Thoâng tin khoa hoïc
ðại học An Giang Số 28,
12/2006
25

XÁC ðỊNH KÝ CHỦ, KHẢO SÁT MỘT SỐ ðẶC ðIỂM SINH HỌC,
HÌNH THÁI CỦA HAI LOÀI RẦY PHẤN TRẮNG Aleurodicus
dispersus Russell VÀ Bemisia tabaci Gennadius TRÊN CÂY TRỒNG
TẠI BỐN HUYỆN TRONG ðỊA BÀN TỈNH AN GIANG

Trần Văn Khải
∗
∗∗
∗

TÓM TẮT
ðề tài nghiên cứu tại 4 huyện trong tỉnh An Giang: Tân Châu, Chợ Mới, Tri Tôn và Thoại Sơn. Trong 32 kỹ
thuật viên của 16 xã ñã khoanh vùng nghiên cứu thì có 31,25% trong số họ biết nhiều về rầy phấn trắng, 31,25%
biết ít, còn lại 37,5% là không biết. Tổng số ký chủ quan sát ñược là 75 ký chủ. Ghi nhận ñược 2 loại phổ biến là B.
tabaci và Aleurodicus dispersus. Ấu trùng Aleurodicus dispersus có 4 tuổi: tuổi 1 là 3,60 ngày; tuổi 2 là 3,52 ngày;
tuổi 3 là 4,12 ngày; tuổi 4 là 8,66 ngày,tổng vòng ñời là 27,94 ngày. Cơ thể ấu trùng tuổi 1 dài 0,33 mm, rộng 0,14
mm; tuổi 2 dài 0,54 mm, rộng 0,36 mm; tuổi 3 dài 1,06 mm, rộng 0,74 mm; tuổi 4 dài 1,74 mm, rộng 1,12 mm.
Trứng dài 0,28 mm, rộng 0,12 mm. Ấu trùng Bemisia tabaci gồm 4 tuổi: tuổi 1 là 3,94 ngày; tuổi 2 là 2,66 ngày;
tuổi 3 là 3,25 ngày; tuổi 4 là 5,92 ngày, tổng vòng ñời là 23,8 ngày. Cơ thể ấu trùng tuổi 1 dài 0,30 mm, rộng 0,14
mm; tuổi 2 dài 0,39 mm, rộng 0,21 mm; tuổi 3 dài 0,51 mm rộng 0,29 mm; tuổi 4 dài 0,76 mm, rộng 0,49 mm. Trứng
dài 0,19 mm, rộng 0,09 mm.
ABSTRACT

bộ kỹ thuật ñịa phương và khảo sát thực tế.
- Chọn 5 nhóm cây chính ñể khảo sát: Cây công nghiệp, cây rau màu, cây ăn trái, cây kiểng, cây che
bóng và cỏ dại.

∗
Giảng viên BM Khoa học Cây trồng, Khoa NN-TNTN.
Email:
Thoâng tin khoa hoïc
ðại học An Giang Số 28,
12/2006
26

- Chọn cố ñịnh ñiểm quan sát trên từng nhóm cây, mỗi tán cây ñược quan sát ở 3 tầng, tầng trên cùng
là tầng 1; tầng giữa là tầng 2; tầng 3 là tầng dưới. Mỗi tầng chọn ngẫu nhiên 4 ñiểm quan sát, mỗi ñiểm
chọn khoảng 5 lá.
- Sau ñó thu mẫu ký chủ mang về Phòng thí nghiệm, Khoa Nông nghiệp – TNTN, Trường ðại học
An Giang ñể tiến hành ñịnh danh ký chủ hiện diện trên ñịa bàn khảo sát.
2.2 Khảo sát ñặc ñiểm sinh học, sinh thái của rầy phấn trắng
- Trồng cây con (ðậu Nành, Ớt) 1,5 ñến 2 tháng tuổi.
- Nhân nuôi thành trùng rầy phấn trắng trong lồng lưới ñể làm nguồn.
- ðặt chậu ðậu Nành hoặc chậu Ớt vào lồng lưới, mỗi lồng thả ngẫu nhiên 4 cặp rầy và thả vào 5
lồng. Sau mỗi ñêm lấy chậu cây con ra ñếm và ñánh dấu thứ tự các ổ trứng ñã chọn, quan sát hàng ngày
ghi nhận thời gian nở trứng, thời gian phát triển mỗi tuổi, từng giai ñoạn từ trứng ñến thành trùng.
3. KẾT QUẢ THẢO LUẬN

- Ấu trùng có 4 tuổi: tuổi 1 màu vàng, 2 mắt màu ñen, 3 cặp chân, có 2 râu và phía ñuôi có 2 lông
cứng rõ rệt, di chuyển nhanh nhẹn, thời gian phát triển trung bình của tuổi 1 là 3,6 ngày, chiều dài 0,33
mm và rộng 0,14mm. Tuổi 2 là 3,52 ngày, cơ thể hình bầu dục, có 2 vệt màu vàng cam ñối xứng nhau ở

Thoâng tin khoa hoïc
ðại học An Giang Số 28,
12/2006
27

mặt lưng, dài 0,54 mm và rộng 0,36 mm. Ấu trùng tuổi 3 có hình bầu dục, dài khoảng 1,06 mm, rộng 0,74
mm Tuổi 3 là 4,12 ngày. Tuổi 4 là 8,66 ngày, phía ñầu cơ thể gần như chữ V thấy rõ 2 sợi sáp trắng, dài,
hình ống, dài 1,74 mm và rộng 1,12 mm. Hình 1. Thành trùng rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell trên lá ổi
- Thành trùng khi mới vũ hóa có màu vàng ánh, sau khi vũ hóa cánh sẽ ñược phủ lên một lớp bụi
phấn trắng, chiều dài sải cánh là 3,62 mm. Cơ thể dài 2,49 mm, mắt màu nâu ñen, râu ñầu có 7 ñốt, dài
0,85 mm, Vòi chích có dạng hình ống, chiều dài khoảng 0,46 mm.
Bảng 1. Thời gian phát triển của rầy phấn trắng Aleurodicus dispersus Russell
(T
0
TB
= 31,5
0
C, H
TB
= 70%; ñơn vị: ngày)


Thoâng tin khoa hoïc
ðại học An Giang Số 28,
12/2006
28

thành trùng có cánh dang rộng dài 2,02 mm, dao ñộng từ 1,66 - 2,70 mm. Mắt màu ñỏ nâu. Râu ñầu có 7
ñốt, dài 0,31 mm, dao ñộng 0,28 - 0,37 mm. Vòi chích hình ống, có chiều dài khoảng 0,30 mm.
Bảng 2. Thời gian phát triển của loài Bemisia tabaci Gennadius
( T
0
TB
= 31,5
0
C, H
TB
= 70%; ñơn vị: ngày)
STT Giai ñoạn
Số cá thể
quan sát
Biến ñộng
thời gian
Thời gian
trung bình

NXB Nông Nghiệp.
Waterhouse D.F. and K.R. Norris. 1989. Aleurodicus dispersus (Russell) spiraling whitefly [on-line]. Australian
Center for International Agriculture Research, Canberra. University of Hawaii. Available from:
/> [Accessed 12.10.2004]