i
CHT LNG
TNG TRNG KINH T

MT S ÁNH GIÁ BAN U CHO VIT NAM
Nguyn Th Tu Anh và Lê Xuân Bá
Vi s tr giúp ca
Nguyn Th Nguyt và Phan Lê Minh


TNG TRNG CA VIT NAM 21
1. u t hình thành vn vt cht và vn con ngi 21
1.1. u t hình thành tài sn vn vt cht 21
1.2. u t vào hình thành tài sn vn con ngi 25
2. Mô hình tng trng ca Vit Nam qua phân tích đnh lng 28
2.1. Các gi đnh ca mô hình 28
2.2. Cách gii mô hình và s liu 30
2.3. Kt qu và đánh giá 31
3. Bt bình đng trong phân phi thu nhp và tng trng 34
CHNG IV: KT LUN VÀ KHUYN NGH 39
Tài liu trong nc 43
Tài liu nc ngoài 43

iii
Các bng biu

Bng 1: Mô hình tng trng ca Brasil và Hàn Quc 16

Bng 2: Mt s ch s liên quan đn tng trng ca 16 nc ci cách và 44 nc
không tin hành ci cách 17

Bng 3: H s Gini giáo dc và tc đ tng trng nm 1990 ca mt s nc 18
Bng 4: Chi tiêu công phân theo cp hc 19
Bng 5: Kt qu tng trng phân theo nhóm nc giai đon 1990-1999 20
Bng 6: C cu đu t theo thành phn kinh t và t trng ca tng khu vc trong
GDP - Giá hin hành 22

Bng 7: Vn đu t công cng 1996-2000 và 2001-2005 theo ngành (%) 24
Bng 8: T l ngi đi hc trong nhóm thu nhp thp nht đc min gim hc phí
hoc đóng góp nm 2002 26

TMSDC
GD-T
GDP
GNP
IMF
KHCN
LTB&XH
NXBL-XH
NXBTK
TCTK
TFP
XGN Chng trình đu t công cng
Doanh nghip Nhà nc
iu tra mc sng dân c
Giáo dc- ào to
Tng sn phm quc ni
Tng sn phm quc dân
Qu tin t quc t
Khoa hc công ngh
Lao ng thng binh và xã hi
Nhà xut bn Lao đng-Xã hi
Nhà xut bn thng kê
Tng Cc thng kê
Tng nng sut các nhân t
Xóa đói gim nghèo
Trong khuôn kh mt nghiên cu nh, Báo cáo cha th đ cp và phân tích tt
c các khía cnh ca cht lng tng trng. Da vào phng pháp lun và các
nghiên cu đã làm trên th gii, Nghiên cu dng  ba mc tiêu c th: 1
Báo Nhân dân ngày 5/2/2004.
2
Khái nim vn con ngi đc s dng rt nhiu trong lý thuyt và mô hình tng trng. Vn con ngi Có
th đnh ngha vn con ngi là nng lc ca con ngi đc s dng vào quá trình sn xut đ mang li nng
sut cao hn v mt kinh t. Do vy, vn con ngi là kt qu ca quá trình đu t và tích ly nên còn đc gi
là tài sn vn con ngi. Vn con ngi đc hình thành qua nhiu kênh, trong đó kênh giáo dc và đào to
đc coi là quan trng nht. 2
(i) Trình bày khái nim cht lng tng trng và mt khung kh phân tích đã
đc s dng trên th gii làm c s đ vn dng phân tích, đánh giá cho trng hp
ca Vit nam; trình bày kt qu đánh giá cht lng tng trng ca mt s nghiên
cu trên th gii;
(ii) Da vào phng pháp lun đã đc vn dng trên th gii, Nghiên cu này
s phân tích mt s yu t và khía cnh nhm đa ra mt s đánh giá ban đu v cht
lng tng trng ca tng th nn kinh t Vit Nam. Các phân tích vì vy tp trung
vào ba vn đ liên quan ti cht lng tng trng, bao gm: hình thái đu t vào
hình thành tài sn vn vt cht và vn con ngi; nhn dng mô hình tng trng ca
Vit nam giai đon 1990-2003, đc bit chú trng ti đóng góp ca vn con ngi và
phân tích din bin bt bình đng v phân phi thu nhp cng nh nh hng ca tng
trng và bt bình đng ti gim t l nghèo. Do thiu thông tin và s liu không đy
đ, đánh giá v đóng góp ca vn tài nguyên vào tng trng và hiu qu qun lý Nhà
nc đi vi tng trng cha đc đ cp trong Nghiên cu này.

tc đ 1,6% hàng nm. ng thi, tc đ gim nghèo ch đt 2% vi s nghèo tuyt
đi hu nh không đi. Cng trong thi k này trên th gii đã hình thành các nhóm
nc có tc đ tng trng và thành qu phát trin trái ngc nhau. Giai đon 1980-
1992, mt lot nc Châu Phi phi chu tht lùi v kinh t vi tc đ tng trng âm
và tình trng nghèo đói vn dai dng. Trong khi đó  Châu Á, các nc công nghip
mi ni lên vi tc đ tng trng cao, có xu hng bt kp các nc phát trin 
phng tây và tng trng gn vi gim nghèo. Các nc này duy trì đc tng
trng cao trong mt thi gian khá dài và Maddison (1994) đã chng minh cao trào
ca quá trình đui kp này là t 1950 đn 1989.
Nhng din bin thc t đó đã đt du hi ln cho các nhà kinh t và t cui
thp k 90 cht lng tng trng bt đu đc chú ý nhiu hn khi nghiên cu tính
bn vng ca tng trng. T gia thp k 90 (th k 20), trong các Báo cáo v phát
trin con ngi, UNDP đã đa ra nhiu khái nim khác nhau nh tng trng mt
gc, tng trng không có tng lai v.v. nhm cnh báo v tng trng không gn vi
phân phi thành qu ca tng trng, đng thi cng đa ra khái nim “tng trng
công bng”
3
. im chung ca các khái nim này là ch xoay quanh mt ý, đó là tng
trng cn gn vi cht lng. Qua đó cho thy có khá nhiu cách hiu khác nhau v
“Cht lng tng trng”. Theo cách hiu rng nht thì cht lng tng trng có th
tin ti ni hàm ca quan đim v phát trin bn vng, chú trng ti tt c ba thành t
kinh t, xã hi và môi trng. Theo cách hiu hp, khái nim có th ch đc gii hn
 mt khía cnh nào đó, ví d cht lng đu t, cht lng giáo dc, cht lng dch
v công, qun lý đô th v.v. Dù hiu theo cách nào thì các khái nim và nghiên cu 3
Mt ví d là Báo cáo phát trin con ngi nm 1998.

4

không bn vng và ngi nghèo không đc hng li t thành qu tng trng.

5
2. Khung phân tích đã đc vn dng trên th gii
Cho đn nay cha có mt khung phân tích thng nht v cht lng tng
trng trên th gii. Mt trong nhng lý do c bn nht có l là s chênh lch ln v
trình đ phát trin gia các nc và s khác nhau v mô hình tng trng mà tng
nc theo đui. Theo cách tip cn khái quát nht, c s đ phân tích và đánh giá cht
lng tng trng thng da vào bn ni dung b sung cho nhau, đó là: (1) đu t
hình thành các loi tài sn vn tham gia vào quá trình to giá tr gia tng; (2) mô hình
tng trng ca mt nc; (3) khía cnh phân phi (c thu nhp và c hi) trong c
quá trình tng trng và (4) qun lý hiu qu vi ni hàm chính là xây dng th ch
và cht lng chính sách ca Nhà nc.
Vic đánh giá cht lng tng trng bng cách xem xét bn ni dung trên đây
cho thy có s thng nht v nguyên tc gia “phát trin” và “tng trng”. Theo
cách hiu đn gin nht, phát trin là nâng cao cht lng cuc sng, tng c hi cho
mi ngi đ có th t quyt đnh cho tng lai ca chính mình. Trong khi đó, tng
trng hay tng thu nhp trên đu ngi là mt ch s quan trng nht ca phát trin.
Tuy nhiên, có tng trng kinh t v lng không có ngha là các ch s khác ca phát
trin t đng đc ci thin. iu này đã đc chng minh c v lý thuyt ln thc
tin  nhiu nc, nht là các nc đang phát trin, trong nhiu thp k va qua. Vì
vy, tng trng v lng nu không đc duy trì và không đi đôi vi ci thin v
phúc li hay các ni dung khác ca phát trin thì mc tiêu ca phát trin cng s
không đt đc. Nh vy, phân tích cht lng tng trng không ch dng  vic ch
xem xét các yu t
to ra tng trng (ni dung 1 và 2), mà quan trng không kém là
cn xem xét c kt qu phân phi thành qu ca tng trng cng nh tác đng ngc
tr li ti tng trng ca khía cnh phân phi đó (ni dung 3). Ni dung th t liên
quan trc tip ti vai trò và đóng góp ca qun lý Nhà nc ti c quá trình tng
trng và do đó không th tách ri khi ba ni dung trc.


Trong Hp 1, các loi tài sn vn là kt qu ca quá trình đu t và tích lu, do
đó nu ch tp trung đu t vào mt loi tài sn s dn đn đu t quá ít vào các loi
tài sn khác. Thc t  nhiu nc công nghip và các nc đang phát trin trong hai
thp k 80 và 90 là bng chng khá rõ ca s tp trung đu t vào tài sn vn vt
cht. Các nc này đã áp dng nhiu bin pháp khác nhau đ làm tng li sut ca
ngun vn này nh tr cp vn, u đãi lãi sut, bo lãnh cho vay, bo h sn xut
trong nc, min gim thu v.v. H qu ca chính sách này là khuyn khích hành vi
chp nhn ri ro ca các nhà đu t, ngân hàng và cng đng doanh nghip, gây bùng
Hp 1: Lng và cht ca tng trng kinh t

Tin b công ngh Tin b công ngh

TFP
TFP
Tin b công ngh Tin b công ngh

Ngun: Xây dng da vào mô hình ca Vinod et al. (2000).

- Gim méo mó liên quan
đn đu t hình thành tài

tài nguyên, ví d khai thác nguyên liu thô. Các bin pháp ph bin là gi chi phí liên
quan đn vn con ngi và tài nguyên  mc thp bng cách không thc hin (hoc
không nghiêm túc thc hin) các qui đnh v bo v môi trng, các qui đnh v v
sinh và an toàn lao đng v.v. Các chính sách này đc coi là mt trong nhng bin
pháp khuyn khích đu t, nhng tác đng trái là làm gim giá ca vn tài nguyên đ
thu hút đu t trong và ngoài nc. Khai thác quá mc tài nguyên và phát trin các
ngành công nghip da vào tài nguyên cng kéo theo đu t nhiu hn vào tài sn vn
vt cht. Do vy, gim ngun tài nguyên c v lng và cht có th làm gim nng
sut ca vn vt cht. Tác đng s bt li hn cho các nc nghèo v tài nguyên. i
vi các nc nghèo, gim tài sn vn tài nguyên (nh tài nguyên đt, tài nguyên rng
và tài nguyên nc) s nh hng trc tip ti ngi nghèo. Lý do là hot đng sn
xut ca ngi nghèo gn lin vi vn tài nguyên, trong khi c hi thay th vn tài
nguyên bng các loi vn khác ca ngi nghèo là rt thp. Vì vy, s xung cp ca
ngun vn tài nguyên mà không đc thay th bng các loi tài sn vn khác (nh
vn vt cht, vn con ngi) thì tng trng cng s khó đt đc mc tiêu xoá đói
gim nghèo mt cách bn vng.
Tuy nhiên, ngn chn s xung cp ca tài nguyên còn ph thuc vào chính
sách đu t công cng. Do ngun ngân sách hn hp nên trong nhiu trng hp các
chính ph đã không th chú trng ti đu t vào loi tài sn vn này, gây mt cân đi
trong hình thành các loi tài sn vn, nh hng ti cht và lng ca tng trng
kinh t. Song nh đã nêu  trên, tác đng ca s xung cp vn tài nguyên ti tng
trng có th gim nu vn tài nguyên đc thay th bng các loi tài sn vn khác,
nht là vn con ngi. Mt nn kinh t chú trng đu t vào vn con ngi s có c
hi đ phát trin các ngành kinh t da vào tri thc, qua đó làm gim s ph thuc ca

8
tng trng vào các ngành khai thác tài nguyên, cng có ngha là gim nh hng ca
vic xung cp tài nguyên ti tng trng v lâu dài.
Trong quá trình hình thành và s dng các loi tài sn vn trên, yu t công
ngh đóng mt vai trò quan trng đi vi các nc đang phát trin, ít nht bi hai lý

Xung quanh vn đ này tuy nhiên còn nhiu khía cnh vn còn đang tranh cãi và nghiên cu, nht là khía cnh
lao đng, vic làm  các nc phát trin. Ni dung này nm ngoài phm vi ca Nghiên cu.

9
trin mà trong nhiu nm các ch s phát trin không đc ci thin, nht là tình trng
nghèo đói vn dai dng và thu nhp đu ngi không đc ci thin.
Mô hình tng trng b bóp méo: Tng trng có đc ch yu da vào khai thác
quá mc vn tài nguyên, tr cp vn vt cht mt cách rng rãi bng nhiu bin pháp
nh min thu, cho kht n thu, cp vn u đãi đu t và tr cp tín dng đu t v.v.
Trong khi đó, đu t vào vn con ngi và đi mi công ngh còn chm. So vi loi
th nht, mô hình tng trng b bóp méo tt hn cho ngi nghèo và ci thin phúc
li nói chung. c đim ni bt ca mô hình này là đu t thiên lch, quá chú trng
u tiên đu t vn vt cht thông qua các chính sách u đãi vn và tng đu t công.
Vi mô hình này, tng trng có th đt đc chng nào Nhà nc vn có kh nng
duy trì các khon tr cp vn vt cht. Tuy nhiên, trong dài hn nn kinh t s phi
đi mt vi nhng méo mó v c cu và h qu là tng trng không bn vng, đc
bit đi vi các nc nghèo có quy mô ngân sách nh và qun lý đu t không hiu
qu. Do ngun lc dành cho các u đãi này chim mt t trng ln ca ngân sách nên
có th làm gim ngun lc đ đu t vào các loi tài sn khác. Tuy nhiên, tác đng
ca các u đãi này thng là nh, mang tính ngn hn và không đóng góp nhiu vào
tng nng sut. Trong nhiu trng hp, u đãi đu t vn vt cht còn làm gim
nng lc cnh tranh ca ngành và ca c nn kinh t.
Mô hình tng trng bn vng: Các loi tài sn vn đc hình thành và đu t cân
đi, không b bóp méo. u t ca Nhà nc chú trng ti các lnh vc to tác đng
lan ta, tích cc ti c nn kinh t, nh đu t cho giáo dc, y t và bo v vn tài
nguyên. Theo mô hình này, vn con ngi là mt trng tâm ca chính sách đu t
nhm đáp ng yêu cu ca quá trình ph bin, tip thu và đi mi công ngh. So vi
hai loi mô hình trên, tng trng theo mô hình này đt đc mc tiêu tng phúc li
và xoá đói nghèo. Tc đ tng trng không nht thit quá cao nhng có th duy trì
trong dài hn nh vào s đu t và hình thành hài hoà, cân đi, không méo mó các

5
đã tìm ra mi quan h ngc chiu gia bt bình đng trong
phân phi thu nhp/tài sn và tng trng kinh t. Mt s nghiên cu, đi din là
Barro (1999) li cho rng bt bình đng tng lên ch làm gim tc đ tng trng ca
các nc nghèo có mc GDP bình quân đu ngi thp hn 2000 ô la M. Trái li,
các nc có mc thu nhp bình quân đu ngi cao hn mc này, mi quan h này
tr nên không rõ ràng. Do đó, vn đ bt bình đng và tng trng là thách thc cho
nhng nc nghèo hn là nc giàu nu xét ti cht lng tng trng. Các chính
sách nhm to thu nhp bình đng hn bng cách phân phi c hi mt cách công
bng hn s thúc đy tng trng và xoá đói nghèo.
Phân phi thu nhp công bng hn  các nc đang phát trin đc coi là có
li cho tng trng kinh t trong dài hn đc gii thích qua bn gi thuyt sau đây: 5
Có th xem Galor and Zeira (1993), Stigliz (1999), Aghihon, Caroli and Garci-Penalosa (1999), Barro (1999).

11
Th nht, khác vi kinh nghim thu đc t các nc phát trin, nhiu nghiên
cu gn đây cho rng ngi giàu  các nc đang phát trin cha thc s mun tit
kim đ đu t vào nn kinh t trong nc. Xu th d nhn thy là ngi giàu mun
tiêu dùng hàng ngoi nhp xa x, mua nhng ngôi nhà đt tin hay đi du lch nc
ngoài và tích tr vàng bc, đ trang sc, hay gi tit kim  các ngân hàng Loi tit
kim và đu t đó không đóng góp nhiu vào tng tim lc sn xut ca quc gia,
thm chí là mt s lãng phí ngun lc vn đã ít i  các nc này. Vi hành vi tiêu
dùng đó, nu chin lc phát trin mà dn đn gia tng nhanh bt bình đng v phân
phi thu nhp s to c hi đ duy trì v th ca nhóm ngi giàu, đng thi gây tn
tht cho c nn kinh t do lãng phí ngun lc. Trong dài hn, mt chin lc nh vy
thng có tác dng "phn tng trng và phát trin".
Th hai, v phía ngi nghèo, do thu nhp và mc sng thp nên tình trng sc

kt qu mong mun. Vic thc hin chính này đã và đang gp khó khn ti nhiu
nc dn đn tình trng ngi giàu đc tip cn các ngun lc d dàng hn và
hng li nhiu hn so vi ngi nghèo. Mt s nc đang phát trin có t trng chi
cho các lnh vc xã hi khá cao nhng li không ci thin đc kt qu giáo dc và
thu nhp ca ngi nghèo. Chng hn, mt s nc  Châu M La tinh có t l nhp
hc ca hc sinh nghèo khá cao, nhng phn ln ch có th theo hc ti các trng
công lp. Do cht lng dch v ca các trng công lp thp nên kt qu giáo dc
ca hc sinh nghèo kém so vi hc sinh giàu và vì vy làm gim c hi tìm đc vic
làm có thu nhp cao ca nhóm nghèo. ây là mt nguyên nhân dn đn chênh lch v
thu nhp ca các nc này khá cao. Nh vy,  nhiu trng hp, vn đ cha hn là
tng chi ngân sách mà là phân phi li ngun lc và ci thin cht lng ca hàng hoá
và dch v công sao có li cho nhóm ngi có thu nhp thp.
Bên cnh chính sách đu t công, các chính sách h tr ngi nghèo tip cn
ngun vn đu t, đt đai, tài nguyên và các bin pháp ph bin kin thc, chuyn
giao công ngh cng có nh hng tích cc ti m rng c hi to vic làm có thu
nhp cao hn cho ngi nghèo. C s đ thc hin loi chính sách (mang tính xã hi)
này là các th trng nhân t, nht là th trng vn trong các nc đang phát trin
thng không hoàn ho. Vì vy, ngi nghèo khó tip cn các ngun vn đu t hn
ngi giàu và mt đi c hi đu t l ra có th mang li li sut cao hn. Chi phí giao
dch cao cng làm nn lòng và không to kích thích cho ngi nghèo đu t, k c
đu t vào vn con ngi. H qu là bt bình đng v phân phi thu nhp không
gim, mà v dài hn còn bt li cho tng trng
6
. Thc t v mi quan h gia nghèo
đói, khía cnh phân phi và tng trng đã làm cho vai trò ca chính sách xã hi đi
vi quá trình tng trng ngày càng tr nên quan trng hn. 6
Có th xem thêm Barro (1999) và nhiu tác gi khác.

qun lý kém là có s méo mó v chính sách, nh hng xu ti tng trng, phúc li
và xoá đói nghèo. Ngoài vic đánh giá khó khn, t ci t chính mình có l là mt
nhim v khó khn nht đi vi bt c chính ph nào, đc bit là  các nc đang
phát trin. 14
CHNG II. ÁNH GIÁ CHT LNG TNG TRNG CA MT S
NGHIÊN CU TRÊN TH GII
7

1. Mt cân đi trong đu t hình thành các loi tài sn vn
Trong thp k 80 và 90, Th k 20, tình trng đu t quá mc vào tài sn vn
vt cht din ra khá ph bin trên th gii nhm đt tng trng cao. Bên cnh m ca
nn kinh t cho đu t và thng mi, hu ht các nc đang phát trin chy theo
chính sách kinh t nhm tích lu tài sn vn vt cht. Tuy nhiên, kt qu đt đc v
tng trng là rt khác nhau gia các nc và trái vi k vng ban đu, chênh lch v
thu nhp bình quân đu ngi gia 20 nc giàu nht và 20 nc nghèo nht th gii
thm chí tng t 18 lên 37 ln t 1960 - 1995 (World Bank, 2001). Thc t này khá
nng n đi vi các nc đang phát trin mc dù nhiu ci cách c cu đã đc thc
hin t gia thp k 90.
Nhìn chung, hu nh các nc đu tr cp cho ngành công nghip, nông
nghip và xây dng c s h tng vi qui mô khá ln. Ví d, đu thp k 90, các nc
công nghip phát trin đã b ra mt khon tr cp tng ng 2,5%-3,0% so vi GDP
hay khong 7,6%-9,1% chi tiêu ca chính ph đ tr cp cho ba lnh vc trên. Tuy
nhiên, t trng tr cp thng cao hn  các nc đang phát trin, khong 4,3%-5,2%
so vi GDP và 19%-24% so vi chi tiêu ngân sách. Dành vn cho các lnh vc trên
cha hn đã là đu t quá mc, nhng nhng khon tr cp đó cho th gây ra nhng
méo mó, ví d làm cho các ngành đc u tiên không có kh nng cnh tranh. Nhng
con s trên đây cha k tr cp cho các ngành công nghêp ch bin mà theo nhiu

2. Mô hình tng trng bóp méo và tng trng bn vng
Theo mt phân tích cho 20 nc có thu nhp trung bình trong giai đon 1972-
1992, tng trng ch yu da trên vic m rng đu t vn vt cht s không bn
vng (Vinod et al. 2000). Lý do c bn là li sut kinh t nh quy mô và tác đng tràn
ca tin b công ngh có đc t đu t vào vn vt cht thng không đ đ bù đp
nng sut biên gim dn ca loi vn này. in hình cho loi này là mô hình tng
trng ca Brasil.  duy trì tc đ tng trng, Brasil và mt s nc đã thc hin
chính sách u đãi vn cho mt thi gian dài thông qua tài tr trc tip t ngân sách
cho các nhà đu t trong và ngoài nc, tr gía, u đãi thu và tín dng. u t ngân
sách cho giáo dc ch chú trng giáo dc cao đng và đi hc, thiu đu t vào giáo
dc trung hc và tiu hc.
Tng trng theo mô hình ca Brasil khin cho ngân sách luôn trong tình trng
cng thng do cn phi có ngun thu đ tng đu t vào hình thành tài sn vn vt
cht. V lý thuyt thì tr cp v vn cha chc dn đn tng nng sut, trong khi tác
đng đn tng trng là nh và mang tính ngn hn. Hình thc tr cp nh mô hình
ca Brasil là rt tn kém và vì vy ngun lc còn li dành cho giáo dc, y t và khu
vc xã hi là thp. ó cng là mt nguyên nhân ca bt bình đng v phân phi thu

16
nhp và phân phi c hi  nc này rt cao và gn nh không có xu hng gim
(Bng 1).
Tng đi trái ngc vi Brasil là mô hình tng trng ca Hàn Quc trong
giai đon 1980-1997. Mc dù Hàn Quc cng h tr các nhà đu t trc nhng nm
90 ca Th k trc, nhng h tr có chn lc, tp trung vào mt s ngành và vi thi
hn nht đnh nhm phát trin mt s ngành sn xut phc v xut khu. Các ngành
đc u tiên này đã tr thành đu tàu ca tng trng và kéo các ngành khác phát
trin theo. Mô hình này không phi là không có vn đ, tuy nhiên đim ni bt ca
Hàn Quc là các u đãi đó không tr thành gánh nng cho ngân sách Nhà nc. ng
thi Chính ph đã u tiên đu t nhiu hn cho giáo dc và ngân sách công cho giáo
dc đc u tiên cho giáo dc c bn. Nh đó Hàn Quc khá thành công trong phát

nh h s Gini v thu nhp. H s này càng cao, mc đ bt bình đng càng ln.

17
Bng 2: Mt s ch s liên quan đn tng trng ca 16 nc ci cách và 44 nc
không tin hành ci cách
Các ch s Nm
16 nc
ci cách
44 nc không
ci cách
Tc đ tng GDP bình quân đu ngi
1984-89
Thp k 90
2,8%
3,5%
-0,5%
0,1%
Tc đ tng tài sn vn vt cht
1984-89
Thp k 90
2,1%
3,5%
0,0
-0,5%
Tc đ phá rng
1984-89
Thp k 90
0,7%
1,1%
1,2%

s b sung cho nhau gia các loi tài sn vn.

18
3. Bt bình đng trong phân phi thu nhp, phân phi c hi và tng
trng
Qua phân tích đnh lng, nhiu bng chng cho thy các nc có mc đ bt
bình đng cao v phân phi thu nhp thng có tc đ tng trng thp hn so vi
các nc phân phi thu nhp công bng hn. in hình cho nhóm đu là các nc
Châu M La tinh nh Columbia, Brasil, Costa Rica, Peru và cho nhóm sau là các nn
kinh t ông á nh Nht Bn, Hàn Quc và ài Loan.
ng thi, nhiu nghiên cu khác cng khng đnh phân phi c hi bình
đng, trc ht trong giáo dc, có tác đng tích cc ti tng trng trong dài hn. S
dng h s Gini giáo dc đ đo mc đ bt bình đng v phân phi c hi tip cn
dch v giáo dc, Lopez et al. (1998) đã c lng h s này cho 20 nc và thy có
s chênh lch gia các nc tng trng nhanh và các nc phát trin trì tr (Bng 3).
Tuy nhiên, cng cn khng đnh rng tip cn dch v giáo dc cng ch là mt yu t
tác đng đn tng thu nhp bình quân đu ngi.
Trong hai thp k va qua, h s Gini giáo dc có xu hng gim, nhng vi
mc đ khác nhau gia các nc. ó là kt qu ca quá trình điu chnh chính sách
tng trng và đu t  nhiu nc. Chính ph các nc đã chú trng ti gim bt
bình đng trong lnh vc giáo dc.  làm đc điu này thì tng chi tiêu cho giáo
dc là cha đ, bi kt qu giáo dc và c hi bình đng v giáo dc còn ph thuc
vào c cu và hiu qu chi ngân sách (Bng 4).
Bng 3: H s Gini giáo dc và tc đ tng trng nm 1990 ca mt s nc
Gini giáo
dc
Tc đ tng GDP/đu ngi
2000-2001 (%)
An-giê-ri 0,6 0,6
Brasil 0,4 0,2

i hc
-
26,17
59,29
3,06
10,43
23,58
6,49
-
17,45
8,32
-
19,84
0,29 0,27
Hàn quc
Tiu hc
Trung hc
i hc
6,21
8,64
36,67
7,86
7,39
28,02
12,79
10,76
10,49
14,86
11,86
5,83

65,74
2,39
7,07
37,38
0,39 0,42
Ngun: Thomas et al. (2000).
Hàn quc là nc đi đu trong thc hin điu chnh c cu chi tiêu cho giáo
dc và mc chi trên đu hc sinh theo hng u tiên cho giáo dc ph thông. Nh đó
h s Gini giáo dc ca Hàn quc gim nhanh chóng ch trong mt thp k. Theo
nhiu đánh giá, thành công này ca Hàn quc là mt yu t quan trng góp phn vào
duy trì tng trng nhanh trong mt thi k dài cng nh giúp nc này hi phc tng
trng nhanh sau cú sc do cuc khng hong tài chính khu vc gây ra.
Mt thái cc khác là trng hp ca Venezuela. Mc chi công cho mt hc
sinh các cp đu gim đi, nhng xu hng vn là u tiên cho giáo dc đi hc và đó
có th là nguyên nhân ca bt bình đng v phân phi thu nhp cao và tng trng trì
tr  nc này trong nhiu thp niên va qua.
4. Qun lý hiu qu và tng trng
Mc dù nh hng ca qun lý Nhà nc ti tng trng kinh t đã đc
khng đnh v lý thuyt, song vic đánh giá trên thc t li ht sc khó khn, ch yu
do khó đo lng đc các tác đng này (Bng 5).
20
Bng 5: Kt qu tng trng phân theo nhóm nc giai đon 1990-1999
Các ch s Nhóm có tng
trng tc đ cao

đu t công và tip theo là có hi cho tng trng. Kinh nghim rút ra t mt s nc
công nghip mi cho thy qun lý tt hay mt chính ph trong sch và có nng lc
không nht thit đòi hi quc gia đó phi là mt nc giàu hay phát trin.
Tt c các bng chng trên đây cha th phn ánh ht thc t, nhng cho thy
mt điu rng lng và cht ca tng trng là gn lin vi nhau và là hai mt ca
mt vn đ. Nu quá trình tng trng ch thiên v mc tng thì khó có th duy trì
trong dài hn và đt mc tiêu ci thin phúc li.

CHNG III. MT S ÁNH GIÁ BAN U V CHT LNG

21
TNG TRNG CA VIT NAM
Nh đã ch ra  trên, khung phân tích cht lng tng trng va rng va sâu
hay đòi hi có cách nhìn tng quát các b phn cu thành và có s phân tích k lng
tng khía cnh. Do s phc tp này, nên hu ht đánh giá cht lng tng trng mi
ch tp trung  mt vài khía cnh mà các nhà nghiên cu và hoch đnh chính sách
quan tâm nhiu nht ti mt giai đon phát trin nht đnh. ó cng là lý do có rt ít
nghiên cu toàn din v vn đ này. i vi các nc đang phát trin và các nc
chuyn đi nh Vit Nam, mt khó khn na thng gp là h thng thông tin và
thng kê yu kém. Trong hoàn cnh đó, nghiên cu này s không th đ cp tt c các
vn đ mà ch đa ra mt s đánh giá ban đu da vào khung kh phân tích đã trình
bày  trên. Báo cáo này tp trung vào phân tích mt cách tng quát ba vn đ đc coi
là cn thit đ giúp cho vic đánh giá bao gm: (1) đu t vào hình thành tài sn vn
vt cht và vn con ngi; (2) nhn dng mô hình tng trng ca Vit nam và (3)
phân phi thu nhp và mi quan h gia bt bình đng và tng trng ca Vit Nam.
Do thiu thông tin đ có th lng hóa đc hiu qu qun lý Nhà nc nên vn đ
này không đc đ cp trc tip trong Nghiên cu này