Nguy cơ suy dinh dưỡng
Suy dinh dưỡng là sự mất cân bằng thực phẩm đã tiêu thụ và nhu cầu năng lượng
của mỗi một cơ thể con người và chủ yếu gặp ở trẻ em và người cao tuổi (NCT).
Suy dinh dưỡng ở NCT có thể khắc phục được nếu phát hiện sớm và áp dụng đúng
phương pháp dinh dưỡng.
Một cơ thể được gọi là suy dinh dưỡng khi trọng lượng của cơ thể bị sụt cân từ 5 -
10% trong khoảng thời gian từ 6 tháng đến 1 năm (không bao hàm các bệnh làm
cho cơ thể bị sụt cân nhanh như đái tháo đường, dùng thuốc giảm béo, dùng thuốc
lợi tiểu…).
Những yếu tố khiến người cao tuổi suy dinh dưỡng
Điều quan trọng nhất đưa đến suy dinh dưỡng ở NCT là ăn uống kém chất lượng,
thậm chí không đủ bữa, bữa no, bữa đói. Một số NCT thiếu thốn kinh tế hoặc có
khả năng về kinh tế nhưng không có người lo cho từng bữa ăn hàng ngày, sự việc
cứ kéo dài dẫn đến suy dinh dưỡng. Một số NCT suy dinh dưỡng do bệnh tật mạn
tính kéo dài như hệ thống răng kém (răng lung lay hoặc đã rụng nhiều) gây khó
khăn trong việc nhai thức ăn. Một số bệnh cũng rất dễ gặp ở NCT do chức năng
sinh lý đã bị suy giảm như tuyến nước bọt bị xơ hóa làm giảm khả năng bài tiết
nước bọt. Nếu thiếu nước bọt, NCT sẽ ít ngon miệng hoặc không ngon miệng trong
các bữa ăn, vì vậy sẽ làm chán ăn kéo dài dẫn đến suy dinh dưỡng. Hoặc do chức
năng sinh lý của các giác quan bị suy giảm nhất là vị giác và khứu giác làm giảm
sự kích thích sự thèm ăn.

Người cao tuổi cần phải ăn nhiều chất xơ và đủ sinh tố
Suy dinh dưỡng ở NCT còn có thể gặp trong một số trường hợp bị dị ứng với một
số thức ăn, cho nên NCT sợ ăn vì lo rằng sau khi ăn sẽ bị rối loạn tiêu hóa như
buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy, đau bụng. Một số bệnh về đường tiêu hóa cũng đóng
vai trò quan trọng trong việc suy dinh dưỡng ở NCT, nhất là bệnh về dạ dày, đại
tràng. Một số bệnh về tâm thần như bệnh trầm cảm mạn tính, sa sút trí tuệ cũng
ảnh hưởng rất lớn đến tiêu hóa và vì vậy rất dễ dẫn đến suy dinh dưỡng.
Trong các nguyên nhân gây suy dinh dưỡng ở NCT thì nghiện rượu cũng là một
nguyên nhân đáng kể. Người nghiện rượu rất chán ăn thậm chí không muốn ăn bất

chưa đủ số lượng thì có thể tạo điều kiện cho họ ăn thêm các bữa phụ vào khoảng 9
giờ sáng và khoảng 3 giờ chiều. Nên ăn thêm các loại quả sau bữa ăn (tráng miệng)
như cam, quít, chuối, bưởi… và nên ăn nhiều rau. Rau vừa cung cấp các loại sinh
tố vừa cung cấp chất xơ ngăn ngừa táo bón…
Để tránh hiện tượng chán ăn, ăn không ngon miệng, nếu không bị các bệnh về tim
mạch, dạ dày, đại tràng và có điều kiện kinh tế thì có thể uống 1 ly rượu vang đỏ
trước lúc ăn để khai vị (kích thích ăn uống ngon miệng). Trọng tâm của việc phòng
suy dinh dưỡng là làm sao NCT ăn được, tiêu hóa được, vì vậy thức ăn phải mềm
dễ nhai, dễ nuốt nhưng không nên xay nhuyễn vì sẽ làm giảm mùi vị thường có của
thức ăn. Tuy vậy, NCT cũng nên hạn chế ăn mỡ động vật, lòng đỏ trứng (gà, vịt,
chim cút, ngỗng) hoặc các loại phủ tạng như gan, tim, lòng, cật (thận) và rất nên ăn
cá thay cho ăn thịt. Mỗi tuần nên ăn cá khoảng 2 - 3 lần trong các bữa ăn chính;
các loại đạm thực vật cũng nên ăn xen vào trong các bữa ăn chính như đậu phụ và
các loại đậu khác.
Vận động cơ thể hàng ngày để máu lưu thông làm các cơ quan trong cơ thể hoạt
động nhịp nhàng từ đó sẽ ăn uống ngon miệng, hấp thu tốt cũng cần được hết sức
lưu ý. Có nhiều hình thức để vận động cơ thể tuỳ theo hoàn cảnh, điều kiện của
từng người mà vận dụng cho hợp lý làm thế nào để có thể thực hiện được thường
xuyên trong các hoàn cảnh khác nhau mới là điều quan.
PGS.TS. BÙI KHẮC HẬU