nghiên cứu - trao đổi
10
Tạp chí luật học số 4/2005

TS. Lê Vơng Long *
rong mt quc gia, h thng vn bn quy
phm phỏp lut c ban hnh v cú hiu
lc trờn thc t l rt a dng v phong phỳ.
Xột v mt cu trỳc v yờu cu ca phỏp ch
thỡ h thng vn bn quy phm ú phi l mt
chnh th thng nht hu c c v phng din
ni dung iu chnh, hỡnh thc v th bc giỏ
tr cng nh hiu lc phỏp lớ. Tuy nhiờn, do
nhiu nguyờn nhõn em li m khụng ớt im
bt cp cú th xy ra c v ni dung v hỡnh
thc ó lm hn ch kh nng tỏc ng, iu
chnh ca cỏc vn bn trờn thc t. Chớnh vỡ
vy quy trỡnh lp phỏp, lp quy cn cú th tc
thm nh, kim soỏt vn bn quy phm phỏp
lut nhm phỏt hin cỏc khim khuyt ca nú
trc v sau thi im nú phỏt sinh hiu lc
(c v ni dung v hỡnh thc) cú th sa i
v b sung cho thớch ng vi nhu cu iu
chnh. Bi vit ny xin trao i xung quanh
vn k thut phỏp lớ ca hot ng sa i,
b sung vn bn quy phm phỏp lut.

hp nh vy l tt yu v nu c tin hnh
kp thi s gúp phn nõng cao giỏ tr, kộo di
tui th cho cỏc vn bn quy phm phỏp
lut, va m bo hiu qu iu chnh phỏp
lut, va trỏnh tn kộm thi gian, cụng sc,
tin ca cho xõy dng vn bn mi.
Nhu cu sa i, b sung vn bn quy
phm phỏp lut l rt ln v mang tớnh
khỏch quan nờn phỏp lut hin hnh ó cú
mt s quy nh v vn ny cỏc khớa
cnh c bn nh:
- Thm quyn sa i, b sung: vn bn
T

* Ging viờn chớnh Khoa hnh chớnh - nh nc
Trng i hc Lut H Ni nghiªn cøu - trao ®æi
T¹p chÝ luËt häc sè 4/2005

11

quy phạm pháp luật chỉ bị sửa đổi, bổ sung
bằng một văn bản quy phạm pháp luật của
chính cơ quan nhà nước đã ban hành văn
bản đó.
Tuy nhiên, thực tế trong Luật ban hành
văn bản quy phạm pháp luật của nước ta thì
vấn đề sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm

những quy định trong văn bản bị sửa đổi, bổ
sung đã bị mất hiệu lực. Nếu xét về nội dung,
sau khi sửa đổi, bổ sung, các quy định ở văn
bản dùng để sửa đổi, bổ sung được “lồng” vào
các quy định ở văn bản bị sửa đổi, bổ sung tạo
thành những quy định thống nhất trong một cơ
cấu chung nên trong các ấn phẩm lưu hành
trên thị trường thường nhập nội dung hai văn
bản làm một và thuyết minh văn bản đã được
sửa đổi, bổ sung. Vì vậy, khi sửa đổi, bổ sung
văn bản quy phạm pháp luật, yêu cầu đặt ra là
việc sửa đổi, bổ sung không được phá vỡ tính
thống nhất nội tại của văn bản ban đầu. Yêu
cầu này hoàn toàn đơn giản khi chỉ bãi bỏ
những từ, cụm từ, quy định trong văn bản. Khi
đó trong văn bản dùng để sửa đổi, bổ sung chỉ
cần ghi bỏ từ “…” hay cụm từ “…” tại
khoản… điều…; thay từ “…”, cụm từ “…”
bằng từ “…”, cụm từ “…” tại khoản… điều…;
bãi bỏ điều…, khoản… điều… Việc sửa đổi
cũng tương tự như vậy, chỉ cần ghi rõ điều…
được sửa đổi như sau “…”, nội dung mới đã
thế vào vị trí của nội dung cũ. Nhưng khi bổ
sung thì vấn đề không phải lúc nào cũng đơn
giản như vậy. Có nhiều trường hợp bổ sung
khác nhau:
- Bổ sung cụm từ, đoạn: trường hợp này
cũng đơn giản như trường hợp trên vì nó
không ảnh hưởng tới cấu trúc của văn bản, chỉ
cần nêu rõ bổ sung cụm từ “…”, đoạn “…”

đọc thu nhận được thông tin dễ dàng và chính
xác nhất. Trật tự này nếu bị thay đổi có thể làm
văn bản thiếu nhất quán, thông tin chuyển tới
người đọc bị sai lệch hoặc trở nên khó hiểu.
Theo trật tự thông thường nhất, những điều
cuối của văn bản bao giờ cũng là điều khoản
thi hành có nội dung như xác định thời điểm
văn bản phát sinh hiệu lực, văn bản làm mất
hiệu lực của văn bản nào, cơ quan nào có trách
nhiệm hướng dẫn thi hành văn bản. Và như
vậy, những điều cần bổ sung cho văn bản
không thể xếp nối tiếp vào cuối (đặt sau những
điều khoản thi hành) mà phải xếp vào vị trí
nào đó thuộc phần nội dung chính của văn
bản. Vị trí thích hợp của điều cần bổ sung phụ
thuộc vào nội dung của nó có quan hệ như thế
nào với nội dung các điều đã có trong văn bản.
Muốn tìm được vị trí này hãy hình dung điều
cần bổ sung đã có ngay từ khi văn bản được
soạn thảo, khi đó vị trí của điều này ở đâu.
Chẳng hạn, điều cần bổ sung có vị trí thích
hợp ở sau Điều 15, trước Điều 16 của văn bản
bị sửa đổi, bổ sung. Trong trường hợp này
không thể đánh số cho điều mới là 16 và đẩy
lùi số thứ tự của các điều tiếp theo (Điều 16 cũ
thành Điều 17, Điều 17 cũ thành Điều 18…).
Điều mới chỉ có thể được đánh số 15 hay 16
trong khi các điều khác vẫn giữ nguyên số cũ.
Vì pháp luật không có quy định nên theo thói
quen trong xây dựng văn bản thì điều mới sẽ
nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số 4/2005

13

tra vn bn quy phm phỏp lut, iu 80b quy
nh v ni dung giỏm sỏt, kim tra vn bn
quy phm phỏp lut trong khi iu 80 quy
nh v ỏp dng vn bn quy phm phỏp lut.
õy l nhng ni dung hon ton c lp vi
nhau nờn khụng th cựng mt v trớ (v trớ
ca iu 80). Hai iu b sung ny phi c
ỏnh s theo iu 81 vỡ iu 81 v mt s
iu tip theo quy nh v giỏm sỏt, x lớ vn
bn trỏi phỏp lut. L ng nhiờn hai iu b
sung vn phi v trớ trc iu 81 vỡ hai iu
ny quy nh nhng vn chung v giỏm sỏt,
kim tra vn bn quy phm phỏp lut, cũn cỏc
iu t 81 n 84 quy nh c th trỏch nhim
ca cỏc c quan trong vic giỏm sỏt, x lớ vn
bn trỏi phỏp lut. Vic ỏnh s 80a, 80b cho
hai iu ny cng th hin s bt hp lớ khi cỏc
quy nh hin hnh c trỡnh by di dng
lng ni dung hai vn bn (Lut ban hnh vn
bn quy phm phỏp lut v Lut sa i, b
sung Lut ban hnh vn bn quy phm phỏp
lut). Ti n phm Lut ban hnh vn bn quy
phm phỏp lut (ó c sa i, b sung nm

thc hin. Trờn thc t, cỏc mc, phn ó b
khụng cn ỏnh du hoc ch rừ na vỡ nú
ng nhiờn ó b loi v khụng cũn giỏ tr.
Hin nay nc ta, khi sa i mt vn bn
xong thỡ kt qu thng c biờn tp riờng
cỏc mc mi c sa i hoc ng thi biờn
tp c hai trong mt vn bn ó to nờn s
phc tp trong quỏ trỡnh nhn thc, thc hin
v ỏp dng.
- Thay i thúi quen ch ỏnh s cho iu
b sung theo iu ng trc nú. Cn nhn
thy vic ỏnh s cho iu c b sung vo
vn bn theo iu ng trc hay iu ng
sau ph thuc vo mi quan h v ni dung
ca iu b sung vi cỏc iu ú.
Trờn thc t, vic tn ti mt h thng vn
bn quy phm phỏp lut a dng c ban
hnh bi nhiu loi ch th tht khú trỏnh khi
nhng khim khuyt c v ni dung v hỡnh
thc. Nhn thc c thc trng ny, nc
ta, Th tng Chớnh ph ó cú Quyt nh s
355/Q-TTg ngy 28/5/1997 thnh lp Ban
ch o ca Chớnh ph v tng r soỏt v h nghiên cứu - trao đổi
14
Tạp chí luật học số 4/2005
thng hoỏ vn bn quy phm phỏp lut ca cỏc
b, ngnh, a phng nhm loi b cỏc vn

c th tc nh vn bn lut thỡ rừ rng
cht lng, tớnh ng b, phự hp chc
chn s c nõng lờn rừ rt.
- Trong chng trỡnh ging dy k thut
son tho vn bn phỏp lut cn a vo ni
dung k thut sa i, b sung cỏc vn bn
quy phm phỏp lut. T trc n nay
nc ta cha cú c s o to no a ni
dung ny vo chng trỡnh ging dy,
nghiờn cu. Trong lỳc ú, cht lng ca
mt vn bn quy phm trc ht c xem
xột trờn hai phng din l ni dung v hỡnh
thc, hai yu t ny cú liờn quan, tng tỏc
cht ch vi nhau. Hn na, vi c thự ca
mụn khoa hc cng nh mụn hc, k thut
son tho vn bn quy phm phỏp lut phi
bao hm c yu t k thut phỏp lớ sa i,
b sung vn bn quy phm phỏp lut.
- to nờn tin phỏp lớ v bo m
tớnh thng nht cho c quy trỡnh xõy dng
phỏp lut nờn chng chỳng ta cn cú thờm
nhng quy nh c th hn cho vn k
thut phỏp lớ v sa i, b sung cỏc vn
bn quy phm phỏp lut. Vỡ l ú, cn ban
hnh cỏc vn bn hng dn c th, chi tit
v vn sa i b sung vn bn quy
phm phỏp lut theo ni dung cỏc iu 81;
82*; 82; 82a*;83*; 84, chng IX ca Lut
ban hnh vn bn quy phm phỏp lut.
- trỏnh s xung t phỏp lut ni (tc