Kết quả nghiên cứu khoa học BVTV - Số 3/2008

22

KHả NĂNG GÂY BệNH CủA NấM
Metarhizium anisopliae
(Metsch.) Sorokin ĐốI VớI
RệP SáP GIả (
Dysmicoccus
sp.) TRÊN CÂY NA
(
Annona squamosa
L.)

Efficacy of
Metarhizium anisopliae
(Metsch.) for controlling of
mealybug (
Dysmicoccus
sp.) attacking on custard apple fruit

Võ Thị Thu Oanh, Lê Đình Đôn,
Nguyễn Thị Chắt, Bùi Cách Tuyến
Trường Đại Học Nông Lâm TP.HCM

Abstract
Mealybug is a pest colonizing on custard apple fruits causing unsightly and low value. To control
the pest is not easy in term of food safety due to pesticide residue in the fruits and environment. The
aim of this study is to evaluate the control efficacy of Metarhizium anisopliae, a entomopathogenic
fungi, on the mealybug affected on custard apple fruits. Inoculation experiments were laid out in room
and field conditions, at 9x10

Bài viết này trình bày một số kết quả sử
dụng nấm Metarhizium anisopliae để trừ rệp
sáp giả trên cây na ở điều kiện ngoại ô Tp. Hồ
Chí Minh.
II. VậT LIệU, PHƯƠNG PHáP
Vật liệu nghiên cứu
Nguồn nấm Metarhizium anisopliae được
phân lập từ rệp sáp bông cúc Icerya
aegyptiaca Dgl. hại sầu riêng thu thập tại
Quận 9, Tp.Hồ Chí Minh; môi trường nhân
nuôi nấm PDA (khoai tây, Dextrose, agar);
môi trường lỏng nhân sinh khối nấm gồm bã
bia khô, mật rỉ đường và nước cất; chất bám
dính Tween 80 0,5%.
Phương pháp nghiên cứu
Dịch bào tử nấm Metarhizium anisopliae
được nuôi cấy trên môi trường PDA, sau 4 ngày
cấy chuyền vào môi trường nhân sinh khối.
Thí nghiệm trong phòng được bố trí hoàn
toàn ngẫu nhiên, 4 lần lặp lại, 4 công thức xử
lý nấm và 1 công thức đối chứng không xử lý
nấm. Các công thức thí nghiệm được xử lý với
4 nồng độ dịch bào tử nấm là 1.10
8
, 5.10
8
,
7.10
8
và 9.10

, 7.10
8
và 9.10
8
bào tử/ml (tương ứng với
100, 500, 700 và 900 triệu bào tử/ml). Công
thức đối chứng không xử lý nấm. Mỗi cây theo
dõi 4 cành theo 4 hướng, cố định từ 3-5
quả/cành, loại bỏ bớt những con rệp sáp nhỏ và
bao quả lại. Đếm số rệp sống trước 1 ngày và
sau khi phun nấm 3, 5, 7, 14 và 21 ngày. Hiệu
lực của nấm được hiệu đính theo công thức
Henderson-Tilton.
III. KếT QUả NGHIÊN CứU
3.1 Hiệu lực của nấm Metarhizium
anisopliae trên rệp sáp giả Dysmicoccus spp.
trong phòng thí nghiệm
Kết quả thí nghiệm cho thấy ở nồng độ 7.10
8

và 9.10
8
bào tử/ml có tỷ lệ rệp sáp giả chết đạt
62,2-82,2% vào thời điểm 5 ngày sau xử lý.
Trong khi đó, ở nồng độ 1.10
8
và 5.10
8
bào tử/ml
rệp sáp giả chết với tỷ lệ thấp và chỉ đạt 27,8-

nấm Metarhizium anisopliae.
Bảng 1. Hiệu lực của nấm M. anisopliae đối với nhau rệp sáp giả Dysmicoccus spp.
Nồng độ dịch bào tử
(bào tử/ml)
Tỷ lệ rệp sáp giả chết sau xử lý nấm (%)
1NSXL 3NSXL 5NSXL 7NSXL 14NSXL 21NSXL
Nồng độ 1.10
8
0,0 18,9b 27,8c 64,4b 84,4b 100
Nồng độ 5.10
8
0,0 20,0b 43,3bc 76,7b 86,7b 100
Nồng độ 7.10
8
0,0 31,1ab 62,2ab 85,6a 92,2b 100
Nồng độ 9.10
8

0,0 41,1a 82,2a 92,2a 98,9a 100
Đối chứng 0,0 0,0c 0,0d 0,0c 34,4c 50,0
CV(%) - 18,49 14,18 6,54 6,94 -
Kết quả nghiên cứu khoa học BVTV - Số 3/2008

24

LSD
0,01
- 12,07 14,04 8,629 11,94 -

Ghi chú: * số trung bình của 4 lần lặp lại;

ngày sau khi rệp chết.
Thí nghiệm trong phong cho thấy hiệu lực của
nấm Metarhizium anisopliae đối với rệp sáp giả
Dysmicoccus sp. đạt khá cao và có tác dụng trong
một thời gian dài (đến 21 ngày sau xử lý nấm).
Sau xử lý 3 ngày, các nồng độ 1.10
8
, 5.10
8
, 7.10
8

bào tử/ml có hiệu lực đạt thấp là 18,9-31,1% và
chưa thể hiện sự sai khác giữa 3 nồng độ này.
Hiệu lực có sự khác biệt rất có nghĩa giữa nồng
độ 9.10
8
bào tử/ml với nồng độ 1.10
8
và 5.10
8
bào
tử/ml. ở 7 ngày sau xử lý, hiệu lực của nấm khá
cao, đạt 64,4-92,2%% ở cả 4 nồng độ bào tử. Đến
21 ngày sau xử lý nấm, hiệu lực đối với rệp sáp
giả Dysmicoccus sp. là 100% và không có sự
khác biệt về mặt thống kê ở cả 4 nồng độ dịch
bào tử thí nghiệm (bảng 3).
Hiệu lực gây chết cho rệp sáp giả
Dysmicoccus sp. tăng theo nồng độ dịch bào tử

25
- Số liệu đã chuyển đổi sang arcsin(x)
1/2
trước khi tiến hành phân tích.
- NSXL: ngày sau xử lý.

3.2. Hiệu lực của nấm Metarhizium
anisopliae đối với rệp sáp giả Dysmicoccus spp.
trên cây na ở vườn
Hiệu lực của nấm Metarhizium anisopliae đối với
rệp sáp giả trên cây na ở vườn ghi nhận được từ 7
ngày sau xử lý và kéo dài đến 21 ngày sau xử lý. ở 7
ngày sau xử lý, công thức với nồng độ 7.10
8
và 9.10
8

bào tử/ml cho hiệu lực khá là 58,4-63,8% và có sự
khác biệt rất có nghĩa so với công thức ở nồng độ
1.10
8
và 5.10
8
bào tử/ml. Tuy nhiên, không có sự
khác biệt về mặt thống kê ở 2 nồng độ này. ở 14 và
21 ngày sau xử lý, công thức với nồng độ 9.10
8
bào
tử/ml có hiệu lực đối với rệp sáp giả khá cao (75,4-
77,5%) và có sự khác biệt rất có nghĩa so với 3 nồng

3,059 4,355 6,601 7,506 4,450
Ghi chú: - Các số trong cùng một cột có cùng một chữ cái theo sau không
khác biệt có ý nghĩa ở mức 0,01 theo trắc nghiệm LSD.
- NSXL: ngày sau xử lý.

Các công thức thí nghiệm cùng nồng độ dịch
bào tử, thì hiệu lực ở ngòai đồng thấp hơn so với
hiệu lực ở trong phòng. Điều này là tất nhiên, do
ở ngòai đồng có nhiều yếu tố tác động đến bào tử
nấm thí nghiệm, cây na và rệp sáp giả
Dysmicoccus sp. Do vậy, để sử dụng nấm có hiệu
quả cao ở ngòai đồng ruộng cần phải tăng nồng
độ dịch bào tử nhằm tăng cơ hội bám dính của
bào tử nấm lên cơ thể rệp sáp giả Dysmicoccus
sp.
IV. KếT LUậN
Trong điều kiện phòng thí nghiệm, nấm
Metarhizium anisopliae có hiệu lực cao đối với rệp
sáp giả Dysmicoccus sp. ở nồng độ 9.10
8
bào tử/ml,
sau 5 ngày xử lý, rệp sáp giả chết với tỷ lệ là 82,2%
và từ 7 ngày đến 21 ngày sau xử lý, cả 4 nồng độ
dịch bào tử thí nghiệm cho tỷ lệ rệp sáp giả chết là
100%. Trong điều kiện được ủ ẩm, vào thời điểm 5
và 21 ngày sau chết, xác rệp sáp giả chết đã mọc
nấm tương ứng với tỷ lệ 28,0-51,4% và 66,7-88,9%.
Hiệu lực diệt rệp sáp giả tăng dần theo nồng độ dịch
bào tử nấm và theo thời gian sau xử lý. Hiệu quả trừ
rệp sáp giả trên na của nấm Metarhizium anisopliae

Tephritidae) laboratory and field trials. Entomol.,
93(4):1080-1084.