TRNG I HC CN TH
KHOA THY SN
HUNH HIU LC
NH HNG CA CÁC  MN KHÁC NHAU LÊN
T S CH TIÊU SINH LÝ, TNG TRNG VÀ T
 SNG CÁ BNG TNG (Oxyeleotris marmoratus)
GIAI N GING
LUN VN TT NGHIP CAO HC
CHUYÊN NGÀNH NUÔI TRNG THU SN
Cn Th, 2009
TRNG I HC CN TH
KHOA THY SN
HUNH HIU LC
NH HNG CA CÁC  MN KHÁC NHAU LÊN
T S CH TIÊU SINH LÝ, TNG TRNG VÀ T
 SNG CÁ BNG TNG (Oxyeleotris marmoratus)
GIAI N GING
LUN VN TT NGHIP CAO HC
CHUYÊN NGÀNH NUÔI TRNG THU SN
CÁN B HNG DN
TS.  TH THANH HNG
Cn Th, 2009
i
XÁC NHN CA HI NG
Lun vn kèm theo ây vi ta là “nh hng ca các  mn
khác nhau lên mt s ch tiêu sinh lý, tng trng và t l sng cá Bng
ng (Oxyeleotris marmoratus) giai on ging” do Hunh Hiu Lc thc
hin và báo cáo c hi ng chm lun vn thông qua.
y viên y viên, th ký
Phn bin 1 Phn bin 2
Cn Th, ngày…… tháng…… nm 2009

Chân thành cm n!
iii
TÓM TT
Nghiên cu nh hng ca các  mn khác nhau lên s tng trng, t
l sng, mt s ch tiêu sinh lý và huyt hc ca cá Bng Tng (Oxyeleotris
marmoratus) giai on ging c thc hin nhm tìm ra  mn thích hp
cho s tng trng tt nht ca cá. Kt qu thí nghim ã ch ra rng ngng
 mn ca cá Bng tng (Oxyeleotris marmoratus) là 30 ppt. ASTT máu cá
ng dn theo s gia tng  mn t 0 ppt lên 25 ppt vi giá tr thay i t
261±25,1 mOsm/kg n 332±19,3 mOsm/kg. ASTT máu cá  mn t 0 n
8 ppt (dao ng t 261±25,1 mOsm/kg n 287±12,3 mOsm/kg) cá u hòa
ASTT cao so vi môi trng,  mn 10 ppt ASTT máu cá tng ng vi
ASTT môi trng (292 mOsm/kg) và khi  mn t t 12 n 25 ppt cá u
hòa ASTT thp so vi môi trng.
Kt qu thng kê cho thy rng không có s khác bit v ASTT gia
nghim thc 3 và 5 ppt so vi nghim thc i chng 0 ppt.  mn 8 ppt,
sau 6 gi và 24 gi ASTT máu cá cao hn có ý ngha (p<0,05) so vi i
chng. Tuy nhiên, t 3 ngày tr v sau ASTT li khác bit không có ý ngha.
ASTT máu cá  mn 20 n 25 ppt khác bit có ý ngha so vi các  mn
thp hn k t sau 24 gi.
Hàm lng ion K
+
, Na
+
khi cá c nuôi trong môi trng có mn
t 15 n 25 ppt cao hn có ý ngha so vi nghim thc 0 ppt k t ngày th
7. Trong khi ó, vi hàm lng ion Cl
-
thì s khác bit có ý ngha so vi i
chng ch xãy ra khi  mn t t 10-25 ppt. Tiêu hao oxy và ngng oxy

(0 ppt) to 332±19,3 mOsm.kg
-1
(25 ppt). The blood osmolality regulation at salinity levels of 0 to 8 ppt (varied
from 261±25,1 mOsm.kg
-1
to 287 ± 12,3 mOsm.kg
-1
) was higher than the
osmolarity of the environment. At salinity level of 10 ppt, however, the blood
osmolality was equivalent to environmental osmolality (292 mOsm.kg
-1
). The
osmolality increased from 294±7,0 mOsm.kg
-1
to 332±19,3 mOsm.kg
-1
in
salinity levels of 12 and 25 ppt, respectively.
There was no significant difference between the blood osmolality of the
fish in 5, 3 ppt and 0 ppt. After 6 and 24 h challenges, the osmolality of fish
blood at 8 ppt was significantly higher than that of fish at 0 ppt (P<0,05). After
3 days, however, there was no significant difference among the osmolality of
the fish in different salinity (P>0,05) The blood osmolalities at 20, 22 and 25
ppt were significantly higher than those at lower salinity levels. Meanwhile,
there was no significant difference between 20, 22 and 25 ppt.
K
+
, Na
+
concentrations of blood at 15 to 25 ppt were significantly

Hunh Hiu Lc
viii
MC LC
Trang
XÁC NHN CA HI NG i
I CM T ii
TÓM TT iii
ABSTRACT v
CAM KT KT QU  vii
C LC viii
DANH SÁCH HÌNH x
DANH SÁCH BNG xi
DANH M C T VIT TT xii
PHN I: GII THIU 1
PHN II: TNG QUAN TÀI LIU 4
2.1 Mt sc m sinh hc ca cá Bng Tng 4
2.1.1 c m hình thái và phân loi 4
2.1.2 c m phân b: 4
2.1.3 c m môi trng sng: 5
2.1.4 c m dinh dng: 5
2.1.5 c m sinh trng: 6
2.1.6 c m sinh sn: 6
2.2 nh hng ca các  mn lên sinh lý và tng trng, t l sng ca ng vt
thy sn 7
2.2.1 nh hng ca  mn lên u hoà áp sut thm thu và ion: 7
Vai trò iu hòa áp sut thm thu ca máu cá 8
Vai trò ca thn và s tit niu trong u hòa áp sut thm thu 9
nh hng ca  mn lên u hoà áp sut thm thu 10
 thay i hng cu, bch cu trong máu 13
2.2.2 nh hng ca  mn lên tiêu hao oxy 14

-
trong máu cá theo  mn 41
4.2.2.4 S thay i hàm lng ion K
+
trong máu cá cá theo  mn 44
4.3 Thí nghim 3: nh hng ca các  mn khác nhau lên tiêu hao oxy và
ngng oxy ca cá Bng Tng 48
4.3.1 Bin ng tiêu hao oxy ca cá Bng Tng 48
4.3.2 nh hng ca  mn khác nhau lên ngng oxy ca cá Bng Tng 50
4.4 Thí nghim 4: nh hng ca  mn khác nhau lên tng trng và t l sng
a cá Bng Tng 51
4.4.1 Các yu t môi trng nc nuôi 51
4.4.2 S thay i ASTT và ion máu cá Bng Tng theo thi gian nuôi 54
4.4.2.1 S thay i ASTT máu cá Bng Tng 54
4.4.2.2 S thay i hàm lng ion máu cá Bng Tng 58
4.4.3 nh hng ca các  mn khác nhau lên s thay i mt s ch tiêu
huyt hc cá Bng Tng 62
4.4.3.1 Bin ng s lng hng cu 62
4.4.3.2 Bin ng hàm lng huyt sc t cá 65
4.4.3.3 Bin ng khi lng trung bình ca huyt sc t cá 68
4.4.3.4 Bin ng s lng bch cu 70
4.4.4 nh hng ca các  mn khác nhau lên tng trng và t l sng cá
ng Tng 74
4.4.4.1 Tng trng ca cá Bng Tng  các  mn khác nhau 74
4.4.4.2 T l sng ca cá Bng Tng  các  mn khác nhau 79
4.4.4.3 H s tiêu tn thc n cá Bng Tng (FCR) 81
PHN V: KT LUN VÀ  XUT 83
5.1 Kt lun 83
5.2  xut 83
TÀI LIU TH AM KH O 8 4

xi
DANH SÁCH BNG
Trang
Bng 4.1: Ngng  mn ca cá 29
Bng 4.2: Kh nng u hòa áp sut thm thu cá Bng Tng theo  mn
và thi gian 31
Bng 4.3: S thay i ion Na
+
máu cá theo  mn và thi gian 40
Bng 4.4: S thay i hàm lng ion Cl
-
theo  mn và thi gian 42
Bng 4.5 s thay i ion K
+
theo  mn và theo thi gian 45
Bng 4.6: S bin ng các yu t môi trng nc nuôi 53
Bng 4.7 S bin i ASTT máu cá Bng Tng 55
Bng 4.8 Bin ng hàm lng ion Cl
-
cá 59
Bng 4.9 s bin i hàm lng ion Na
+
trong huyt tng cá 59
Bng 4.10 S thay i hàm lng ion K
+
trong huyt tng cá 61
Bng 4.11 Bin ng s lng hng cu máu cá theo  mn và thi gian 63
Bng 4.12 Bin ng hàm lng huyt sc t ca cá theo  mn và theo thi
gian 66
Bng 4.13 Bin ng khi lng trung bình ca huyt sc t cá Bng Tng 69

qu thc t cho thy cá c nuôi trong môi trng này tng trng nhanh
n và ít xãy ra dch bnh hn so vi khi nuôi trong môi trng nc ngt.
Cá Bng Tng là loài cá có tng trng tng i chm nht là giai
on cá ging, cng nh  giai n ging này t l sng ca cá còn tng i
thp. ây là tr ngi ln nht cho ngi nuôi cá hin nay và là vn  cp thit
cn c các nhà nghiên cu tìm hiu em li hiu qu cao hn cho ngi
nuôi.
Chúng ta u bit rng i sng ca cá gn lin vi môi trng nc,
i hot ng sng nh trao i cht, hô hp, bài tit… u thông qua môi
trng nc. Chính vì vy khi các yu t môi trng nh: pH, oxy hòa tan, 
mn… thay i  có nh hng rt ln n quá trình sinh lý, sinh hóa trong
 th cá chng hn nh: tc  ng trng,  l sng….  thích nghi và tn
i mt s loài ng vt thy n ã có nhng bin i v sinh lý, sinh hóa 
2
tn i và sinh trng in hình là kh nng iu hòa áp sut thm thu khi
nng  mui thay i hay kh ng tng hot tính mt s men trong c th
thích nghi vi iu kin thay i ca môi trng …. Xut phát t các yu t
trên vic nghiên cu sinh lý, sinh hoá c tin hành nhm gii thích quá trình
thích nghi ca ng vt thy sn. Cá sng trong môi trng nc khi áp sut
thm thu c cân bng thì cá không phi tn nng lng  iu hòa, nhng
khi có s chênh lch gia môi trng trong và môi trng ngoài nh gia
máu, ch c th và môi trng nc hay gia máu và dch ni bào a t bào
thì cá phi tn nng lng  iu hòa cân bng. T ó s tác ng n quá
trình sinh trng và phát trin a cá thông qua quá trình vn ng và s iu
tit các ni tit t trong c th. Trong ó có c cá Bng Tng.
Cùng vi vic phát trin m rng vùng nuôi cho ng vt thy n c
th là phát trin m rng vùng nuôi cá Bng Tng cng nh vn  tng
trng, phát trin và dch bnh trên cá…ã làm cho i ngi chú ý n kt
qu nghiên cu v sinh lý, sinh hóa c bit là snh hng a các nng 
mui khác nhau lên tng trng,  l sng a các loài ng vt nuôi mà trong

Theo Trng Th Khoa và Trn Th Thu Hng (1993) khi nh loi cá
c ngt vùng ng Bng Sông Cu Long ã phân loi cá Bng Tng nh
sau:
Lp: Osteichthyes
Lp ph: Artinopterygii
B: Perciformes
H: Eleotridae
Ging: Oxyeleotris
Loài: Oxyeleotris marmoratus Bleeker
c m hình thái ca cá:
Cá Bng Tng là loài cá có kích thc ln, tht cá thm ngon, ít
ng, có giá tr kinh t cao. Cá có thân hình to kho, dp bên v phía sau. Cá
Bng Tng có u to, rng, dp bng, chiu rng ca u bng hoc ln hn
chiu cao thân. Cá có mõm dài, nhn, hng lên trên, gia mõm có u nhô cao.
Cá có ming trên, rng, hàm di dài hn hàm trên và a ra phía trc. Rch
ming xiên kéo dài chm vi ng thng ng k qua gia mt. Cá có rng
nhn, gc rng to, xp tha thành nhiu hàng. Mt cá rng nm  lng bên.
Vy cá rt nh, vây lng có hai phn, vây ngc rt phát trin và nm cao, vây
bng phát trin và nm  mt di ca thân và trc vây ngc, vây uôi dài và
tròn. Lúc ti, thân cá có màu nâu n màu gch, nh u en, mt bng
nht, lng và hai bên có chm en, các vy có màu nâu nht và các chm en
không u (Nguyn Anh Tun, 1994. Trích dn bi Lê Nh Xuân và Bùi
Minh Tâm,1995).
2.1.2 c m phân b:
Cá Bng Tng là loài cá c trng cho vùng nhit i, phân b rng
rãi  các nc thuc vùng ông Nam Châu Á.  Vit Nam cá c tìm thy 
các lu vc thuc h thng sông Cu Long, sông Vàm C và sông ng Nai
(Nguyn Mnh Hùng và Phm Khánh, 2005).
Cá Bng Tng có tp tính sng áy, hot ng nhiu vêm, ban
ngày cá thng vùi mình xung bùn, c bit khi gp nguy him chúng có th

cho n ban ngày và ban êm so vi các nghim thc khác. Khi nc rong cá
n mnh hn khi nc kém, vào con nc ln cá bt mi nhiu hn khi nc
ròng. Cá thích n thc n ti sng, không thích n thc n ng thi.
Theo Phm Thanh Liêm (2001) t ngày th hai sau khi n thc n ch
yu ca cá là to, sang ngày tip theo chúng vn s dng thc n là to nhng
bt u n ng vt phù du kích thc nh (Rotifer). Bt u t ngày th nm
tr v sau cá chn ng vt phù du nh: Rotifer, Ceriodaphnia, Daphnia,
Moina, nauplii ca Copepoda, Cyclops sp…. Ngoài ra cá Bng Tng  giai
on 1 – 2 tun tui cng có th s dng các loi thc n nhân to c cung
cp nh: lòng  trng, bt u nành. T 20 ngày tui tri chúng n c
trùng ch, sau mt tháng cá n thc n theo tính n ca loài nh: tép, cá con…
va kích c ming cá (Liêm, 2001).
Tp tính bt mi ca cá Bng Tng là la chn con mi d bt, kích
c nh hn, s chuyn ng nhanh chm ca con mi nh hng n s lng
mi n vào ca cá Bng Tng con. Mi sng có th tr thành loi thc n
6
thích hp cho ng nuôi cá Bng Tng. Tuy nhiên vic cung cp mi sng
phi m bo  s lng, úng mt  và úng c (Nguyn Phú Hoà, 2006).
Theo Munafi et al (2002. Trích bi Mai Vit Vn, 2005) t l sng và t
l tng trng cao nht ca cá Bng Tng  nghim thc cho n u trùng
copepods trong môi trng nc xanh (0,14 mm/ngày và 43,20%). u trùng
c cho n to spirulina, luân trùng, thc n nhân to và trùng tiêm mao cho
t l tng trng thp nht và t l sng cao nht. T l sng ca cá bt c ci
thin áng k khi cá c cho n các loi thc n khác nhau trong môi trng
ng nc xanh.
Nghiên cu giác quan bt mi và kh nng tiêu hoá các loi mi khác
nhau ca cá Bng Tng ging, Nguyn Phú Hoà (2008) cho rng cá Bng
ng ging ch yu s dng th giác  bt mi, tc  tiêu hoá mi ca cá
vào ban ngày nhanh hn so vi vào ban êm. Tu theo tng loi mi mà thi
gian tiêu hoá ca cá s khác nhau, chng hn nh cá Bng ng ging tiêu

và sau
khi  cá cái s ri khi t trong khi con c vn  li trong coi và bo v
trng.
Theo Dng Tn Lc (2007) cá Bng Tng sinh sn ln u sau 9 –
12 tháng tui, mùa sinh sn t nhiên kéo dài t tháng 3 – 11, tp trung sinh sn
t tháng 5 – 8. Mc sinh sn ca cá t 150.000 – 200.000 trng/kg cá cái. C
cá 150g có s trng nhiu nht 270.000 trng, cá 250g cho 58.700 trng, cá
350g cho 76.000 trng. Cá tái phát dc khong 30 ngày sau khi , trng cá có
dng hình qu lê dính vào giá th. Bãi  ca cá nm  ven b và sâu trong
c ni có cây c thu sinh hay các gc thân cây chìm trong nc.
Trong iu kin nhit  26 – 30
o
C trng sau khi  25 – 26 gi s n
thành cá bt, cá mi n có chiu dài 2,5 – 2,85mm cá nm di áy, bi co
git mt n ngn. n 20 ngày tui cá có chiu dài 7,65mm và hình thành
y  các c quan, cá có hình dng ging nh cá trng thành (Lê Nh Xuân
và Bùi Minh Tâm, 1995).
2.2 nh hng ca các  mn lên sinh lý và tng trng, t l sng ca
ng vt thy sn
2.2.1 nh hng ca  mn lên iu hoà áp sut thm thu và ion:
Áp sut thm thu:
Thm thu là hin tng dch chuyn ca dung môi t dung dch loãng
n dung dch có nng  cao hn qua màng bán thm. Áp sut cn thit  làm
ngng quá trình thm thu c gi là áp sut thm thu.
Quy lut thm thu  cp n các tin trình mà qua ó áp sut thm
thu ca các dch lng và nc trong  th sinh vt c gi trng thái cân
bng ng. Áp sut thm thu trong máu cá ch yu là do các mui vô c qui
nh, cá bin có hàm lng mui trong máu cao hn cá nc ngt. Mang cá có
kh nng trao i nc cng nh các khí O
2

-
trong máu cá ti b mt ca mang và do ó chúng c bài tit ra ngoài
(Payan and Girard, 1984, c trích bi Alan, 2000). i vi cá bin phi có
nhiu t bào chloride hn so vi cá nc ngt  có th bài tit lng mui t
n t l cao.  các loài cá rng mui, chúng có th thay i s vn chuyn
tích cc Na
+
và Cl
-
qua mang, hay thay i nng  và thành phn các ion
trong urine trong vòng vài gi (Alan, 2000).
Alan (2000) cho bit rng quy lut ca quá trình iu hoà áp sut thm
thu còn c kim soát bi các hormon. Trong ó cortisol và prolactin là
nhng hormon quan trng nht trong vic kim soát quy lut thm thu. Trong
ó cortisol làm gia tng vic gi li mui trong máu cá nc ngt và làm gim
mui trong máu cá nc mn (Eddy, 1981, c trích bi Alan, 2000).
Prolactin có tác dng làm gim kh nng thm thu các ion và nc qua màng
t bào, ngn cn s bài tit chloride trong cá bin nên prolactin có vai trò quan
trng trong vic u hoà áp sut thm thu khi cá di trú vào môi trng nc
ngt (Foskett et al. 1983, trích bi Alan, 2000). Ngc li cortisol là hormone
quan trng trong vic u hoà áp sut khi cá t nc ngt vào môi trng l
mn (Bern and Madsen, 1992, trích bi Alan, 2000). Ngoài ra adrenalin và
mt s hormone khác cng có vai trò trong vic u hoà áp sut thm thu.
Theo Alan (2000) có rt nhiu tác nhân làm thay i quy lut thm thu
nh nhit , nng  mui, các ô nhim vô c, hu c, thm chí c vic bt
cá vì s làm cá tit urea và thay i hàm lng hormon trong c th.
Vai trò iu hòa áp sut thm thu ca máu cá
Theo Pushocob (1954) và Stroganov (1963) (trích dn bi Bùi Lai và
ctv. 1985) thì s lng máu cá ít hn ng vt có xng sng bc cao và ch
ng ng vi máu ca lng thê có uôi (3%) (Mott,1957) (trích dn bi

máu khác nhau theo nhóm cá và khác nhau theo gii tính. Theo Kalathicob và
Rich (trích dn ca Stroganov trích t Bùi Lai,1985) cho thy cá sn bin
Acanthias acanthias có 829,5 mg% Cl
-
trong khi cá sn nc ngt Pristis
microdon có 602,8 mg% Cl
-
, cá xng bin cottus có 575,9 mg% Cl
-
và cá
ng nc ngt C. carpio là 289,4 mg% Cl
-
, cng nh theo Pushocob (trích
dn ca Stroganov,1962. Trích t Bùi Lai, 1985) nng  ion trong máu cá
c và cái khác nhau:
Nng  ion (mg%)
Loài cá Gii tính
Na
+
K
+
Ca
2+
Tác gi
c 309,7 18,1 9,3 Pora
C. carpio
Cái 275,7 20,1 13,7 Pora
c 449,9 31,5 10,4 Pora
T. abrus hergylta
Cái 361,5 42,1 25,2 Pora

thu này òi hi c th phi tn mt phn nng lng và có s tham gia ca
mt s enzym tng ng.
Theo Bùi Lai và ctv (1985) hàm lng urea trong nc tiu cá sn là
0,1 – 0,6%, cá Chép là 0,7% hay  mt loài cá ui thuc Dasyatidea urea
trong máu n 1,65 – 1,73% nhng trong nc tiu ch có 0,1 – 0,4%. Cá sn
và cá xng nc mn bài tit nc tiu rt ít nh cá Nhám Mustelus canis
0,9ml/kg/gi, cá xng Scorpaena là 0,05ml/kg/gi trong khi cá nc ngt
tit nc tiu rt nhiu nh cá sn Pristis microdon có tc  tit nc tiu là
10,4ml/kg/gi, cá Chép là 5ml/kg/gi. u này có c là do thn cá nc
mn kém phát trin và s lng qun cu malpigi ít và nh trong khi cá nc
ngt thì trái li hoàn toàn.
Trong nc tiu cá xng và cá sn cng có s khác bit ln. nc tiu
cá xng có nhiu creatinin và amoniac. Theo Smith (1929)(trích t Bùi Lai
và ctv, 1985) cho rng các cht d khuch tán nh urea thì c tit qua mang
và mt phn qua thn trong khi các cht creatinin và acid uric ch yu do thn
tit ra.
nh hng ca  mn lên iu hoà áp sut thm thu
Theo Ð Th Thanh Hng và Châu Tài To (2004) cho rng i sng
ca thu sinh vt có mi quan h cht ch vi các thành phn lý hoá và sinh
vt hc ca môi trng. Nhiu nghiên cu cho thy bt c s thay i nào v
tính cht môi trng u dn ti các bin i v sinh lý, c m sinh trng
và s tn ti ca sinh vt.
Nghiên cu nh hng ca  mn thp lên iu hoà áp sut thm thu
và hot tính men Na
+
/K
+
ATPase  tôm Th Chân Trng (Litopenaeus
vannamei)  Th Thanh Hng (2008) thy rng khi chuyn trc tip tôm t
môi trng có  mn 28‰ xung 0,5‰ hoc 1‰ thì áp sut thm thu ca

nghim thc 3‰ nhng khác bit có ý ngha so vi nghim thc 6 và 15‰
(p<0,01). Áp sut thm thu tng dn t môi trng có nng  mui thp n
môi trng có nng  mui cao.
Theo Sardella (2004a) khi nghiên cu c ch ca sc chu ng 
mn ln hn  mn ca nc bin ca cá Rô Phi lai California (Oreochromis
mossambicus X O. urolepishornorum) ã cho thy rng vi phng pháp
thun hoá cá tng  mn 10 g/l/ ngày, vi  mn t 35 n 95 g/l kt qu
cho thy cá Rô Phi lai này có su hoà cân bng bên trong c th theo s
thay i  mn ca môi trng, bng cách gia tng t l ung nc vào và gia
ng hot ng trao i ion Na
+
/ K
+
- ATPase  mang cá khi cá  mn 65g/l
sau 24 gi so vi  mn 45 và 55g/l thì không có s thay i.  mn
65g/l tr lên có s thay i lng t bào Chloride,ng thi gia tng su
hoà huyt tng và ion. Áp sut thm thu ca huyt tng gia tng không
áng k mn 75g/l sau 24 và 120 gi thí nghim.
Khi pH quá cao hay quá thp u có tác ng ln n kh nng u
hòa áp sut thm thu ca màng t bào, làm ri lon quá trình trao i mui -
c gia c th ca sinh vt vi môi trng ngoài (Boyd, 1982). Bi vì khi
pH ca môi trng nc cao s to ra nhiu NH
3
và ngc li to ra nhiu H
2
S
hoc NO
2
-
, các yu t này u nh hng n i sng thy sinh vt nói chung