Zearalenone I – yếu tố
quan trọng gây nên sự
sụt giảm khả năng sinh
sản của heo

Khi nhìn thấy những biểu hiện đặc trưng như âm hộ đỏ, sưng lên
ở heo nái hậu bị; tỉ lệ sẩy thai, chết non tăng lên trong quá trình
mang thai có thể nghi ngờ thức ăn nhiễm độc tố Zearalenone
(ZEA). Zearalenone là loại mycotoxin chủ chốt làm giảm khả
năng sinh sản trên heo.
Zearalenone được sản xuất bởi nấm Fusarium và thường được
tìm thấy trong gạo, ngũ cốc khắp n
ơi trên thế giới khi điều kiện
sản xuất, thu hoạch, bảo quản không tốt. ZEA gây ra hiện tượng
lên giống giả ở heo (do cấu trúc hóa học ZEA tương tự với
estrogen) và ảnh hưởng trên tất cả các nhóm tuổi khác nhau, đặc
biệt nhạy cảm trên heo nái và nái hậu bị. Triệu chứng lâm sàng
và cận lâm sàng được mô tả trong hình 1
GREE
NFEED
NEWS
LETTE
R


nái hậu bị ăn lần lượt 3, 6, và 9 ppm ZEA. Khi cho heo nái hậu bị
đã thụ tinh ăn thức ăn bị nhiễm 15 hoặc 30 ppm ZEA tinh khiết
trong 14 ngày, số lượng bào thai sống giảm đáng kể so với nhóm
đối chứng. Cũng trên thí nghiệm đó, người ta nhận thấy không có
sự phát triển của bào thai khi nái hậu bị được cho ăn 60 hoặc 90
ppm ZEA. Young và cộng sự (1981) đã ghi nhận rằng có sự liên
quan giữa hiện tượng âm hộ sưng, đỏ, sự tăng trọng giảm, hiệu
suất tiêu thụ thức ăn với sự tăng nồng
độ ZEA từ 0 đến 9 ppm.
Một nhóm nghiên cứu khác cũng báo cáo rằng heo nái cho ăn 10
ppm ZEA có biểu hiện chậm động dục sau cai sữa, giảm lứa đẻ và
khả năng thụ tinh, tăng trọng lượng tử cung và độ dày của thành
âm đạo. Gần đây, Yang và nhóm nghiên cứu của ông (2008) đã
báo cáo rằng khi cho heo hậu bị ăn 1 đến 3 ppm ZEA tinh khiết
trong 21 ngày, kích thước và trọng lượng của âm hộ và trọng
lượng của các cơ quan
đích (tử cung, buồng trứng, thận, gan)
tăng đáng kể. Nhóm nghiên cứu này phát hiện khi cho heo hậu bị
ăn 1 ppm ZEA, lượng protein thô và năng lượng hấp thụ giảm rõ
rệt. Tuy nhiên, những tác động xấu của ZEA có thể được cải
thiện khi trộn chất hấp phụ vào thức ăn.

Sự hấp thụ: Trong ruột non, ZEA được hấp thu rất nhanh. Sau
khi heo ăn ZEA, người ta tìm thấy sự hiện diện ZEA trong máu
sau vài phút, trong s
ố đó, 85% ZEA được hấp thụ trong thành
ruột với thời gian dưới 30 phút. Sự hấp thụ ZEA tuân theo quá
trình động học bậc nhất có Ka (hằng số động lực học) bằng 9.3/h
đối với chuột. Khi ZEA được hấp thụ vào cơ thể, enzyme CyP450
trong tế bào biểu mô ở thành ruột và gan nhanh chóng chuyển

hiện nay là sử dụng chất hấp phụ trong thức ăn để ngăn chặn sự
hấp thụ ZEA vào ruột và sau đó là ngăn chặn sự tái hấp thụ dạng
kết hợp của ZEA bởi chu trình Gan – Mật. ZEA được hấp thụ
nhanh chóng trong ruột non, do vậy, sau khi ăn thức ăn nhiễm
độc, điều quan trọng hơn cả là phải kịp thời ngăn chặn độc tính
của ZEA phát tán trong cơ thể. Bằng cách hiểu rõ sự hấp thụ và
chuyển hóa của ZEA, người sản xuất thức ăn và người chăn nuôi
có thể lựa chọn phương pháp thích hợp để xử lý độc tố ZEA một
cách hiệu quả và kinh tế.

ThS. Fang Chi và ThS. Jonathan Broomhead, Công ty Amlan,
Chicago
________________________________________________________