khối tượng.
Đây là chiếc thạp có kích thước lớn nhất từ trước tới nay.
Trong thạp có chứa một thạp đồng nhỏ có mảnh gỗ mục đậy

thạp còn chứa nhiều than tro và răng người chết, điều đó
chứng tỏ chiếc thạp còn được dùng làm quan tài mai táng
người chết sau hỏa thiêu.

Những đề tài trang trí trên nắp thạp là: 4 cặp tượng trai gái
đang giao hợp (hiện còn 2 cặp). Trai thì xõa tóc, ngang hông
đeo dao găm, đóng khố. Gái thì bận váy ngắn. Bộ phận sinh
dục của nam giới được thể hiện rất rõ, chứng tỏ người xưa cố
ý khi đặt khối tượng này trên nắp thạp phản ánh khát vọng
sinh sôi nẩy nở, sự phồn thịnh của con người và vạn vật.
Thân thạp có hình khắc sáu chiến thuyền mũi cong, nhiều
người mặc y phục hóa trang lông chim, đứng trên sàn thuyền,
giữa lòng thuyền có một pháo đài trên có người đang cầm
cung trong tư thế sẵn sàng chiến đấu. Các chiến binh còn lại,
người cầm cung, lao, giáo, rìu chiến, dao găm. Theo thứ tự ai
sử dụng vũ khí đánh xa thì đứng trước, vũ khí đánh gần đứng
giữa và phòng vệ thì đứng sau cùng. Từ hình dáng, cấu trúc
của con thuyền ấy cũng như sức chở và sự bố trí binh lực trên
thuyền đã phản ánh kỹ thuật đóng thuyền thời kỳ này rất phát
triển, cư dân Đông Sơn không chỉ có tài năng chiến đấu trên
bộ mà họ còn thạo cả thủy chiến, họ đã có đủ một bản lĩnh
quân sự vững vàng, một xã hội sản xuất phát triển, đã có sự
phân tầng giai cấp.

Cho đến nay ngoài thạp Đào Thịnh ra, chưa có một chiếc
thạp nào có được kích thước, kiểu dáng và đề tài trang trí độc
đáo tiêu biểu của cư dân nông nghiệp lúa nước. Thạp đồng