Những công cụ kỳ diệu của Windows 2000 Với người sử dụng máy tính, nhiều khi việc giải quyết một vấn đề với hệ điều
hành không đơn giản bằng việc yêu cầu một chuyên gia tin học tới bàn làm
việc của bạn để giúp đỡ bạn. Nếu bạn sử dụng Win2000 trên máy tính cá nhân
hay máy tính xách tay của bạn hoặc bạn đang bị mắc kẹt tại văn phòng tới
khuya để thực hiện một dự án quan trọng khi tai hoạ ập đến, bạn sẽ rất hạnh
phúc khi biết rằng Win2000 có vô khối công cụ xử lý sự cố được tích hợp đôi
lúc có thể giúp bạn tiết kiệm được khá nhiều thời gian và công sức.
Vấn đề là ở chỗ biết được tìm những công cụ này ở đâu, cài đặt và sử dụng những
tiện ích tuỳ chọn này như thế nào. Windows Update được cho là tiện ích xử lý sự
cố gián tiếp hữu ích nhất bởi vì nó giúp bạn tải xuống và cài đặt những miếng vá
hệ điều hành và những bản cập nhật bảo mật quan trọng vốn có thể tránh mọi vấn
đề trước khi chúng bắt đầu xảy ra. Nếu bạn vẫn chưa sử dụng Windows Update
trong tháng trước, hãy kích Start, kích Windows Update và theo những hướng dẫn
trên Web site để cập nhật cho hệ điều hành của bạn. Khi bạn kết thúc quá trình,
bạn có thể thoát ra khỏi vô số trình Wizards (thuật sĩ) và công cụ khác mà
Win2000 cung cấp để đảm bảo cho phần cứng và phần mềm của bạn chạy một
cách êm thuận.
Hệ điều hành trong bài viết này là Windows 2000 Professional, có cài đặt SP4
(Service Pack 4). Nếu có một vài chỉ dẫn mà bạn không áp dụng được hoặc bạn
không có những công cụ được đề cập đến, hãy truy nhập website
http:///www.microsoft.com/windows2000/downloads/servicepacks để tải xuống


Những driver không có tên tuổi không phải là luôn luôn không an toàn, nhưng
việc phong toả chúng và chỉ sử dụng các driver được WHQL chứng nhận có thể
giúp bạn ngăn ngừa các lỗi

+ Tiện ích Upgrade Device Driver Wizard. Bởi vì chúng ta mới chỉ đề cập đến
trình Wizard này, bây giờ là thời điểm rất tốt để giải thích nó một cách chi tiết hơn.
Driver là những tệp tin mà phần cứng của bạn sử dụng để giao tiếp với Windows.
Nếu những tệp tin này bị mất, Windows không thể "nhìn thấy" hoặc gửi những
mệnh lệnh tới phần cứng, và nếu các driver bị hỏng hoặc lỗi thời, chúng có thể trở
nên không ổn định và gây ra các vấn đề với những phần cứng liên quan khác hay
chính bản thân hệ điều hành. Đó là lý do tại sao việc giữ cho các driver được cập
nhật lại quan trọng đến vậy. Hãy kích chuột phải lên biểu tượng My Computer,
kích Properties, chọn thẻ Hardware và kích nút Device Manager. Kích vào các dấu
cộng (+) bên cạnh các hạng mục để mở rộng chúng và khi bạn tìm thấy một thiết bị
cần nâng cấp driver, kích chuột phải lên tên của nó, kích Properties và chọn thẻ
Driver. Kích Update Driver và trình Wizard sẽ khởi chạy. Bạn có thể yêu cầu
Windows tìm một driver hoặc hiển thị một danh sách các driver sẵn có để bạn tự
chọn một trình điều khiển. Hãy kích Next và làm theo những hướng dẫn tiếp theo
để hoàn tất quá trình cài đặt.

Khởi động lại máy tính khi bạn kết thúc quá trình cài đặt.

+ Tiện ích Add Printer Wizard. Khi Win2000 không tự động nhận ra một máy in
cục bộ, trình Add New Printer Wizard cho phép người dùng tự hoàn tất quá trình
cài đặt. Hãy chắc chắn rằng máy in của bạn đã được nối với máy tính và được bật
nguồn rồi kích Start, Settings và kích Printers. Kích đúp Add Printer để khởi chạy
trình Add New Printer Wizard, kích Next, kích nút Local Printer và gỡ bỏ đánh
dấu ở hộp kiểm Automatically Check And Install My Plug-And-Play Printer trước
khi kích Next. Kích tên của cổng mà máy in được cài đặt (thường là LPT1 [line

bạn không có tên trong danh sách, thử tìm xem có một đĩa mềm hoặc CD chứa
driver đi kèm với modem không và kích chọn Have Disk để báo cho trình Wizard
biết tìm các tệp tin driver ở đâu. Nếu tên modem của bạn không có trong danh sách
và bạn không có đĩa cài đặt, hãy chọn (Standard Modem Types) từ hộp
Manufacturer và chọn tốc độ trong hộp Model ngay bên cạnh danh mục tốc độ của
modem.

Kích Next và đợi đến khi trình Found New Hardware Wizard xuất hiện. Kích Next,
chọn Search For A Suitable Driver For My Device, kích Next một lần nữa và thông
báo cho trình Wizard tìm driver của bạn ở đâu dựa trên những chỉ dẫn đi kèm với
modem của bạn. Kích Next và đợi trình Wizard tìm driver phù hợp; kích Next lần
nữa rồi kích Finish. Kích OK để đóng hoàn toàn Wizard và khởi động lại máy tính
của bạn để chắc chắn rằng các tệp tin driver cho modem đã được nạp đúng cách.

+ Tiện ích System File Checker. Nếu bạn ngờ rằng một tệp tin hệ thống của
Windows bị mất hoặc bị hỏng có thể là căn nguyên của một trục trặc đối với máy
tính, hãy sử dụng System File Checker để sửa những lỗi loại này. Đưa đĩa CD-
ROM có chứa bộ cài Win2000 vào ổ CD và kích Start, Programs, Accessories và
kích chọn Command Prompt. Gõ vào sfc /scannow, nhấn Enter và đợi đến khi quá
trình scan kết thúc. Hãy thực hiện việc thay thế bất cứ tập tin bị hư hỏnsg hay bị
mất nào nếu bạn được nhắc làm như vậy.

+ Tiện ích Driver Signing. Những driver không tên tuổi (chưa được kiểm tra và
xác nhận bởi Phòng thí nghiệm chất lượng phần cứng Windows của Microsoft là
tương thích 100% với Win2000) có thể gây ra vấn đề khi bạn cài đặt chúng. Tuy
nhiên, có một cách rất dễ để ngăn ngừa những driver này khỏi máy tính của bạn.
Kích chuột phải lên biểu tượng My Computer, kích Properties, chọn thẻ Hardware
và kích Driver Signing. Kích vào nút Warn (cho phép bạn quyết định xem liệu bạn
muốn nạp driver) hoặc nút Block (ngăn không cho các driver không tên tuổi nạp
vào bộ nhớ) và kích OK. Nếu bạn muốn ngăn không cho những người sử dụng

nhắc việc gỡ bỏ và cài đặt lại phần cứng tuỳ thuộc vào những chỉ dẫn của nhà sản
xuất. Win2000 có thể xử lý xung đột một cách tự động nếu bạn chọn. Trái lại, gỡ
bỏ đánh dấu trong hộp kiểm Use Automatic Settings và sử dụng danh sách thả
xuống Setting Based On để thử nghiệm việc kết hợp tài nguyên theo những cách
khác nhau cho đến khi bạn tìm thấy một sự kết hợp cho kết quả là một thông báo
không có xung đột No Conficts trong hộp Conflicting Device List. Cuối cùng, kích
Change Setting và khởi động lại máy tính.

Các giải pháp đối với phần mềm

Cho dù bạn đã giải quyết tất cả các vấn đề phần cứng của bạn, bạn mới chỉ giành
thắng lợi một nửa. Các lỗi phần mềm cũng đe doạ đến “sức khoẻ” tổng thể của
máy tính, vì vậy bạn cũng cần phải chú ý giải quyết những vấn đề nảy sinh với
phần mềm.

Các đồ thị trong Task Manager thể hiện tài nguyên của máy tính được sử dụng
như thế nào theo thời gian

+ Trình Task Manager. Trình Task Manager của Windows chứa đựng những
thông tin về tất cả những chương trình và tiến trình hiện đang chạy trên máy tính,
đồng thời cũng cung cấp một thẻ Performance cho phép bạn xem tình hình sử dụng
một số tài nguyên hệ thống theo thời gian thực. Để truy nhập vào Task Manager,
nhấn tổ hợp phím CTRL-ALT-DELETE và kích chọn Task Manager. Thẻ
Applications liệt kê một danh sách những ứng dụng đang chạy cùng với trạng thái
của chúng. Hãy kiểm tra trong thẻ này khi một chương trình có vẻ như đã bị khoá.
Nếu trạng thái của chương trình là Not Responding, bạn có thể kích tên của
chương trình để bật sáng nó và sau đó kích End Task để chấm dứt chương trình đó
và giải phóng tài nguyên mà nó đang sử dụng.

Thẻ Processes thể hiện một danh sách chi tiết hơn về các chương trình đang chạy

hoặc làm hư hại Windows đến mức nó không thể khởi động được nữa. Đừng sửa
chữa Registry mà không sao lưu nó trước và mặc dù thế, đừng thay đổi nhiều
Registry. Hãy chắc chắn rằng bạn làm theo từng chữ trong hướng dẫn. Để truy
nhập vào công cụ đầy sức mạnh này, kích Start, Run, gõ regedit và kích OK. Kích
vào dấu cộng bên cạnh các mục nhập để mở rộng chúng và kích vào các thư mục
hoặc tên của các điểm nhập để hiển thị nội dung của chúng trong ô bên phải để sửa
chữa. Bất cứ thay đổi nào mà bạn thực hiện đối với Registry sẽ được lưu lại một
cách tự động và không có tính năng thôi lệnh (undo), vì thế bạn phải hết sức cẩn
thận. Việc chạy những chương trình có tính kế thừa dưới Windows 2000 là dễ dàng
hơn một khi bạn đã cài đặt công cụ Application Compatibility Tools.

+ Công cụ Application Compatibility Tool. Chúng tôi đã đề cập trong phần giới
thiệu là các trang tải xuống Service Pack có chứa những liên kết đến các công cụ
hỗ trợ tuỳ chọn. Mặc dù hầu hết các công cụ hỗ trợ rất hữu ích cho những người
quản trị (những người khác không nên sử dụng), công cụ Application
Compatibility Tool rất hữu dụng cho tất cả mọi người. Hãy kích Start, Programs và
mở rộng mục Windows 2000 Support Tools, mở rộng Tools và kích Application
Compatibility Tool để truy nhập vào công cụ này.

Win2000 tương thích với rất nhiều chương trình, nhưng bởi vì nó sử dụng một lõi
hệ điều hành khác với các hệ điều hành mức người dùng trước đây như Windows
3.1/9x/Me, vẫn có nhiều chương trình không chạy hoặc sẽ tạo ra các lỗi khi được
khởi động dưới Win2000. Công cụ Application Compatibility sẽ cố gắng đánh lừa
phần mềm cũ để nó tưởng là đang hoạt động dưới một hệ điều hành khác và cung
cấp một vài lựa chọn khác để xử lý các ứng dụng khó tính.

Trước hết chọn chương trình bạn muốn chạy bằng cách gõ đường dẫn đầy đủ của

liệu ứng dụng có cung cấp lựa chọn sửa chữa Repair không. Nếu không, hãy kích
No để huỷ bỏ quá trình gỡ bỏ ứng dụng. Nếu có một lựa chọn Repair, bạn sẽ phải
cần đĩa CD cài đặt của ứng dụng hoặc đĩa CD cài đặt Win2000 để cung cấp các tệp
tin cần thiết cho việc sửa phần mềm.

+ Trình Dr. Watson. Win2000 đi kèm với một công cụ tiện dụng có tên gọi Dr.
Watson. Công cụ này theo dõi những thông báo lỗi và xung đột chương trình. Tất
cả những thông tin này được lưu trữ trong một tập tin nhật ký lớn nhưng chương
trình cũng cho phép bạn dễ dàng xem xét những thông báo lỗi riêng lẻ nếu bạn cần
phải đọc nội dung thông báo lỗi để phục vụ cho những mục đích xử lý sự cố. Hãy
kích Start, Programs, Accessories, System Tools và chọn System Information. Tiện
ích này sẽ liệt kê một loạt thông tin về máy tính của bạn và những thông tin này rất
có giá trị cho việc xử lý sự cố. Để truy nhập vào trình Dr. Watson, hãy mở rộng
menu Tools, mở rộng Windows và kích Dr. Watson. Chọn một mục nhập trong
danh sách Applications Error và kích View để mở một cửa sổ chứa nội dung thông
báo lỗi cụ thể đó. Hãy kích Help và kích mục Dr. Watson Log File Overview để
biết thêm thông tin giải mã nội dung văn bản thông báo lỗi.

+ Trình Event Viewer. Trình Dr. Watson chỉ giành cho những trường hợp khi mà
các chương trình xung đột. Nếu bạn muốn xem xét lại nội dung của những thông
báo lỗi khác xuất hiện trong các ứng dụng, trình Event Viewer sẽ giúp bạn. Hãy
kích Start, Settings, Control Panel, kích đúp Administrative Tools và kích đúp
Event Viewer. Công cụ này cũng sẽ xuất hiện nếu bạn kích đúp mục Computer
Management và chọn Event Viewer.

Bạn hãy kích vào Application Log để liệt kê các lỗi ứng dụng trong ô bên phải,
kích vào Security Log để liệt kê các lỗi liên quan đến bảo mật hoặc kích vào
System Log để liệt kê các lỗi liên quan đến hệ thống. Kích đúp bất cứ mục nhập
nào trong ô bên phải để gọi ra một cửa sổ chứa ngày và thời gian xảy ra lỗi, nguồn
của lỗi và nội dung thông báo lỗi.

này. Bạn cũng có thể kích vào More Info để xem một bản báo cáo chi tiết hơn.

Nếu nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) của bạn đã gán cho bạn một địa chỉ IP
mới và yêu cầu bạn thực hiện "giải phóng và phục hồi lại" thì đây là nơi để bạn
thực hiện nó. Hãy kích Release All và kích Renew All trước khi kích OK.

+ Công cụ Path Ping (Pathping.exe). Khi kết nối Internet của bạn có vẻ như
không hoạt động hoặc làm việc rất chậm chạp khi bạn truy nhập vào một số
Website, các tiện ích ping đi cùng với Win2000 có thể giúp bạn xác định căn
nguyên của vấn đề. Hãy kích Start, Programs, Accessories và kích chọn Command
Prompt. Gõ đường dẫn www.XYZ.com (trong đó XYZ là tên của site đang gây ra
vấn đề với bạn hoặc tên của bất cứ site nào nếu kết nối của bạn dường như không
còn hoạt động) và nhấn ENTER. Nói chung, các yêu cầu Internet được định tuyến
qua nhiều router trước khi chúng đến được router đích và lệnh này trước hết cung
cấp một danh sách tất cả các chặng (hop) mà yêu cầu đặt ra. Nếu vết của tuyến
dừng lại trước khi bạn nhìn thấy tên của web site đích (www.XYZ.com), ghi nhớ
tên và địa chỉ IP (được liệt kê trong ngoặc đơn) của máy tính cuối cùng trên danh
sách và liên lạc với ISP để xem liệu họ có thể biết được điều gì đang xảy ra với
máy chủ đó không.

Nếu bạn sử dụng một router và vết của tuyến không có hop 1 hoặc 0 (và tất nhiên
cũng không thể có các hop khác), khi đó router, modem hoặc máy tính của bạn có
thể là thủ phạm của các vấn đề kết nối và bạn có thể tập trung nỗ lực xử lý sự cố
của bạn vào đó. Nếu vết của tuyến dừng lại ở hop 2 (hop 1 nếu bạn không sử dụng
một router), ISP của bạn có thể là nguyên nhân gây ra các vấn đề kết nối và bạn
nên liên hệ với bộ phận dịch vụ khách hàng của ISP để biết thêm thông tin.

Một khi tuyến được tìm ra, Path Ping sẽ giành vài phút để thu thập thông tin về
thời gian ping (ping time) cho mỗi máy chủ trên tuyến. Ping time thể hiện lượng
thời gian tính bằng mi li giây cần thiết để một gói dữ liệu đi từ máy tính của bạn tới

CD-ROM cài Win2000 vào ổ, kích Start, Run và gõ X:\i386\ winnt32.exe
/cmdcons vào trường văn bản. X là tên ổ đĩa CD-ROM và có một dấu cách giữa
chữ .exe và /cmdcons. Kích OK, kích Yes và kích OK khi quá trình cài đặt kết
thúc. Lúc này, khi bạn ấn phím F8 khi máy tính khởi động, công cụ Recovery
Console sẽ xuất hiện trên menu khởi động. Nếu bạn cần Recovery Console, hãy sử
dụng phím mũi tên để chọn nó và nhấn Enter.
Công cụ xử lý sự cố của Windows 2000 hướng dẫn người dùng đi qua theo từng
bước

+ Công cụ Interactive Troubleshooters. Bên cạnh những cuốn sách hướng dẫn sử
dụng Win2000 thì những tài liệu trực tuyến đôi khi lại tiện lợi và hữu ích hơn khi
xử lý các vấn đề (tất nhiên là bạn phải sử dụng tốt tiếng Anh) và các công cụ tương
tác xử lý sự cố được bao gồm trong Win2000 là một ví dụ minh chứng hùng hồn.
Kích Start, kích Help, chọn thẻ Contents và kích đúp biểu tượng quyển sách bên
cạnh dòng Troubleshooting And Maintenance để mở rộng mục đó. Kích đúp biểu
tượng bên cạnh Windows 2000 Troubleshooters và sử dụng các liên kết xuất hiện
trong ô bên phải để chọn các công cụ xử lý sự cố hướng dẫn từng bước đối với
từng thành phần sau:

Client Service For NetWare
Display
Hardware
Internet Connections (ISP)
Modem
MS-DOS Programs
Multimedia And Games
Networking (TCP/IP)