Vuihoc24h.vn - Kênh học tập Online Page 1

BÀI TẬP HOÁ HỌC
Phương pháp giá trị trung bình

Phương pháp này còn gọi là phương pháp chuyển bài toán hỗn hợp nhiều chất thành bài
toán một chất tương đương.
* Phạm vi áp dụng :thường dùng để giải bài toán xác định thành phần hỗn hợp có kết hợp
tìm công thức phân tử chất thành phần
* Đặc điểm bài toán : cho hỗn hợp nhiều chất cùng tác dụng với một chất khác mà phương
trình phản ứng có dạng tương tự nhau về sản phẩm, tỷ lệ hệ số trước các công thức trong phản
ứng, hiệu suất phản ứng.Chẳng hạn, bài toán hỗn hợp nhiều kim loại kiềm hay kim loại kiềm thổ
tác dụng với nước, bài toán hỗn hợp kim loại có cùng hoá trị tác dụng với dung dịch axit, bài
toán hỗn hợp các chất hữu cơ trong cùng dãy đồng đẳng thì ta có thể thay thế hỗn hợp bằng một
chất tương đương với các đại lượng trung bình: ,số nguyên tử của các nguyên tử thành phần
trong công thức tương đương( CTPT, trung bình).
1. Khái niệm, tính chất và một số công thức tính khối lượng mol phân tử trung bình hổn
hợp( )
* Khái niệm: là khối lượng một mol hỗn hợp( với hỗn hợp khí còn có thể coi là khối
lượng 22,4l khí đo ở đktc)
*Tính chất:
- không phải là hằng số mà có giá trị phụ thuộc vào thành phần về lượng các chất
thành phần trong hỗn hợp
Ví dụ: Hỗn hợp khí A gồm hai khí O
2
và H
2
. Nếu thành phần:
1% H
2

1 Hỗn hợp 2 chất A,B có M
A
< M
B
và có thành phần % theo số mol là a(%) , b(%).

Nếu > thì a < 50 < b < thì b < 50 < a
Khi a = b = 50 thì =
* Một số công thức tìm
hhM
hhM
hhM
hhM
hhM
hhM
hhM
hhM
zyx
m

2844
m
zyx
m

M
2
BA MM 
M
2

2
+ H
2
O
Theo ptpư n
hh
= n
CO2
= = 0,3 mol
Gọi số mol của CaCO
3
là x thì số mol MgCO
3
là (0,3-x)
= = = 89,3
Giải pt trên suy ra x = 0,1 m
CaCO3
= 100x = 10 g
m
MgCO3
= 26,8 – 10 = 16,8
2)Cho 8,8 hỗn hợp 2 kim loại thuộc nhóm IIIA tham gia phản ứng với dd HCl thì thu được
6,72 l khí. Xác định 2 kim loại biết chúng ở 2 chu kỳ liên tiếp .
Hướng dẫn:
Gọi CT chung của 2 kim loại là M, nguyên tử khối trung bình là
2 M + 6 HCl 2 MCl
3
+ 3 H
2


A
< M
B
nếu hỗn hợp “chỉ chứa B” thì
n
B
= < n
hh
= . Như vậy nếu X,Y không đủ để tác dụng với B đương nhiên cũng
không đủ tác dụng hết với hỗn hợp A,B. Nghĩa là sau phản ứng X,Y hết; A,B còn dư.
hhM
iBA
iiBBAA
nnn
nMnMnM

hhM
iBA
iiBBAA
VVV
VMVMVM

hhM
100

m
hh
hh
M
m

Vuihoc24h.vn - Kênh học tập Online Page 3

Ví dụ:
Cho 0,387 g hỗn hợp gồm Zn và Cu vào 50 ml dung dịch Ag
2
SO
4
0,1 M ,khuấy đều tới
phản ứng hoàn toàn thì thu được 1,144 g chất rắn C. Tính khối lượng các chất có trong C.
Hướng dẫn :
Zn + Ag
2
SO
4
= ZnSO
4
+ 2 Ag (1)
Cu + Ag
2
SO
4
= CuSO
4
+ 2 Ag (2)

m
Cu
= 0,387 – 0,195 = 0,192 g
Trong hỗn hợp C : m
Cu (còn dư)
= 0,192 – 64.0,002 = 0,064 g
m
Ag
= 1,144 – 0,064 = 1,080 g

2.Phương pháp giá trị trung bình trong hoá hữu cơ
* Phương pháp KLPT trung bình:
- Các bước xác định công thức phân tử(CTPT) 2 chất hữu cơ A,B trong hỗn hợp
Bước 1: Tìm theo các công thức đã cho
Bước 2: Giả sử M
A
< M
B
thì M
A
< < M
B

Biện luận tìm M
A
,M
B
hợp lý để suy ra CTPT đúng của A,B
- P
2


hhM
hhM
100
100.23
hhM
hhM


Vuihoc24h.vn - Kênh học tập Online Page 4

-Các bước xác định:
Bước 1: Đặt CTPT trung bình của các hợp chất hữu cơ.
Bước 2: Viết ptpư dạng tổng quát với CTPT trung bình (tuỳ theo dữ kiện bài cho)
Bước 3: Từ ptpư tổng quát và dữ kiện bài cho thiết lập tỉ lệ để tính giá trị trung bình(số
cacbon trung bình, số liên kết trung bình).
-Đây là p
2

giải ngắn gọn cho các bài toán hữu cơ thuộc loại hỗn hợp các đồng đẳng đặc biệt
là các đồng đẳng liên tiếp.
Ví dụ minh hoạ:
Tiến hành phản ứng hợp nước hoàn toàn 2 anken A,B thu được 2 rượu lên tiếp C,D. Cho
hỗn hợp này phản ứng hết với Na được 2,688 l H
2
(đktc). Mặt khác nếu đốt cháy hoàn toàn hỗn
hợp rượu trên rồi hấp thụ hết sản phẩm cháy bằng lượng nước vôi trong được 30 g kết tủa, tiếp
tục cho NaOH dư vào dung dịch trên lại có 13 g kết tủa nữa. Xác định CTPT của A,B.
Hướng dẫn:
Gọi CT trung bình của 2 anken là C H - OH

2
+ Ca(OH)
2
CaCO
3
+ H
2
O
x x
2 CO
2
+ Ca(OH)
2
Ca(HCO
3
)
2

y y
Ca(HCO
3
)
2
+ 2NaOH CaCO
3
+ Na
2
CO
3
+ 2 H

n
n2
1

n
n2
1
2
1
n
n2
1
2
3n

n
n
n





n
n
n