Tương tác giữa các alen
thuộc các gen khác nhau

1. Tương tác bổ sung
Một nhà di truyền học đã phân lập được 2 dòng cây đột biến đều cho hoa
màu trắng thuần chủng, một dòng a và một dòng b. Khi cho dòng a cũng như
dòng b lai với dòng hoa đỏ thuần chủng, người ta thu được F1 toàn cây hoa
đỏ. Cho các cây F1 tự thụ phấn, người ta thu được F2 với tỉ lệ kiểu hình là 9
đỏ : 7 trắng. Ta có thể giải thích kết quả lai này như thế nào ?
Với cách suy luận logic, ta có thể cho rằng đời F2 có 16 tổ hợp gen (7 + 9)
khác nhau và như vậy các cây F1 phải tạo ra được 4 loại giao tử đực và 4 loại
giao tử cái khác nhau với tỉ lệ bằng nhau. Để tạo ra được 4 loại giao tử với tỉ
lệ ngang nhau thì theo quy luật phân li độc lập của Mendel, cây F1 phải có 2
cặp gen dị hợp tử (mỗi gen nằm trên một nhiễm sắc thể khác nhau).
Sơ đồ lai có thể như sau:
P: AAbb (hoa trắng) x aaBB (hoa trắng)
F1: AaBb (Hoa đỏ)
F2: 9 A_B_ (hoa đỏ) : 3 A_bb (hoa trắng) : 3 aaB_ (hoa trắng) :
1 aabb (hoa trắng)
Như vậy, ở đây ta giả thuyết rằng để tạo ra được màu hoa đỏ cần có mặt đồng
thời cả hai alen trội A và B. Khi chỉ có 1 trong 2 gen trội hoặc không có gen
trội nào thì cây không thể tạo ra được màu đỏ (có hoa màu trắng). Hai gen A
và B đã "bổ sung" cho nhau trong việc tạo nên kiểu hình hoa đỏ. Kiểu bổ
sung này có thể hiểu được qua sơ đồ chuyển hóa nêu dưới đây.

Cây dị hợp tử về gan Aa chỉ cần một alen A đã tổng hợp được đủ một lượng
enzim cần thiết để chuyển chất A thành chất B. Tương tự chỉ cần một alen B
cũng đủ tạo ra được lượng enzim cần thiết để chuyển chất B thành sản phẩm
P (màu đỏ). Cây có kiểu gen aaBB khôgn sản xuất được enzim chuyển hóa
hóa chất A thành chất B nên cho dù có tạo ra được enzim B cũng không có
cơ chất (chất B) để chuyển thành sản phẩm P nên hoa của chúng có màu

F1: AaBb (12cm)
F2:
1AABB (14cm)
2AABb : 2 AaBB (13cm)
1 AAbb : 1aaBB : 4 AaBb (12cm)
2 Aabb : 2aaBb (11cm)
1aabb (10cm)
Tỉ lệ phân li kiểu hình ở đời F2 là 1 : 4 : 6 : 4 : 1.
Kiểu tương tác cộng gộp nêu trên là đặc trưng cho các tính trạng số lượng và
những tính trạng số lượng thường do rất nhiều gen khác nhau cùng quy định.
Tính trạng này cũng chịu ảnh hưởng nhiều bởi các yếu tố môi trường.