TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TPHCM
VIỆN KHCN & QL MÔI TRƯỜNG

Tiểu luận
KINH TẾ MÔI TRƯỜNG
Đề tài:
GVHD: TS VÕ ĐÌNH LONG
NHÓM TH:
NGUYỄN THỊ HÀ ANH 09226411
HOÀNG THỊ THỦY TIÊN 09087411
MAI THỊ HUYỀN TRANG 09083501
CÁC CÔNG CỤ VÀ KỸ
THUẬT KIỂM TOÁN
MÔI TRƯỜNG
Các công cụ và kỹ thuật kiểm toán môi trường
GVHD: TS Võ Đình Long
TPHCM, THÁNG 10 NĂM 2011
CÁC CÔNG CỤ VÀ KỸ THUẬT KIỂM TOÁN MÔI TRƯỜNG
CÁC CÔNG CỤ VÀ KỸ THUẬT KIỂM TOÁN MÔI TRƯỜNG 2
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 4
I – MỞ ĐẦU 6
1.1. Lý do chọn đề tài 6
1.2. Mục đích nghiên cứu 6
1.3. Phạm vi nghiên cứu 6
1.4. Phương pháp nghiên cứu 7
1.5. Kết quả nghiên cứu 7
II – TỔNG QUAN VỀ CÁC CÔNG CỤ VÀ KỸ THUẬT KIỂM TOÁN 7
2.1. Khái niệm công cụ kiểm toán môi trường 7
2.2. Tầm quan trọng của các công cụ và kỹ thuật kiểm toán môi trường 8
2.3. Công cụ và kỹ thuật kiểm toán môi trường trên thế giới 8
2.3.1. Các tổ chức kiểm toán trên thế giới 8

4.1.3. Liên hệ với quản lý cơ sở cần kiểm toán 36
4.2. Hoạt động trong quá trình kiểm toán môi trường 36
4.2.1. Giai đoạn 1: Tìm hiểu quy chế và hệ thống quản lý nội bộ 36
4.2.2. Giai đoạn 2: Đánh giá điểm mạnh điểm yếu 37
4.2.3. Giai đoạn 3: Thu thập chứng cứ kiểm toán 37
4.2.4. Giai đoạn 4: Đánh giá những thu thập từ công tác kiểm toán 38
4.2.5. Giai đoạn 5: Báo cáo kiểm toán môi trường 38
4.3. Hoạt động sau kiểm toán 39
4.4. Báo cáo kiểm toán môi trường 39
V – KẾT LUẬN 41
TÀI LIỆU THAM KHẢO 43
Environmental Auditing
3
Các công cụ và kỹ thuật kiểm toán môi trường
GVHD: TS Võ Đình Long
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
AFROSAI (African Organization of Supreme Audit Institutions): Cơ quan kiểm
toán tối cao châu Phi
ACAG (The Australasian Council of Auditors-General): Hội đồng kiểm toán tổng
nước Úc
ARABOSAI (Arab Organization of Supreme Audit Institutions): Cơ quan kiểm
toán tối cao Ả Rập
ASOSAI (Asian Organization of Supreme Audit Institutions): Cơ quan kiểm toán
tối cao châu Á
CAROSAI (Caribbean Organization of Supreme Audit Institutions): Cơ quan kiểm
toán tối cao Caribe
EMS (Environmental Management System): Hệ thống quản lý môi trường
EPA (Environmental Protection Agency): Cơ quan bảo vệ môi sinh Hoa Kỳ
EUROSAI (European Organisation of Supreme Audit Institutions): Cơ quan kiểm
toán tối cao châu Âu

1.1. Lý do chọn đề tài
Môi trường và sự phát triển bền vững hiện nay không chỉ là vấn đề riêng của
mỗi quốc gia mà nó đã trở thành vấn đề toàn cầu đang được thế giới đặc biệt quan
tâm. Không phải ngẫu nhiên mà các hội nghị quốc tế về môi trường tổ chức tại
Bali lại thu hút chú ý của toàn cầu, bởi vì nó không chỉ ảnh hưởng tới sự phát triển
kinh tế của mỗi quốc gia mà nó còn ảnh hưởng tới sự tồn tại của húng ta hiện nay
và các thế hệ tương lai. Môi trường và sự phát triển kinh tế của các quốc gia luôn
có mối quan hệ ngược chiều. Nếu đặt mục tiêu kinh tế cao thì khả năng phải sử
dụng nhiều tài nguyên thiên nhiên, khả năng xảy ra sự ô nhiễm từ các chất thải
công nghiệp là rất lớn, ảnh hưởng tới sự phát triển bền vưỡng của môi trường và
ngược lại. Do đó, các quốc gia cần phải giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa phát
triển kinh tế và bảo vệ môi trường, vì thế chúng tôi chọn đề tài này là một đề tài
mới nhắm giúp việc bảo vệ môi trường hiệu quả hơn.
Chúng ta có thể thấy môi trường có vai trò vô cùng lớn đối với sụ tồn tại và
phát triển của loại người, do đó vấn đề là làm sao để duy trì, bảo vệ và phát triển
môi trường một cách bền vững? Cơ quan tổ chức nào làm việc đó? Trên thế giới,
một số nước đã có thể giải đáp các câu hỏi trên đó chính là các cơ quan kiểm toán
môi trường tối cao có tiến hành hoạt động kiểm toán môi trường.
1.2. Mục đích nghiên cứu
- Tìm hiểu về các công cụ và kỹ thuật kiểm toán môi trường để góp phần tạo
ra một hệ thống thông tin về kiểm toán môi trường ở Việt Nam, giúp kiểm
toán Việt Nam nhanh chóng hội nhập với thế giới.
- Hỗ trợ phát triển hệ thống quản lý môi trường Việt Nam ngày càng hoàn
thiện hơn, đảm bảo hoàn thành tốt chức năng và nhiệm vụ của hệ thống.
1.3. Phạm vi nghiên cứu
- Khái niệm và các công cụ phục vụ cho việc kiểm toán môi trường.
- Thời gian từ ngày 13/10/2011 đến 4/12/2011
Environmental Auditing
6
Các công cụ và kỹ thuật kiểm toán môi trường

2.2. Tầm quan trọng của các công cụ và kỹ thuật kiểm toán môi
trường
Trong quá trình thực hiện kiểm toán môi trường, các kiểm toán viên cần tham
khảo nhiều tài liệu, cần có những phương pháp cụ thể để tiếp cận đối tượng cần
kiểm toán vì vậy những công cụ và kỹ thuật kiểm toán thực sự rất cần thiết cho
công việc kiểm toán được tiến hành thuận lợi, mang lại hiệu quả cao và sự hài
lòng cho bên kiểm toán và bên được kiểm toán.
Các bản kiểm kê và giao thức kiểm toán môi trường là hai công cụ quan trọng
nhất đối với công tác kiểm toán môi trường. Chúng cung cấp cho đội ngũ kiểm
toán một nét phác thảo sơ bộ cho hoạt động trong quá trình kiểm toán môi trường,
cho phép kiểm toán viên đánh giá những yếu tố thuộc về thủ tục ban đầu từ những
hoạt động của một cơ sở với sự lưu ý đến những yêu cầu quy định cho một khu
vực cần tuân thủ.
2.3. Công cụ và kỹ thuật kiểm toán môi trường trên thế giới
2.3.1. Các tổ chức kiểm toán trên thế giới
Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều nhận ra tầm quan trọng của kiểm toán
môi trường, ở một số nước trên thế giới kiểm toán môi trường là bắt buộc.
Nhóm công tác về kiểm toán môi trường hoạt động trong vòng sáu tổ chức
khu vực của tổ chức kiểm toán tối cao INTOSAI, tức là AFROSAI (SAIS của các
nước châu Phi), ARABOSAI (SAIS của các nước Ả Rập), ASOSAI (SAIS của
các nước châu Á), EUROSAI (SAIS của các nước châu Âu), OLACEFS (SAIS
của các nước Mỹ Latinh và các nước vùng Caribbe), và ACAG/PASAI (SAIS của
các nước Nam Thái Bình Dương, Úc và New Zealand).
* INTOSAI: Tổ chức Quốc tế các Cơ quan Kiểm toán tối cao (INTOSAI) là tổ
chức chuyên môn của Cơ quan Kiểm toán tối cao (SAIS) ở các nước thuộc Liên
Hợp Quốc hoặc các cơ quan chuyên môn của nó. SAIS đóng một vai trò quan
trọng trong tài khoản của chính phủ và các hoạt động kiểm toán và trong việc thúc
Environmental Auditing
8
Các công cụ và kỹ thuật kiểm toán môi trường

GVHD: TS Võ Đình Long
− Thực hiện 6 cuộc khảo sát kiểm toán môi trường trong các nước cộng đồng
INTOSAI.
− Làm tăng ảnh hưởng của tổ chức WGEA với các tổ chức bên ngoài bằng
việc tham gia vào Cuộc gặp cấp cao thế giới về Phát triển bền vững
(WSSD) và phát triển mối quan hệ với Chương trình môi trường thế giới
(UNEP).
− Làm mạnh hệ thống SAI, làm dễ dàng thay đổi thông tin, ý kiến và kinh
nghiệm.
− Thành lập và phát triển website về kiểm toán môi trường
http://environmental-auditing.org
Thực hiện các trách nhiệm được thông qua và các công ước quốc tế về bảo vệ
môi trường, các quy định của pháp luật về môi trường sao cho thật rõ ràng và hài
hoà. Việc tạo ra các cơ chế kiểm soát hiệu quả và tốt hơn việc thực hiện pháp luật
về môi trường quốc gia và chính sách môi trường, việc thực hiện các chương trình
môi trường quốc gia và việc phân bổ các quỹ công cộng để khắc phục hậu quả của
các vấn đề môi trường, sử dụng hiệu quả và kinh tế của các quỹ công cộng để thực
hiện chương trình môi trường của chính phủ ở trung ương và địa phương để giảm
các hậu quả gây thiệt hại.
2.3.2. Một số công cụ kiểm toán được INTOSAI sử dụng
2.3.2.1. Hệ thống thông tin kiểm toán
ISACA định nghĩa hệ thống thông tin kiểm toán là quá trình thu thập và đánh
giá các bằng chứng để xác định liệu hệ thống thông tin và các tài nguyên liên
quan, đầy đủ biện pháp bảo vệ tài sản, duy trì dữ liệu và tính toàn vẹn của hệ
thống, cung cấp thông tin có liên quan và đáng tin cậy, đạt được mục tiêu của tổ
chức có hiệu quả, tiêu thụ tài nguyên hiệu quả và có hiệu quả nội bộ điều khiển
Environmental Auditing
10
Các công cụ và kỹ thuật kiểm toán môi trường
GVHD: TS Võ Đình Long

GVHD: TS Võ Đình Long
hoặc địa phương, các tổ chức Chính phủ có quyền lực để giám sát và kiểm soát
môi trường hành động của người khác và các tổ chức Chính phủ có hoạt động tác
động/ảnh hưởng đến môi trường (trực tiếp hoặc gián tiếp), cho dù đó là tích cực
hay tiêu cực - chẳng hạn như phục hồi chức năng hoặc ô nhiễm (ngược lại) và sử
dụng. Làm cụ thể biên bản công việc, cũng như mô tả hệ thống và sự phụ thuộc
trên các mẫu nghiên cứu kiểm soát đã được biên soạn cùng với ba ví dụ về hoàn
thành giấy tờ làm việc. Những ví dụ này bao gồm một bệnh viện tỉnh, lực lượng
không quân chủ lực và nhà để xe của Chính phủ, có hoạt động trực tiếp hoặc gián
tiếp tác động/ảnh hưởng đến môi trường bởi việc gây ô nhiễm.
Khi lập kế hoạch kiểm toán, SAI xem xét các rủi ro và tính trọng yếu của
chương trình Chính phủ hoặc hoạt động môi trường, có tính đến các nguồn tài
nguyên có liên quan, tầm quan trọng của vấn đề môi trường được giải quyết và độ
lớn của hiệu ứng dự định. Các kỹ năng của kiểm toán viên đều đặn phải được sử
dụng và họ phải được chuẩn bị để nhìn xa hơn báo cáo kiểm toán tài chính. Các
hướng dẫn AFROSAI, được hỗ trợ bởi các tiêu chuẩn kiểm toán quốc tế, cung cấp
một cơ hội cho kiểm toán viên thường xuyên di chuyển theo hướng thông tin phi
tài chính một cách có hệ thống.
* Hướng dẫn cho việc thực hiện kiểm toán môi trường, dự án nghiên cứu lần thứ 8
của ASOSAI
Dự án nghiên cứu lần thứ 8 của ASOSAI trong các hướng dẫn kiểm toán môi
trường được phê duyệt tại Hội nghị ủy ban Chính phủ của ASOSAI được tổ chức
ở Thượng Hải, Trung Quốc vào ngày 15 tháng 9 năm 2006. Mục tiêu của dự án
này là cung cấp một hướng dẫn cụ thể cho các quốc gia thành viên ASOSAI về
việc thực hiện kiểm toán môi trường.
Tài liệu “Hướng dẫn cho việc thực hiện kiểm toán môi trường” bao gồm
những chủ đề như quản lý chất thải, ô nhiễm không khí, ô nhiễm nước và đa dạng
sinh học. Bởi vì kiểm toán quản lý nước là một chủ đề rất rộng lớn nên phạm vi
Environmental Auditing
12

Environmental Auditing
13
Các công cụ và kỹ thuật kiểm toán môi trường
GVHD: TS Võ Đình Long
chương trình giảm chất thải. Nếu được hỗ trợ bởi thông tin về cơ hội cụ thể, nó
cung cấp một nguồn tài nguyên có giá trị cho những doanh nghiệp quan tâm đến
một chương trình giảm chất thải bền vững.
2.3.3.2. Chọn một tư vấn môi trường, hướng dẫn cho doanh nghiệp nhỏ
Tài liệu được cung cấp bởi Tổng công ty Thiết bị môi trường New York,
Chương trình Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, năm 1999
Tập sách này cung cấp thông tin về các yếu tố để xem xét khi các doanh
nghiệp nhỏ quyết định giữ lại một nhà tư vấn môi trường. Tập sách thảo luận khi
một nhà tư vấn có thể là hữu ích, các bước để thuê tư vấn, vị chuyên gia tư vấn,
chuẩn bị một yêu cầu đề nghị, xem xét đề nghị, đề xuất mối quan hệ làm việc giữa
doanh nghiệp và tư vấn, hợp đồng, các vấn đề tiềm năng và đảm bảo một mối
quan hệ tích cực đang diễn ra sau khi công việc được hoàn tất. Tài liệu không cung
cấp các ví dụ của các dự án cụ thể hoặc một danh sách các chuyên gia tư vấn. Tuy
nhiên, nó cung cấp nguồn mà các doanh nghiệp nhỏ có thể xác định vị trí chuyên
gia tư vấn và cung cấp các công cụ có thể hữu ích cho kiểm toán và các dự án hỗ
trợ tuân thủ. Tài liệu này bổ sung một số các tiêu chuẩn kiểm toán (xem Chương
2) xác định các đặc điểm chính của những người đủ điều kiện để thực hiện kiểm
toán môi trường.
2.3.3.3. Bản kiểm kê sàng lọc hợp nhất cho các cơ sở sửa chữa ô tô và
Hướng dẫn bản kiểm kê
Tài liệu được cung cấp bởi EPA Mỹ, tháng 12 năm 1997.
Tài liệu này cung cấp một bản kiểm kê hai trang cho các trung tâm sửa chữa
và cung cấp phụ tùng ô tô để đánh giá một danh sách đầy đủ các yêu cầu về môi
trường bao gồm sử dụng dầu, sửa chữa điều hòa không khí, tái chế chất chống
đông, sử dụng dung môi, các bể chứa ngầm, rửa xe, quản lý nước mưa và các vấn
đề khác. Bản kiểm kê được đi kèm với một hướng dẫn 30 trang giải thích từng câu

Bản kiểm kê là công cụ rất hữu ích để bảo đảm cho các công việc và đề tài
khác nhau được bao gồm trong suốt quá trình kiểm toán. Chúng rất hữu ích trong
Environmental Auditing
15
Các công cụ và kỹ thuật kiểm toán môi trường
GVHD: TS Võ Đình Long
các trường hợp đặc biệt với phạm vi phức tạp của các vấn đề và các câu hỏi cần
thiết được hỏi để đảm bảo không có gì được bỏ sót.
Trong xem xét một chương trình kiểm toán môi trường, cơ quan quản lý nên
đánh giá các giao thức và bản kiểm kê để đảm bảo rằng chúng:
− Được áp dụng cho từng loại hình cơ sở được kiểm toán;
− Thích hợp cho các loại hình của kiểm toán được thực hiện;
− Được định kỳ xem xét và sửa đổi để giải quyết các yêu cầu theo quy định
mới và những thay đổi trong các mục tiêu của chương trình kiểm toán;
− Bao gồm xem xét lại cơ cấu quản lý cơ sở và thủ tục, đặc biệt là đối với
chuỗi các lệnh và trách nhiệm cho hành động khắc phục hậu quả.
Một trong các giới hạn của bản kiểm kê là các kiểm toán viên có khuynh
hướng tin cậy quá nhiều vào một bản kiểm kê và không nhìn vào các vấn đề phát
sinh vượt ra ngoài tầm kiểm soát trong nội dung của bản kiểm kê hoặc những vấn
đề và câu hỏi thứ cấp có thể phát triển như một kết quả của các thông tin và việc
quan sát khác. Nếu các câu hỏi hoặc các mục kiểm tra vì nhiều lý do mà không
dùng được hoặc bị quên lãng, điều đó có thể có một tác động có ý nghĩa trong
phần cuối của việc kiểm toán. Đó là lý do để các thông tin thêm vào cần thiết được
sử dụng để cung cấp cho bản kiểm kê.
Ví dụ bản kiểm kê:
Nhóm xanh của giáo hội trưởng lão Montevallo
BẢN KIỂM KÊ KIỂM TOÁN MÔI TRƯỜNG
Kiểm toán vào ngày 8 tháng 11 năm 2009
Giảm chất thải
Hành động Đã làm Sẵn sàng xem xét Không

thường xuyên:
Trung bình điện
năng sử dụng hàng
tháng (kWh)
X Lấy dữ liệu từ
công ty
Trung bình gas sử X Lấy dữ liệu từ
Environmental Auditing
17
Các công cụ và kỹ thuật kiểm toán môi trường
GVHD: TS Võ Đình Long
dụng hàng tháng
(mcf)
công ty
Trung bình nước sử
dụng hàng tháng
(gallons)
X Lấy dữ liệu từ
công ty
… … … … …
Giảm chất độc hại
Hoạt động Đã làm Sẵn sàng xem xét Không
ưu tiên
Nhận xét
Sử dụng sản phẩm
không chứa
phosphate, có thể
phân hủy sinh học.
Nước rửa chén X Đã thực hiện
Xà phòng rửa tay X Đã thực hiện

kết quả.
Biên bản kiểm toán hay bản câu hỏi cung cấp cơ sở và kết cấu cho hầu hết
công tác kiểm toán. Chúng dựa vào bản câu hỏi kiểm kê nhưng phức tạp hơn và
bao gồm nhiều chi tiết hơn và thỉnh thoảng thông tin hậu cần và dữ liệu có liên
quan đến kiểm toán và vị trí được kiểm toán.
Environmental Auditing
19
Các công cụ và kỹ thuật kiểm toán môi trường
GVHD: TS Võ Đình Long
Khi phát triển các biên bản, cần nổ lực để tránh các câu hỏi chung chung có thể
được trả lời bởi “có” hoặc “không”. Mục đích của các câu hỏi trong các biên bản
là các câu hỏi có tính chất hành động, cung cấp các thông tin.
Để đạt được lợi ích đầy đủ từ một bản điều tra, câu hỏi được thiết kế dựa trên
cơ sở được kiểm toán, cũng như các loại hình kiểm toán được tiến hành. Ví dụ,
các câu hỏi trong một biên bản kiểm toán tuân thủ nên tìm cách thu thập thông tin
về quy chế và bối cảnh môi trường chủ yếu là mối quan tâm tại cơ sở. Câu hỏi có
thể bao gồm:
− Có phải cơ sở tạo ra, xử lý, lưu trữ, hoặc thải bỏ chất thải chất thải nguy
hại?
− Cơ sở đặt những thiết bị xử lý chất ô nhiễm ở đâu?
− Cơ sở có làm theo đúng những quy định hiện hành hay không?
− Nhiệm vụ chính (quá trình công nghiệp) trong hoạt động của cơ sở là gì?
− Các dòng chất thải nguy hại đã được tiến hành phân tích và đưa ra kết quả
hay chưa?
Những loại câu hỏi cần được phát triển cho từng phương tiện truyền thông và
các vấn đề có ý nghĩa môi trường (chẳng hạn như nước, không khí, PCBs, thuốc
trừ sâu và các bể chứa dưới lòng đất). Hơn nữa, các loại câu hỏi trong bản điều tra
cho các loại cơ sở khác nhau cũng sẽ khác nhau.
Cấu trúc của một bản điều tra trước khi tiến hành kiểm toán về hệ thống xử lý
và thải bỏ chất thải của một công ty gồm có các phần chính sau đây:

21
Các công cụ và kỹ thuật kiểm toán môi trường
GVHD: TS Võ Đình Long
…
III- Đặc điểm vị trí được kiểm toán
1. Liệt kê những chất thải nguy hại hoặc hoạt động công nghiệp ở vị trí trong
20 năm trở lại đây, từ lúc bắt đầu đến cơ sở bây giờ.
2. Kích thước tài sản
3. Phải mất thời gian bao lâu để cơ sở vật chất hoàn toàn mang lại hiệu quả
4. Mô tả các quy mô, cấu trúc và thiết bị trong cơ sở
5. Có phải vị trí gây ra nhiều vấn đề cho nước mặt, nước ngầm và đất.
IV- Lịch sử tuân thủ
1. Tiếp xúc chính sách địa phương
2. Phát thải tự nhiên
3. Ngày/Kiểm tra
4. Liên hệ với chính quyền địa phương
5. Ngày/Kiểm tra
6. Phát thải tự nhiên
7. Liệt kê những hành động không tuân thủ hoặc có những thiếu sót đối với
các chính sách của địa phương trong vòng 12 tháng trở lại đây.
Không có
8. Có phải người của cơ sở hay bất cứ nhân viên nào cũng có thể thách thức
với việc không tuân thủ của bất kỳ loại phát thải nào và có nhiều điểm tốt
chưa được thêm vào?
Environmental Auditing
22
Các công cụ và kỹ thuật kiểm toán môi trường
GVHD: TS Võ Đình Long
Không có
V- Cơ sở vật chất đề thải bỏ chất thải

3. Chương trình thông tin chất thải nguy hại
4. …
Ví dụ, bản điều tra kiểm toán môi trường tuân thủ
Bản điều tra kiểm toán hướng đến việc thu thập những thông tin nền về công ty
được kiểm toán. Phần đầu tiên của bản điều tra kiểm toán bao gồm những câu hỏi
chung. Phần tiếp sau hỏi nhiều thông tin cụ thể hơn. Những thông tin nền này sẽ
giúp lên kế hoạch và thực hiện kiểm toán. Nhiều câu hỏi được hỏi khi đến vị trí
kiểm toán.
CẤP NƯỚC
1. Điền vào bảng sau những nguồn cung cấp nước và sử dụng nước:
Sử dụng
nước
Nguồn cung
cấp
Hệ thống xử lý
nước ở vị trí
Có/Không
Đánh giá lưu
lượng trung bình
(Gal/ngày)
Phương pháp
đo dòng?
Có/Không
THOÁT NƯỚC
Điền vào bảng sau những hệ thống thoát nước:
Có Không Số lượng
Có phải cơ sở có giấy phép hệ thống loại bỏ chất
thải liên bang (SPDES) cho việc thoát nước thải hay
Environmental Auditing
24