Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp ở Hải Phòng phục vụ phát triển Du lịch
Sinh viên: Nguyễn Thị Th-ơng Giang 1 Lớp: VH 1101
M U
1. Lý do chn ti
Du lch trong nhng nm gn õy cú nhng bc phỏt trin mnh m, l
mt trong nhng ngnh kinh t mi nhn ca nn kinh t quc dõn, úng gúp
vo s phỏt trin chung ca t nc.
Khụng ch l ngun thu ngoi t quan trng, du lch cũn to vic lm cho
hng chc vn lao ng trc tip v hng triu lao ng giỏn tip trong xó hi.
Ngoi ra, du lch phỏt trin cũn thỳc y nhiu ngnh kinh t khỏc cựng phỏt
trin to nờn mt din mo mi cho nn kinh t Vit Nam.
Thnh ph Hi Phũng l thnh ph mang m du n kin trỳc thuc a
ca Phỏp. Hin nay, Hi Phũng cũn lu gi c nhiu khu ph vi kin trỳc
khỏ nguyờn vn t thi Phỏp thuc. Cựng vi nhng di tớch lch s v danh
thng khỏc trờn t Hi Phũng, cỏc cụng trỡnh kin trỳc Phỏp chớnh l mt ngun
ti nguyờn du lch c ỏo, y tim nng, úng gúp vo s phỏt trin chung ca
ngnh du lch Hi Phũng.
Nhng trờn thc t trong nhng nm qua, vic khai thỏc nhng ti nguyờn
ny phc v cho du lch ca thnh ph cha c chỳ trng v quan tõm u t
ỳng mc. Hoc cú mt s cụng trỡnh ó c a vo khai thỏc trong du lch,
nhng khụng phi di t cỏch nhng cụng trỡnh kin trỳc mang m du n
giao lu v nh hng ca vn húa Phỏp, m di vai trũ hon ton khỏc nh
Nh hỏt ln, Nh Bo tng thnh ph ng thi hot ng du lch ti cỏc
im n ny cũn din ra mt cỏch t phỏt, cha cú quy hoch c th ng b,
cng nh cha cú s qun lý mt cỏch cht ch cỏc ngun ti nguyờn t phớa
cp chớnh quyn a phng, ó gõy ra nhng lóng phớ ln v ngun ti nguyờn.
Hn th na, nhng li ớch v kinh t do du lch mang li cha tng xng vi
tim nng, c th ú l s úng gúp vo s phỏt trin kinh t ca a phng cũn
rt hn ch.
Chớnh vỡ nhng lý do trờn, ngi vit ó quyt nh la chn ti Tỡm
hiu cỏc cụng trỡnh kin trỳc Phỏp Hi Phũng phc v phỏt trin du lch lm

Phng phỏp thc a: Trong quỏ trỡnh nghiờn cu, ngi vit ó tin
hnh i in dó, tham quan tỡm hiu mt s cỏc cụng trỡnh kin trỳc Phỏp tiờu
biu th ụ H Ni v Hi Phũng trc ht cú cỏi nhỡn so sỏnh v nhng
Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp ở Hải Phòng phục vụ phát triển Du lịch
Sinh viên: Nguyễn Thị Th-ơng Giang 3 Lớp: VH 1101
c trng chung v riờng ca kin trỳc Phỏp ti hai thnh ph, sau ú cú th
ỏnh giỏ c mt cỏch chõn thc v hin trng bo tn cng nh mc ớch s
dng hin nay ca cỏc cụng trỡnh kin trỳc Phỏp ti Hi Phũng.
Phng phỏp thng kờ, phõn tớch, so sỏnh tng hp:
Phng phỏp ny giỳp nh hng, thng kờ, phõn tớch cú cỏch nhỡn
tng quan, phỏt hin ra cỏc yu t v s nh hng ca yu t ti hot ng du
lch trong ti nghiờn cu; vic phõn tớch, so sỏnh, tng hp cỏc thụng tin v
s liu mang li cho ti c s trong vic thc hin cỏc mc tiờu d bỏo, cỏc
nh hng v gii phỏp phỏt trin du lch trong phm vi nghiờn cu ca ti.
5. B cc ca ti
Ngoi phn m u, kt lun, ti liu tham kho v ph lc, ti gm cú
3 chng:
Chng 1: Tng quan v
.
Chng 2: Cỏc cụng trỡnh kin trỳc Phỏp ti H
.
Chng 3: xut mt s gii phỏp nhm khai thỏc hiu qu cỏc cụng trỡnh
kin trỳc Phỏp phc v phỏt trin du lch Hi Phũng.
T×m hiÓu c¸c c«ng tr×nh kiÕn tróc Ph¸p ë H¶i Phßng phôc vô ph¸t triÓn Du lÞch
Sinh viªn: NguyÔn ThÞ Th-¬ng Giang 4 Líp: VH 1101
CHƢƠNG 1.
TỔNG QUAN VỀ KIẾN TRÚC PHÁP VÀ QUÁ TRÌNH DU
NHẬP KIẾN TRÚC PHÁP VÀO VIỆT NAM VÀ HẢI PHÒNG
1.1. Vài nét về kiến trúc châu Âu và kiến trúc Pháp
1.1.1. Lịch sử hình thành của kiến trúc châu Âu - ảnh hưởng của kiến trúc

Năm 476, các bộ tộc du mục người Germain đã tràn vào lãnh thổ của đế chế Tây La Mã cổ
đại, tiêu diệt đế chế này và thành lập nên các quốc gia Tây Âu.
T×m hiÓu c¸c c«ng tr×nh kiÕn tróc Ph¸p ë H¶i Phßng phôc vô ph¸t triÓn Du lÞch
Sinh viªn: NguyÔn ThÞ Th-¬ng Giang 5 Líp: VH 1101
đại tìm kiếm đến cái đẹp lý tưởng. Có 3 loại thức cột cơ bản trong kiến trúc Hy
Lạp: cột Doric (được hình thành từ một trụ thẳng đứng phình to ở đáy, thường
được so sánh với vẻ đẹp khỏe mạnh của người đàn ông cường tráng), cột Ionic
(có thêm đế cột (base) ở phía dưới và đầu cột có hình đệm nhỏ, phía trên có hình
xoắn ốc loe ra rồi cuộn vào trong, mang dáng dấp nữ tính, mảnh dẻ và giàu tính
trang trí) và cột Corinth (có đường nét mảnh mai, giàu trang trí, đầu cột có
nhiều chi tiết hoa lệ, giống như một lẵng hoa, đối xứng nhiều chiều và có thể
cảm nhận được trong không gian). Những thức cột Hy Lạp đã mang đến cho
kiến trúc một hình thức, một sức sống, chịu đựng được thử thách của thời gian,
biểu trưng cho vẻ đẹp trong sáng, khỏe mạnh và tinh tế của kiến trúc cổ điển.
Thức cột Hy Lạp được xem như biểu tượng của kiến trúc cổ điển. [26]
Quần thể kiến trúc đẹp đẽ nhất của kiến trúc cổ điển Hy Lạp là Acropole
ở thủ đô Athen. Ở đây có 3 kiệt tác là đền Parthenon, đền Erechteyon và cổng
Propylaia. Đền Parthenon là đỉnh cao nhất của kiến trúc cổ điển Hy Lạp, là hình
ảnh bất diệt được lặp lại trong muôn vàn công trình ở châu Âu, châu Mỹ và
nhiều nơi nữa. Đền Erechteyon có một loại cột độc đáo hình người gọi là
Cariatit. Kiến trúc cổ Hy Lạp đã tạo nên một hệ thống ngôn ngữ kiến trúc có sức
thuyết phục và đã góp phần rất to lớn trong kho tàng nghệ thuật kiến trúc thế
giới.
1.1.1.2. Kiến trúc La Mã cổ đại
Đến cuối thế kỉ III (TCN), Đế quốc La Mã làm chủ một vùng đất rộng
mênh mông thuộc Địa Trung Hải. Trong nghệ thuật kiến trúc, họ học tập người
Hy Lạp. Tiếp theo 3 hệ thống “thức” Hy Lạp nói trên, người La Mã sáng tạo
thêm 2 loại “thức” nữa là Toscan và Compozit. Về mặt kết cấu và phương pháp
xây dựng, người La Mã tiến bộ hơn người Hy Lạp một bước. Trên cơ sở dùng
lối tạo dáng công trình bằng thức cột của người Hi Lạp, kết cấu các công trình

Roman (hay Romanesque, xut x t Rome, tc La Mó).
Phong cỏch Roman cú th bt u vựng Normandie, Italia vo th k
th 9, nhng kin trỳc Roman tht s ra i cựng vi s xut hin ca dũng tu
Benecdictine Phỏp vo nm 910. Th k 10, nn kinh t Phỏp phc hi, Giỏo
hi thnh vng, s sựng bỏi cỏc "thỏnh tớch" tr nờn cao tro v dũng tớn
hnh hng i tỡm cỏc thỏnh vt v thỏnh ct tr nờn ngy cng ụng o v
Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp ở Hải Phòng phục vụ phát triển Du lịch
Sinh viên: Nguyễn Thị Th-ơng Giang 7 Lớp: VH 1101
cung nhit. Bờn cnh cỏc tuyn ng hnh hng, Giỏo hi xõy dng cỏc tu
vin khỏch hnh hng cú th trỳ ng, n ung v lm l. Nh th c xõy
dng bờn trong tu vin, cựng vi tu vin tr thnh qun th kin trỳc ln. Nc
Phỏp l cỏi nụi ca cỏc kin trỳc nh th xõy dng kốm vi cỏc tu vin. Loi nh
th ny thng c xõy dng cựng vi nh ca cỏc thy tu, tu vin, nh
ngh ụi khi gõy n tng nh mt thnh ph.
Sau ú, kin trỳc Roman ó c tri di trờn mt bỡnh din rng, phỏt
trin ch yu cỏc nc Tõy u v Trung u, gm Phỏp, Anh, í, B, H Lan,
Tõy Ban Nha c im chung ca Kin trỳc Roman l chu nh hng ca
kin trỳc La Mó c i v kin trỳc Byzantyne ( ch ụng La Mó)
2
; loi hỡnh
kin trỳc khụng a dng, phn ln l kin trỳc tụn giỏo nh nh th, tu vin v
cỏc cụng trỡnh nh , thnh quỏch phỏo i cú tớnh cht phũng th ca giai cp
phong kin.
Bờn cnh ú, kin trỳc Roman khụng cú quy mụ ln v cu k nh kin
trỳc La Mó c i, phn nhiu cụng trỡnh cú mt ngoi thụ rỏp, ớt yu t trang trớ,
kin trỳc nng n, s dng ca i v ca s kớch thc nh, ớt ỏnh sỏng. V kt
cu, s dng nhiu cun ca tr, vũm nụi v vũm bỏn cu, cỏc loi mỏi vũm
c lm bng ỏ v k thut cũn hn ch nờn mt bng kin trỳc cỏc b phn
thng ch l vuụng, trũn hoc hỡnh ch thp La tinh. Kiu kin trỳc ny tuy
chc chn nhng tn nhiu vt liu, nh ca u ging cỏc lụ ct vi tng dy,

hn, nh cú ca s ln lp kớnh mu, ct chm tr p, kiu ca mỏi vũm c
thay bng hỡnh lng nhn, nhng bc iờu khc nhiu hn, sinh ng hn v t
nhiờn hn. Nh vy, kin trỳc Gothic phn ỏnh mt nn vn húa cao hn ca
thi k thnh th phn thnh Tõy u thi trung i.
n ngy nay, nh th Gothic l hỡnh nh in hỡnh ca o Kito. Nh
phỏt minh ra h thng cun chng tỏch c phn chu lc v tng bao che nờn
nh th cú th lm cao hn nhiu, m c nhiu ca s v trong nh th cng
sỏng sa hn. Cng nh phỏt minh ra vũm cun mỳi cú sng m mỏi nh th
Gothic cao hn, rng hn, cú nhng ca s chiu sỏng ln hỡnh trũn, cú gn
kớnh mu, gi l ca hoa hng. Nhng ca s khỏc hỡnh vũm cun nhn u
cng c gn tranh kớnh mu rt ngh thut. Nc Phỏp l quờ hng ca kin
trỳc Gothic, cú nhiu nh th Gothic ni ting th gii, in hỡnh nht l nh th
c b th ụ Pari xõy dng t th k XII.
Cng trong khong thi gian t cui th k XIV - XVI, chõu u cũn
xut hin mt phong cỏch kin trỳc khỏc, ú l Phong cỏch Phc hng. Trờn
Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp ở Hải Phòng phục vụ phát triển Du lịch
Sinh viên: Nguyễn Thị Th-ơng Giang 9 Lớp: VH 1101
thc t, phong cỏch Phc hng l s tip ni v quay tr li ca phong cỏch kin
trỳc Roman, nhng ó bin ci ớt nhiu nhng chi tit ngh thut cho phự hp
vi yu t thi i v h t tng thc dng ca tng lp th dõn v giai cp t
sn mi xut hin. Thi kỡ vn húa Phc hng xut hin Italia t cui th k
XIV, sau ú lan sang cỏc nc Anh, Phỏp, c, H Lan Giai cp t sn ang
lờn ó s dng hỡnh thc kin trỳc c in Hy Lp - La Mó to uy tớn cho
mỡnh, cho nờn thi kỡ Phc hng, ngụn ng kin trỳc c in Hy Lp - La Mó
c s dng vi nhiu sỏng to mi, b cc cụng trỡnh phc tp hn, to ln
hn. Kin trỳc Phc hng rt chỳ ý n t l hi hũa vi tm vúc con ngi,
thng s dng toỏn hc xỏc nh t l ca cụng trỡnh. Trong thi kỡ ny xut
hin nhiu kin trỳc s ti nng, h xõy dng rt nhiu nhng cụng trỡnh cú giỏ
tr Italia v trờn nhiu nc khỏc nh Michel Angelo, Raphael, Sangalo,
Becnini

nh iờu khc, cỏc nh hi ha, h cựng to ra mt kt qu thng nht v nhn
mnh hiu qu o nh vi mc ớch lm cho chiu sõu sõu hn, chiu di di
hn. Tuy nhiờn, cỏc cụng trỡnh ca ngh thut Baroque cũn n ngy nay khụng
nhiu. Mt trong nhng cụng trỡnh tiờu biu cho phong cỏch kin trỳc rc r,
lng ly, hựng v ny l nh hỏt Opera Paris. [23].
u th k XVIII, tip theo kin trỳc Baroque l Kin trỳc Rococo. Xu
hng phong cỏch ngh thut Rococo bt ngun t nc Phỏp trong nhng nm
cui ca triu i vua Louis XIV (1643-1714) v n r di thi vua Louis XV
(1715 - 1774). Trong giai on ny, Phỏp tr thnh trung tõm vn húa chõu u.
Nh vua mun uy quyn ca mỡnh v ca trt t phong kin c cao nờn
khuyn khớch quan im trit hc duy lớ, cao lớ tớnh, cao tớnh qui lut, s
qui c nghiờm chnh. Do ú, trong ngh thut kin trỳc, phong cỏch c in
c chn y lờn mt bc na, th hin s to ln s, tớnh qui c nghiờm
ngt ca uy quyn phong kin. Phong cỏch kin trỳc c in Phỏp rt chỳ trng
n t hp qun th, n nhp iu ca kin trỳc. Nhng tỏc phm thnh cụng
nht thng l cỏc lõu i cung in v cỏc cụng viờn. Kt hp mt cỏch khộo
lộo cựng vi ch ngha anh hựng di thi vua Louis XIV, phong cỏch Rococo
ó xut hin ln u tiờn cựng vi nh thit k ngi Phỏp Pierre Lepautre,
ngi ó a nhng ng nột un ln v nhng ng cong vo kin trỳc ni
Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp ở Hải Phòng phục vụ phát triển Du lịch
Sinh viên: Nguyễn Thị Th-ơng Giang 11 Lớp: VH 1101
tht trong cung in ca hong tc vựng Marly, v sau ú c hng ng bi
ụng o cỏc nh kin trỳc, thit k, th mc v th v.
Thut ng Rococo, xut phỏt t t rocaille, c s dng vo khong
nhng nm 1730 ch mt phong cỏch thit k trang trớ bt chc nhng vỏch
ỏ v nhng viờn ỏ t nhiờn. Trong hi ha, phong cỏch Rococo c th hin
bi nhng mu sc tinh t, ni m mu hng, mu xanh lỏ cõy v mu vng
c dựng lm ch o trong cỏc ch thn bớ v nhng cõu chuyn ly k ca
cỏc nhõn vt thn thoi.
Trong kin trỳc ni tht, phong cỏch Rococo t ti nh cao ti nc

ca thi i cụng nghip. Khụng nhng vy, kin trỳc c in cũn tr thnh vt
cn, trúi buc con ngi vi quỏ kh hoc ỏnh la th hiu kin trỳc bng
nhng yu t trang trớ diờm dỳa v vụ ngha. cn phi thit k v xõy dng
nhng cụng trỡnh kin trỳc da trờn c s khai thỏc kh nng trit ca vt liu
mi, nht l thộp v bờtụng ct thộp. Tro lu kin trỳc da trờn c s t b
thc c in, phỏt huy cỏc vt liu v k thut mi, t ú ra h thng thm
m ca thi i mi, thi i khoa hc k thut phỏt trin, gi chung l tro lu
Modern. Phỏt sinh vo cui th k XIX, phỏt trin mnh m vo nhng nm u
th k XX, tro lu ny cú nhiu tờn gi khỏc nhau nh: Art Nouvoau,
Jugendstil, Moderniame Nú l tin thõn ca cỏc xu hng kin trỳc hin i
ca th k XX nh Ch ngha cụng nng, Kin trỳc hu c, Ch ngha biu
hin Cỏc kin trỳc s ni ting nht ca tro lu ny l: Henri Vandeven,
Oguytxto Pero, Vichto Oocta, Hecto Ghina
Tro lu ch ngha cụng nng trong kin trỳc xut phỏt t 3 trung tõm
kin trỳc hin i sm nht Th gii l trng phỏi Chicago M vo cui th
k XIX, trng Bauhau c, v ch ngha kt cu Liờn Xụ vo u th k
XX. Ni dung ca kin trỳc theo tro lu ny l tớnh cht hp lớ ca dõy chuyn
cụng nng c a lờn lm tiờu chun hng u, cỏc hỡnh khi phi l n gin
v khc t mi trang trớ. Hỡnh nh ch yu ca kin trỳc theo ch ngha cụng
nng l nhng ngụi nh hỡnh hp ch nht n gin khụ khan, theo 5 im sau:
nh trờn ct, mt bng t do, mt ng t do, di ca s nm ngang v mỏi
bng. Ngi ta thng ng nht kin trỳc theo ch ngha cụng nng vi kin
trỳc hin i vỡ lớ do ch ngha cụng nng cú nh hng quỏ rng ln trờn Th
Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp ở Hải Phòng phục vụ phát triển Du lịch
Sinh viên: Nguyễn Thị Th-ơng Giang 13 Lớp: VH 1101
gii trong sut hn na u th k XX. [3, 65]
Kin trỳc hu c phỏt sinh t nc M vi th lnh l kin trỳc s Prng
Lụirai. Kin trỳc hu c mong mun to nờn mt mụi trng sng ca con
ngi nm trong s hi hũa hu c ton din. õy l mt s tng hũa gia vt
liu v hỡnh thc kin trỳc, gia b phn v ton th, gia con ngi v ngụi

Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp ở Hải Phòng phục vụ phát triển Du lịch
Sinh viên: Nguyễn Thị Th-ơng Giang 14 Lớp: VH 1101
1.1.2. 3. c im riờng ca kin trỳc Phỏp
Kho sỏt qua lch s cỏc phong cỏch kin trỳc phng Tõy t c i n
hin i, cú th thy rng, Phỏp l mt trong nhng cỏi nụi va gúp phn bo
lu, gỡn gi cỏc phong cỏch kin trỳc c in, li va gúp phn sỏng to ra
nhng phong cỏch kin trỳc mi ht sc c ỏo v n tng. Kin trỳc Phỏp k
tha nhng nột p ca kin trỳc c in Hy Lp - La Mó, cỏi nụi chung ca
kin trỳc chõu u. Cng ging nh nhiu quc gia chõu u khỏc, phong cỏch
kin trỳc Phỏp mang hi hng v p thn thoi ca phong cỏch Hy Lp - La
Mó, vi nhng kiu thc cn bn: thc Doric, thc Ionic v thc Corinth, hay
thm chớ c nhng kiu thc tin b ca ngi La Mó nh Toscan v Compozit.
Lch s kin trỳc th gii núi chung v lch s kin trỳc chõu u núi riờng ó
li rừ nột tng du n trờn bc phỏt trin ca mỡnh trong kin trỳc Phỏp. Chớnh
vỡ th m cú th núi rng kin trỳc Phỏp c tha hng nhng tinh hoa ca
kin trỳc nhõn loi.
Nhng cng t nc Phỏp, nhiu phong cỏch kin trỳc tiờu biu ó c
hỡnh thnh v lan rng ra ton chõu u nh phong cỏch kin trỳc Roman, kin
trỳc Gothic, kin trỳc Rococo. Cỏc kin trỳc s Phỏp cng l nhng ngi i u
trong vic to dng nờn nhng th thc kin trỳc mi trờn c s kt hp nhun
nhuyn nhng giỏ tr c in Hy - La vi bn sc vn húa Phỏp cng nh vi
du n v hi th ca thi i to ra nhng cụng trỡnh v phong cỏch rt
riờng. Cú th núi khụng sai rng, kin trỳc chõu u trong thi k trung i thm
m tinh thn ca vn húa Phỏp - mt nn vn húa va nng ng va sỏng to
va thc dng song vn gi c nột kiờu sa v v p dim l, k v vn l c
trng chung ca kin trỳc c in phng Tõy. Mt c im na d nhn thy
l cỏc kin trỳc s Phỏp ớt khi chu bú buc nng lc sỏng to ca mỡnh trong
mt khuụn kh nht nh m thng xuyờn tỡm tũi, kt hp nhiu phong cỏch,
nhiu trng phỏi kin trỳc vi nhau. Hn th na, h cũn rt chỳ trng phi kt
hp vi khụng gian hay bi cnh c th ca ni t kin trỳc ú, nhm to ra

hp mt lot cỏc c im a dng, bao gm mt hng v cho cỏc thit k
phng ụng v thnh phn bt i xng. Phong cỏch ny ó lan trn ra ngoi
kin trỳc v ni tht v tranh v iờu khc. Cỏc phong cỏch Rococo lõy lan
vi cỏc ngh s Phỏp v cỏc xut bn phm. Nú ó d dng c chp nhn
T×m hiÓu c¸c c«ng tr×nh kiÕn tróc Ph¸p ë H¶i Phßng phôc vô ph¸t triÓn Du lÞch
Sinh viªn: NguyÔn ThÞ Th-¬ng Giang 16 Líp: VH 1101
trong các bộ phận Công giáo của Đức, Bohemia và Áo, nơi nó được sáp nhập
với Baroque sống động truyền thống của Đức.
Một trong những đặc điểm đặc biệt nhất của Pháp là nhiều tòa nhà cao
cửa sổ, thường cong ở đầu, mà break qua đường viền và tăng trên mái hiên. Cửa
sổ thiết kế khác thường này là điểm đặc biệt đáng chú ý của kiến trúc Pháp.
Những ngôi nhà bằng gạch hoặc bằng vữa được chính thức sử dụng. Họ đã dốc
mái nhà và tạo nên các hình vuông với các cửa sổ hình dạng đối xứng cân bằng
ở hai bên lối vào.
Trong thời gian giữa những năm 1800 khi Napoleon III đã thành lập Đế
chế thứ hai, Paris trở thành một thành phố quyến rũ của các tòa nhà. Nhiều nhà
cửa đã được tôn tạo với chi tiết như ghép nối các cột và xây dựng wrought sắt
cresting xuất hiện cùng mái nhà. Nhưng tính năng nổi bật nhất ngay từ thời kỳ
này là, dốc boxy à Bạn có thể nhận ra một mái nhà
nhà bởi nó có hình thang. Không giống như một hình tam giác hồi một
mái nhà có mái dốc gần như không có. Điều này gần như tạo ra một cảm giác
thật sự khác biệt, và cũng cho phép có thể sử dụng thêm không gian sống trong
gác mái.
Trong vùng Normandy và các thung lũng Loire của Pháp, silo trang trại
thường gắn liền với các khu sinh hoạt chính thay vì một chuồng riêng biệt. Sau
Thế chiến I, người Mỹ đã lãng mạn hóa các trang trại truyền thống của Pháp, tạo
ra một phong cách được gọi là Pháp Normandy. Đứng về phía đá, vữa, hoặc
gạch, những ngôi nhà này có thể đề xuất các phong cách Tudor với một nửa
trang trí gỗ (dọc, ngang, và các dải đường chéo bằng gỗ đặt trong tường). Các
phong cách Normandy của Pháp được phân biệt bởi một tháp đá tròn đứng đầu

chỳa vo nc ta cng ng thi l quỏ trỡnh xõm nhp ca cỏc phong cỏch kin
trỳc Roman, Gothic vo kin trỳc Vit Nam. chõu u, nhng phong cỏch ny
rt c trng cho kin trỳc o Ki tụ. Nhng nh truyn giỏo i theo nhng tu
buụn v truyn bỏ o vo nc ta, cng ng thi a cỏc cụng trỡnh kin trỳc
tu vin v nh th vo Vit Nam. Tuy nhiờn, du vt ca cỏc phong cỏch kin
trỳc Roman v Gothic trong thi k ny cũn rt m nht, thiu nhng cụng trỡnh
tu vin honh trỏng, m ch thy thp thoỏng qua hỡnh nh ca mt s nh th
nh. Phi i n th k XIX, khi thc dõn Phỏp ó ng chõn vng Vit Nam
Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp ở Hải Phòng phục vụ phát triển Du lịch
Sinh viên: Nguyễn Thị Th-ơng Giang 18 Lớp: VH 1101
mi thy xut hin cỏc cụng trỡnh nh th tu vin mang tớnh qui mụ nh nh th
c B ti Si Gũn (1880), nh th ln H Ni (1887). Ngoi ra, Nh th ỏ
Phỏt Dim c xõy dng xong vo nm 1896 l s kt hp ht sc c ỏo
gia kin trỳc thỏnh ng chõu u vi kin trỳc truyn thng Vit Nam.
Bờn cnh cỏc cụng trỡnh ca o Thiờn chỳa, cui th k XVIII, nh
Nguyn ó nh mt s vừ quan v lỏi buụn ngi Phỏp giỳp thit k v xõy
dng thnh phng theo kiu Vauban (loi thnh do kin trỳc s Vauban thit k
v xõy dng Phỏp t th k XVII) vi nhiu hỡnh thc khỏc nhau, xõy dng t
Bc n Nam.
S kin u tiờn ú l vo khong nm 1791, Nguyn nh thuờ mt quan
Nm ngi Phỏp tờn l Victor Oliver Paymanel, l ph tỏ ca giỏo s DAdran
v kiu v cho xõy dng thnh Si Gũn 8 gúc theo kiu Vauban trờn khu t cao
rỏo nht trờn b sụng ng Nai. Nm 1834, sau nhng nm khi ngha ca Lờ
Vn Khụi, Minh Mng ra lnh tn phỏ thnh c, xõy li thnh mi, ri ln lt
xõy nhiu tnh, thnh khỏc, trong ú phi k n cỏc cụng trỡnh Vauban tiờu
biu nh kinh thnh Hu, thnh H Ni, thnh c Qung Tr
Thnh Vauban cú mt bng hỡnh vuụng, ch nht hoc a giỏc u; trong
thnh cú ng ph k ụ bn c. Thnh cú nhiu gúc cnh to nờn phỏo i gúc;
thnh thng xõy cao, xung quanh o ho hoc li dng sụng h to chng
ngi vt. Cú kin trỳc cao nht v ch ng c khu thnh l ct c, mang dỏng

on:
- Thi k u t 1860 n 1880 l thi k kin trỳc hng hi v quõn s.
Thi k ny, ch cú nhng k s quõn s mi c thit k ỏn xõy dng vi
nhng kinh nghim t Algeria.
- Giai on 2 t 1880 n 1920, vi cỏc cụng trỡnh ca cỏc kin trỳc s
c o to t trng M thut Paris. Thi k ny, kin trỳc mang phong cỏch
Phỏp c thay i phự hp vi khớ hu Vit Nam vn khỏc bit hon ton
vi khớ hu ca nc Phỏp.
- Giai on 3 t 1920 n 1945, cỏc kiu kin trỳc t nhiu, vựng min
nc Phỏp c cỏc kin trỳc s Vit Nam vn dng, thay i bin thnh nhng 4
Theo Hũa c Giỏp Thõn 1884 kớ kt gia Phỏp v triu ỡnh nh Nguyn, Vit Nam b chia lm ba
x: Bc K (Tonkin), Trung K (Annam), Nam K (Cochinchine) di ba ch khỏc nhau: Nam K
l x thuc a Phỏp; Bc K v Trung K l x Phỏp bo h nhng triu ỡnh nh Nguyn trờn danh
ngha vn c quyn kim soỏt.
Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp ở Hải Phòng phục vụ phát triển Du lịch
Sinh viên: Nguyễn Thị Th-ơng Giang 20 Lớp: VH 1101
kin trỳc mang m phong cỏch a phng.
Cựng vi quỏ trỡnh khai thỏc thuc a, thc dõn Phỏp cng tin hnh qui
hoch v xõy dng mt mng li h thng ụ th nc ta. Mng li ụ th
hnh chớnh nh (l, s) kốm theo n trỳ c hỡnh thnh ri u trờn khp lónh
th Vit Nam, tuy c s h tng cũn nghốo nn v lc hu. Cỏc c s ny dựng
chớnh sỏch chia tr vi t chc cỏc huyn, tnh cú qui mụ nh, tỏch riờng
cỏc tnh, huyn ca dõn tc ớt ngi dự dõn s ớt. Cỏc ụ th hnh chớnh c
xõy dng m hu nh khụng cú s hot ng ca cỏc c s kinh t thỳc y nờn
tc tng trng chm chp. Ngi Phỏp ó cho xõy dng nc ta rt nhiu
mụ hỡnh ụ th khỏc nhau, tựy theo iu kin tng a phng, chng hn nh:
xut hin mt s ụ th khai khoỏng Bc kỡ, mt s ụ th cụng nghip nh

1880 n 1900 cú th gi chung l kin trỳc thc dõn tin kỡ. Sau khi chim
c H Ni, thc dõn Phỏp ó khi cụng xõy dng nhng cụng trỡnh kiờn c
trờn khu nhng a chớnh thc, m u cho thi kỡ xõy dng qui mụ ca chỳng
H Ni v cỏc tnh trong c nc. Ngi Phỏp ó cho xõy dng v phỏt trin
H Ni vi tham vng dng "mt Paris thu nh trong lũng ụng Dng"
tha ni nh ca ngi xa x. Cụng cuc xõy dng ó kộo di cho ti u
nhng nm 40 ca th k XX. u nóo hnh chớnh l khu Ba ỡnh (phớa Nam
H Tõy), lui xung phớa di l ni ta lc nhng bit th ca quan chc cp
cao; ni hin gi l ph Ch tch v tr s ca B Ngoi giao, xa vn l Ph
ton quyn Phỏp. Xuụi v H Gm, phớa Bc l 36 ph phng, trung tõm
buụn bỏn sm ut nht ca ngi Vit; phớa ụng l ngõn hng, bu in, phớa
Nam l khu bit th ca cụng chc Phỏp.
Tt c nhng cụng trỡnh chớnh thng ca thc dõn Phỏp thuc a u
c kin trỳc s Phỏp thit k t bờn Phỏp mang sang xõy dng. Hu ht cỏc
cụng trỡnh ny u theo cỏc phong cỏch c in nh Phc hng (Dinh ton
quyn, Nh hỏt ln H Ni), Baroque, C in Phỏp (Tũa ỏn ti cao, bnh vin
K, tr s cụng ti ng st Võn Nam, ga xe la H Ni, to cụng s). Vỡ sao cỏc
kin trỳc s Phỏp s dng cỏc phong cỏch c in trong giai on ny? Mt l
vo thi kỡ ny, tro lu Modern mi phỏt trin chõu u, cha cú nh hng
mnh m lm. Hai l vi cỏc phong cỏch c in, tớnh cht nghiờm trang s
ca cỏc cụng trỡnh chớnh thng ca Phỏp s gõy uy tớn cho chớnh quyn thuc
Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp ở Hải Phòng phục vụ phát triển Du lịch
Sinh viên: Nguyễn Thị Th-ơng Giang 22 Lớp: VH 1101
a, biu hin tớnh cht vng vng ca chớnh ph bo h v ý nh li Vit
Nam lõu di ca thc dõn Phỏp. Khi mt chớnh quyn mi lờn cm quyn bao
gi cng mun tỡm cho mỡnh mt hỡnh thc kin trỳc biu hin c tinh thn
ca ch mi nhng mt phong cỏch mi ngay lp tc cha th sỏng to ra
c, vỡ vy ngi Phỏp ó la chn mt phong cỏch kin trỳc ó c lch s
ỏnh giỏ v cụng nhn. ú chớnh l hỡnh thc c in Hy Lp - La Mó trong
kin trỳc. Cỏc kin trỳc s Phỏp cú kin thc rt vng chc v kin trỳc c in

hoch. Ngi Phỏp mun thụng qua cỏc cụng trỡnh kin trỳc m th hin sc
mnh ỏp o ca thc dõn, ng thi gõy nh hng vn húa Phỏp vo Vit
Nam.
T nm 1920 n nm 1954, ngi Phỏp tin hnh khai thỏc ụng Dng
ln th hai, mi giao lu v kin trỳc v vn húa gia hai nc Phỏp v Vit
Nam tr nờn thng xuyờn hn, lm xut hin mt phong cỏch kin trỳc mi -
phong cỏch kt hp. ú l phong cỏch hng v nhng c im vn húa, kin
trỳc v iu kin thiờn nhiờn, khớ hu ca a phng trong sỏng tỏc kin trỳc.
Kin trỳc s E. Hebrard l mt trong nhng ngi tiờn phong trong xu hng
kin trỳc ny. Bờn cnh ú l s xut hin ca mt s cụng trỡnh mang phong
cỏch kin trỳc hin i do cỏc kin trỳc s Phỏp thit k, phn no th hin s
hũa nhp ca kin trỳc bn a vi th gii.
Cỏc cụng trỡnh li du n ca giai on ny l: i hc ụng Dng
(nay l i hc tng hp H Ni, xõy dng trong 4 nm1923 - 1926), S ti
chớnh (nay l tr s B ngoi giao), Bo tng Vin ụng Bỏc C (nay l Bo
tng Lch s)
Ngoi H Ni, nhiu tnh thnh Vit Nam cng mang m du n ca
cỏc phong cỏch kin trỳc phng Tõy do ngi Phỏp du nhp. Ngay c ti Hu -
ni c th ca tp on phong kin nh Nguyn, cng hin din mt qun th
kin trỳc Phỏp b nam sụng Hng. Khu ph Tõy bt u hỡnh thnh t khi
ngi Phỏp n n trỳ ti Hu cui th k XIX. Cỏc trng phỏi kin trỳc
phng Tõy ó du nhp vo c ụ, li du n trong nhiu cụng trỡnh cú tớnh
m thut cao. S kt hp u - li tip tc hỡnh thnh nờn li kin trỳc ụng
Dng, vi c trng l h mỏi dc lp ngúi lit, hoa vn trang trớ mụ phng cỏc
cung in, n i. Cho n nay vn cũn khỏ nhiu dinh th mang phong cỏch
Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp ở Hải Phòng phục vụ phát triển Du lịch
Sinh viên: Nguyễn Thị Th-ơng Giang 24 Lớp: VH 1101
ny nh: tr s Thnh y, UBND thnh ph Hu, trng Quc hc Hai B
Trng, vn phũng i hc Hu Theo thng kờ ca S Xõy dng Tha Thiờn -
Hu, hin vn cũn khong 240 "nh Tõy", hu ht l cụng s, trng hc, tp

cng c ngi Phỏp gia cụng to nờn mt ụ th phn hoa vo bc nht ca
x thuc a ụng Dng. Ngay sau khi ngi Phỏp chim Si Gũn - Gia nh
ln th 2 (nm 1862), cựng vi vic xõy dng ụ th, phỏt trin Si Gũn thnh
th ph ca Nam K, chớnh quyn Phỏp ó cho xõy dng nhiu cụng trỡnh nh
Nh Bu in trung tõm, Nh hỏt thnh ph, Bnh vin, Nh th c B gúp
phn to nờn b mt kin trỳc ụ th Si Gũn ngy nay. Ngoi ra, cũn rt nhiu
thnh ph m du n ngi Phỏp li cng khụng kộm phn c ỏo v sõu
sc nh Nam nh, Hi Phũng
Tuy nhiờn, thụng qua quỏ trỡnh du nhp cỏc phong cỏch kin trỳc chõu u
do cỏc kin trỳc s ngi Phỏp mang vo Vit Nam cú th nhn thy mt iu
rt ni bt rng ớt cú cụng trỡnh no Vit Nam mang mt phong cỏch thun tỳy
m thng l cú s pha trn nhiu phong cỏch kin trỳc khỏc nhau. Cú th thy
ngi Phỏp ó mang nhng phong cỏch kin trỳc sau vo nc ta trong quỏ trỡnh
khai thỏc thuc a ca h:
- Kin trỳc theo phong cỏch Roman: c thy Vit Nam ch yu
trong kin trỳc thuc Thiờn chỳa giỏo nh nh th, nh tu, trng dũng c
xõy dng nhiu thnh ph v lng xúm trong khp c nc. Cụng trỡnh Roman
p nht xõy dng nc ta l Nh th c B ti Si Gũn, sau ny vo nm
1960 c To thỏnh La Mó phong cho tờn gi l Vng Cung Thỏnh ng.
Nh th do kin trỳc s Jules Bourard thit k nm 1880.
- Kin trỳc theo phong cỏch Gothic: Ch thy ch yu nh th v nh
tu, trng dũng, khụng nh chõu u cũn thy cỏc cụng trỡnh cụng cng, cỏc
lõu i vua chỳa v nh thng dõn. Cụng trỡnh tiờu biu l nh th Ln H
Ni c xõy dng vi phong cỏch Gothic nguyờn thy nghiờm ngt vi nhng
vũm cun nhn nhng cng c tinh gin nhiu: ca s hoa hng nh, trang trớ
tng rt ớt, mt chớnh ch cú duy nht 1 tng thỏnh, cũn li tt c cỏc hc
tng u l nhng ca s hp hỡnh tờn. Vỡ l mt nh th nh nờn yu t cun
chng - mt yu t quan trng nht trong h thng kin to Gothic khụng c
ỏp dng. Ngụi nh th theo phong cỏch Gothic ln nht nc ta l nh th Phỳ