nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 1/2006 43
Ths. Phan Công Luận *
gh quyt s 08/NQ-TW ngy
02/01/2001 ca B chớnh tr V mt
s nhim v trng tõm cụng tỏc t phỏp
trong thi gian ti t ra nhim v ca cỏc
c quan t phỏp l xõy dng i ng cỏn b
t phỏp trong sch vng mnh, trong ú c
bit chỳ trng i ng thm phỏn - nhõn vt
trung tõm ca hot ng t phỏp. V mt
trong nhng vn cn quan tõm ú l uy
tớn ca ngi thm phỏn, ỳng nh bỏo cỏo
chớnh tr ca Ban chp hnh trung ng
ng khoỏ VII ti i hi i biu ton quc
ln th VIII ca ng ó khng nh: Xõy
dng i ng thm phỏn, th kớ to ỏn, chp
hnh viờn, cụng chng viờn cú phm cht
chớnh tr v o c, chớ cụng vụ t, cú
nghip v vng vng, bo m cho b mỏy
trong sch, vng mnh.
1. Vn uy tớn cỏ nhõn v uy tớn ca
ngi thm phỏn
Trong cuc sng hng ngy, thit lp
tt cỏc quan h v ngi khỏc tin tng
mỡnh, nghe theo mỡnh, thm chớ sn sng

cụng tỏc vi c thự ngh nghip ca chớnh
ngi thm phỏn. Theo TS. Phm Vn Li,
hot ng xột x ca ngi thm phỏn bao
gm nhng c im, c trng sau:
- Lao ng ca thm phỏn l lao ng trớ
nóo y khú khn phc tp di s giỏm sỏt
nghiờm ngt ca xó hi, cụng dõn;
- Hot ng ca ngi thm phỏn gn vi
vic ỏp dng cỏc bin phỏp cng ch liờn quan
n quyn v ngha v ca cụng dõn, t chc;
N

* Ging viờn Khoa lut hỡnh s
Trng i hc Lut H Ni nghiên cứu - trao đổi
44 tạp chí luật học số 1/2006

- c lp xột x l nguyờn tc c bn i
vi lao ng ca ngi thm phỏn;
- Hot ng ca ngi thm phỏn theo
mt trỡnh t phỏp lớ cht ch c quy nh
trong phỏp lut t tng.
(1)

Vai trũ, v trớ vi c thự ngh nghip
ca thm phỏn c coi l nhõn t khỏch
quan trong vic xõy dng uy tớn ca ngi
thm phỏn. Nhõn t ch quan chớnh l do

c s, tin cho nhõn t kia v ngc li.
2. Nhng yu t hỡnh thnh uy tớn ca
ngi thm phỏn
- Vn o c ca ngi thm phỏn
o c va mang tớnh xó hi va mang
tớnh giai cp sõu sc. Bờn cnh phm trự o
c xó hi cũn cú quan nim v phm trự
o c ngh nghip. o c ngh nghip
ca ngi thm phỏn gn lin vi hot ng
xột x ca thm phỏn. Mt khỏc, o c
ngi thm phỏn cũn c hỡnh thnh v phỏt
trin thụng qua quỏ trỡnh t tu dng, t rốn
luyn ca bn thõn mi ngi thm phỏn.
o c ngh nghip ca thm phỏn khụng
nm ngoi cỏc quan nim chung v o c
xó hi nh tớnh trung thc, lũng dng cm,
tớnh cụng bng, khỏch quan v tớnh nhõn bn.
T hot ng ngh nghip, ngi thm phỏn
cn cú nhng c tớnh sau: Cụng bng, khỏch
quan v vụ t; lng tõm v nhõn o; bn
lnh ngh nghip; tinh thn trỏch nhim cao.
- Nhng phm cht tõm lớ ca thm phỏn
Nhng thuc tớnh giao tip c trng ca
hot ng xột x m bo cho thm phỏn thit
lp s tip xỳc v nhng quan h tõm lớ cn
thit vi tt c nhng ngi tham gia t tng.
Trong giao tip cn trỏnh cỏc biu hin thỏi quỏ,
núng ny, cc cn, cú li l nho bỏng, dy i.
+ Tớnh t ch, cụng bng, vụ t ca thm
phỏn luụn c bc l trong tt c cỏc cõu

+ Nhng t cht v th cht, ngoi hỡnh
ca thm phỏn. Phỏp lut cng cn cú nhng
quy nh c th v tiờu chun ngoi hỡnh ca
thm phỏn. T cht cũn c th hin
nhng t cht v õm sc ging núi ca ngi
thm phỏn trong khi xột x cng nh tuyờn
ỏn l phi rnh mch, rừ rng, s dng ỳng
ting ph thụng, trỏnh núi ngng, núi lp.
3. Nhng biu hin ca uy tớn ngi
thm phỏn
Cn c vo vai trũ, v trớ cng nh c im
ngh nghip ca thm phỏn thỡ uy tớn thc ca
h cn c xỏc nh trờn cỏc phng din sau:
- c ng s tin tng, tụn trng;
- c lónh o to ỏn (chỏnh ỏn - th
trng trc tip) tin tng phõn cụng gii
quyt cỏc v ỏn phc tp;
- Lp lun, phõn tớch din bin v ỏn cng
nh cỏc quyt nh, bn ỏn a ra c s
ng tỡnh ng h ca nhiu ngi. B cỏo thỡ
tõm phc, khu phc vi bn ỏn c tuyờn;
- Hon thnh xut sc cỏc ch tiờu ỏn
c phõn cụng vi cht lng cao: ỏn tuyờn
chớnh xỏc (ỳng ngi, ỳng ti v ỳng
phỏp lut; khụng x oan sai, khụng b lt ti);
- Trong cuc sng c mi ngi n
phc, sng lnh mnh, gin d, khiờm tn;
- Gia ỡnh thm phỏn phi l gia ỡnh
gng mu: V chng ho thun, hnh phỳc,
con cỏi ngoan ngoón, hc gii.

mt s thm phỏn cha nờu cao tinh thn
trỏch nhim trong cụng tỏc, thiu thn trng
nờn ó phm nhng sai sút trong nghiờn cu
h s, trong iu tra xỏc minh v ỏn, thu thp nghiên cứu - trao đổi
46 tạp chí luật học số 1/2006

ti liu chng c ca v ỏn, trong iu khin
ti phiờn to, trong vic vit bn ỏn cng nh
thc hin ỳng n cỏc th tc t tng.
Trờn thc t, cũn nhiu thm phỏn tỏc
phong lm vic cũn cha thc s khoa hc,
kh nng thớch ng ca h cha cao v cũn
thiu nng ng, sỏng to trong vic t chc
hot ng xột x. Cú mt s thm phỏn s
dng ngụn ng cha ỳng vi chun mc,
khụng phự hp vi hon cnh, iu kin v i
tng giao tip nh cỏch xng hụ khụng ỳng,
quỏt thỏo b cỏo v cỏc ng s ti to, vn
phong khụng dt khoỏt, di dũng, thm chớ
cũn s dng quỏ nhiu t ngu hng, cm
thỏn. Vớ d: "Lm sao, s tht rừ rng núi rừ ra
ch?" hoc "tri i! Sao núi di th, ngn
thụi!" hay "Ti rnh rnh ra th m cũn chi ,
khai i may cũn c khoan hng" Tt c
nhng khim khuyt trờn v phm cht, nng
lc, quan h, vn hoỏ ng x trong hot ng
xột x ca ngi thm phỏn ớt nhiu nh

xut phỏt t c thự ca hot ng xột x
Mt trong nhng nguyờn tc quan trng
ca hot ng xột x l "thm phỏn v hi
thm nhõn dõn c lp v ch tuõn theo phỏp
lut" v to ỏn "nhõn danh nc CHXHCN
Vit Nam" ra cỏc phỏn quyt. Do vy,
ngi thm phỏn cn phi t trang b cho
mỡnh rt nhiu kin thc, thụng tin:
+ S hiu bit phỏp lut sõu sc;
+ S hiu bit y , ton din v v ỏn
c phõn cụng th lớ, xột x;
+ Rốn luyn ngụn ng, vn hoỏ xột x.
- Tng cng tp hun, bi dng v chuyờn
mụn nghip v xột x mt cỏch thng xuyờn
Ngi thm phỏn - nhõn vt trung tõm
ca cụng tỏc xột x v hon thnh s
mnh thiờng liờng ú, h cn phi xõy dng
uy tớn thc s ca mỡnh gúp phn to
nim tin ca cng ng dõn c vo s
nghiờm minh ca phỏp lut khụng mt k
phm ti no khụng b trng tr v khụng
mt ngi dõn vụ ti no b x oan sai /.

(1).Xem: TS. Phm Vn Li (ch biờn), "Ch nh
thm phỏn", Nxb. T phỏp 2004, tr. 16.
(2). Xem: ti nghiờn cu cp trng, Nhng
phm cht nhõn cỏch ca ngi thm phỏn trong giai
on hin nay, 2004, tr.48.
(4). Xem: Ngh quyt s 49-NQ/TW ca B chớnh tr
v chin lc ci cỏch t phỏp n nm 2020.