Điều trị bảo tồn ống dẫn trứng trong
thai ngoài tử cung

Thai ngoài tử cung là một vấn đề lớn của sức khỏe cộng đồng. bệnh có khả năng gây vô
sinh cho những phụ nữ khỏe mạnh với tỉ lệ lên đến 50%.
Ngày nay, với đà phát triển của kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh, vai trò siêu âm giúp khảo
sát tốt những bất thường ở tử cung và hai phần phụ, có thể phát hiện rõ và chính xác khối
thai nằm ngoài tử cung trong giai đoạn sớm bằng đầu dò âm đạo và sự phát triển của
ngành sinh hóa trong việc định lượng khá chính xác hCG, bệnh cảnh thai ngoài tử cung
cũng dần dần được thay đổi, khả năng phát hiện rất sớm thai ngoài tử cung. Những điều
này mở ra quan điểm mới về điều trị thai ngoài tử cung làm sao bảo tồn được tốt ống dẫn
trứng để duy trì khả năng sinh sản cho bệnh nhân; đặc biệt ở những bệnh nhân bị thai
ngoài tử cung lần 2, hay duy nhất còn một ống dẫn trứng do tiền căn đã phẫu thuật cắt
mất một bên ống dẫn trứng.
Thai ngoài tử cung xảy ra như thế nào?
Bình thường hiện tượng thụ thai tự nhiên xảy ra ở 1/3 ngoài ống dẫn trứng, cụ thể vị trí
đoạn bóng của ống dẫn trứng, khi xét về phương diện giải phẫu học. Sau khi noãn và tinh
trùng đã thụ tinh được gọi là trứng thụ tinh rồi dần dần phát triển thành phôi thai, sau khi
trứng thụ tinh sẽ di chuyển dần về tử cung để rồi làm tổ và phát triển thành thai nhi tại
buồng tử cung.

Một trường hợp thai ngoài tử cung bên trái

Một khi sự di chuyển này bị trì trệ hay không có sự di chuyển, trứng đã thụ tinh cứ tiếp
tục phát triển lớn dần phát triển thai phôi thai và nhau trong túi thai, định vị ngay ở ống
dẫn trứng, gọi là thai ngoài tử cung, chiếm 97% thai ngoài tử cung xảy ra ở ống dẫn
trứng. Túi thai phát triển hình thành các gai nhau ăn sâu vào lớp niêm mạc của ống dẫn
trứng. Do nội mạc ống dẫn trứng không có vị trí giải phẫu thích hợp giống như nội mạc
tử cung, nên nguy cơ vỡ và xuất huyết trong thai ngoài tử cung luôn luôn xảy ra. Trường
hợp thai ngoài tử cung vỡ là một trong cấp cứu phụ khoa thường gặp. Đây chính là
nguyên nhân gây ra tử vong cho phụ nữ trong những thập niên 70 - 80 về trước.

thai ngoài qua xác định siêu âm dưới 3,5cm chưa có phôi thai, định lượng hCG dưới
10.000 mUI/ml, và người bệnh không có chống chỉ định với Methotrexate.
Điều trị bảo tồn ống dẫn trứng trong thai ngoài tử cung được áp dụng trên những người
bệnh quá chỉ định điều trị nội khoa, khả năng mong muốn có thai lần sau, ở phụ nữ chưa
có sinh con lần nào, có tiền căn phẫu thuật các lần trước bị cắt bỏ mất một bên ống dẫn
trứng và phụ nữ trong tuổi sinh sản.
Điều trị bảo tồn ống dẫn trứng bằng phẫu thuật nội soi bằng cách xẻ dọc tại bờ tự do của
ống dẫn trứng lấy hết khối thai và nhau, sau đó cầm máu bằng điện lưỡng cực. Nơi ống
dẫn trứng bị xẻ sẽ tự động đóng lại giúp người bệnh bảo tồn được ống dẫn trứng để có
thai sau này. Kết quả điều trị thành công 75 - 90%. Biến chứng thông thường nhất của
phẫu thuật là thai ngoài tử cung tái phát và sót lại do không lấy hết phần thai trong ống
dẫn trứng. Do đó, hiện nay khi đánh giá trong lúc phẫu thuật nội soi chưa hết ta cần cho 1
liều Methotrexate sau mổ. Nhằm tránh những biến chứng thông thường trên. Bất kể
phương pháp điều trị như thế nào nội khoa hay phẫu thuật, cần theo dõi hCG cho đến khi
không còn hay dưới 5 mUI/ml với thời gian trung bình sau phẫu thuật diễn tiến bình
thường từ 12 - 14 ngày.
Đánh giá thông ống dẫn trứng sau phẫu thuật bảo tồn
Quan điểm mới hiện nay để đánh giá khả năng khôi phục sự thông thương ống dẫn trứng
sau phẫu thuật nội soi điều trị thai ngoài tử cung. Chụp tử cung - ống dẫn trứng có cản
quang được bơm vào lòng tử cung qua ngả âm đạo để đánh giá những bất thường trong
lòng tử cung và ống dẫn trứng qua hình ảnh cản quang chụp được sau khi bơm thuốc.
Kỹ thuật chụp tử cung - ống dẫn trứng được thực hiện sau 3 tháng phẫu thuật nội soi bảo
tồn vào thời điểm chụp ngày thứ 8 - 10 chu kỳ kinh, tính từ ngày có kinh đầu tiên. Kết
quả cho thấy tỉ lệ sự thông thương của ống dẫn trứng khi có sự ngấm thuốc đều của ống
dẫn trứng đạt 78%. Đây là bước tiến bộ mới mở ra những cánh cửa tươi sáng cho những
phụ nữ mong muốn khả năng làm mẹ.
BS.CKII. NGUYỄN HỮU THUẬN