đặc san về bLtThS năm 2003
Tạp chí luật học 29

Ths. Mai Thanh Hiếu *
n c B lut t tng hỡnh s
(BLTTHS) Vit Nam nm 2003 quy
nh ti iu 343 v 344. õy l im mi
so vi BLTTHS nm 1988. Ln u tiờn
dn c quy nh trong lut quc gia
ti vn bn cú giỏ tr phỏp lớ cao l
BLTTHS. õy l nhng quy nh cú tớnh
nguyờn tc v dn . Nhng ni dung c
th liờn quan n dn c quy nh
trong cỏc iu c quc t m Vit Nam kớ
kt hoc gia nhp v ph thuc vo kt qu
m phỏn gia Vit Nam vi cỏc nc hu
quan. BLTTHS nm 2003 ch quy nh
một số vấn đề nh dn truy cu trỏch
nhim hỡnh s hoc chp hnh hỡnh pht
(Điều 343), cỏc trng hp dt khoỏt t
chi dn v các trờng hợp cú th t
chi dn (Điều 344). Nhng quy nh
khỏi quỏt ny mang li nhng nhn thc c
bn v dn và là cơ sở cho cỏc cơ quan
có thẩm quyền của Việt Nam thực hiện hợp
tác quốc tế về dẫn độ.

Dn cng c phõn bit vi vic
trao ngi cú hnh vi phm ti cho To ỏn
hỡnh s quc t xột x. Theo khon 1
iu 89 Quy ch To ỏn hỡnh s quc t
nm 1998, To ỏn hỡnh s quc t cú th
yờu cu cỏc quc gia bt v trao ngi cú
hnh vi phm ti ang trờn lónh th ca
D

* Ging viờn Khoa lut hỡnh s
Trng i hc lut H Ni đặc san về bLtThS năm 2003
30 Tạp chí luật học

quc gia ú cho To ỏn hỡnh s quc t
xột x. Khỏi nim dn v khỏi nim trao
ngi cú hnh vi phm ti cho To ỏn hỡnh
s quc t xột x c phõn bit rừ ti
iu 102 Quy ch To ỏn hỡnh s quc t.
S khụng ng nht gia hai khỏi nim ó
c to ỏn hin phỏp mt s quc gia
tha nhn.
(1)

Dn c thc hin trong mi quan
h gia quc gia yờu cu v quc gia c
yờu cu. Quc gia yờu cu dn l quc
gia m ngi b yờu cu dn mang quc

th nc mỡnh nc c chuyn giao
truy cu trỏch nhim hỡnh s hoc thi hnh
hỡnh pht i vi ngi ú".
2. Cn c dn
C s phỏp lớ yờu cu dn v
thc hin dn l cỏc iu c quc t
v dn m nc CHXHCN Vit Nam
ó kớ kt hoc gia nhp (iu 343
BLTTHS nm 2003). Dn trong trng
hp ny l thc hin ngha v quc t ó
c cam kt.
Trong trng hp nc CHXHCN Vit
Nam cha kớ kt hoc cha gia nhp cỏc
iu c quc t cú liờn quan, vn cú th
yờu cu dn v thc hin dn trờn
nguyờn tc cú i cú li nhng khụng trỏi
phỏp lut Vit Nam, phỏp lut v tp quỏn
quc t (on 3 iu 340, iu 343
BLTTHS nm 2003). Ni dung ca nguyờn
tc cú i cú li th hin: Quc gia ny ch
thc hin dn cho quc gia kia nu quc
gia kia ó hoc m bo s thc hin dn
cho quc gia ny. Khỏc vi dn theo
iu c, dn theo nguyờn tc cú i cú
li khụng phi l ngha v quc t. Trong
lut quc t khụng cú tp quỏn quc t v
ngha v dn .
(4)
Nguyờn tc cú i cú li
l c s thay th cho iu c quc t

khụng quc tch. Quc tch ca cỏ nhõn b
yờu cu dn thng c cỏc quc gia
tho thun xỏc nh vo thi im thụng
qua quyt nh dn .
(6)
Tuy nhiờn, trong
trng hp ngi b yờu cu dn l
ngi ang c trỳ Vit Nam vỡ lớ do cú
kh nng b truy bc quc gia yờu cu
dn do cú s phõn bit v chng tc,
tụn giỏo, quc tch, dõn tc, thnh phn xó
hi hoc quan im chớnh tr thỡ c quan
cú thm quyn tin hnh t tng ca Vit
Nam t chi dn (im d khon 1 iu
344 BLTTHS nm 2003). Quy nh ny
phự hp vi iu 82 Hin phỏp nm 1992
l: "Ngi nc ngoi u tranh vỡ t do
v c lp dõn tc, vỡ ch ngha xó hi,
dõn ch v ho bỡnh hoc vỡ s nghip
khoa hc m b bc hi thỡ c Nh
nc CHXHCN Vit Nam xem xột vic cho
c trỳ".
C quan cú thm quyn tin hnh t
tng ca Vit Nam t chi dn nu
ngi b yờu cu dn l cụng dõn nc
CHXHCN Vit Nam (im a khon 1 iu
344 BLTTHS nm 2003). Nguyờn tc
khụng dn cụng dõn nc mỡnh xut
phỏt t ch quyn ton vn v tuyt i
ca quc gia. Tuy nhiờn, cỏc quc gia

32 Tạp chí luật học

gia nc CHXHCN Vit Nam v Cng ho
Ba Lan kớ ngy 23/3/1993, nhng tỡnh tit
cn c cõn nhc cũn bao gm thi im
yờu cu dn , kh nng sau ny dn
cho cỏc quc gia khỏc ó yờu cu. Mt s
hip nh tng tr t phỏp liờn quan n
dn gia Vit Nam v mt s nc nh
Lo, Mụng C, Ucraina khụng quy nh rừ
nhng tỡnh tit m quc gia c yờu cu
dn cn phi cõn nhc trong trng hp
xung t v yờu cu dn .
4. Dn truy cu trỏch nhim
hỡnh s v dn chp hnh hỡnh pht
4.1. Dn truy cu trỏch nhim
hỡnh s
Theo iu 343 BLTTHS nm 2003,
dn c thc hin cho quc gia yờu
cu truy cu trỏch nhim hỡnh s. Nh
vy, trỏch nhim dõn s v hnh chớnh
khụng phi l c s yờu cu dn .
Nguyờn tc quy ti kộp trong dn
ũi hi hnh vi ca ngi b yờu cu dn
, theo phỏp lut ca c hai quc gia
(quc gia yờu cu v quc gia thc hin
dn ) phi c coi l hnh vi phm ti.
Do ú, c quan cú thm quyn tin hnh t
tng ca Vit Nam cú th t chi dn
nu theo phỏp lut hỡnh s Vit Nam, hnh

khỏc thỡ c quan cú thm quyn tin hnh t
tng ca Vit Nam t chi dn (im b
khon 1 iu 344 BLTTHS nm 2003).
Tng t nh vy, dn b t chi theo
nguyờn tc non bis in idem (khụng truy cu
trỏch nhim hỡnh s nhiu ln i vi cựng
mt hnh vi) nu ngi b yờu cu dn
truy cu trỏch nhim hỡnh s ó b to ỏn
Vit Nam kt ti bng bn ỏn ó cú hiu lc
phỏp lut v hnh vi phm ti c nờu
trong yờu cu dn hoc v ỏn ó b ỡnh
ch theo quy nh ca BLTTHS (im c
khon 1 iu 344 BLTTHS nm 2003).
Trng hp ngi b yờu cu dn đặc san về bLtThS năm 2003
Tạp chí luật học 33

ang b truy cu trỏch nhim hỡnh s
Vit Nam v hnh vi c nờu trong yờu
cu dn thỡ c quan cú thm quyn tin
hnh t tng ca Vit Nam cú th t chi
dn (im b khon 2 iu 344 BLTTHS
nm 2003).
4.2. Dn chp hnh hỡnh pht
iu 343 BLTTHS nm 2003 quy nh
c quan cú thm quyn tin hnh t tng
ca Vit Nam cú th yờu cu dn v
thc hin dn ngi b kt ỏn hỡnh s

ngy 6/7/1998, iu kin v mc hỡnh pht
l t mt nm tự tr lờn hoc hỡnh pht
nng hn./.

(1). Xem: Elisabeth Lambert - Abdelgawad, Cour
pộnale internationale et adaptations constitutionnelles
comparộes, Revue internationale de droit comparộ,
numộro 3/2003, p. 547
(2). Xem: Frộdộric Debove et Franỗois Falletti, Prộcis
de droit pộnal et de procộdure pộnale, Presses
Universitaires de France, 2001, p. 52
(3). Quy nh ti iu 343 BLTTHS nm 2003 phự
hp vi khỏi nim dn c a ra trong nhiu tỏc
phm. Xem:
- Jean Combacau, Serge Sur, Droit international
public, Montchrestien, 1993, p. 357
- Raymond Guillien et Jean Vincent, Lexique des
termes juridiques, Dalloz, p. 242
- Frộdộric Debove et Franỗois Falletti, Prộcis de
droit pộnal et de procộdure pộnale, Presses
Universitaires de France, 2001, p.52.
(4), (5), (6). Xem: TS. Trn Vn Thng, ThS. Lờ Mai
Anh, Lut quc t - Lớ lun v thc tin, Nxb. Giỏo
dc, H, 2002, tr. 274, 277, 279.
(7). Ni dung iu 343 BLTTHS nm 2003 quy nh
dn chp hnh hỡnh pht, mc dự tiờu ca
iu lut li l dn "thi hnh ỏn".
(8). Cú iu c quc t quy nh dn chp
hnh bin phỏp cng ch khụng phi l hỡnh pht
nh Cụng c chõu u v dn nm 1957 cho phộp