Y BAN QUC GIA V HP
TÁC KINH T QUC T
TÁC NG CA CÁC HIP NH WTO
I VI CÁC NC ANG PHÁT TRIN
Hà Ni - 2005
1
TÁC NG CA CÁC HIP NH WTO
I VI CÁC NC ANG PHÁT TRIN
KOMMERSKOLLEGIUM
y ban Thng mi quc gia
THY N
2
Cun sách này c xut bn trong khuôn kh Chng trình hp tác gia
U ban quc gia v Hp tác kinh t quc t
vàU ban Thng mi quc gia Thun
vi s tr giúp ca C quan Hp tác phát trin quc t Thun (Sida)
ch t nguyên bn ting Anh
ng Nguyên Anh
Trn ình Vng
Hiu ính
n phòng U ban quc gia v Hp tác kinh t quc t
& các B, Ngành thành viên
3
LI GII THIU
Quá trình hi nhp vào nn kinh t th gii, c bit là vic gia nhp T
chc Thng mi Th gii (WTO) mang li nhiu c hi nhng cng to ra
nhiu thách thc i vi các nc ang phát trin. Trong bi cnh Vit Nam
ang chng y nhanh àm phán có th gia nhp WTO trong thi gian
sm nht, n phòng U ban Quc gia v Hp tác kinh t quc tã phi hp
vi i s quán Thyin ti Vit Nam dch và xut bn cun sách “Tác ng
ca các Hip nh WTO i vi các nc ang phát trin” vi mong mun cung
nào. Theo ó, báo cáo tp trung vào vic ánh giá h qu ca nhng quy nh
hin hành ca WTO, nh thng mi hàng hóa, thng mi dch v, quyn s
hu trí tu và gii quyt tranh chp mà không cp trc tip ti các vn liên
quan ti Vòng àm phán Doha hin nay.
Stockholm, tháng 3/2004
Peter Kleen
Tng giám c
5
Nhóm nghiên cu
Báo cáo này là kt qu óng góp ca mt nhóm nghiên cu mà hu ht là các
cán b ph trách các vn WTO ti U ban Thng mi quc gia.
Peter Kleen ph trách Ban ch o, trong ó có Elisabeth Dahlin và Gunnar
Fors. Ingrid Jegou là trng d án. Cùng vi Per Altenberg, Jegou còn là ngi
biên tp báo cáo này. Annika Widell, Maria Liungman và Ingrid Lindeberg có
vai trò biên tp trong tng giai on nghiên cu.
Các thành viên tham gia nghiên cu:
Per Altenberg (Các hip nh thng mi song phng và khu vc), Christer
Arvius (Hip nh TBT), Mattias Bjorklid Chu (Hip nh v Mua sm chính
ph), Agnès Courades Allebeck (Hip nh TRIPS), Helena Detlof (Hip nh
v T v), Elisabeth Florell (Gim thu quan i vi hàng hóa phi nông
nghip), Hans Flykt (Hip nh v Công ngh thông tin), Hilda Fridh (Hip nh
v Chng bán phá giá), Marcus Hellqvist (Hip nh v Giám nh hàng hoá
trc khi xp hàng), Henrick Isakson (Hip nh v Hàng dt và may mc, Hip
nh v Th tc cp phép nhp khu), Anna Jansson (Hip nh v Quy tc xut
x), Andrew Jenks (Các hip nh thng mi song phng và khu vc), Maria
Johem (Hip nh v nh giá hi quan), Maria Liungman (Gim thu quan i
vi hàng hóa phi nông nghip), Ulrika Lyckman Alnered (Hip nh v Quy tc
xut x), Bo Magnusson (Hip nh v Nông nghip, Hip nh SPS), Magnus
Nikkarinen (Hip nh v Nông nghip), Hakan Nordstrom (H thng thng
mi a phng, gim thu quan i vi hàng phi nông nghip), Magnus
trng ca các nc phát trin và các nc ang phát trin khác nh vic ct
gim thu quan trong khuôn kh ca GATT và WTO. Nguyên tc c bn ca
WTO là i x công bng (nguyên tc “Ti hu quc”), iu này có ngha là
trong mt s ngành, các nc ang phát trin là thành viên ca WTO t ng
c quyn tip cn th trng ca các nc khác mà không cn phi tuân theo
nguyên tc có i có li. Tuy nhiên, vic ct gim thu quan li ít hn áng k
trong mt s ngành c bit quan trng i vi các nc ang phát trin, ngha
là v thc cht các nhà xut khu các nc ang phát trin phi chu mc thu
quan cao hn so vi các nhà xut khu các nc phát trin. Hn na, thu
quan các nc ang phát trin nhìn chung còn cao hn so vi các nc phát
trin; iu này tip tc hn ch tng trng thng mi, ít nht là gia các nc
ang phát trin.
Các hip nh b sung ca GATT
Mt s hip nh b sung ca GATT iu chnh các lnh vc nh nh giá hi
quan, các hàng rào k thut i vi thng mi, tr cp, các bin pháp an toàn
thc phm và sc khe ca ng, thc vt, các bin pháp t v. Theo ánh giá
ca U ban Thng mi quc gia, các hip nh này ci thin kh nng tip cn
th trng và chng li ch ngha bo h tùy tin. Tuy nhiên, bn báo cáo này
nhn mnh n nhng khó khn trong vic xác nh v mt thc nghim nhng
tác ng ca các hip nh b sung này.
7
Các hip nh mi
Cùng thi gian WTO c thành lp vào nm 1995, khuôn kh thng mi a
phng này c b sung thêm mt s hip nh mi gii quyt nhiu lnh
vc, trong ó có thng mi dch v, quyn s hu trí tu liên quan n thng
mi (TRIPS), thng mi hàng dt may và hàng nông sn. Các hip nh này
va tác ng tích cc va tác ng tiêu cc i vi các nc ang phát trin:
- i vi hàng nông sn và dch v, kh nng tip cn th trng mi ch
tng lên ôi chút. Tuy nhiên, Hip nh v Nông nghip và Hip nh
chung v Thng mi dch v (GATS) ã xác lp c mt khuôn kh
song nó vn có nguy c tr thành mt gánh nng vi các nc ang phát trin
có ngun lc hn hp. Vì các nc chm phát trin (LDCs) c min tr nhiu
trong s nhng yêu cu này, nên nhng nc b nh hng nhiu nht bi các
8
chi phí ó là nhng nc ang phát trin nghèo không c xp vào nhóm nc
LDCs. Hn na, các chi phí ó khác nhau gia các hip nh. Ví d, Hip nh
TRIPS òi hi chi phí rt ln các bên có th áp ng nhng tiêu chun ti
thiu nht nh v lut pháp và hành chính. Hip nh v nh giá hi quan òi
hi nhiu nc ang phát trin phi u t vào h thng qun lý hi quan.
Ngc li, GATS là mt hip nh tng i “ít tn kém”, vì nó da trên
nguyên tc mà các nc ch a ra nhng cam kt mà h sn lòng thc hin.
Kt lun
Kt lun ca U ban Thng mi quc gia là WTO ã góp phn gim bt các
hàng rào thng mi và thúc y thng mi th gii trong mt s lnh vc,
nhng còn rt nhiu iu phi làm trong mt s ngành mà các nc ang phát
trin có li ích ln. iu này c bit úng i vi thng mi dch v và nông
sn – nhng ngành hin vn còn b qun lý nng n hu ht các nc.
cng
Báo cáo này nghiên cu tng hip nh WTO mt cách riêng l. Cui phân tích
ca mi hip nh u có mt kt lun ngn gn. Tóm lc các kt lun ca U
ban Thng mi quc gia a ra phn cui báo cáo.
9
Mc lc
Li ta 1
Nhóm nghiên cu 2
Tóm tt 3
Mc lc 6
1. Gii thiu 11
1.1 Nhim v 11
1.2 Khuôn kh nhim v 11
3.1.6. Kt lun 46
Tài liu tham kho 47
3.2. Hip nh v Công ngh Thông tin (ITA) 49
3.2.1. Bi cnh 49
3.2.2. Mô t ITA 49
3.2.3. Tác ng i vi các nc ang phát trin 50
3.2.4. Kt lun 51
10
Tài liu tham kho 51
3.3. Hip nh v Hàng dt và may mc 52
3.3.1. Bi cnh 52
3.3.3. Tác ng i vi các nc ang phát trin 59
3.3.4. Kt lun 63
Tài liu tham kho 65
3.4. Hip nh v Nông nghip 67
3.4.1. Bi cnh 67
3.4.2. Mô t Hip nh v Nông nghip 68
3.4.3. Tác ng i vi các nc ang phát trin 72
3.4.4. Kt lun 88
Tài liu tham kho 90
3.5. Hip nh v Thng mi máy bay dân dng 93
3.5.1. Mô t Hip nh 93
3.5.2. Tác ng i vi các nc ang phát trin 94
3.5.3. Kt lun 94
3.6. Hip nh v Mua sm chính ph (GPA) 95
3.6.1. Bi cnh 95
3.6.2. Mô t GPA 95
3.6.3. Tác ng i vi các nc ang phát trin 96
3.6.4. Kt lun 97
Tài liu tham kho 97
3.11.3. Tác ng i vi các nc ang phát trin 125
3.11.4. Kt lun 128
Tài liu tham kho 129
3.12. Hip nh v vic áp dng các bin pháp kim dch ng thc vt (Hip
nh SPS) 130
3.12.1. Bi cnh 130
3.12.2. Mô t Hip nh SPS 131
3.12.3 Tác ng i vi các nc ang phát trin 135
3.12.4 Kt lun 138
Tài liu tham kho 139
3.13. Hip nh v Tr cp và Các bip pháp i kháng (Hip nh SCM) 140
3.13.1. Bi cnh 140
3.13.2. Mô t Hip nh SCM 141
3.13.3. Tác ng i vi các nc ang phát trin 143
3.13.4. Kt lun 147
Tài liu tham kho 147
3.14. Hip nh v Chng bán phá giá 148
3.14.1. Bi cnh 148
3.14.2. Mô t Hip nh v Chng bán phá giá 149
3.14.3. Tác ng i vi các nc ang phát trin 151
3.14.4. Kt lun 156
Tài liu tham kho 157
3.15. Hip nh v T v 159
3.15.1. Bi cnh 159
3.15.2. Mô t Hip nh 159
3.15.3. Tác ng i vi các nc ang phát trin 160
3.15.4. Kt lun 163
Tài liu tham kho 163
3.16. Hip nh v Các bin pháp u t liên quan ti thng mi (TRIMs)164
3.16.1. Bi cnh 164
ang phát trin 193
5.3.2. Tác ng i vi ngân sách chính ph 194
5.3.3. Nhng tác ng v mt kinh t trong thi k bo v: các dòng tài
chính
ti ngi nm quyn s hu 196
5.3.4. Tác ng kinh t trong dài hn: thng mi, u t và tng trng 196
5.3.5. Chuyn giao công ngh 198
5.3.6. M ca ngành dc phm 199
5.3.7. Nông nghip và các ngun sinh hc 202
5.4. Kt lun 210
Tài liu tham kho 212
6. Gii quyt tranh chp 217
6.1. Bi cnh 217
6.2. Mô t th tc gii quyt tranh chp 217
6.2.1. Các iu khon chung 217
6.2.2. i x c bit và i x phân bit 218
6.3. Tác ng i vi các nc ang phát trin 219
6.3.1. Gii quyt tranh chp ca WTO so vi gii quyt tranh chp ca
GATT 219
6.3.2. Các nc ang phát trin khi kin nhiu hn WTO 220
6.3.3…. và thành công ln hn 221
6.3.4. H thng này có hiu qu i vi các nc ang phát trin tng t
nh i vi các nc phát trin? 221
6.3.5. Nhng vn i vi các nc ang phát trin 222
6.4. Kt lun 224
13
Tài liu tham kho 224
7. Các iu khon trong WTO v các hip nh thng mi song phng và khu
vc 227
7.1. Bi cnh 227
bn vng. Trong s các yu t c nghiên cu có m ca th trng; thng
mi; ngân sách; GDP; tình trng nghèo ói và phân phi thu nhp; nng lc th
ch; các chi phí, tit kim hay nhng li ích thu c t vic thc hin các hip
nh WTO. Hn na, báo cáo còn xem xét các tác ng ca s khác bit có th
thy c gia các nhóm nc ang phát trin. Nhng nghiên cu tình hung
v tác ng ca các hip nh WTO khác nhau cng c trình bày. Vic xác
nh mi quan h nhân qu gia các hip nh WTO và các tác ng ca chúng
là mc tiêu trng tâm.
1.2 Khuôn kh nhim v
Mc tiêu ca báo cáo là phân tích nhng tác ng ca các hip nh WTO i
vi các nc ang phát trin. iu ó có ngha là báo cáo không phân tích các
li th và bt li th ca thng mi quc t v mt lý thuyt. Tuy nhiên, nói
mt cách ngn gn, U ban Thng mi quc gia cho rng thng mi t do và
m ca là mt trong nhng công c quan trng góp phn t c tng trng
kinh t.
1
Tng trng kinh t, v phn mình, cùng vi các bin pháp khác, có
th thúc y phát trin bn vng v kinh t, xã hi và môi trng. iu này
c phn ánh trong các chính sách ca nhiu nc ang phát trin, trong ó
các chính sách thng mi thng là nhng vn u tiên, ngay c khi là mt
phn nh ca chin lc phát trin.
Báo cáo này không phân tích nhng tác ng chung ca thng mi i vi các
nc ang phát trin. V mt t nhiên, trong hu ht các trng hp, rt khó có
th phân bit gia tác ng ca các hip nh WTO và tác ng ca thng mi
nói chung, c bit là vì thc t chúng ta không bit iu gì s xy ra nu WTO
1
y ban Thng mi quc gia và Sida (2002). V tng quan các tranh lun kinh t v thng mi, tng
trng và phát trin, xem Bigsten (2003)
15
không tn ti. Tuy nhiên, mc tiêu ca chúng tôi là tp trung vào nhng tác
nghiên cu nhiu trong các tài liu chuyên môn. Vic thiu kt ni trc tip
gia các chính sách thng mi và các yu t c nghiên cu có th là mt lý
do quan trng gii thích iu này.
Tp hp các hip nh WTO ã tr nên s sau nhiu thp k àm phán và
àm phán li. Có nhiu lý do cho thyrõ ràng không th phân tích tng iu
khon riêng l và tng tác ng ca các hip nh này i vi các nc ang
phát trin. U ban Thng mi quc gia ã chn thc hin phân tích theo chiu
rng v tt c các hip nh WTO liên quan ti thng mi hàng hóa, dch v,
quyn s hu trí tu và gii quyt tranh chp, cng nh nhng iu khon c th
ni bt trong GATT c coi là có tm quan trng c bit.
1.3 Các nh ngha
16
Khái nim “các nc ang phát trin” là không rõ ràng trong bi cnh ca
WTO. Không có mt tiêu chí chính thc nào i vi vic nh ngha mt nc
ang phát trin. Thay vào ó, mi nc thành viên có th t chn cho mình v
trí là mt nc phát trin hay nc ang phát trin. Trong WTO, hin có
khong 100 nc ang phát trin. Mt lý do ti sao không th th hin chính xác
hn là vì các nc có th có nhng a v khác nhau trong các hip nh khác
nhau. Nói cách khác, các nc có th c phân loi là nc ang phát trin
trong hip nh này và là nc phát trin trong mt hip nh khác.
Khái nim “các nc ang phát trin” c s dng trong báo cáo này là ch
các nc ã chn th bc này trong WTO. Tuy nhiên, các nc ang phát trin
là mt nhóm không ng nht có mc phát trin, nng lc sn xut khác nhau,
v.v Do vy, U ban Thng mi quc gia cho rng không úng nu n gin
coi các nc ang phát trin là mt nhóm n l. Theo ó, Ph lc kèm theo
báo cáo này cho thy Chng trình Phát trin Liên hp quc (UNDP) ã phân
loi các nc theo mc phát trin con ngi c gi là Ch s Phát trin
con ngi (HDI). Tài liu tham kho c a ra i vi ch s này nm trong
bn báo cáo. Mt im na là các nc ã tr thành thành viên ca EU vào
ngày 1/5/2004 và các nc là ng viên ca EU (Bulgaria, Croatia, Romania,
ca các quy nh và nguyên tc trong các hip nh WTO là da vào
nhng gì ã c hình thành nm 1948, khi thành lp GATT. Nhng
quy nh này sau ó, trong sut na th k qua, ã c m rng và
b sung. Tác ng ca các hip nh WTO i vi các nc ang
phát trin do ó có th c truy nguyên t thi im u tiên và
không ch n thun trong giai on sau 1995, khi WTO c thành
lp.
• Làm th nào phân bit gia WTO và các quá trình t do hóa
thng mi khác? Mt khó khn khác là xác lp các mi quan h
nhân qu xác nh xem liu nhng tác ng ca t do hóa thng
mi i vi các nc hoc nhóm nc khác nhau có th c truy
nguyên trc tip t các hip nh WTO hay không. Do ó, thách thc
là phân bit tác ng ca các yu t không liên quan ti WTO, nh
các ci cách c cu trong nc, s hin hu ca các hip nh thng
mi song phng và khu vc, hay t do hóa thng mi n phng.
• Tác ng trong ngn hn hay dài hn? Mt yu t khác làm cho phân
tích tr nên phc tp là các tác ng ca các hip nh WTO khác
nhau theo thi gian. Mt cam kt WTO có th là ngun lc mnh m
trong ngn hn, trong khi các li ích ch có th xut hin trong dài
hn. Hn na, mt s hip nh c nghiên cu trong báo cáo này
ch gói gn mt cách tng i các khái nim thng mi mi và các
cam kt cp a phng, nh TRIPS. Trong mt s trng hp,
các cam kt này cha có hiu lc nên các kt qu k vng cha c
ghi li.
• Có phi tt c các nc ang phát trin u b tác ng nh nhau?
Cui cùng, không th ánh giá tt c các nc ang phát trin ging
nhau. Các nc ang phát trin là mt nhóm bao gm rt nhiu nc
và không ng nht, vi mc thu nhp rt khác nhau, c im
thng mi, quyn li và nhng u tiên cng khác nhau. Nh vy, tác
ng ca các hip nh riêng bit là khác nhau gia các nc.
không yêu cu các nc ang phát trin t do hóa thng mi vi cùng
tc và phm vi nh các nc phát trin.
• Trong 25 nm u tiên ca GATT, các cuc àm phán ã làm cho hàng
rào thu quan i vi các hàng hóa công nghip ca các nc phát trin
gim t mc trung bình 40% xung còn xp x 4%. Tuy nhiên, các sn
phm quan trng theo quan im ca các nc ang phát trin (nh hàng
nông sn và dt may) phn ln không nm trong các cuc àm phán này.
• Trong giai on sau, trng tâm ã chuyn t thu quan sang các hàng rào
thng mi phi thu quan. Nhiu nc ang phát trin ã chn hng
không tham gia vào các hip nh này mà thay vào ó là tham gia di
hình thc hip nh ph t nguyn.
• Vòng àm phán cui cùng ca GATT là Vòng àm phán Uruguay (1986-
1993) ã dn ti s ra i ca mt khuôn kh th ch mi ca h thng
thng mi a phng, T chc Thng mi th gii (WTO). Các quy
nh thng mi cng c m rng ra i vi thng mi dch v và
quyn s hu trí tu. Vòng àm phán Uruguay cng bao hàm c thng
mi hàng nông sn và dt may vào phm vi ca GATT. Mt thay i
quan trng na là yêu cu tt c các nc thành viên ca WTO u phi
tham gia vào tt c các hip nh, bt k trình phát trin nào.
• WTO c thành lp vào tháng Giêng nm 1995. Các hip nh WTO
c chia ra làm 3 tr ct chính: thng mi hàng hóa (GATT + các hip
nh b sung); thng mi dch v (GATS); và quyn s hu trí tu
(TRIPS). WTO còn thc hin mt c ch gii quyt tranh chp i vi
tt c các hip nh.
20
• Mc tiêu c bn ca WTO là góp phn làm tng mc sng, toàn dng lao
ng và s dng hiu qu các ngun lc theo các nguyên tc ca phát
trin bn vng. Gia tng thng mi không phi t thân là mt mc tiêu,
nhng là mt công c thúc y tng trng kinh t bn vng. Li m
u trong hip nh WTO cng tp trung vào c tm quan trng ca vic
vy, cho dù thiu mt t chc thng mi liên chính ph, là s hin din ca
mt iu khon trong các hip nh bo m i x ti hu quc. Ví d, theo
quy nh này, nc Anh có li ích ging nh quc gia c i x tt nht
trong s các i tác thng mi ca Pháp. Chúng ta s quay li nguyên tc chính
sách thng mi quan trng này sau.
2.1.2. Thi k gia hai cuc chin tranh
21
H thng thanh toán và thng mi tng i ci m trong nhng nm trc
chin tranh ã sp khi Chin tranh th gii th nht n ra. u tiên u tiên
sau Hip nh Versailles nm 1919 là khôi phc h thng các ng tin chuyn
i da trên bn v vàng. Tuy nhiên, lm phát thi k chin tranh lúc ó có
ngha là t sut ngang bng gia vàng và các ng tin quc gia khác nhau
trc chin tranh ã không còn thc t. H thng thanh toán quc t ã tr nên
cng thng khi có nhng n lc nhm khôi phc ch bn v vàng. Tình hình
này li làm cho t do hóa thng mi khó khn hn. Hn na, thu quan, không
có ngoi l, ã cao hn so vi trong nhng nm trc chin tranh và thng
thay i iu chnh nhng mt cân i trong thng mi.
Du vy, nn kinh t th gii vn hi phc trong na cui nhng nm 1920. Tuy
nhiên, môi trng kém hp tác ã gây ra nhng hu qu nghiêm trng khi các
nn kinh t phi gánh chu mt cuc suy thoái sau s sp ca S Giao dch
chng khoán New York vào tháng Mi nm 1929. Ni lo s bao trùm các
ngân hàng và các công ty i n phá sn, hu qu là tình trng tht nghip gia
tng. Vn càng trm trng hn khi chính ph các nc n lc bo v nn
kinh t ca mình bng vic tng thu quan. Các nc thy rng khi nhp khu
gim xung mt cách rõ ràng, thì xut khu cng bnh hng tiêu cc vì các
nc khác cng phn ng theo cách tng t. Thm chí, ch bn v vàng b
phá v vào nm 1931 khi các nc ni tip nhau tách ri ng tin ca mình ra
khi vàng khi c gng phá giá nhm thoát khi cuc khng hong. Tht nghip
gia tng n mc k lc, hn 20% c Hoa K và châu Âu, thng mi th gii
gim xung tng tháng theo xu hng trt dc nhanh chóng. Khi cuc khng
trng nói chung. ây là trng tâm ch trích ch ngha trng thng ca Adam
Smith.
Di sn ca ch ngha trng thng vn còn tn ti n ngày nay và hin hu
trong các tranh lun và àm phán chính sách thng mi trong WTO. i vi
hu ht các nc, quan im cho rng mt quc gia có th hng li bng vic
n phng t do hóa thng mi ca mình là mt ý tng xa l nh i vi
nhng ngi theo ch ngha trng thng nhng nm 1700.
Nhng phá hoi chính tr do ch ngha dân tc v kinh t mang li trong thi k
gia các cuc chin ã gây khó khn cho vic hàn gn, ngay c khi nn kinh t
th gii t t hi phc sau khng hong (mt phn do các c hi vic làm c
to ra trong ngành công nghip quân s). Nhng khó khn do ngi dân gánh
chu ã m ng cho các phong trào chính tr cc oan (ch ngha phát xít và
ch ngha xã hi dân tc) và vic Hitler nm quyn lc c. S ganh ua kinh
t và ch ngha dân tc nh vy có th nói là ã t nn tng cho cuc Chin
tranh th gii th hai.
2.1.3. nh hình trt t kinh t sau chin tranh
Ngay khi Chin tranh th gii th hai lên n nh im, ngi ta ã bt u có
k hoch hp tác kinh t và chính tr hu chin. T tng nn tng là phi làm
cho các cuc chin quy mô ln không th xy ra bng vic ràng buc các nc
cht ch hn na vi nhau, v c chính tr ln kinh t. Vào tháng Tám nm
1941, Tng thng Hoa K Franklin D. Roosevelt và Th tng Anh Winston
Churchill, ã gp nhau trên mt chin hm gia i Tây Dng t ra các
k hoch cho thi k hu chin. H ã a ra mt vn bn - Tuyên b i Tây
Dng - vi các mc tiêu thit lp trt t chính tr và hp tác kinh t sau chin
tranh. Sau hai nm àm phán xuyên i Tây Dng, mt hi ngh quc t c
t chc vào tháng By nm 1944 ti Bretton Woods bang New Hampshire
(Hoa K), vi i din ca 44 chính ph và mc tiêu là hoàn thành àm phán v
xut do Hoa K và Anh a ra v thành lp các c quan hp tác kinh t. Kt
qu là hai t chc mi c thành lp: Ngân hàng Th gii và Qu Tin t quc
t.
(GATT). Hip nh này bt u c s dng trên c s tm thi t ngày
1/1/1948. Ban u, có 23 nc tham gia GATT, trong ó có 12 nc ang phát
trin.
3
Các nc khác gia nhp sau ó khi bit chc chn ITO s không c
thc hin. Thy in gia nhp GATT vào nm 1950.
3
Các thành viên ban u ca GATT là Australia, B, Brazil, Myanmar, Canada, Ceylon (Sri Lanka),
Chile, Trung Quc (rút ra nm 1950 theo ngh ca chính ph lu vong ài Loan), Cu Ba, Tip Khc,
Pháp, Anh, n , Lebanon, Luxembourg, Hà Lan, New Zealand, Nauy, Pakistan, Nam Rhodesia
(Zimbabwe), Syria, Nam Phi và M.
24
2.2. K nguyên ca GATT
Phn di ây mô t s phát trin ca GATT t mt hip nh liên chính ph có
trách nhim i vi các cuc àm phán v thu quan n mt t chc quc t có
mt quyn lc to ln.
2.2.1. T hip nh n th ch
GATT, tng c coi là mt gii pháp chuyn tip tm thi, ã tr thành nn
tng cho h thng thng mi sau chin tranh. iu này không có ngha là
không có nhng vn xy ra, vì GATT không phi là mt t chc ging nh
Ngân hàng Th gii, IMF hay Liên hp quc, mà ch n thun là mt hip nh
liên chính ph. GATT do ó không có mt thành viên nào mà ch có “các bên
tham gia hip nh”. GATT ban u không có vn phòng chính hay Ban Th ký
kim soát vic thc thi hip nh. iu duy nht c quy nh trong GATT,
v mt t chc, là các bên tham gia hip nh phi gp g “thng k t
c nhng quyt nh i vi các vn có tm quan trng chung”.
Thay vào ó, khuôn kh th ch này phi c xây dng tng bc. Nm 1951,
mt vn phòng chính c thành lp Geneva, ni mà các bên có th hp mt
khi cn thit. Mt Tng th ký (nay là Tng giám c) c ch nh và có mt
s nhân viên (Ban Th ký GATT). Theo thi gian, GATT iu chnh theo hình
Copyright: Tài liệu đại học ©