Ca dao việt nam : Cái Cò và Con Cò.

Ca dao tục ngữ của dân tộc mình là một kho tàng độc nhất vô nhị, vì nó
ẩn chứa
cái Minh Triết của Việt tộc nói riêng, (và trong tương lai cũng có thể là c
ủa Con
Người nói chung), với nhân sinh quan và vũ trụ quan, dựa trên n
ền tảng biến dịch
và bất dịch của Trời Đất, mà tổ tiên đã huyền thoại hóa qua biểu tượng Ti
ên
Rồng, và đã được diễn tả bởi tâm tình của tiền Nhân, với nhịp của Trời
(Thiên,
với huyền số 3 x 2 là âm dương = 6 lục), và điệu của Đất (Địa, với huyền số 4
x 2
= 8 bát), theo âm của vũ trụ và vần của vạn vật, như :
“Trăm năm / bia đá / cũng mòn,
Ngàn năm / bia miệng / vẫn còn / trơ trơ ”.
Nội cái thể của hai câu “lục bát”, với nhịp 2 (chữ đôi: "trơ trơ"), điệu 3
cho câu
trên 6 chữ, và 4 cho câu dưới 8 chữ, với âm (trăm, ngàn) và vần cuối câu tr
ên
(mòn) đi với vần của chữ thứ sáu (lục) của câu dưới (còn), ta đ

…
Cái cò chết tối hôm qua
Có hai hạt gạo với ba đồng tiền
Một đồng mua trống mua kèn
Một đồng mua mỡ đốt đèn thờ vong
Một đồng mua mớ rau răm
Đem về thái nhỏ thờ vong con cò.

Tôi chọn những câu ca dao này, vì cũng nhân đọc lại bài “Nh
ững Dấu Chỉ của
Thi Ca trong Triết Việt” mà tác giả Đông Lan đã d
ẫn giải ý nghĩa căn bản của
Triết qua những câu ca dao trên ; và vì như tôi đã nói ca dao là cả một kho t
àng
vô tận của nền Minh Triết Việt, nên tôi cũng xin được phép góp thêm ý đ
ể chia sẻ
với bạn những gì tôi đã “Cảm” được qua những câu ca dao “Con cò” và “Cái
cò”
này.

Nếu bạn để ý, thì thấy tôi đã ghép hai câu ca dao đầu (của một bài khác) đ
ể nói
lên sự liên hệ động tác dẫn đến hậu quả, là lý do tại sao “cái cò chết tối hôm qua
”,
vì tôi nghĩ nếu không thì cái óc tò mò của bạn sẽ thắc mắc…; hơn n
ữa cũng để
dẫn chứng cho bạn ý nghĩa tiềm ẩn trong từng chữ của mỗi câu ca dao mà ti
ền
nhân đã dùng, là điều không phải ngẫu nhiên hay tự nhiên mà là v
ới tiềm ý ẩn dấu

ấu)
triệt, tận lý, cùng tính. Chỉ như vậy, bạn mới có thể thấy đư
ợc cái Tâm của vũ trụ
mà cũng là cái Tâm của bạn, vì “nhân giả kỳ vũ trụ chi tâm”, đó là
Cái
Chân-
Thiện-Mỹ tiềm ẩn nơi Con người qua Đại Ngã Tâm Linh.
Đọc đến đây chắc bạn đã hiểu thế nào là Cái và Con, với ý nghiã “Con dại Cái

mang”, tức là ý nghĩa của sự liên kết thâm tình, không ch
ỉ dính liền bằng máu mủ,
ruột thịt, mà cũng là ý nghĩa Hòa trong Nhất Thể bằng tình yêu thương th
ắm
thiết, mà người mình còn ví như biển Thái Bình, để nói sự bao la, vô bờ, vô bi
ên
của TÌNH YÊU, của MẸ, của CÁI (là Trời Đất) với CON (Người).
(Để hiểu thêm ý nghĩa này, mời bạn đọc lại bài “Cá và Cái… với Con Cá v
à Con
Cái ”. http://www.anviettoancau.net/html/capnhat_11/ngsonha_cavacai.htm)

Bây giờ bạn hảy trở lại với tôi để đi điều tra về cái chết của “cái cò”. Như đã đ
ề
cập, cái cò này không hẳn là cò cái, hay để chỉ con cò, mà ai cũng biết là ám ch
ỉ
con người, vì ca dao cũng có câu :
Cái cò là cái cò con
Mẹ nó yêu nó, nó còn làm ngơ (lơ)

Hay
Con cò lặn lội bờ sông

ịa vũ trụ vạn vật nhất
thể. Đó cũng là ý nghĩa thông hiệp và kết hiệp giữa Cha và Con trong Kitô giáo.
Nhưng ở đây, nguyên do cái chết của “cái cò” là “Con cò mà đi ăn đêm
”, có
nghĩa là hễ mà (hay tại vì) đi, tức là tự mình muốn, (đi) ăn : nghĩa là ham muốn

kiếm thêm lợi cho mình, tức là làm hai “job”(s), làm ngày chưa đủ lủ khủ l
àm
đêm, cho d
ầu với “danh nghĩa” để kiếm tiền nuôi cha mẹ vợ con, hay để trả nợ cái
nhà, chiếc xe, cái tivi, tủ lạnh, hay để đi Las Vegas chơi cho bi
ết hay để giống
người ta thì cũng tại vì mình… muốn có, muốn làm, muốn được, muốn đua đ
òi,
chớ Trời đâu có bắt !
Và chữ đêm ở đây, không chỉ có nghĩa là ban đêm, mà còn có nghĩa là làm nh
ững
chuyện “hắc ám”, như bán dâm hay buôn l
ậu bạch phiến, ma túy, thuốc “lắc”
(ecstasy), hay thảo độc dược như “haschisch”, “cannabis”, ho
ặc đồ quốc cấm…,
tức là làm những chuyện trái với luân lý của Đạo Trời. Nhưng đêm cũng c
òn có
nghĩa là sống trong tăm tối, tức là sống lệ thuộc, sống nô lệ, nghĩa là s
ống Duy
theo thần, lý, vật,… hay bất cứ thứ gì, kể cả những ý thức hệ v
ới danh nghĩa “dân
chủ” để được (có) tự do, hay đạo thuyết của tôn giáo để được (thưởng) “Thi
ên
Đàng” hay “Niết Bàn” (Nirvana), thì cũng là còn đi trong đêm tối.

ớc tới
tận (gốc) mạch nguồn (nappe phréatique), làm ô nhiễm môi trư
ờng thái sinh với
sự đào thải hàng triệu tấn rác mỗi ngày trên th
ế giới, hay bằng cách chế biến hóa
chất (độc) và đã tiêu thụ hàng triệu tấn, hàng tỷ lít, với không biết bao nhiêu th
ứ
chất độc mà theo danh sách thống kê năm 2003 của REACH.
(Registration,
Evaluation and Authorisation of Chemicals), thì mới chỉ có chừng 30 000 ch
ất,
(mà "chất cam" (agent orange) đã là ngu
ồn gốc của vụ kiện vừa qua (22/06/07)
của những nạn nhân Việt-Nam đối với cơ quan hành chánh Hoa-Kỳ), để gọi l
à
khử trừ sâu bọ, ruồi muỗi, dán nhện, v.v, … bằng cách xịt, rãi, pha, trộn, tư
ới…,
để cuối cùng rồi con người cũng mang lấy những chất độc đó v
ào máu, vào thân,
ngay từ trong bào thai, và đó cũng là một trong những căn nguyên c
ủa cái bệnh
ung thư dưới mọi hình thức, càng ngày càng nhiều ! Đó là chưa kể cái hiện tư
ợng
“hâm nóng khí hậu” mà con ngư
ời khoa học, hay trí thức bắt đầu lo sợ (chớ dân
ngu khu đen có biết gì đâu mà sợ với lo, “điếc không sợ súng”(!) mà) cho cái h
ậu
quả đã và đang xảy ra trước mắt như hạn hán, lụt lội, bão tố, với cư
ờng độ mỗi
ngày một tăng, và chu kỳ càng ngày càng nhiều, khắp nơi trên đ

ểu cộng sản hay
kiểu tư bản gì, thì cũng chỉ là theo. Và vì bị lóe mắt bởi ánh đèn đêm
, nên CON
người hết biết (ngơ) CÁI “Nghĩa Chính”, mà chỉ thấy có “nhân danh”, bất cứ l
à
danh gì, cho nên mới Duy theo, mới nô lệ, mới đâm đầu vào ánh sáng giả t
ạo
(artificiel) mà tưởng là thiệt, như những con “thiêu thân” !
Mà tại vì đi ăn đêm, ở trong tăm tối, cho nên làm sao thấy được gì (!), cũng v
ì
vậy mà mới “Đậu phải cành mềm, (nên mới) lộn cổ xuống ao” (!). Vì con ngư
ời
muốn đi ăn đêm, nghĩa là sống ngư
ợc lại với Đạo (luật) của Trời Đất, tức chỉ sống
độc hành (một chiều) mà không biết lưỡng hành (hai chiều), thì làm sao có th
ể
“thuận thiên”, có thể Hòa ? Mà hễ không thuận thi
ên, thì không thông, không
dung, không đồng, không tương, không hiệp, không giao… mà chỉ là bế tắc, l
à
chết không kịp ngáp mà thôi !
Cho nên chữ “Đậu”, nghĩa là bám chặt vào, bám chặt lấy, tức cũng còn có ngh
ĩa
là Duy theo. Còn “phải”, không có nghĩa bắt buộc, hay nghĩa “phải trái”, tức l
à
“đúng” hay “sai”, mà là nghĩa “chụp đại”, “bám đại”, “vớ đại”, “quơ đ
ại”, không
cần biết là cành hay thân (cây), là mềm hay cứng, ở đây nghĩa là không c
ần học
hỏi, không chịu suy tư, không cần tìm hiểu, cho nên còn có nghĩa là đua đòi, ch

ớc (mạch) ở
dưới Đất chảy ra để thành ao, là ý nghĩa tương giao của Trời Đất để tạo dựng s
ự
sống của vạn vật từ (bởi) nước, và nhờ nước, tức hành Thủy, để dinh dưỡng v
à
tươi mát. Nhưng nước cũng làm cho sự sống chết đi khi nư
ớc bị ô nhiễm bởi chất
độc, mà biểu tượng của sự sống (động) là con người, và tương tự khi con ngư
ời bị
tiêm nhiễm, bị thu hút, bị lôi cuốn bởi các thứ… hệ, thể, chế, từ, tượng ảo ả
nh,
hảo huyền, mà mình cứ lơ ngơ không chịu suy nghĩ với nền tảng vững chắc là
tâm
đạo, thì sẽ “lộn cổ xuống ao” tức là “chết” không kịp ngáp, nghĩa là không th
ể
sống thật thiên chức CON người, tức không thể Thành Nhân !
Đọc đến đây, chắc bạn đã biết lý do và hiểu tại sao “cái cò chết tối
hôm qua”.
Nhưng bây giờ tôi mời bạn cùng tìm hiểu với tôi về những gì đã x
ảy ra với cái
chết con cò, vì tất cả sự kiện đều đã được ghi lại một cách chặt chẻ r
õ ràng. Tôi
xin được trích dẫn lại đây những chi tiết đó :
Cái cò chết tối hôm qua
Có hai hạt gạo với ba đồng tiền
Một đồng mua trống mua kèn
Một đồng mua mỡ đốt đèn thờ vong
Một đồng mua mớ rau răm
Đem về thái nhỏ thờ vong con cò.
“Cái cò chết tối hôm qua”, ở đây ai cũng biết chết nghĩa là tiêu tùng, nhưng c

Hay, là vì CÓ hai với ba, mà tiếng mình còn nói là “vài ba”, nghĩa là (một) số ít

so với vạn (vật), thì là coi như KHÔNG. Mà thiệt, con ngư
ời của Việt tộc, với văn
hóa nông nghiệp, làm nghề nông thì đa số thường đủ ăn chớ ít có ai m
à giàu có.
Vì lợi tức của mùa màng hoa quả đều cậy vào yếu tố thời tiết, tức sự
tương giao
tương hòa của Trời Đất Vũ Trụ, nhờ mưa thuận gió hòa, m
ặc dầu công sức của
con người có đổ bao nhiêu mồ hôi nước mắt đi nữa, nhưng nếu yếu tố nắng m
ưa
không thuận không hòa, thì là mất mùa và là đói rét. Nên nghĩ cho c
ùng, con
người chỉ là KHÔNG, nghĩa là Không có gì hết, Không là gì h
ết, Không ăn nhằm
gì hết đối với Trời Đất, vì là CON (người) hữu hạn đối với CÁI vô biên c
ủa MẸ
vũ trụ. Nhưng đồng thời CON người cũng CÓ CÁI Tính Mệnh (Thiên Tính) c
ủa
Trời Đất vũ trụ vạn vật, là Tài Đức, là Tâm Linh với tất cả Chân-Thiện-Mỹ. Đó l
à
ý nghĩa nền tảng Nguyên Lý Mẹ với lưỡng nhất tính, Có với Không, là Tr
ời với
Đất, và cũng là ý nghĩa cơ cấu của (biến) Dịch với tỷ lệ 3-2, tức “
tham thiên
lưỡng địa”, là quân bình động (équilibre dynamique). Còn hai số 2 với 3 thành s
ố
5, cũng là ba huyền số với ý nghĩa Tam Tài là Thiên-Địa-Nhân, mà cũng l
à ý

thực hiện mọi chuyện, cho nên ca dao có câu :
Có tiền mua tiên cũng được,
Không tiền mua lược không xong
Vì vậy gạo và tiền là ý nghĩa tương quan giữa nền tảng vật chất và con người, l
à
yếu tố không thể thiếu để làm cho con người thăng tiến, để đáp ứng 1 tr
ên 3 nhu
cầu thiết yếu của con người, đó là ẩm thực, vì là “có thực mới vực được Đạo
”,
nhưng cũng vì tính chất quan trọng này, đã làm cho con người bị thu hút v
à lôi
cuốn bởi cái mùi thơm của “lúa”, làm cho cứ “đói bụng” hoài, để rồi (cứ) “
mà đi
ăn đêm”, thì trước sau gì rồi cũng “lộn cổ xuống ao” ! Cho nên ph
ải biết rằng chỉ
cần “có hai hạt gạo với ba đồng tiền”, là ý nghĩa “cầu dừa đủ xài” mà người m
ình
hay bảo với nhau nhân dịp đầu năm, nhưng cũng là ý nghĩa phải biết thông
dung
hòa hợp với Trời Đất, nghĩa là phải biết sống (với) nội tâm để khỏi bị m
ùi thơm
hấp dẫn của “lúa”, hay mùi giấy mới của “dollar”($) hay “euro”(€), dưới ánh đ
èn
màu ban đêm. Rồi với :
Một đồng mua trống mua kèn
Một đồng mua mỡ đốt đèn thờ vong
Một đồng mua mớ rau răm
Đem về thái nhỏ thờ vong con cò

Nếu bạn để ý trong bốn câu ca dao này thì bạn cũng sẽ thấy như tôi là có s

Hoàng. Vì vậy, con người không phải là nô lệ của Trời Đất, để sanh, bệnh, l
ão,
tử, để làm l
ụng khổ sở, để mang nặng đẻ đau, để chịu đựng đủ thứ bất công, đọa
đày, bất nhân, bất hạnh… để đền tội, tại vì kiếp trước m
ình là con chó, con heo,
con rắn… hay là tại vì tổ tông mắc tội “ăn trái cấm” cho nên bây giờ mình bị l
ãnh
cái “tội tổ tông truyền”, và phải (bị) sống đời khổ hạnh để được ân xá, để đư
ợc
lên Thiên Đàng đời sau, và được sống hạnh phúc với Chúa đời đời… (?)
Còn 4 chữ mua là ý nghĩa tương quan trao đổi để có cái gì cần thiết cho m
ình, mà
ở đây là bốn thứ căn bản mà con người cần phải CÓ, trên Đất này (huyền số 4 l
à
bốn góc vuông tượng trưng cho Đất, tức là hành Thổ) để có thể sống siêu Vi
ệt,
tức sống hạnh phúc, đó là : trống, kèn, mỡ và rau răm. Nên Tr
ống ở đây phải hiểu
là Trống Đồng, vì có tới ba đồng (như ba h
ồi trống) với ý nghĩa tóm gọn trong
câu thơ nổi tiếng sau đây :
Trống Việt Thường lung lay bóng Nguyệt,
Suối Cam Tuyền tuệ Việt thức mơ.
Nói lên cái Tính (chất) siêu Việt với chiều kích vô biên c
ủa cái Tâm Trống (rỗng)
luôn luôn (thường), sẽ thông giao (động, lung lay) cả cái vô hình t
ĩnh lặng (bóng
nguyệt), và làm cho đời sống con người hạnh phúc tràn đầy như ở dư
ới một

đến độ ông bà mình đã phải làm thành một bài vè về rau đ
ể dạy cho con cháu
nhớ, mà nếu bạn chưa biết tôi trích dẫn ra đây cho bạn đọc và dạy lại cho con: Nghe vẻ nghe ve
Nghe vè về rau
Xấc láo hỗn hào
Là rau ngành ngạnh
Trong lòng không tránh
Vốn thiệt tâm lang
Đất rộng bò ngang
Là rau muống biển
Quan đòi thầy kiện
Bình bát nấu canh
Ăn hơi tanh tanh
Là rau dấp cá
Không ba có má
Rau má có bờ
Thò tay so đo
Nó là rau nhớt
Ăn cay như ớt
Vốt thiệt rau răm
Sống tới ngàn năm
Là rau vạn thọ
Tay hay xớ rớ
Vốn thiệt rau co.
Nhưng ở đây tại sao lại (mua) mớ rau răm mà là không rau gì khác? Có phải là
ẩn
ý gì nữa (đây) không?

ệ, minh triết,
thông mưu, duệ thánh, tức làm cho nó thành Nhân. Và đó là ý nghĩa mua m
ỡ đốt
đèn, nhưng đèn ở đây cũng còn có nghĩa là hành Hỏa.
Và mớ rau răm. Với mớ là nghĩa nhiều lắm, phải ôm chặt vào (lòng) đ
ể giữ lấy. Ở
đây là ý nghĩa bao la, vô biên, của lòng Mẹ ôm lấy Con người, tức T
ÌNH YÊU
của Trời Đất. Và rau răm như mọi người đều biết là m
ột loại (rau) “cỏ” có cọng
nhỏ và lá nhỏ, lại có vị cay và mùi thơm mà người việt mình luôn dùng đ
ể trộn
gỏi, nhất là với thịt cò (hay gà) xé phây (phai) là ngon tuyệt. Cho nên rau răm
ở
đây là ý nghĩa nồng nàn, thơm ngát của hương vị TÌNH YÊU.
Đem về thái nhỏ thờ vong con cò
Đem về đó là động tác từ chợ mang về nhà, là ý nghĩa từ ngo
ài vào trong, nhưng
đó cũng là ý nghĩa phải đạt được (mua) bằng tiền của và sức lực, tức là (ph
ải)
muốn để học hỏi hết tất cả những ý nghĩa hay ho (có lý) bên ngoài, t
ức do sách
vở, bài bản, thầy cô, rồi phải gẫm đi nghĩ lại, nghĩa là suy tư, tức thái nhỏ đ
ể cho
lắng đọng, để cho thấm vào Tâm vào lòng, thì m
ới có thể thông dung, thông giao,
thông hiệp, khi thờ cúng. Nhưng ở đây thái nhỏ không ch
ỉ có nghĩa cắt nhỏ, xắt
nhỏ, mà còn có nghĩa là lớn, là đại như nghiã Thái dương, Thái cực, và nhỏ l
à

à con
cò đã muốn cho bạn với tôi làm cái việc linh thiêng đó. Tuy với cái gia tài v
ỏn
vẹn chỉ “có hai hạt gạo với ba đồng tiền”; vậy mà bạn và tôi đã “mua” đư
ợc cả
Trời Đất Vạn Vật với TÌNH YÊU CỦA MẸ, thì bạn đâu có còn làm ngơ n
ữa phải
không?!
Paris, ngày 28 tháng 6 năm 2007.