Tăng huyết áp "áo
choàng trắng"
TĂNG HUYẾT ÁP ÁO CHOÀNG TRẮNG
Người dịch : BS Cao Thúc Sinh
Trường cao đẳng y tế Nghệ An
(học viên CK II tim mạch)
P.Lantelme; H.Milon . La lettre du Cardiologue- n
0
347- septembre 2001
Các điểm mấu chốt:
Tăng HA áo choàng trắng là tình trạng không tương đồng giữa số đo theo
quy ước ( cao) và số đo ngoại trú ( bình thường)
Đo ngoại trú: bằng máy đo tự động liên tục 24 giờ hoặc bệnh nhân tự đo
Nhiều nghiên cứu đã xác định rằng: tiên lượng liên quan chặt chẽ với HA
ngoại trú hơn là HA theo quy ước.
Không có một sự thống nhất chính thức nào về giá trị của HA ngoại trú bình
thường. Ngưỡng 135/85 mmHg đối với HA ban ngày là hợp lý.
THA áo choàng trắng là bệnh cảnh có nguy cơ thấp
Tuy không cần thiết phải điều trị bằng thuốc, nhưng nên thực hiện chế độ vệ
sinh ăn uống và theo dõi đều đặn.
Tăng huyết áp áo choàng trắng còn được gọi là “THA phòng khám đơn độc”
là tình huống thường gặp trong lâm sàng. Đó là tình trạng đặc trưng bởi tăng
HA khi đo theoquy ước(140/90), nhưng HA lại bình thường khi đo ngoại
trú. Nhìn chung tiên lượng tốt. Trên thực tế nguy cơ chủ yếu của nó là làm
đánh giá quá cao con số huyết áp thông thường kết quả là quyết định điều trị
không đúng .

Một vài định nghĩa.

để đảm bảo chính xác cần phải ghi rõ giờ giấc, các thời kỳ hoạt động trong
ngày.
Tự đo HA là một cách khác có thể được dùng để xác định mức HA tham
khảo, nhưng kết quả không hoàn toàn phù hợp với HA được đo ngoại trú.
Mặt khác nó cũng có một số hạn chế chẳng hạn như sự ‘’lựa chọn’’ đo HA
của bệnh nhân. Cần phải có một khuyến cáo chính xác cho việc tự đo HA.
Ngưỡng HA tự đo cũng tương tự như đo ngoại trú là 135/85.
Bilan trong THA áo choàng trắng không khác với THA thông thường, bao
gồm: Xét nghiệm Kali và Creatinin huyết tương, Glucose máu, Cholesterol
toàn phần và HDL và Triglycerid, thử nghiệm Protein niệu trên băng giấy và
cuối cùng là ECG.
Yếu tố thuận lợi của THA áo choàng trắng
Dường như người ta không thể phân biệt được những bệnh nhân có THA áo
choàng trắng với THA thường xuyên dựa trên các tiêu chuẩn tâm lý học
hoặc hoạt động tâm thần. THA áo choàng trắng thường gặp ở phụ nữ hơn
nam giới và chiếm tỷ lệ cao ở người có tuổi. Dường như có sự khác biệt
trong mỗi giới: ở cùng một độ tuổi, THA áo choàng trắng xẩy ra ở phụ
nữ sớm hơn nam giới.
Có phối hợp với bất thường chuyển hoá hay không?
Julius và cộng sự có gợi ý rằng: THA áo choàng trắng có thể phối hợp với
bất thường bilan đường-mỡ trong máu. Tuy nhiên các tác giả khác thì
giường như không thấy như vậy.
Tiên lượng của THA áo choàng trắng
Đó là vấn đề mấu chốt, vì nó quyết định thái độ điều trị. Nhiều nghiên cứu
đã chỉ ra rằng: việc đo lại HA bằng máy đo tự động 24 giờ sẽ cải thiện dự
báo nguy cơ. Chẳng hạn nghiên cứu ở Ohasama Nhật Bản đã chứng minh
giá trị tiên lượng của đo HA ngoại trú là cao hơn so với đo HA theo quy
ước. Kết quả này vừa mới được khẳng định bởi nhiều nghiên cứu khác cùng
đối tượng nghiên cứu. Ở Pháp, nghiên cứu OCTAVE II tiến hành trên một
quần thể ít nhất 4000 bệnh nhân trong 5 năm cũng đã chứng minh rằng giá

giảm >10% so với ban ngày) hơn là những người có HA dipper ( HA ban
đêm giảm >10% so với ban ngày). Một nghiên cứu khác mới đây hơn đã
khẳng định điều đó: những bệnh nhân THA bền vững có tiên lượng xấu hơn
những bệnh nhân THA áo choàng trắng sau 10 năm theo dõi.
Đáng lưu ý đối với THA áo choàng trắng là có thể chẩn đoán nhầm là THA
nặng lên hoặc là THA kháng thuốc
Một vấn đề khác nữa là cần biết mức HA ngoại trú bình thường hay không?
Liệu có tồn tại hiệu ứng áo choàng trắng hay không? Có nghĩa là có sự khác
nhau về con số HA quy ước và HA ngoại trú làm tiên lượng nặng thêm.
Trong số nhiều ảnh hưởng có hại tới cơ quan đích, ảnh hưởng lên khối lượng
cơ thất trái đã được nhiều nghiên cứu đưa ra. Thực vậy, nghiên cứu
Framingham không những cho thấy giá trị tiên lượng của phì đại thất trái mà
còn cho thấy siêu âm là một kỹ thuật không xâm nhập và nhạy để đo khối
lượng cơ thất trái. Grosse và cộng sự đã nghiên cứu mối liên quan giữa hiệu
ứng áo choàng trắng và khối lượng cơ thất trái. Họ đã đề cập vấn đề này
bằng cách phân loại bệnh nhân THA, một loại theo mức HA ngoại trú, một
loại theo hiệu ứng áo choàng trắng. Họ đã chỉ ra rằng ở mức HA ngoại trú
tương đương, hiệu ứng áo choàng trắng không làm nặng thêm phì đại thất
trái. Các kết quả tương tự cũng đã được báo cáo bởi Verdecchia và cộng sự
và của nhóm chúng tôi. Trong một nghiên cứu mới đây, Parati và cộng sự đã
nhận thấy sự giảm bớt phì đại thất trái do điều trị thuốc chống THA là tương
quan với sự giảm HA ngoại trú, nhưng không tương quan với giảm biên độ
của hiệu ứng áo choàng trắng được ước lượng bằng sự chênh lệch giữa huyết
áp quy ước và HA ngoại trú ban ngày. Một nghiên cứu tiến cứu đã đề cập
vấn đề này. Nghiên cứu này đã sử dụng cách phân loại 4 mức của hiệu ứng
áo choàng trắng. Nghiên cứu không cho thấy mối liên hệ giữa sự gia tăng
hiệu ứng áo choàng trắng với các biến cố tim mạch cho dù nặng nề hay
không.
Có cần điều trị hay không?
Cho dù còn nhiều điều chưa chính xác thì dường như là hợp lý, từ các dữ