Giáo dục kỹ năng sống và tinh thần Hướng Đạo

Hiện nay, phần lớn các em học sinh, sinh viên đều thiếu hụt hay có những
biểu hiện suy kém về kỹ năng sống. Từ đó đã tạo ra những hậu quả tiêu cực
trong nhận thức, hành vi của trẻ, và giáo dục KNS trở nên một nhu cầu cấp
bách.

Để đáp ứng cho nhu cầu này đã có rất nhiều các hoạt động được tổ chức dưới
nhiều hình thức khác nhau. Nhưng một điều đáng buồn là không phải hoạt động
giáo dục KNS nào cũng đáp ứng được nhu cầu, mà sự phát triển đa dạng lại càng
làm cho tình trạng này thêm rối rắm vì không phải đơn vị tổ chức nào cũng có
quan điểm đúng về giá trị tinh thần của KNS, cũng như các biện pháp được đưa ra,
không phải biện pháp nào cũng thành công.
Nhu cầu về giáo dục Kỹ năng sống
Không phải đến nay, Kỹ năng sống mới trở thành một nhu cầu trong giáo dục
thanh thiếu niên mà nó đã, đang và sẽ là một nhu cầu không thể thiếu trong quá
trình hình thành và phát triển về nhân cách của một con người. Sở dĩ, nó trở thành
nhu cầu bức thiết vì hiện nay trong cả ba lĩnh vực giáo dục về KNS cho trẻ đều có
những vấn đề :
Lĩnh vực Gia đình: Những biện pháp nuôi dạy của cha mẹ là nền tảng vững chắc
cho trẻ em phát triển về KNS, từ những việc nhà đơn giản mà từ đó hình thành sự
tự tin và tính kỷ luật cho đến những quan hệ ứng xử để làm gương cho trẻ. Nhưng
không phải gia đình nào, kể cả những người tri thức, có điều kiện về tài chính cũng
có được sự hiểu biết hợp lý trong việc dạy con. Điều nguy hại hơn, không phải là

Có rất nhiều các tổ chức giáo dục cho thanh thiếu niên về các giá trị và kỹ năng
sống, mà trong đó Hướng Đạo là một phong trào đi đầu trong lĩnh vực này và cho
đến nay, trải qua hơn 100 năm hình thành và phát triển trên toàn thế giới, mặc dù
có rất nhiều hình thức tổ chức xã hội “ăn theo” mô phỏng cách sinh hoạt, huấn
luyện của Hướng đạo, cũng như chính trong phong trào HĐ cũng có những phân
hóa về quan điểm, thì HĐ vẫn là một phong trào dành cho giới trẻ với mục đích
huấn luyện và giáo dục toàn diện theo phương pháp hàng đội, đào tạo tinh thần
lãnh đạo, phục vụ, sắp sẳn và giúp ích cho bản thân, gia đình và xã hội.
Hiện nay trong xã hội chúng ta, tuy đa dạng về hình thức, nhưng các tổ chức giáo
dục KNS cho thanh thiếu niên có thể được chia thành 3 nhóm:
- Nhóm gắn liền sinh hoạt với các hoạt động về chính trị và tôn giáo: Đây
là các tổ chức Đoàn, Đội do nhà nước quản lý và điều hành, với hình thức tổ chức
nặng về phong trào, về các hoạt động nhằm vào các mục tiêu chính trị chứ không
phải là giáo dục thuần túy. Bên cạnh đó là các tổ chức thanh thiếu niên hoạt động
trong các cơ sở tôn giáo, mà tiêu biểu là Gia đình phật tử của Phật giáo và Thiếu
nhi thánh thể của Thiên Chúa Giáo. ngoài việc giáo dục các giá trị và KNS cho trẻ,
thì các tổ chức này cũng gắn liền với mục tiêu phát triển tôn giáo, tạo cho trẻ em sự
hiểu biết về giáo lý, củng cố về đức tin.
- Nhóm gắn liền với các tổ chức hội đoàn: Đây là các đội nhóm kỹ năng
quy tụ dưới sự tổ chức của hội Liên hiệp thanh niên hay hội Chữ Thập Đỏ với
nhiều hình thức sinh hoạt đa đạng. Tuy không gắn liền với các giá trị về lý tưởng
chính trị hay tôn giáo, chú trọng nhiều hơn về sở thích, năng khiếu với các hoạt
động cụ thể cho thanh thiếu niên, qua đó cũng có những góp phần đáng kể vào hoạt
động giáo dục KNS cho trẻ. Tuy nhiên, do vẫn phải dựa vào nguyên tắc lãnh đạo
từ trên xuống, với nhiều hoạt động phong trào, các tổ chức này không xây dựng
được cho các em những giá trị nền tảng về KNS mà yếu tố quan trọng nhất là ý
thức về giá trị bản thân và sự tự tin.
- Nhóm gắn liền với các cơ sở kinh doanh giáo dục: Dưới nhiều hình thức
khác nhau, với những danh xưng khác nhau, các cơ sở giáo dục KNS cho trẻ đã
hình thành các hoạt động phong phú về giáo dục KNS. Đã có những trường quốc

- Làm tròn bổn phận với tổ quốc, tâm linh
- Giúp đỡ mọi người bất cứ lúc nào
- Tuân theo luật Hướng Đạo.
Chỉ với ba lời hứa, đã giúp các em thực hiện đầy đủ những giá trị sống và kỹ năng
sống suốt cuộc đời mình ( Hướng đạo một ngày – Hướng đạo mãi mãi ) .
10 điều luật Hướng Đạo
1. 1.Trọng danh dự
2. 2.Trung thành với tổ quốc, cha mẹ và người cộng sự;
3. 3.Giúp ích mọi người bất cứ lúc nào;
4. 4.Là bạn tốt, coi HĐS khác như anh em;
5. 5.Lễ độ và liêm khiết;
6. 6.Thương yêu sinh vật;
7. 7.Vâng lời cha mẹ và huynh trưởng;
8. 8.Gặp khó khăn vẫn vui tươi;
9. 9.Tiết kiệm của người và của mình;
10. 10.Giữ trong sạch trong ý nghĩ, lời nói, việc làm.
Đây là một phong trào xuất phát từ nước Anh, do Huân tước thiếu tướng Baden
Powell sáng lập năm 1907, sau thời gian quân ngũ ở Nam Phi, ông nhận thấy thanh
thiếu niên tại thủ đô Luân Đôn sống rất bạc nhược, thiếu KNS và ông đã tổ chức
một kỳ trại với 7 thiếu niên. Từ đội thiếu niên này, đã nhanh chóng phát triển thành
một phong trào với hàng triệu hội viên khắp thế giới.
Khác với các tổ chức thanh thiếu niên khác chỉ có hai thành phần là các trẻ em,
thanh thiếu niên trong một nhóm tuổi nào đó và các lãnh đạo, những người mà các
em phải tuân lệnh không được phản kháng, thì trong Hướng Đạo có 4 ngành, được
thiết kế với những hoạt động phù hợp với lứa tuổi là ngành Ấu cho trẻ từ 6 – 11
tuổi, ngành Thiếu cho trẻ từ 12 – 15 tuổi, ngành Kha cho trẻ từ 16 – 18 tuổi, ngành
Tráng cho thanh niên trên 18 tuổi.
Người lãnh đạo không phải là các huynh trưởng mà chính là các Sói đầu đàn
(ngành Ấu) Đội trưởng (ngành thiếu) Tuần trưởng (ngành Kha) toán trưởng (ngành
Tráng). Các Huynh trưởng chỉ đóng vai trò hướng dẫn, điều hành qua việc lắng

hoạt động trong nhà và ngoài trời một cách linh hoạt, nhấn mạnh đến những kỹ
năng thiết thực cho việc bảo vệ bản thân, giúp ích cho người khác, xây dựng tinh
thần yêu nước và có những tư duy tích cực về cuộc sống, đó phải chăng là một đáp
án cho hoạt động giáo dục KNS ?
Các tập thể này hoạt động như một khóa học KNS tại các trung tâm, nhưng kéo dài
ít nhất là 9 tháng với 3 cấp, mỗi cấp 3 tháng và sinh hoạt định kỳ hàng tuần vào
sáng chủ nhật với những buổi sinh hoạt trong nhà và ngoài trời. Cứ mỗi tháng các
em sẽ có một buổi cắm trại từ sáng đến chiều, sau 3 tháng sẽ có một cuộc cắm trại
2 ngày, qua đó các em sẽ thực hành những gì mình đã được hướng dẫn trong suốt 3
tháng qua và khi đạt được những kết quả phù hợp, các em sẽ được lên cấp để tiếp
tục học hỏi những kỹ năng cao hơn trong 3 tháng cho đến cuối khóa. Đến đây, các
em sẽ có hai lựa chọn: Quay trở lại để hướng dẫn các bạn nhỏ ở cấp Một hoặc trở
thành một thân hữu của nhóm và có thể tham dự các hoạt động của nhóm trên tinh
thần tự nguyện.
Với hình thức này, sẽ không có những hoạt động hoành tráng với các buổi hội trại
lớn lao đầy mầu sắc và âm thanh, không có những tổ chức chặt chẽ chỉ đạo từ trên
xuống, mà chủ yếu là sự cộng tác trên tinh thần tự quản của các thành viên.
Dù có thể chưa phải là một tổ chức hoàn hảo và nếu so với các phong trào, tổ chức
đoàn đội đang hoạt động, thì việc hình thành các nhóm sinh hoạt tự chủ cho trẻ nói
trên chỉ là một góp phần rất nhỏ cho bức tranh đa dạng và phong phú về giáo dục
KNS trong xã hội, nhưng với những giá trị cam kết sẽ đem lại cho các em. Đó phải
chăng sẽ là một hoạt động lý thú, ít nhất là trong thời điểm hiện nay?