nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 10/2009 45 TS. Phan Thị Thanh Mai *
1. Theo quy nh ti iu 318 B lut t
tng hỡnh s nm 2003 (BLTTHS), phm vi
ỏp dng th tc rỳt gn ch trong vic iu
tra, truy t, xột x s thm v ỏn hỡnh s.
Tuy nhiờn, vic cú nờn m rng phm vi ỏp
dng th tc rỳt gn trong vic xột x phỳc
thm hay khụng l vn hin nay ang
c cp vi nhng quan im khỏc nhau.
- Quan im th nht: Khụng ỏp dng
th tc rỳt gn trong vic xột x phỳc thm
v ỏn hỡnh s.
õy l quan im ca cỏc nh lm lut
c th hin trong ni dung ca iu lut v
l quan im ca nhng ngi cho rng quy
nh ca phỏp lut hin hnh l hp lớ. Vic
khụng ỏp dng th tc rỳt gn i vi vic
xột x phỳc thm vỡ khi bn ỏn, quyt nh
ca to ỏn cp s thm ó b khỏng cỏo,
khỏng ngh l ó cú s khụng thng nht gia
to ỏn vi vin kim sỏt hoc gia to ỏn vi
nhng ngi tham gia t tng cú quyn

quy nh ca BLTTHS, hi ng xột x phỳc
thm cú th hu bn ỏn, quyt nh s thm
iu tra, xột x li theo th tc thụng thng.
(1)

V quan im th nht, cng l quy nh
ca BLTTHS, khụng cho phộp ỏp dng th
tc rỳt gn i vi vic xột x phỳc thm i
vi mi v ỏn l th hin s thn trng trong
vic ỏp dng th tc rỳt gn, tuy nhiờn theo
chỳng tụi l quỏ hn ch. V mt lớ lun cng
nh thc tin xột x u cho phộp nhn nh
cú nhng trng hp, vic khỏng cỏo ca b
cỏo khụng lm cho tớnh cht ca v ỏn tr nờn
* Ging viờn chớnh Khoa lut hỡnh s
Trng i hc Lut H Ni nghiên cứu - trao đổi
46 tạp chí luật học số 10/2009

phc tp. a s b cỏo thc hin quyn khỏng
cỏo (s lng khỏng cỏo, trong ú cú khỏng
cỏo ca b cỏo chim t l rt ln, theo s liu
thng kờ ca Vin kim sỏt nhõn dõn ti cao
(VKSNDTC), nm 2005 s v khỏng cỏo chim
93,32% s v to ỏn cp phỳc thm th lớ;
nm 2006 chim 92,93%; nm 2007 chim
93,82%).
(2)

trng hp ny, nu nh trc ú v ỏn ó cú
iu kin xột x s thm theo th tc
rỳt gn thỡ nhng iu kin ú vn c duy
trỡ sau khi bn ỏn b khỏng cỏo, hon ton cú
th ỏp dng th tc rỳt gn xột x phỳc
thm nhng v ỏn ny m khụng nh hng
n cht lng xột x v vn m bo quyn
v li ớch hp phỏp ca b cỏo. Vic hn ch ỏp
dng th tc rỳt gn trong xột x phỳc thm
trong nhng trng hp ny l khụng cn thit.
Quan im th hai, theo hng kin ngh
quy nh ỏp dng th tc rỳt gn trong vic xột
x phỳc thm i vi nhng v ỏn ỏp dng th
tc rỳt gn trong giai on xột x s thm m
cú khỏng cỏo, khỏng ngh l nhm khc phc
hn ch ca iu 318 BLTTHS v phm vi ỏp
dng th tc rỳt gn. Chỳng tụi ng ý vi
quan im cn quy nh th tc rỳt gn trong
vic xột x phỳc thm. Tuy nhiờn, vic tỏc gi
cho rng cú th ỏp dng th tc rỳt gn trong
vic xột x phỳc thm i vi mi v ỏn ó
xột x s thm theo th tc rỳt gn cú khỏng
cỏo, khỏng ngh theo chỳng tụi l quỏ rng,
cn cõn nhc thn trng hn, hn ch ỏp dng
i vi nhng v ỏn phc tp, khụng iu
kin ỏp dng th tc rỳt gn.
Tớnh cht v ỏn sau khi xột x s thm
theo th tc rỳt gn cú th tr nờn phc tp
vỡ nhiu lớ do:
Th nht, vic bn ỏn, quyt nh s thm

giá chứng cứ và giải quyết vụ án về nội dung
thực chất của vụ án. Trong trường hợp này, rõ
ràng vụ án không còn là "sự việc phạm tội
đơn giản, chứng cứ rõ ràng" nữa mà đã có sự
phức tạp, khó đánh giá các tình tiết của vụ án
cũng như khó lựa chọn quy phạm pháp luật
phù hợp để áp dụng nên không đủ điều kiện
để xét xử phúc thẩm theo thủ tục rút gọn.
Việc bất đồng quan điểm giữa toà án cấp sơ
thẩm và viện kiểm sát có thể do diễn biến
phiên toà sơ thẩm có việc bổ sung chứng cứ
mới tại phiên toà hoặc người tham gia tố tụng
thay đổi lời khai dẫn đến việc toà án và viện
kiểm sát có những quan điểm khác nhau khi
đánh giá những chứng cứ này. Cũng có thể do
toà án đã lựa chọn cách giải quyết khác với đề
nghị của viện kiểm sát (như xét xử bị cáo
theo khoản khác với khoản mà viện kiểm sát
đã truy tố trong cùng một điều luật hoặc về
tội khác bằng hoặc nhẹ hơn tội mà viện kiểm
sát đã truy tố) và viện kiểm sát không đồng ý
với cách giải quyết của toà án. Việc viện
kiểm sát kháng nghị vì "thành phần hội đồng
xét xử sơ thẩm không đúng luật định hoặc có
vi phạm nghiêm trọng khác về thủ tục tố
tụng" cũng làm cho việc xét xử phúc thẩm trở
nên phức tạp vì việc đánh giá hoạt động xét
xử của toà án cấp dưới có vi phạm thủ tục tố
tụng hay không để huỷ án là việc cần tiến
hành một cách thận trọng theo thủ tục chung.

án cấp phúc thẩm xét lại tính hợp pháp và có
căn cứ trong bản án, quyết định của toà án
cấp dưới có phức tạp hay không lại không
phụ thuộc vào tính chất đơn giản, rõ ràng, ít nghiªn cøu - trao ®æi
48 t¹p chÝ luËt häc sè 10/2009

nghiêm trọng của sự việc phạm tội mà phụ
thuộc vào việc sai lầm của toà án cấp sơ
thẩm khi xét xử có tính chất đơn giản hay
phức tạp. Vì vậy, dù vụ án đủ điều kiện để
áp dụng thủ tục rút gọn ở cấp sơ thẩm nhưng
không có nghĩa đó là điều kiện đủ để xét xử
theo thủ tục rút gọn ở cấp phúc thẩm.
Thứ tư, việc viện kiểm sát, người đã
kháng cáo, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên
quan đến kháng cáo, kháng nghị, người bào
chữa, người bảo vệ quyền lợi của đương sự
bổ sung chứng cứ mới tại toà án cấp phúc
thẩm cũng có thể làm cho chứng cứ của vụ
án trở nên phức tạp hơn, không đủ điều kiện
xét xử theo thủ tục rút gọn.
Hơn nữa, nếu chúng ta tiến hành áp dụng
thủ tục rút gọn đối với mọi vụ án đã áp dụng
thủ tục rút gọn ở cấp sơ thẩm có kháng cáo,
kháng nghị thì có thể dẫn đến tình trạng có
nhiều trường hợp toà án cấp phúc thẩm sẽ
phải huỷ bản án, quyết định sơ thẩm để điều

2. Về việc áp dụng thủ tục rút gọn ở cấp
phúc thẩm trước đây đã được quy định trong
Bản hướng dẫn về trình tự tố tụng phúc thẩm
về hình sự (ban hành kèm theo Thông tư số
19-TATC ngày 2/10/1974). Theo quy định
tại Thông tư này, không cần gọi bị cáo mà
chỉ báo cho bị cáo biết ngày giờ, địa điểm
mở phiên toà bị cáo có thể đến nhưng không
bắt buộc phải đến, nếu họ không đến thì sự
vắng mặt của họ không ảnh hưởng đến việc
xét xử, cũng không cần có mặt những người
tham gia tố tụng khác. Phiên toà được xét xử
công khai, chủ toạ khai mạc phiên toà, một
thành viên của hội đồng xử án báo cáo tóm
tắt nội dung vụ án, kết luận của viện kiểm
sát nếu có sẽ được trình bày hoặc đọc, hội
đồng xử án vào phòng riêng nghị án và trở
lại phòng xử án tuyên án. Trường hợp có bị
cáo đến thì sau khi khai mạc phiên toà, bị
cáo được hỏi căn cước, được công bố thành
phần hội đồng xử án, xin thay đổi thành
phần hội đồng xử án và người phiên dịch,
nếu có. Tiếp theo là báo cáo tóm tắt nội dung
vụ án, sau đó bị cáo được trình bày thêm
những điểm cần thiết, hội đồng xử án có thể
hỏi thêm nếu xét thấy cần thiết, kết luận của
viện kiểm sát, bị cáo được nói lời sau cùng. nghiên cứu - trao đổi

li ca b cỏo, khụng liờn quan n quyn li
ca nhng ngi tham gia t tng khỏc nờn
cng khụng cn triu tp h n phiờn to.
Do vy, khụng cn thit phi m phiờn to
cụng khai vỡ thc cht khụng cú vic xột x
v ni dung v ỏn nờn cú th ỏp dng hỡnh
thc nh phỳc thm quyt nh s thm.
Vic quyt nh ỏp dng th tc rỳt gn
trong vic xột x phỳc thm theo chỳng tụi
nờn quy nh do chỏnh ỏn to ỏn cp phỳc
thm quyt nh trờn c s ngh ca cỏc
thm phỏn c phõn cụng xột x v ỏn nu
xột thy iu kin xột x theo th tc rỳt
gn trong thi hn by ngy t ngy nhn h
s v ỏn. Quyt nh ny phi c gi cho
vin kim sỏt, b cỏo hoc ngi i din
hp phỏp ca b cỏo trong thi hn 24 gi k
t khi ra quyt nh. Phiờn to phỳc thm
tin hnh trong thi hn by ngy k t ngy
thụng bỏo quyt nh. Nu khụng cú quyt
nh ỏp dng th tc rỳt gn trong vic xột
x phỳc thm thỡ vic xột x phỳc thm v
ỏn c tin hnh theo th tc chung.
3. T nhng phõn tớch trờn, theo chỳng
tụi cn b sung iu 318 BLTTHS v phm
vi ỏp dng th tc rỳt gn i vi vic xột x
phỳc thm. Cn b sung iu 324a quy nh
v vic phỳc thm theo th tc rỳt gn vo
Chng XXXIV ca BLTTHS vi cỏc ni
dung: iu kin ỏp dng; thm quyn quyt